Posted on

Ad Astra, Ad Nihilum

Met prachtige beelden maakt de science fiction film Ad Astra (2019) veel indruk. Het is de moeite waard dit op een fors beeldscherm of in de bioscoop te zien, liefst in het donker en met goede geluidsvoorzieningen. Ad Astra, “naar de sterren”, vertelt het verhaal van een koelbloedige astronaut, zoon van een nog beroemdere astronaut, die — we plaatsen dit in de toekomst — bijna alle planeten van ons zonnestelsel heeft verkend. De maan is inmiddels gecommercialiseerd en het strijdtoneel van elkaar met wapens bestrijdende facties.

Het zijn vaak jongens en mannen die van binnen nog zo’n jongen zijn, die zich aangesproken voelen tot de ruimtevaart en sci-fi. Als kind kocht ik LEGO met de thema’s ruimtevaart en middeleeuwen. Bij scouting, als welp, hadden we een ruimtevaart themakamp en moest je als astronaut verkleed komen. Mooie herinneringen! Ook in de gaming scene zie je veel videospellen waarin je verre planeten kunt koloniseren of snelle ruimteschepen moet besturen. Ad Astra is dan ook vooral gericht op mannen. De zoon komt in conflict met zijn vader, die hij amper gekend heeft. Hij gaat op avontuur, op missie, op weg naar onbekende gebieden, en trotseert zonder veel emotie de gevaren op zijn pad.

Deze film bevat een wending in dit thema. In Angela Watercutter’s review in Wired staat te lezen:

Pitt, for his part, has said the movie is meant to challenge problematic notions of masculinity, and the film itself points to the trauma that those ideas inflict on men and the people they come in contact with.

Haar recensie draagt als titel “The Bleak Hopefulness of Ad Astra“. Dat is geen vrolijke titel. Angela schrijft:

That doesn’t mean patriotic, heroic astronaut films are a thing of the past, but in a time wrought with anxiety, perhaps the 2001s ring truer than the Space Cowboys does.

Kortom, Ad Astra toont niet de vaderlandslievende, heldhaftige astronaut, maar brengt juist kritiek op dat stereotype en brengt ook angst en onzekerheid in beeld. In de kern van de film wordt ons concept van mannelijkheid in twijfel getrokken. Eigenlijk was het aan het begin van de film al duidelijk. De hoofdpersoon heeft nauwelijks emoties en compartimentaliseert zijn gedachten en gevoelens. Hij lijkt wat autistisch. Het is niet zozeer dat hij zijn emoties controleert; hij lijkt ze niet eens te hebben.

Dit is nieuw en recent: dat ook het mannelijke publiek, via een uitgesproken mannelijk genre zoals sci-fi, cultureel gecastreerd wordt. De inversie, de omkering van waarden binnen onze samenleving, leek zijn toppunt al bereikt te hebben. Maar nee, daar zit geen rem op. Natuurlijk moeten de laatste bastions nog bestormd worden, zelfs als deze bastions voornamelijk in de fantasie bestaan. Of misschien wel juist die, want in de fantasie, in de verbeelding, juist daar ontstaat de ambitie en de creativiteit.

Kort samengevat: de vader, die weinig tot geen contact had met zijn vrouw en zoon vanwege zijn werk in de ruimte, was een van de beste astronauten en verkenners. Hij gelooft in God en in buitenaards leven. Hij is van het slag dat vindt dat muiterij neergeslagen moet worden en dat de kapitein als laatste het schip verlaat. Echter, als de zoon hem uiteindelijk bereikt bij Neptunus, dan blijkt het beeld van zijn vader in scherven uiteen te vallen. De vader geeft niet om zijn vrouw en zoon; hij verlaat uiteindelijk toch zijn schip, om daarna zelfmoord te plegen; hij heeft nooit buitenaards leven ontdekt, en alles wat hij ver van huis vond was kille, levenloze schoonheid; de conclusie luidt dat de vader in feite gestoord en gevaarlijk was. De zoon leert ervan dat je niet gelukkig wordt van het verkennen van nieuwe werelden, en maar het beste naar huis kunt terugkeren, om het geluk daar, in menselijke relaties, te vinden, verbonden met de emoties.

De boodschap is overduidelijk: onze klassieke mannelijkheid, die nog uit de tijd van het Christendom of zelfs ook nog die van de Verlichting en de Romantiek, is slecht. Eigenlijk moet de man een soort vrouw worden, emotioneel en huiselijk. Het lijden van de hoofdpersoon ontstaat omdat hij het pad volgt van de vader die hij amper kende: “The son suffers the sins of the father.”

Als lokmiddel wordt de sci-fi fantasiewereld gebruikt; prachtige beelden gecombineerd met licht depressieve muziek en een bij tijden naargeestige sfeer. De mannelijke fantasie wordt op die manier gedeconstrueerd en vergiftigd. Ook worden hierbij tunnelbeelden gebruikt, mogelijk om e.e.a. dieper tot in het onbewuste te laten inwerken. Dit is een vorm van herprogrammeren, van social engineering.

Waar klassieke systemen en organisaties, zoals Scouting, het spel van het verkennen gebruiken om juist de talenten, interesses, sociale vaardigheden en uiteindelijk dus ook de gevoelens en emoties te ontwikkelen; precies daarop voert Ad Astra de aanval uit. Alles wat je zo vinden kunt, is de boodschap achter de film, is een valse vorm van mannelijkheid, emotionele doodsheid, en levenloze werelden.

Deze conclusie kwam bijna direct na het zien van de film bij me aan; ik moest even goed contempleren om te onderzoeken waar mijn onduidelijke woede vandaan kwam die bij me opwelde. Waren mijn interpretaties vergelijkbaar met die van anderen? Na wat zoekwerk vond ik enkele reviews die op ongeveer dezelfde conclusies uitkwamen.

… its emotional blankness is designed to reflect its thematic interest in stoicism, abandonment, and alienation. Ad Astra is clearly using space travel and astronaut emotional compartmentalization as a metaphor for the challenges men face in letting go of bottled-up baggage and embracing vulnerability. […] It’s too bad the emotionality of his visuals never translate into a fully emotionally satisfying film. — Caroline Siede in The Verge

Caroline heeft m.i. gelijk. De film biedt geen werkelijke emotionele voldoening. De emoties die de zoon uiteindelijk vindt zijn oppervlakkig, niet uitgewerkt, en ontdaan van zingeving, diepte, of een hoger doel.

Behalve de twee vrouwelijke reviewers is er ook een mannelijke recensent die zich niet onkritisch uitlaat:

He came out here certain that he could prove alien life existed, just as he is certain of God, but his mission was a failure if only in his own mind. One planetary survey after the other showed empty surfaces devoid of life or the humanity he left behind. It also left a hole in his belief in God. — David Crow in Den of Geek

Welke invloed ligt ten grondslag aan deze film? Is het enkel atheïsme en nihilisme? Een vorm van feminisme die zowel het mannelijke als het vrouwelijke wil vernietigen en streeft naar genderneutraliteit? Een Luceriaanse inversie? De inversie zegt dat het gaan naar de sterren, (Ad Astra), naar de hemel dus waar God woont, eigenlijk neerkomt op het bezoeken van een koud kerkhof; dat is de duistere boodschap achter deze film.

Voor wie in een verlichte vooruitgang geloofd via het pad van verstand, wilskracht en moed; of voor wie hecht aan God; of voor wie als Nietzsche zoekt naar nieuwe heldhaftige waarden; voor al deze mensen is deze film niet anders te interpreteren dan een inverse-aanval op onze hoogste culturele waarden. Dat dit via een voor het grote publiek gemaakte en dure film gebeurt geeft aan in welk stadium dit cultureel conflict zich bevindt. We zijn hard op weg naar de ultieme zelfhaat, voortkomend uit nihilisme, verlies van verbondenheid met hemel en aarde, uiteindelijk verlies van onszelf: Ad Nihilum. Dat ware een betere naam geweest voor deze vervloekte film.

De lezer wordt desondanks aanbevolen de film te zien, zoals gezegd bij voorkeur op een groot beeldscherm in een donkere kamer. U kunt genieten van de beelden; uw geest is alert en gewapend tegen de malafide invloed; en u moet tenslotte ook kennis nemen van de middelen die tegen uw tradities en tegen het leven zelf worden ingezet. De spoilers hier gegeven waren noodzakelijk voor uw bescherming. Gelukkig is er nog voldoende ongezegd gebleven om van de film te kunnen genieten.

Zoals in de verhalen uit het noorden de krijgers van Odin, de dodenkrijgers of Einherjar, elke dag vochten en bier dronken, als voorbereiding op de grote ondergang, de godenschemering of Ragnarok, zo ook kunnen we lachen om de doorzichtige pogingen van de listige demonen die ons verzwakken willen. Of deze demonen nu culturele winden zijn, of egregores, of nihilistische personen: het doet er niet toe. Wat het Schone, het Ware, en het Goede niet dient, doet er nooit echt toe. We kunnen er slechts om lachen.

En precies daarom wens ik u veel kijkplezier.

Posted on

Rechtse meningen zijn best wel mainstream

Mijn aangeboren temperament komt het dichtst in de buurt van wat je politiek gezien ‘links-liberaal’ zou noemen. Ik ben creatief, open en breng mijn tijd graag door in chaos. Zo was ik een aantal jaar geleden voor een film in Congo tussen de muggen en rebellen op zoek naar een Rwandese missionaris die vrouwen naailessen gaf. Ik kookte ’s avonds een schildpad die maar niet gaar wilde worden en dacht: wat doe ik hier?! Maar in structuur kun je geen structuur ontdekken, en op slippers kun je best een berg beklimmen, ontdekte ik.

Ik werk al meer dan tien jaar lang als filmmaker in ontwikkelingslanden en conflictgebieden en stem progressief en liberaal. Ondanks dat heb ik niets met de superieure houding van de dominante links-liberale koers. Je ziet de laatste restjes ratio en redelijkheid verdampen rond thema’s als klimaat, immigratie, Rusland en Donald Trump. Emotie wint het schijnbaar makkelijk van de feiten.

Marijn Poels@marijn_poels

The documentary Paradogma (90 min) is now worldwide online and streamable. For 9,18 USD you will get the infinite stream!

“A thought-provoking journey why true liberty needs heretics”

Share your opinion below the Vimeo purchase. RT=NICEhttps://vimeo.com/ondemand/paradogma 

Embedded video

Ik maakte de documentaire PARADOGMA vanwege het agressieve en irrationele debat rondom klimaatverandering en de energietransitie. Die ervaring deed ik op na het uitkomen van mijn eerste deel The Uncertainty Has Settled. Een documentaire over landbouw, energietransitie en de verdeeldheid onder klimaatwetenschappers. Waarom kunnen we niet meer normaal en inhoudelijk met elkaar discussiëren en is het vrije denken zo goed als verdwenen? Dat was wat me bezighield tijdens de productie van PARADOGMA.

De meest verhelderende uitleg kwam van cognitief wetenschapper Dave Ward in Edinburgh. “Het menselijk brein verwerkt eerst de emotie en dan de ratio. De ratio creëert uiteindelijk ‘een eigen waarheid’ op basis van de emotie. En in de meeste gevallen zoekt de ratio naar een legitieme reden voor de emotie.” Of zoals de Schotse filosoof David Hume al in 18-de eeuw zei: “Reason is, and ought only to be the slave of the passions, and can never pretend to any other office than to serve and obey them.”

Stuurloze emotie

De rol van ratio in ons handelen is er alleen om de emotie te dienen, bedoelden ze. Dat staat haaks op wat daarvoor werd gedacht door filosofen. Namelijk dat het intellect de richting van ons denken bepaalt. Ook – en vooral – in deze tijd lijkt het inderdaad de emotie te zijn die naar nieuwe wegen zoekt om ons bestaan richting te geven. De rol van de ratio speelt volgens Ward pas weer op wanneer de emotie niet meer verder komt, stuurloos of grenzeloos is. Dan treedt het mechanisme in werking dat ordent, reguleert, zorgt voor realisme, structuur en efficiëntie. Beide benaderingen zijn onder normale omstandigheden niet met elkaar in conflict, maar vormen een interessante samenwerking waarin ze hun houdbaarheid en grenzen moeten kennen en accepteren. Maar we zitten in abnormale omstandigheden, waarin die samenwerking ontbreekt. Zowel in onszelf als onderling. 

Ik krijg dagelijks mails van mensen uit mijn eigen ‘stam’ die het niet begrijpen dat ik mensen als Aleksandr Doegin en Jordan Peterson een stem geef in PARADOGMA. Voor mij behoren zij echter tot de grote denkers van deze tijd. Dat wil niet zeggen dat ik wat zij vinden klakkeloos overneem, maar hun provocatie confronteert me met mijn eigen gedachten en laat me kritische vragen stellen. Ik vind het interessant om mijn liberale ideologie voortdurend te laten botsen met tegenovergestelde ideeën. Ik ben nu eenmaal sceptisch, blijf liever weg van consensus en zoek naar de tegenargumenten.

Als je heel eerlijk bent, lukt het vrijwel nooit om in je eentje overeind te blijven temidden van de verscheidenheid aan ideeën en emoties in deze complexe wereld. Daar heb je meerdere mensen om je heen voor nodig, om tot een gezamenlijke conclusie te komen hoe een samenleving kan werken. Die verscheidenheid aan mensen en discussies mag dan van mij zo groot en divers mogelijk zijn. Dan kom je tot de scherpste inzichten. Daarom zie ik conservatief rechts niet als vijand maar als de enige mogelijkheid om verder te komen.

De Franse Filosoof René Descartes legde in de 17-de eeuw met de uitspraak “Cogito ergo sum” het fundament voor de verlichtingsgedachte; alleen door het gebruik van de rede en het gezond verstand komt men tot de waarheid. Descartes begint zijn filosofie vanuit een sceptisch standpunt. Overgeleverde waarheden kunnen onwaar blijken te zijn, en ook je eigen waarneming kan je bedriegen. Die eigen waarneming bedriegt vooral als het rationele niet meer bewust bij mensen binnenkomt en de emotie het denken vertaalt in angsten en fobieën. Juist dan is het cruciaal om jezelf uit te dagen en in gesprek te gaan met andersdenkenden. Dat doet pijn en vernietigt je kwetsbare ego maar het is de enige weg naar echte progressie. Het hoogst haalbare doel is dan ook om een samenleving te creëren waarin rationele vermogens overeind blijven temidden van de emoties op de voorgrond.

‘Hoe linkser jij bent des te rechtser jij mijn film vindt’

Hoezeer deze gedachte op weerstand stuit, heb ik het afgelopen jaar ontdekt toen ik op tour was voor PARADOGMA. Tijdens een voorstelling in het zuid-Duitse Passau stond een journaliste van de plaatselijke krant op. Ze wilde een groot artikel schrijven over PARADOGMA en de discussie daarna. Het publiek was zeer interactief en positief. Ze zagen de film als nieuwe zuurstof in het verstikkende klimaat. De journaliste vroeg temidden van het publiek: “Ik mis je eigen statement. Waar sta jij in deze film?”

“Het gaat er niet om wat ik vind”, zei ik, “de kijker moet een keuze maken, ik voel die verantwoordelijkheid niet.” De journaliste:  “Maar je bezoekt verschillende personen die wel een heel afwijkende mening hebben en die vaak in de media worden omschreven als extreem-rechts.”

Inmiddels kon ik uit ervaring spreken toen ik antwoordde: “Des te linkser jij bent des te rechtser jij de meningen in mijn film vindt. Journalisten zouden iets meer naar het midden mogen komen. Dan ontdek je dat deze meningen best wel mainstream zijn en brandend actueel ook, alleen hebben de linkse media ze nog niet ontdekt. Dat zegt best veel over de heersende journalistiek”. Na de discussieronde zocht ik de journaliste voor het afgesproken interview. Ze was verdwenen en het geplande artikel is nooit verschenen. Daags erna reisde ik door naar Koblenz. Er stond een zielig standje voor de bioscoop met een tiental demonstranten. Met knalharde muziek, twee kratten bier en wat flessen wijn stonden ze  te demonstreren tegen de vertoning van PARADOGMA. 

Demonstranten van de antifascistische beweging ‘Die Partei’ drinken en delen flyers uit om te waarschuwen voor PARADOGMA

De tieners riepen lozen kreten als “Weg met fascisme!” Ze deelden flyers uit waarin beschreven stond waarom de PARADOGMA niet okay zou zijn. Ik liep er op af en stelde vragen aan de inmiddels beschonken jeugd. Ze bleken te zijn gestuurd door de politieke groep Die Partei. Het was geen vervelend gesprek totdat ik na ongeveer een kwartiertje vertelde dat ik de maker van de film ben. De toon veranderde en op elke vraag die ik stelde kwam geen antwoord meer. Ze verwezen me naar de flyer waarin alles beschreven zou staan. Na een prima uitverkochte voorstelling en discussie hoorde ik dat er vier auto’s van filmbezoekers waren besmeurd met davidsterren door de demonstranten. Treurig!

Voertuig van bioscoopbezoeker beklad tijdens vertoning PARADOGMA

 

Na een jaar lang toeren en discussiëren met en over PARADOGMA besef ik dat het niet polarisering op zich is die ons uit elkaar drijft maar het verstommen van het gesprek (met als gevolg polarisering). Juist de journalist heeft daarin de grootste taak, maar weigert die op zich te nemen. Polarisering is het signaal dat de samenleving uiteenvalt in verschillende wereldbeelden. Dat zou enorm interessant moeten zijn want het betekent dat we op het punt staan nieuwe wegen te bewandelen. Maar als het liberaal-linkse Europa de nieuwe geluiden niet benoemt en serieus bespreekt, lopen we het risico dat we datgene wat conflict nou juist kan voorkomen — het verlichte, vrije debat —  gaan zien als het conflict zelf. Dat idee kan enkel alleen maar leiden tot een totalitaire richting. Wellicht het lot van alle doorgeslagen ideologieën.

Kijk hier de film PARADOGMA online! Steun Marijn Poels via PayPal hier

Posted on

Joker: Echo van Trumps American Carnage-speech

Joker

Films zie ik in de eerste plaats als puur vermaak. En verreweg de meeste films zijn ook precies dat. Niemand gaat bijvoorbeeld de Star Wars films met grote filosofische beschouwingen verwarren. Soms zijn er echter films die cultureel een gevoelige snaar raken. Precies zo’n film lijkt “Joker” te zijn.

De hoofdpersoon, Arthur Fleck, is een psychisch gestoord persoon die in een liefdeloze wereld leeft. Zijn medicijnen worden voorgeschreven door een sociaal werkster die in de loop van de film wordt wegbezuinigd. Zijn omgeving, Gotham City, is een grauw kruitvat dat vanwege werkloosheid en algemene uitzichtloosheid klaar is om te ontploffen. Terwijl dit gebeurt probeert de baas van Wayne Enterprises, Thomas Wayne, burgemeester te worden en gooit olie op het vuur door de protesterende massa’s te omschrijven als “clowns”.

Ellendige lotgevallen

Arthur zelf heeft een droevig baantje als clown die per uur in te huren is. Gedurende de film wordt hij in toenemende mate getroffen door ellendige lotgevallen die uiteindelijk culmineren in de moord op drie medewerkers van Wayne Enterprises uit zelfverdediging. Dit, en het ontbreken van zijn medicijnen, duwt Arthur over het randje. Hij wordt vanwege zijn optreden voor het klein cabaret uitgenodigd door een alom bekende talkshowpresentator.

Talkshow

De moord op de drie medewerkers van Wayne Enterprises heeft echter als ontsteking gefunctioneerd voor de sociale situatie in Gotham City. De stad lijkt hiermee op hetzelfde tempo te ontsporen als de hoofdpersoon zelf. De afwezigheid van medicijnen heeft een radicaliserend effect op Arthur en hij lijkt vrede te sluiten met zijn rol als slechterik. Als hij enige tijd later door de talkshowpresentator live op televisie aan het woord wordt gelaten bekend hij alles wat hij gedaan heeft. Hij handelt ook onverwacht door de presentator live op televisie dood te schieten.

Rellen ontsporen

De rellen ontsporen door de moord vervolgens en terwijl Arthur zijn opstaat als de “Joker” in het Batman-universum worden Thomas Wayne en zijn vrouw in een obscuur steegje doodgeschoten. Daarmee de basis leggend voor de opkomst van Batman.

Arthurs gedrag niet veroordeeld

Het interessante aan de film is dat de film Arthurs gedrag niet veroordeeld. Hij is niet een megaslechterik zoals de Joker in de andere films, maar een slachtoffer van zijn sociale omgeving. In lijn met het niet-veroordelen van Arthur veroordeelt de film ook Thomas Wayne en de protesterende massa’s niet. We weten niet met welke motieven Thomas burgemeester wil worden. Misschien wil Thomas Wayne wel gewoon aan de knoppen zitten met als drijfveer zijn veel te grote ego? Wellicht is hij oprecht begaan met het lot van de burgers, ondanks zijn harde taalgebruik? We weten ook niet met welke motieven de protesterende massa op de been komt. Wellicht is iedereen wel gemarginaliseerd? Misschien willen de protesterende massa’s wel gewoon een relletje trappen vanwege hun lege inhoudsloze levens?

Negatieve recensies van sjw’s voor Joker

De film zelf heeft vooraf nogal wat negatieve aandacht gehad. Zo zou het “incels” (een internet subcultuur) aanzetten tot geweld. De grap is dat er niets in de film is dat ook maar hint op de incel-subcultuur. Wat de film wel doet is een blanke man afschilderen als slachtoffer van de maatschappij, zonder een echt oordeel te vellen over de daden die hij gedurende de film verricht. Dit verklaart wellicht waarom de film zo controversieel is in de ogen van linkse kranten als The Guardian en veel als filmcriticus vermomde activisten, want blanke mannen kunnen volgens deze Social Justice Warriors nooit slachtoffer zijn van gelijk welke situatie dan ook.

Talkshowpresentator

De enige die echt als “klootzak” wordt neergezet is de talkshowpresentator. Het zo portretteren van de niet-grappige talkshowpresentator zal in linkse, activistische kringen niet goed gevallen zijn, omdat de meesten die zich verkopen als cabaretier eigenlijk totaal niet-grappige linkse activisten zijn. Denk in Nederland aan LGBT-activisten als Arjen Lubach, Claudia de Breij en Freek de Jonge.

Trump

De film is ook niet pro-Trump. Zo lijkt de dronken en gewelddadige medewerker van Wayne Enterprises die door Arthur wordt doodgeschoten precies op de zoon van Donald Trump. Tegelijk is de film ook niet “liberal” of socialistisch. Zowel Arthur als de rellende massa worden immers niet definitief als moreel juist afgeschilderd.

American Carnage

Wat de film wel is, is een echo van de “American carnage”-speech van Donald Trump. Ik weet niet of de regisseur het zo bedoelde maar het is een kritiek op het systeem waarin iedereen die aan de bodem van het systeem leeft niet hoeft te strijden voor zijn basale benodigdheden en neerbuigend door sociale zekerheid overeind wordt gehouden. Zo het leven volledig zinloos makend. Ik zou willen dat er meer films waren als deze.

Posted on

Nieuwe MH17-documentaire met belangrijke getuigen

MH17

De raket was Russisch, de verdachten zijn aangewezen, de rechtszaak gaat beginnen. Maar dan verschijnt een documentaire die alles op zijn kop zet: MH17 – Call For Justice, gemaakt door MH17-onderzoeker Max van der Werff en Yana Yerlashova van Bonanza Media. 

De documentaire schijnt nieuw licht op het verkrijgen van de zwarte dozen door Maleisië. Ook stelt het vraagtekens bij de telefoongesprekken die de Oekraïense geheime dienst naar buiten heeft gebracht over de ramp met het Maleisische vliegtuig. Hierbij spreken ze met audio-experts en zelfs met de controversiële Sergej Dubinsky, bekend van de SBU-telefoontaps. De documentairemakers laten wel hele bijzondere getuigen aan het woord.

Documentaire doorbreekt mantra westerse journalistiek rond MH17

De documentaire doorbreekt met haar kritische houding de gebruikelijke mantra van de westerse journalistiek rondom de ramp, waarin het JIT-verhaal bijna tot evangelie is verheven. De documentaire geeft weliswaar geen antwoord op de vraag wat er 17 juli 2014 precies gebeurd is, maar doet wel het stof van 5 jaar vrijwel onbewogen journalistiek opwaaien.

Meer over de ramp met vlucht MH17 vind je in ons dossier: http://www.novini.nl/dossiers/mh17/

Posted on

Kijktip: Borderless – Documentaire Lauren Southern over migratiecrisis

“Het was een grote vergissing!” Met die woorden eindigt de documentaire Borderless, die de Canadese publiciste Lauren Southern onlangs op YouTube publiceerde. Ze klinken uit de mond van een zwarte afrikaan bij het kampvuur in een tentenkamp onder een brug in het winterse Parijs. 

Southerns documentaire is niet wat je misschien zou verwachten. De Canadese nam eerder deel aan de anti-immigratiemissie Defend Europe en staat er dan ook niet neutraal in. Maar met Borderless heeft ze geen rechtse propagandafilm geproduceerd, maar eerder een goed onderzocht stuk onderzoeksjournalistiek. Zoals ze overigens eerder al een goede documentaire over het lot van de blanke boeren in Zuid-Afrika maakte.

Hotspots van de asielcrisis

Met haar team reist ze naar verschillende hotspots van de asielcrisis. De Turkse kust tegenover Lesbos, Marokko, de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla en de Bulgaars-Turkse grens. Daarbij ligt haar focus niet primair op de migranten, maar vooral op de profiteurs van de crisis.

Profiteurs

Dat is de rode draad in Borderless: Wie verdient er eigenlijk aan mensen vanuit Afrika naar Europa te transporteren? Wie winnen erbij en wie zijn de verliezers? Bij het zoeken naar antwoorden op deze vragen, stuit ze op rücksichtslose mensensmokkelaars en criminele ngo-medewerkers, die soms zonder scrupules de mensenhandel op de Middellandse Zee faciliteren.

Verborgen camera’s

Het is met name dit onderzoeksdeel van de documentaire, dat het de moeite waard maakt. Ze slagen er bijvoorbeeld in met een verborgen camera opnames te maken van een medewerkster van een grote asiel-ngo die vrijuit vertelt hoe ze potentiële asielaanvragers acteerles geeft zodat ze zich voor christelijke vluchtelingen uit kunnen geven. Anderen vertellen over smeergeld, valse identiteitsbewijzen, doktersverklaringen en wat dies meer zij. Kijken dus, Borderless!

Posted on

Captain Marvel, een feministische ruimteopera

Een goede bekende van mij vroeg mij laatst “Erwin, wat vind jij van het feminisme?” Nou dat hangt af van de definitie die je hanteert. Als de definitie “als vrouw voor jezelf opkomen” is, dan is het feminisme vrij onschuldig en zelfs goed. Als de definitie van feminisme hetzelfde is als men op agressieve wijze op universiteiten verspreidt, kan het echter wat problematisch worden. Zeker als universitair feminisme ook de inhoud wordt van Hollywood-films is het finale product niet om aan te zien.

‘Onderdrukte minderheid’

Zo’n product is Captain Marvel. Het laatste product van grote Hollywood-studio’s die met hun voorraad van miljarden en miljarden dollars de zaak van zogenoemde “onderdrukte minderheden” oppakken. Het is mij overigens onduidelijk hoe vrouwen, die ongeveer de helft van de bevolking vormen, een minderheid zouden zijn. Deze “social justice warrior”-houding van dit onderdeel van het internationale grootkapitaal is de laatste 10 jaar steeds onsubtieler geworden. Enige tijd geleden werd de film Black Panther uitgegeven en iedereen die deze slechte en voorspelbare film niet leuk vond was per definitie een racist. Je moet maar durven zo’n marketingstrategie uit te voeren.

‘Witte mannen’

Ook Captain Marvel bediende zich van zo’n marketingstrategie. Vooraf verkondigde de hoofdrolspeelster dat wat haar betreft “witte mannen” de film niet hoefden te zien en iedereen die toen al gegeten en gedronken had was “dus” een vrouwenhater.

Treinramp

Het punt is dat die “witte mannen” die de film daarom niet hebben gezien ook niets hebben gemist. De film is een treinramp. Het begin is slecht, het middenstuk is matig en hoe minder we zeggen over het einde hoe positiever we deze recensie houden. Van deze film leren we dat mannen op het zwakbegaafde af niets kunnen en enkel geïnteresseerd zijn in het maken van seksistische woordgrappen, vrouwen alleen superheld kunnen worden als ze naast een vliegtuigmotor staan wanneer deze ontploft. Wist u trouwens dat katten buitenaardse wezens zijn die mannen per dozijn kunnen verslinden. Nee? Dan weet u het nu.

Steriel

Wanneer er geen misplaatste feministische stereotypen worden opgevoerd is de film zo steriel als een verbanddoos. Niemand wordt verliefd of had enig andere menselijke emotie, de acteurs doen maar matig hun best, mensen overleven zonder problemen in de ruimte. Geen enkele emotie wordt uitgelokt door de film omdat de personages zich dus niet als mensen gedragen. Als ik nog minder emoties zou ervaren dan bij het zien van deze film zou ik me in een comateuze toestand bevinden.

Disconnectie

Ergerlijk is hoe met het gebruik van CGI, computer gegenereerde beelden, het gezicht van acteur Samuel L. Jackson met enkele decennia werd verjongd. Het voegde immens toe aan de disconnectie die ik ervoer tussen “mensen” in de film en hoe mensen zich in het echt gedragen.

Rusteloze fans van de Marvel-films halen misschien uit de film hoe het kan dat het personage “Nick Fury” een ooglapje kreeg en hoe de blauwe Tessaract-kubus in het bezit van het Amerikaanse leger kwam. Buiten dat is dit de meest onbelangrijke film in de filmgeschiedenis.

Posted on

Aquaman – heerlijk tenenkrommende B-film met groot budget

Onlangs zag ik de film Aquaman in de lokale bioscoop hier in Leuven. Omdat ik niet wist hoe ik mijn avond moest vullen ging ik er zonder verwachtingen (erg belangrijk bij films van tegenwoordig) op af. En ik moet zeggen, ik heb mij prima vermaakt. Je hebt de Wagneriaanse opera’s met filosofische pretenties, incest en zelfmoord, maar aan de andere kant van het spectrum is er dit type film. Waar alles goed komt en vooral niemand wegloopt met gekwetste gevoelens.

De film begint wanneer de acteur die “Jango Fett” speelde in Star Wars Episode 2 de koningin van Atlantis ontmoet. In de eerste akte ontmoeten zij elkaar, is er een romantische ouverture, en krijgen ze een kind, Aquaman. Maar Aquaman kan omdat hij een rassenmengsel tussen mens en Atlantiaan niet zomaar terugkeren naar Atlantis. Hij moet zichzelf eerst bewijzen voor het oog van de Atlantianen om de huidige koning van Atlantis van de troon te verstoten.

Voorspelbaar

De film verloopt zoals je denkt dat hij gaat verlopen wanneer de eerste akte voorbij is. Waarmee we meteen op het eerste echte minpunt aankomen. De film is te voorspelbaar en de scriptschrijver gaat niet in de rij staan voor de Oscar voor beste scripts.

Slechte kopie

Het einde is heerlijk tenenkrommend wanneer de slechterik hard “Rise Atlantis!” uitschreeuwt boven een leger dat iets te sterk aan een leger (en slagveld) uit de verfilming van “The Lord The Rings” doet denken. De film speelt zich officieel onder water af, maar dat hindert Hollywood niet om een film over een mythisch verloren gewaand continent te filmen alsof de film een slechte kopie van Star Wars Episode 6 zou zijn. Ditmaal niet tussen X-wings en TIE-fighters, maar over vissen die krabben als strijdwagens gebruiken tegen Atlantianen gestoeld op haaien. Kijk de film en zie wat ik bedoel.

Alles loopt goed af

Enfin, alles loopt goed af en de slechterik krijgt het zijne. En dat is ook wat mij betreft een minpunt bij dit genre films. Aan de ene kant heb je de Richard Wagner met zijn dramatische opera-eindes. De zelfmoord of moord op de hoofdpersoon zal niet snel in een Hollywood-film te zien zijn. En dat is jammer, want de dood van tenminste een of meer hoofdpersonages had deze film wat meer peper kunnen geven. Samen met donderend orkest op de achtergrond had bijvoorbeeld de dood van de moeder van Aquaman misschien wat traantjes kunnen uitlokken. Maar tot mijn teleurstelling worden alle plotpuntjes afgehandeld zoals je denkt dat ze afgehandeld worden.

Special effects

Wat mooi is aan deze film is de dikke laag suiker bovenop het voorspelbare, ietwat zouteloze verhaal. En het is deze keer echt wat speciaals naar mijn mening. Plato heeft Atlantis niet zo mooi afgeschilderd als Hollywood, en hij kon in het jaar 400 voor Christus niet bedenken dat wat hij opschreef zou eindigen in een explosie van laserstralen en slechte schreeuwpartijen onder de zeespiegel met een bijgaand verhaal dat in een dronken bui op twee bierviltjes is uit te leggen. Hollywood heeft zich op het punt van de special-effects goed uitgeleefd.

De film is uitsluitend geschikt voor mensen die vooral vermaak zoeken en mensen zoals ondergetekende die slechte B-films als vorm van humor beschouwen.

Posted on

‘Stille nacht’ – Hoe een Kerstlied een wereldhit werd

Een goed lied gaat de wereld over. En er is geen lied waarvoor dat meer geldt dan het kerstlied ‘Stille nacht, heilige nacht’. Op 24 december precies 200 jaar geleden zette Franz Xaver Gruber de destijds twee jaar oude tekst van zijn vriend Joseph Mohr op muziek. Het werk werd nog diezelfde avond in Oberndorf bij Salzburg voor het eerst door hen opgevoerd.

Wat geen van beiden kon vermoeden: De toegankelijke melodie zou een wereldhit worden, die tot op heden in meer dan 300 talen en dialecten door zo’n 2,5 miljard mensen ieder jaar met Kerstmis gezongen wordt. Wereldberoemd werd het lied door Bing Crosby’s radio-uitzending in 1934: De opname werd de op twee na meest verkochte muziekplaat aller tijden. Sinds 2011 behoort ‘Stille nacht’ officieel tot het immateriële culturele erfgoed van de mensheid.

Film

De populaire stof inspireerde sinds 1910 de meest uiteenlopende regisseurs tot een hele reeks, niet allemaal even geslaagde, films. Zo eenvoudig als de melodie is, zo moeilijk laat ze zich cineastisch omzetten. In het jubileumjaar heeft de Oostenrijkse tv-zender Servus TV in samenwerking met de Duits-Franse tv-zender ARTE en de Bayrische Rundfunk een nieuwe poging ondernomen. Het is een mix geworden van een muziekfilm en een verhalende documentaire. Een film van 52 minuten, waarin ‘Stille nacht’ nu eens gezongen, dan weer instrumentaal of als achtergrondmuziek voorbijkomt, gezongen steeds in de moedertaal van de vertolker. De variaties op het lied worden geschikt verweven met kerstige blikken op de plaatsen die bepalend waren in het ontstaan en de verspreiding van het lied. Daaronder in de eerste plaats Salzburg, maar ook New York, Londen, Parijs en Jeruzalem. Internationale sterren uit klassieke en popmuziek komen voorbij. Zo presenteren Joss Stone, Kelly Clarkson, Rolando Villazón, Anggun, Lina Makhoul, de Wiener Sängerknaben en het Mozarteumorchester Salzburg exclusief hun eigen versies van ‘Stille nacht’.

Loopgraven

‘Stille nacht’ was door zijn tekst altijd al een lied van hoop en verwachtingsvol uitzien, maar door het gezamenlijk zingen ervan in de wederzijdse loopgraven en de aansluitende verbroedering onder de vijandelijke soldaten aan het Westfront in 1914, werd het lied nog sterker verbonden met het verlangen naar vrede onder de mensen.

Om dit Kerstwonder nog eens na te vertellen, werd Robin Aristorenas met zijn team aan boord gehaald, die eerder onder andere voor de televisieserie Game of Thrones digitale effecten creëerde. De kijker wordt door de hele film geleid door toneelspeler Peter Simonischek, die de buitengewone geschiedenis van het lied simpelweg sprookjesachtig verteld.

https://www.arte.tv/de/videos/079462-000-A/stille-nacht/

Posted on

Han Solo: A Star Wars Story

In een bekend sterrenstelsel, heel dicht bij huis, kennen we allemaal Star Wars. We kennen sommige Star Wars fans. We kennen de snobs die vooral Star Wars niet willen kennen (dit terwijl Star Wars episode 5 als 1 van de beste films ooit wordt gezien). Wat we volgens Disney nog niet goed genoeg kennen zijn de karakters in Star Wars.

Film- en Star Wars-fans hebben vooraf genoeg reden gehad om deze film een beetje te vrezen. Er waren tal van geruchten die de verwachting dat deze film een soepzooitje zou worden rechtvaardigen. Dit is inclusief een ontslagen regisseur, assistenten voor de acteurs omdat ze naar verluidt niet wisten hoe ze moesten acteren en gedoe achter de schermen. Toch is die angst onterecht gebleken.

Han Solo: A Star Wars Story is een leuke zomerfilm geworden die niet op de zenuwen werkt. De film review-website RedLetterMedia (berucht vanwege het in de grond trappen van slechte films) bedacht allerlei hele slechte plotpunten voor de film. Hilarisch genoeg is een flink aantal uitgekomen, waarmee we aankomen op het eerste punt. De film is een beetje voorspelbaar. Het kan ook niet anders dan voorspelbaar zijn. We weten vanuit de episodes 4, 5, 6 en 7 hoe het met het personage afloopt en welke keuzes hij maakt. Deze film moet daar inpassen en dus is er ook niet veel ruimte om af te wijken. Maar is dat erg? Welnee, de rest van de film maakt dat ruimschoots goed.

Het begin van Han Solo’s leven wordt prima in kaart gebracht als landloper op de planeet Corellia. De eerste helft van de film houdt zich vooral bezig met Han Solo’s eerste liefde. Gelukkig neemt het plot een wending op het moment dat je gaat denken hoe de rest van de film gaat verlopen. De tweede helft gaat over Hans beroep, namelijk spullen smokkelen. We zien de “Kessel Run”, we zien “The Maw”, en we zien een karakter uit episode 5 en 6 in zijn jongere gedaante. Het is een feest der herkenning.

Wat ik minder leuk vond is wat lijkt op een robot die voortdurend taal uitslaat die we in de echte wereld zullen herkennen als praatjes die de Social Justice Warriors uitslaan ten behoeve van de LGBT-gemeenschap. De kracht van Star Wars is denk ik mede dat echte real-life problemen er niet in voorkomen. Tot mijn voldoening echter wordt deze robot in 3 of 4 stukken geschoten in wat op zich deel uit maakt van een grappige plotwending.

Wat ons wel bespaard blijft is een massale “shoot-out” aan het einde van de film. Ook eindigt de film niet waar episode 4 begint. Iets wat ik afgezaagd zou vinden en gelukkig niet in de film zit. De acteurs doen een prima verdienste met het materiaal waarmee ze aan de slag moeten. Niet al teveel pretenties en naast de LGBT-robot zijn er ook niet teveel zware thema’s. Perfect voor de zomer dus.

Han Shot First
In kringen van Star Wars-fans heerst er de nodige controverse rond een reeks bewerkingen van een scene in Star Wars episode 4. Een scene waar de volwassen versie van Han Solo onder dreiging en uit voorzorg een ruimtepiraat neerschiet is in latere bewerkingen van de film bewerkt tot een versie waarin als eerste de ruimtepiraat schiet en in weer latere uitgaves bewerkt tot een versie waarin Han en de ruimtepiraat beide tegelijkertijd op elkaar schieten. Deze controverse is bekend geworden als “Han shot first” door de fans die vooral gecharmeerd zijn van de eerste versie van de scene. In deze nieuwe film laat de regisseur zien aan welke kant van deze controverse hij staat. Wat op zich een hele grappige knipoog is.

In de laatste 5 minuten zien we nog een knipoog naar de deels mislukte Star Wars prequels (episodes 1, 2 en 3), maar gelukkig blijft dat beperkt tot iets wat alleen de grootste fans zullen herkennen.

Is het verhaal van Han Solo de moeite waard? Dat hangt er vanaf wat je zoekt. Zoek je een muzikale ruimte-opera vol met actie, romantiek, goed acteerwerk en tot de nok toe gevuld met drama zoals Star Wars episode 5 was dan zal je teleurgesteld worden. Zoek je een leuke, doldwaze, cynisme-loze actiefilm dan is Han Solo: A Star Wars Story best een leuke zomerfilm.

Posted on

Infinity War: Tot dusver hadden helden het te makkelijk

Een gedachte waarop ik mezelf vaak betrap tijdens de Marvel superheldenfilms, is dat de helden het tot dusver te makkelijk hadden. Hun krachten waren altijd zó overweldigend dat de dreiging vooral zat in hun eigen geesteskwellingen en onderlinge onenigheden – steevast werd de harmonie hervonden en vanaf dat moment waren de schurken totaal kansloos. Dit maakte de filmplots voorspelbaar en in wezen saai, ondanks alle actie en spektakel.

Avengers: Infinity War breekt met deze trend en is daarmee in één klap de beste van alle Marvel films. Het draait om Thanos, wiens naam komt van Thanatos oftewel Grieks voor ‘de dood’. De druk op de hulpbronnen van het heelal zou te groot zijn en hierom wil hij de helft van alle levende wezens uitroeien. Hiervoor heeft hij zes magische stenen nodig – die staan voor tijd, ruimte, geest, ziel, realiteit en kracht; zij geven hem het vermogen om de werkelijkheid te herscheppen. Van armen tot koningen, van jong tot oud: iedereen heeft evenveel kans om te worden uitgevaagd. Dat is rechtvaardigheid volgens Thanos.

Bekijk de film wetende dat hij de feitelijke protagonist is: doordat er zo enorm veel superhelden meedoen – van Spiderman en Iron Man tot Thor en de Hulk – is Thanos de enige die een welbepaald ontwikkelingstraject doormaakt compleet met eigen uitdagingen en vormende dilemma’s. De superhelden benadrukken steeds dat zij geen enkel leven willen opofferen, zelfs al is het om vele levens te redden. Deze Kantiaanse ethiek komt nobel over – Thanos maakt echter een andere keuze en ziet u zelf hoe dit uitpakt.

Deze film is een aanrader omdat hij breekt met de voornaamste clichés. Op de vraag waarom hij doet wat hij doet, antwoordt Thanos dat hij alleen geestelijk vrij zal zijn wanneer de balans in het heelal is hersteld. Pas als de helft van alle zielen is uitgedoofd en de avondzon achter de glooiende heuvels verdwijnt, pas dan zal zijn gemoedsrust zijn hersteld.