Category Archives: Geen categorie
Uitgeverij Uitgeverij

Bestsellers 2018!

Het is rijkelijk laat om de halfjaarresultaten bekend te maken, maar in feite hoort in de boekenwereld alles voor september bij het eerste 'halve' jaar. Het kan dus nog. Ook blijven de recensies binnendruppelen, zelfs van titels die een half jaar of langer geleden verschenen zijn. Enkele ervan hebben we hieronder in de top-drie meegenomen. Omdat de hete zomer geweest is, en de gure herfst nu - zeker in Groningen - al is doorgebroken, geven we dit keer niet alleen de top-drie van de boekwinkels en onze webwinkel, maar ook van de boeken die nog gaan verschijnen in het najaar en die het hoogst in nota staan. Welke boeken gaat u lezen bij de warme kachel, met een wijntje of warme chocola? Belangrijkste is natuurlijk ons lustrum, ter gelegenheid waarvan we ons grootste project zijn begonnen: Epoque Magazine. Een glossy voor een breed publiek dat zich in toenemende mate afkeert van de bestaande media. Actualiteit krijgt u overal, maar trends en achtergronden krijgt u via Epoque. En laten we toegeven: papier blijft heerlijk lezen. Schitterende fotoreportages en lifestyle, tot aan stukken over economie, politiek, maatschappij en geopolitiek. Ook ontbreken kunst, literatuur en poëzie zeker niet. We werken aan een groot lustrum- c.q. Epoquefeest waarvan we hopelijk snel de datum bekend kunnen maken. ❦ W I N K E L V E R K O O P   2 0 1 8 De top-drie verkopen van 2018 tot nu. Allereerst de boekwinkel-topdrie: 1. Het godvergeten Spanje. Dit boek staat met stip op de eerste plek van de boekwinkelverkoop van 2018. "Sergio del Molino neemt de lezer mee op een intrigerende reis door het vergeten Spanje" — De Volkskrant ❦ Op nr. 2 staat de runner-up van dit moment. Het is al maanden verschenen, maar wordt steeds breder opgepikt. Er worden nog steeds door dag- en week bladen recencies geplaatst, zoals afgelopen week in het RD. En er worden nog steeds recensie-exemplaren aangevraagd. Wij wisten het natuurlijk al: dit boek is zonder meer een eye-opener, mits het maar opgepikt wordt. En dat lijkt nu te gebeuren. Dames en heren: De bouwmeesters van Europa, van Thomas Woods!     "Tom Woods heeft carriere gemaakt met het ontmantelen van politiek correcte wereldbeelden. Dit boek is geen uitzondering: Woods viert de westersebeschaving en herstelt de reputatie van een van haar grootste architecten." — Hans Herman Hoppe ❦ 3. Direct achter Woods' boek staat het in de zomer gepresenteerde Opstand tegen God, van de auteur die speciaal overkwam uit Engeland, Peter Hitchens. Ook hiervan was direct veel te horen in de media, en de recensies blijven binnenkomen, zoals afgelopen week in De Nieuwe Koers. Het Reformatorisch Dagblad besteedde maar liefst drie keer aandacht aan het boek, terwijl de recensie van het boek nog geplaatst gaat worden.   "Dit zijn de vruchten van het Christendom, en dit gebeurt er wanneer ze verdwijnen." — The New York Times ❦ W E B W I N K E L   T O P - D R I E   2 0 1 8 De top-drie van onze eigen webwinkel is een hele andere dan hierboven: 1. Het zal hopelijk niemand verwonderen: Epoque Magazine heeft in een paar weken tijd de eerste plaats veroverd. Reacties zijn unaniem lovend over de kwaliteit van de inhoud en de vorm. En we zullen de inhoud blijven verbeteren in de komende nummers! — Lezersreacties: – "Beter dan Opinio, en ook volwassener." – "Onze kinderen vinden het prachtig." – "Chique (rustige) vormgeving met breed scala aan boeiende artikelen. Sietske Bergsma weet weer prachtig te verwoorden wat er in m'n hart leeft."   ❦ Vorige maand konden we u verrassen met de klimaatdocumentaire van Marijn Poels die exclusief in onze webwinkel verkrijgbaar is: The uncertainty has settled. U heeft deze en masse aangeschaft. Soms met drie of vier tegelijk om weg te geven. In oktober verschijnt het tweede deel Paradogma in de bioscoop en we hopen ook die daarna te kunnen aanbieden.         “Poels prikkelt met zijn documentaire mijn diep weggeborgen en dood gewaande zenuw: wat als alles dat we horen over Co2 en opwarming nu eens niet zou kloppen?” – Financieele Dagblad ❦ G E D E E L D E   D E R D E   P L A A T S Deze titels staan momenteel allemaal op dezelfde verkoopcijfers, met een duidelijk opkomst voor De bouwmeesters van Europa. Oorlog is misleiding en bedrog, van Fré Morel (alias van Bert van Vondel) Nepnieuwsexplosie - onder redactie van Tabe Bergman en Eric van de Beek. Oorlogsdagboek (2 delen) - Daniel Maes De seksuele revolutie - Gabriele Kuby ❦ P R O G N O S E   N A J A A R    2 0 1 8 De titel die verrassend genoeg torenhoog boven de andere titels uitsteekt en op voorhand al op bestsellercijfers kan bogen is Gouden Maan, een Perzische familiekroniek. Hierin maakt de lezer op unieke en meeslepende wijze kennis met de persoonlijke geschiedenis van vijf generaties van één familie die in een eeuw tijd wordt meegezogen in sociale aardverschuivingen: nomadenleven wordt stadsleven, de nieuwe politieke rol van olie, de val van de sjah, en de Islamitische Revolutie. Al deze zaken hebben ook hun weerslag op het individuele leven van de hoofdpersonen, waar ondertussen nog veel meer speelt . . .   De tweede titel die hoog in nota staat is De dictator-paus, mede ingegeven door de enorme media-aandacht voor paus Franciscus. Dit boek zal in Nederland ook het enige boek zijn dat heel precies de factoren aanwijst in het falen van Franciscus’ pontificaat. Colonna beschrijft hoe de clerus in het Vaticaan Franciscus in het begin nog zag als een clown, maar hem al snel ging vrezen als een dictator: de methodes waarmee Franciscus zijn tegenstanders binnen de kerk buiten werking stelt, zijn bijzonder effectief. Hij omgeeft zichzelf met de meest corrupte elementen in het Vaticaan en regeert middels angst. De dictator-paus is een cruciaal boek om een van de meest enigmatische en gevaarlijke figuren te begrijpen die de stoel van de Heilige Petrus bezet.    
Uitgeverij Uitgeverij

nepnieuwsexplosie

Verwijzingen van alle hoofdstukken van het boek Nepnieuwsexplosie, misleiding in de Nederlandse media Hoofdstuk 1 Beek, Eric van de. 2017, 11 februari. ‘“Overheid is grootste producent nepnieuws”’, Novini. www.novini.nl/overheid-is-grootste-producent-nepnieuws/ Bergman, Tabe. 2014. The Dutch Media Monopoly: A Political-economic Analysis of the Crisis in Journalism in the Netherlands. Amsterdam: VU Press. Clinton, Hillary. 2016, 9 december. ‘Fake news puts “lives at risk.”’ www.theguardian.com/us-news/video/2016/dec/09/hillary-clinton-fake-news-puts-lives-at-risk-video Der Spiegel. 2015, 6 maart. ‘Berlin alarmed by aggressive nato stance on Ukraine.’ www.spiegel.de/international/world/germany-concerned-about-aggressive-nato-stance-on-ukraine-a-1022193.html Ginneken, Jaap van. 1996. De schepping van de wereld in het nieuws. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum. Kranenberg, Annieke. 2016, 17 december. ‘Plotseling staat de krant vol met nepnieuws’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/opinie/plotseling-staat-de-krant-vol-met-nepnieuws~a4435696/ Mudde, Cas. 2018, 7 februari. ‘Why the hysteria about the “fake news epidemic” is a distraction’, The Guardian. www.theguardian.com/commentisfree/2018/feb/07/hysteria-fake-news-epidemic-distraction Nieuwsuur. 2018, 18 februari. Tv-item met Peter Burger. www.youtube.com/watch?v=tWGd_JpPXcU NOS. 2018, 12 februari. ‘Rutte: leugen Zijlstra onverstandig, maar hij kan aanblijven.’ nos.nl/artikel/2216691-rutte-leugen-zijlstra-onverstandig-maar-hij-kan-aanblijven.html NRC. 2017, 20 september. ‘nrc-correspondent Oscar Garschagen verlaat krant na journalistieke fouten.’ www.nrc.nl/nieuws/2017/09/20/nrc-correspondent-oscar-garschagen-verlaat-krant-na-journalistieke-fouten-13094272-a1574113 Righton, Natalie. 2018, 12 februari. ‘Halbe Zijlstra geeft leugen toe: ontmoeting met Poetin heeft nooit plaats gevonden’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/4569129 Trouw. 2014, 20 december. ‘Trouw trekt tien procent artikelen van Ramesar in.’ www.trouw.nl/home/trouw-trekt-tien-procent-artikelen-van-ramesar-in~a3d04121/ Trump, Donald. 2017, 11 januari. Tv-clip van de eerste persconferentie van president Trump met zijn uitspraak: ‘You are fake news!’ www.youtube.com/watch?v=veZs75jlAlw Trump, Donald. 2017, 16 februari. Tv-clip van persconferentie van president Trump met zijn uitspraak: ‘The false, fake reporting makes it harder to make a deal with Russia.’ www.youtube.com/watch?v=nk2CIW1Vjno Hoofdstuk 2 Bergman, Tabe. 2014. The Dutch Media Monopoly: A Political-economic Analysis of the Crisis in Journalism in the Netherlands. Amsterdam: VU University Press. Chomsky, Noam en David Barsamian. 2017, 3 oktober. ‘Chomsky: Trump’s #1 goal as president’, Alternet. www.alternet.org/chomsky-trumps-1-goal-president Commissariaat voor de Media. 2017, 20 juli. 15 Jaar mediamonitor: van mediaconcentratie naar mediagebruik. www.mediamonitor.nl/wp-content/uploads/15-Jaar-MM-pdf-LR.pdf Cunningham, Brent. 2003, juli/augustus. ‘Re-thinking objectivity’, Columbia Journalism Review. archives.cjr.org/feature/rethinking_objectivity.php Davies, Nick. 2009. Flat Earth News. Londen: Vintage. FAIR. 2014. ‘News: rich people paying rich people to tell middle-class people to blame poor people.’ twitter.com/fairmediawatch/status/539799651416043520 Goldberg, Michelle. ‘Into the buzzsaw: 18 tales of media censorship.’ www.freedomofthepress.net/intothebuzzsaw.htm Herman, Edward S. en Noam Chomsky. 2002. Manufacturing Consent: The Political Economy of the Mass Media. New York: Pantheon Books. I&O Research. 2016, 17 september. ‘Politieke peiling I&O research September 2016.’ ioresearch.nl/Portals/0/I&O%20Research%20politieke%20peiling%20september%202016%20v3.pdf Patrick, Brian Anse. 2013. The Ten Commandments of Propaganda. Londen: Arktos. Poushter, Jacob en Dorothy Manevich. 2017, 1 augustus. ‘Globally, people point to isis and climate change as leading security threats.’ www.pewglobal.org/2017/08/01/globally-people-point-to-isis-and-climate-change-as-leading-security-threats/ Prenger, Mirjam. 2007. Een selectieve blik: zelfcensuur in de Nederlandse journalistiek. Apeldoorn: Het Spinhuis. Prenger, Mirjam, Leendert van der Valk, Frank van Vree en Laura van der Wal. 2011. Gevaarlijk spel: de verhouding tussen pr & voorlichting en journalistiek. Diemen: AMB. Sanders, Mathilde. 2011. Wie bezit het nieuws? In eigen beheer uitgegeven. The Post Online. 2016, 27 maart. ‘Opiniepeiling Maurice de Hond: pvv-kiezer voelt zich onveiligst op plekken met veel mensen.’ politiek.tpo.nl/2016/03/27/opiniepeiling-de-hond-pvv-mensen/ Westerloo, Gerard van. 2003. Niet spreken met de bestuurder. Amsterdam: De Bezig Bij. Hoofdstuk 3 Broer, Thijs en Chris Ostendorf. 2018, 24 januari. ‘Hoe de boze twitteraar het debat bepaalt’, Vrij Nederland. www.vn.nl/hoe-de-boze-twitteraar-het-debat-bepaalt/ Hamelink, Cees. 2004. Regeert de leugen? Amsterdam: Boom. Kranenberg, Annieke. 2017. ‘Wie weet nog wat er waar is?’ de Volkskrant. www.volkskrant.nl/kijkverder/2017/desinformatie/ Locke, John. 2010. Leidraad voor het verstand. Amsterdam: Boom. McCarthy, Niall. 2018. ‘Where people think the news is accurate.’ www.statista.com/chart/12564/where-people-think-the-news-is-accurate/ Merleau-Ponty, Maurice. 1948. Sens et Non-sens. Parijs: Nagel. Sadée, Tijn. 2018, 15 januari. ‘Nederlanders leiden eu-strijd tegen nepnieuws’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2018/01/15/nederlanders-leiden-eu-strijd-tegen-nepnieuws-a1588456 Hoofdstuk 4 Burger, Peter, Theo Dersjant en Alexander Pleijter. 2009. ‘Factcheckers lopen achter de feiten aan: hoe de luis in de pels luizen in de pels kreeg.’ In: Ummelen, Bert (red.) Journalistiek in diskrediet, pagina’s 81-94. Diemen: amb. Burger, Peter. 2017, 1 februari. ‘Strijd om het feit: de opkomst van factcheckers binnen en buiten de journalistiek’, Nieuwe Journalistiek. nieuwejournalistiek.nl/factchecken/2017/02/01/strijd-om-het-feit-de-opkomst-van-factcheckers-binnen-en-buiten-de-journalistiek/ Custers, Yoran. 2017. ‘Nederlandse redacties en factcheckers over de zin en onzin van factchecken’, Nieuwe Journalistiek. nieuwejournalistiek.nl/factchecken/2017/02/28/zin-en-en-onzin-van-factchecken/. Davies, Nick. 2011. Flat Earth News: An Award-winning Reporter Exposes Falsehood, Distortion and Propaganda in the Global Media. Londen: Random House. Diekerhof, Els. 2009. ‘Indekken of checken? Een verkennend onderzoek naar het checken van mondelinge bronnen in de Nederlandse journalistiek.’ In: Ummelen, Bert (red.) Journalistiek in diskrediet, pagina’s 67-79. Diemen: amb. Haan, Bas. 2017. Betonrot in de media: de opmars van de onderzoeksloze journalistiek. Amsterdam: VVOJ. Hijmans, Ellen, Alexander Pleijter en Fred Wester. 2003. ‘Covering scientific research in Dutch newspapers’, Science Communication 25 (2), pagina’s 153-176. Kemman, Max, Martijn Kleppe, Bob Nieman en Henri Beunders. 2013. ‘Dutch journalism in the digital age’, Icono14 11(2), pagina’s 163-181. Patterson, Thomas E. 2013. Informing the News: The Need for Knowledge-based Journalism. New York: Vintage Books. Schat, Joop, Francien G. Bossema, Mattijs E. Numans, Ionica Smeets en Peter Burger. 2018. ‘Exaggerated health news: association between exaggeration in university press releases and exaggeration in news media coverage’, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 162, pagina d1936. Scott, C.P. 1921, 5 mei. ‘A hundred years’, Manchester Guardian. www.theguardian.com/sustainability/cp-scott-centenary-essay Hoofdstuk 5 Baar, Dirk-Jan van. 2016, 14 februari. ‘In Oekraïne is de toekomst van Europa in het geding’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/opinie/in-oekraine-is-de-toekomst-van-europa-in-het-geding~a4243523/ Beckmann. 2013, 28 november, Interview Werner Weidenfeld: www.youtube.com/watch?v=bDmSg1MZ_co Beek, Eric van de. 2014, 13 oktober. Udo Ulfkotte: ‘Gekochte journalisten’, Novini. www.novini.nl/gekochte-journalisten/ Beek, Eric van de. 2017, 7 april. Arjen Kamphuis: ‘Ieder mens heeft wel iets te verbergen’, Novini. www.novini.nl/ieder-mens-wel-iets-verbergen/ Beek, Eric van de. 2017, 13 december. Joost Bosman: ‘Pers in Rusland was veel te vrij’, Novini. www.novini.nl/pers-rusland-was-vrij/ Bernstein, Carl. 1977, 20 oktober. ‘The cia and the media’, Rolling Stone. www.carlbernstein.com/magazine_cia_and_media.php Bigwood, Jeremy. 2010, 2 september. ‘Buying Venezuela’s press with U.S. tax dollars’, Nacla. nacla.org/article/full-disclosure-buying-venezuela%E2%80%99s-press-us-tax-dollars Crewdson, John M. 1977, 27 december. ‘C.I.A. established many links to journalists in U.S. and abroad’, The New York Times. www.nytimes.com/1977/12/27/archives/cia-established-many-links-to-journalists-in-us-and-abroad-cias.html De Ploeg, Chris. 2014, 24 december. ‘In Oekraïne werkt Europa samen met oligarchen en fascisten’, De Groene Amsterdammer. www.groene.nl/artikel/in-oekraine-werkt-europa-samen-met-oligarchen-en-fascisten De Telegraaf. 2017, 14 november. ‘Nepnieuwslawine.’ en.kiosko.net/nl/2017-11-14/np/telegraaf.html GeenStijl. 2016, 19 januari. ‘Gewapende mannen bedreigen GeenPeil.’ www.geenstijl.nl/4742981/vrienden_van_verhofstadt_maken_wraakvideo_tegen_geenpeil/ Global Engagement Center. Website Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. www.state.gov/r/gec/ Greenwald, Glenn. 2014, 25 februari. ‘How covert agents infiltrate the internet’, The Intercept. theintercept.com/2014/02/24/jtrig-manipulation/ Heck, Wilmer. 2017, 27 oktober. ‘Is er iemand die de lange arm van Uncle Sam ontkent?’ twitter.com/WilmerHeck/status/923816757932019713 het Volkskrantgeluid. 2018, 31 januari. Huib Modderkolk. ‘De AIVD en de Russen.’ soundcloud.com/volkskrantgeluid/40-a Ginneken, Jaap van. 1996. De Schepping van de wereld in het nieuws. Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum. Hromadske tv. Annual Financial Report 2013. hromadske.ua/finreports/Annual%20Fin%20report%20-%20ENG.pdf Ignatius, David. 1991, 22 september. ‘Innocence abroad: the new world of spyless coups’, The Washington Post. www.washingtonpost.com/archive/opinions/1991/09/22/innocence-abroad-the-new-world-of-spyless-coups/92bb989a-de6e-4bb8-99b9-462c76b59a16/?utm_term=.4e45719f5fae Kerr, Andrew. 2016, 28 december. ‘The nuts and bolts of the “Countering Disinformation And Propaganda Act”’, The Citizens Audit. www.thecitizensaudit.com/2016/12/28/the-nuts-and-bolts-of-the-countering-disinformation-and-propaganda-act/ Kranenberg, Annieke. 2014, 2 augustus. ‘Zijn de pro-Kremlintrollen ook actief op de site van de Volkskrant?’ de Volkskrant. www.volkskrant.nl/opinie/-zijn-de-pro-kremlintrollen-ook-actief-op-de-site-van-de-volkskrant~a3708622/ Modderkolk, Huib. 2018, 26 januari. ‘aivd leverde vs het bewijs: de Russen hacken jullie’, de Volkskrant. Modderkolk, Huib en Tom Kreling. 2017, 25 februari. ‘Tussen Rus en ruis’, de Volkskrant. NDAA. Global Engagement Center. www.congress.gov/bill/114th- congress/house-bill/4909/text#toc-H6F8C2BAB97124DFCBE6721A2B44D48A9 Nieuwsuur. 2015, 21 januari. ‘Snowden: aivd en mivd zijn ondergeschikt aan de vs.’ nos.nl/nieuwsuur/artikel/2014570-snowden-aivd-en-mivd-zijn-ondergeschikt-aan-de-vs.html Nieuwsuur. 2018, 25 januari. ‘Geen bewijs gezien van aivd-hack Cozy Bear.’ www.youtube.com/watch?v=twz7CXagins NOS. 2016, 3 februari. ‘Amerikanen organiseren persreis Nederlandse journalisten.’ NOS.nl/artikel/2084675-amerikanen-organiseren-persreis-voor-nederlandse-journalisten.html NOS. 2017, 20 december. ‘Rusland oefende offensief tegen de navo.’ nos.nl/artikel/2208501-rusland-oefende-offensief-tegen-de-navo.html NOS Achtuurjournaal. 2017, 14 november. Minister Ollongren waarschuwt voor nepnieuws uit Rusland. nos.nl/uitzending/29031-nos-journaal.html NRC. ‘Onze beginselen.’ nrccode.nrc.nl/bijlagen Ollongren, Kajsa. 2017, 13 november. Brief van de minister van Binnenlandse Zaken. www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2017Z15286&did=2017D32135 Oltmans, Willem. 2011. Memoires 1980. Breda: Papieren Tijger. www.dbnl.org/tekst/oltm003memo29_01/oltm003memo29_01_0006.php Ornstein, Leonard e.a. 2006. Tussen de regels: vijf jaar verslaggeving in de Volkskrant. Amsterdam: Meulenhoff. Partij voor de Dieren. 2014, mei 20. Kamervragen over beïnvloeding op internet: www.partijvoordedieren.nl/kamervragen/vragen-over-het-monitoren-en-beinvloeden-van-internetdiscussies-over-het-ministerie-van-v-j Persson, Michael. 2014, 26 februari. ‘Britse spionnendienst geeft de collega’s les in “cyber-operaties”’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/archief/britse-spionnendienst-geeft-de-collega-s-les-in-cyber-operaties~a3603551/ Pew Research Center. 2018, 16 januari. ‘Many people in other countries closely follow news about the us.’ www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/16/many-people-in-other-countries-closely-follow-news-about-the-u-s/ Putten, Jan van der. 2015, 25 juli. Debat in de Balie. Ontslag NRC wegens niet volgen ‘Atlantische lijn’. www.youtube.com/watch?v=OTwF-CyPUqc Rijksoverheid. 2015, 19 november. ‘Nederland steunt onafhankelijke Russischtalige media.’ www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/11/19/nederland-steunt-onafhankelijke-russischtalige-media Röpcke, Julian. 2017, 19 december. ‘Russland trainierte Krieg gegen die nato in Europa’, Bild. m.bild.de/politik/ausland/headlines/sapad-2017-nato-54240962.bildMobile.html Smit, Eric. 2015, juni. ‘Een boeiend ttip-diner bij de Amerikaanse ambassadeur’, Follow the Money. www.ftm.nl/artikelen/een-boeiend-ttip-diner-bij-de-amerikaanse-ambassadeur Ulfkotte, Udo. 2014. Gekaufte Journalisten. Rottenburg: Kopp Verlag. Ulfkotte, Udo. 2016. Gekochte journalisten. Groningen: De Blauwe Tijger. Wolferen, Karel van. 2014, 20 augustus. ‘Het Atlantische geloof’, De Groene Amsterdammer. www.groene.nl/artikel/het-atlantische-geloof Hoofdstuk 6 Bernays, Edward. 1969. The Engineering of Consent. Norman: University of Oklahoma Press. Bernays, Edward. 2011. Crystallizing Public Opinion. New York: Integrated Media. Borger, Julian. 2015, 10 november. ‘America’s new, more “usable”, nuclear bomb in Europe’, The Guardian. www.theguardian.com/world/julian-borger-global-security-blog/2015/nov/10/americas-new-more-usable-nuclear-bomb-in-europe Buruma, Ian. 2002, 7 mei. ‘Why bashing the us is chic... in America’, The Guardian. www.theguardian.com/world/2002/may/07/usa.features11 Buruma, Ian. 2002, 16 juli. ‘Why we must share America’s dirty work’, The Guardian. www.theguardian.com/world/2002/jul/16/usa.features11 Buruma, Ian. 2014, 8 april. ‘Cold War comforts’, Project Syndicate. www.project-syndicate.org/commentary/ian-buruma-argues-that-russia-and-china-under-communism-were-more-predictable-than-they-are-today Eagleton, Terry. 2011. Why Marx Was Right. New Haven/Londen: Yale University Press. Eén op één: Geert Mak. 2014, 5 mei. NPO. www.npo.nl/een-op-een/05-05-2014/KN_1657800 Ewen, Stuart. 1996. PR! A Social History of Spin. New York: Basic Books. Heilbrunn, Jacob. 2015, 19 augustus. ‘The interview: Henry Kissinger’, The National Interest. www.nationalinterest.org/feature/the-interview-henry-kissinger-13615 Huizinga, Johan. 1999. Nederland’s Geestesmerk. Amsterdam: Meulenhoff. Hume, David. 2006. Essays – Moral, Political and Literary. New York: Cosimo Inc. Klare, Michael T. 2017, 19 november. ‘The Trump Doctrine: making nuclear weapons usable again’, TomDispatch. www.tomdispatch.com/blog/176353/ Lippmann, Walter. 2007. Public Opinion. Minneapolis: Filiquarian Publishing. Lippmann, Walter. 2015. Drift and Mastery: An Attempt to Diagnose the Current Unrest. Madison: University of Wisconsin Press. Mak, Geert. 1999. De eeuw van mijn vader. Amsterdam: Atlas. Mak, Geert. 2012. ‘De woede van mijn oom Petrus: over verhalen en werkelijkheid.’ www.geertmak.nl/nl/biografie/kijken-en-luisteren/229/de-woede-van-mijn-oom-petrus.html Mak, Geert. 2014. In America: Travels with John Steinbeck. Londen: Harvill Secker. Mak, Geert. 2015, 18 april. ‘Wij, de elites van nu, missen noblesse oblige’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2015/04/18/wijde-elites-van-nu-missen-noblesse-oblige-1486017-a501879 Mak, Geert. 2017. ‘2017 jaar van de waarheid.’ www.geertmak.nl/nl/home/meest-gelezen/334/2017-jaar-van-de-waarheid.html Middendorp, Tom. 2014, 16 mei. ‘Op Vrijheid moet je verrekt alert zijn, anders glipt het door je vingers.’ www.defensie.nl/actueel/nieuws/2014/05/16/middendorp-op-vrijheid-moet-je-verrekt-alert-zijn Mills, C. Wright. 1980. The Sociological Imagination. Harmondsworth: Penguin Books. Oxfam. 2018, 22 januari. ‘Reward work, not wealth.’ www.oxfam.org/en/research/reward-work-not-wealth Pew Global. 2018, 11 januari. ‘Publics globally want unbiased news coverage, but are divided on whether their news media deliver.’ www.pewglobal.org/2018/01/11/publics-globally-want-unbiased-news-coverage-but-are-divided-on-whether-their-news-media-deliver/ Piryns, Piet en Hubert van Humbeeck. 2016, 15 maart. ‘Ik zou de lastpakkerigheid van de Britten wel missen’, Knack. www.geertmak.nl/nl/europa/essays-en-lezingen/291/ik-zou-de-lastpakkerigheid-van-de-britten-wel-missen.html Sanger, David E. en William J. Broad. 2018, 16 januari. ‘Pentagon suggests countering devastating cyberattacks with nuclear arms’, The New York Times. www.nytimes.com/2018/01/16/us/politics/pentagon-nuclear-review-cyberattack-trump.html SIPRI. 2017. ‘World military spending was $1.69 trillion in 2016.’ visuals.sipri.org. Stanley, Jason. 2016. How Propaganda Works. New Haven: Princeton University Press. Hoofdstuk 7 Bartlett, Eva. 2017, 9 juni. ‘MintPress meets the father of iconic Aleppo boy, who says media lied about his son’, MintPress News. www.mintpressnews.com/mintpress-meets-father-iconic-aleppo-boy-says-media-lied-son/228722/ Beck, Stefan. 2017, 8 september. ‘Journalist ontslagen na onthullen wapentransporten’, Novini. www.novini.nl/journalist-ontslagen-onthullen-wapentransporten/ Beek, Eric van de. 2017, 25 mei. ‘Steunt Nederland terroristen in Syrië?’ Novini. www.novini.nl/steunt-nederland-terroristen-syrie/ Beek, Eric van de. 2017, 10 juni. Daniel Maes: ‘Zonder Poetin was Syrië er geweest’, Novini. www.novini.nl/zonder-poetin-was-syrie-er-geweest/ Bekker, Vita. 2013, 22 december. ‘Amnesty admits links to activist accused of funding al Qaeda’, The National. www.thenational.ae/world/amnesty-admits-links-to-activist-accused-of-funding-al-qaeda-1.287957 Bronzwaer, Philip. 2012, 15 juni. ‘Journalisten spioneerden voor aivd’, De Telegraaf. www.telegraaf.nl/nieuws/1237189/journalisten-spioneerden-voor-aivd Buchan, Lizzy. 2017, 13 november. ‘Boris Johnson apologises for Nazanin Zaghari-Ratcliffe comments 12 days after inaccurate remarks’, The Independent. www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-nazanin-zaghari-ratcliffe-apology-iran-comments-teach-journalism-prison-sentence-a8052611.html Colijn, Ko. 2017, 6 april. ‘Dwing naleving verbod gifwapens af’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2017/04/06/dwing-naleving-verbod-gifwapens-af-7964462-a1553369 Conflict Armament Research. 2017, december. ‘Weapons of the Islamic State: a three-year investigation in Iraq and Syria.’ www.conflictarm.com/download-file/?report_id=2568&file_id=2574 De Cock, Jorn. 2011. Arabische Lente: Een Reis Tussen Revolutie en Fatwa. Antwerpen: De Bezige Bij. De Rijke, Joanie. 2016, 2 maart. ‘Ik bid dat ze mijn vader laten leven’, Knack. Deutsch, Anthony. 2018, 30 januari. ‘Exclusive: tests link Syrian government stockpile to largest sarin attack – sources’, Reuters. www.reuters.com/article/us-syria-crisis-chemicalweapons-exclusiv/exclusive-tests-link-syrian-government-stockpile-to-largest-sarin-attack-sources-idUSKBN1FJ0MG Doornbos, Harald en Jenan Moussa. 2016, 17 augustus. ‘How the Islamic State seized a chemical weapons stockpile’, Foreign Policy. foreignpolicy.com/2016/08/17/how-the-islamic-state-seized-a-chemical-weapons-stockpile/ Drechsel, Alexander. 2014, 18 januari. ‘Analysts question US intel on Syria chem attack’, Deutsche Welle. www.dw.com/en/analysts-question-us-intel-on-syria-chem-attack/a-17371081 Dupuy, Lisa. 2017, 27 oktober. ‘Assad is verantwoordelijk voor gifgasaanvallen’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2017/10/27/regime-assad-is-verantwoordelijk-voor-gifgasaanvallen-a1578938 Ephimenco, Sylvain. 2014, 8 april. ‘Patermoord’, Trouw. www.trouw.nl/home/patermoord~a55b9397/ Haakman, David. 2013, 28 mei. ‘eu-wapenembargo Syrië verloopt – “duidelijke boodschap aan Assad”’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2013/05/27/eu-wapenembargo-syrie-verloopt-duidelijk-boodschap-aan-assad-a1434417 Haaretz. 2017, 19 juni. ‘Israel reportedly providing direct aid, funding to Syrian rebels.’ www.haaretz.com/israel-news/israel-reportedly-providing-direct-aid-to-syrian-rebels-1.5485794 Harel, Amos. 2015, 23 juni. ‘Israel is between Syria, the Druze and a hard place’, Haaretz. www.haaretz.com/.premium-between-the-druze-and-a-hard-place-1.5373750 Hennigan, W.J., Brian Bennett en Nahib Bulos. 2016, 27 maart. ‘In Syria, militias armed by the Pentagon fight those armed by the CIA’, The Los Angeles Times. www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-cia-pentagon-isis-20160327-story.html Hersh, Seymour M. 2007, 5 maart. ‘The redirection’, The New Yorker. www.newyorker.com/magazine/2007/03/05/the-redirection Hersh, Seymour M. 2013, 19 december. ‘Whose sarin?’ London Review of Books. www.lrb.co.uk/v35/n24/seymour-m-hersh/whose-sarin Hoff, Brad. 2015, 22 mei. ‘Defense Intelligence Agency: “establish a Salafist principality in Syria”, facilitate rise of Islamic State “in order to isolate the Syrian regime”’, Global Research. www.globalresearch.ca/defense-intelligence-agency-create-a-salafist-principality-in-syria-facilitate-rise-of-islamic-state-in-order-to-isolate-the-syrian-regime/5451216 Jones, Rory, Noam Raydan en Suha Ma’ayed. 2017, 18 juni. ‘Israel gives secret aid to Syrian rebels’, The Wall Street Journal. www.wsj.com/articles/israel-gives-secret-aid-to-syrian-rebels-1497813430 Jones, Sam. 2017, 27 mei. ‘Terror attack – a forgotten civil war comes home to Manchester’, Financial Times. www.ft.com/content/42cabb04-4203-11e7-9d56-25f963e998b2 Karskens, Arnold. 2011, 13 mei. ‘Het is hier fan-tas-tisch’, De Pers. Klein, Aaron. 2014, 17 juni. ‘Blowback! U.S. trained Islamists who joined isis’, WND. www.wnd.com/2014/06/officials-u-s-trained-isis-at-secret-base-in-jordan/ Knip, Karel. 2017, 6 april. ‘Ademnood, speekselvloed, overgeven – dat is sarin’, NRC. Larson, Adam. 2017, 5 april. ‘Analysis of evidence contradicts allegations on Syrian gas attacks’, The Indicter Magazine. www.theindicter.com/analysis-of-evidence-contradicts-allegations-on-syrian-gas-attacks/ McKernan, Bethan. 2016, 20 december. ‘Egyptian police arrest five people for using children to stage fake “Aleppo” footage’, The Independent. www.independent.co.uk/news/world/middle-east/aleppo-fake-footage-children-five-peopele-arrested-egyptian-police-a7486541.html Newsweek. 2018, 8 februari. ‘Now Mattis admits there was no evidence Assad used poison gas on his people.’ www.newsweek.com/now-mattis-admits-there-was-no-evidence-assad-using-poison-gas-his-people-801542 Norton-Taylor, Richard. 2015, 1 juni. ‘Terror trial collapses after fears of deep embarrassment to security services’, The Guardian. www.theguardian.com/uk-news/2015/jun/01/trial-swedish-man-accused-terrorism-offences-collapse-bherlin-gildo Oosterzee, Jan Jaap van. 2013, 26 april. ‘Tijd voor militair ingrijpen in Syrië is aangebroken’, Trouw. www.trouw.nl/home/tijd-voor-militair-ingrijpen-in-syrie-is-aangebroken~a034d4f5/ Porter, Gareth. 2017, 14 september. ‘Have we been deceived over Syrian sarin attack?’ MintPress News. www.mintpressnews.com/have-we-been-deceived-by-the-opcw-on-the-syria-sarin-attack/231949/ Postol, Theodor en Richard Lloyd. 2014, 14 januari. ‘Possible implications of faulty US technical intelligence in the Damascus nerve agent attack of August 21, 2013.’ www.documentcloud.org/documents/1006045-possible-implications-of-bad-intelligence.html Sterling, Rick. 2016, 4 maart. ‘The Caesar photo fraud that undermined Syrian negotiations’, Counterpunch. www.counterpunch.org/2016/03/04/the-caesar-photo-fraud-that-undermined-syrian-negotiations/ Verenigde Naties. 2013, december. ‘United Nations mission to investigate allegations of the use of chemical weapons in the Syrian Arab Republic.’ unoda-web.s3.amazonaws.com/wp-content/uploads/2013/12/report.pdf Verenigde Naties. 2018, 14 februari. ‘Staffan de Mistura UN Special Envoy for Syria briefing to the Security Council.’ www.un.org/sg/en/content/sg/note-correspondents/2018-02-14/note-correspondents-staffan-de-mistura-un-special-envoy Yinon, Oded. 1982. ‘A strategy for Israel in the nineteen eighties’, Global Research. www.globalresearch.ca/greater-israel-the-zionist-plan-for-the-middle-east/5324815 Hoofdstuk 8 AD. 2014, 18 november. ‘“Aanslag op Nederlandse delegatie Charkov verijdeld.”’ www.ad.nl/buitenland/aanslag-op-nederlandse-delegatie-charkov-verijdeld~a9407d5b/ AD. 2017, 4 september. ‘Afspaken over veiligheid luchtruim vóór mh17 blijven geheim.’ www.ad.nl/politiek/afspraken-over-veiligheid-luchtruim-venoacute-enoacute-r-mh17-blijven-geheim~a7df78dc/ Berg, Marcel van den. 2017, 15 januari. ‘Corrected! Award winning investigative journalism by Correct!v MH17 has many mistakes!’ Whathappenedtoflightmh17. www.whathappenedtoflightmh17.com/award-winning-investigative-journalim-of-correctv-mh17-corrected/ Berg, Marcel van den. 2018, 4 januari. ‘Hoe een zeer onzorgvuldig NRC artikel bijna leidde tot de val van Pieter Omtzigt’, Whathappenedtoflightmh17. www.whathappenedtoflightmh17.com/hoe-een-zeer-onzorgvuldig-nrc-artikel-bijna-leidde-tot-de-val-van-pieter-omtzigt/ Brink, Jens van den. 2018, 20 februari. Tweet over dagvaarding Europese Unie. twitter.com/JensvandenBrink/status/965939841841221632 correct!v. 2015, 9 januari. ‘Flight MH17. Searching for the truth.’ mh17.correctiv.org/english/ De Gelderlander. 2017, 10 januari. ‘Buk-fabrikant verwerpt conclusies MH17.’ www.gelderlander.nl/buitenland/buk-fabrikant-verwerpt-conclusies-mh17~ae0c17b5/59982179/ De Haas, Joost. 2014, 19 november. ‘Opheldering’, De Telegraaf. De Jong, Laura. 2014, 19 november. ‘“Aanslag op regeringsdelegatie bijna erger dan neerschieten vliegtuig”’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/opinie/-aanslag-op-regeringsdelegatie-bijna-erger-dan-neerschieten-vliegtuig~a3793728/ De Jong, Sjoerd. 2017, 2 december. ‘Omtzigt: wie, wat, wanneer, waar en hoe – maar waarom?’ NRC. www.nrc.nl/nieuws/2017/12/02/omtzigt-wie-wat-wanneer-waar-en-hoe-maar-waarom-a1583414 De Ochtendspits. 2017, 5 september. Jaap Jansen: ‘Don’t rock the boat.’ www.bnr.nl/player/archief/20170905093310300 De Telegraaf. 2017, 14 november. ‘Nepnieuwslawine.’ en.kiosko.net/nl/2017-11-14/np/telegraaf.html De Vreede, Jeroen. 2015, 10 januari. ‘Getuigen: Raket MH17 werd hier gelanceerd’, AD. www.ad.nl/buitenland/getuigen-raket-mh17-werd-hier-gelanceerd~ac2cd9ad/ Elsevier Weekblad. 2017, 17 november. ‘VU-hoofddocent schiet Omtzigt te hulp: “Infame aanval op vasthoudend Kamerlid.”’ www.elsevierweekblad.nl/nederland/achtergrond/2017/11/vu-hoofddocent-schiet-omtzigt-te-hulp-infame-aanval-op-vasthoudend-kamerlid-560882/ Goedemorgen Nederland. 2017, 14 november. ‘Omtzigt er mogelijk ingeluisd door de Russen.’ Tv-item van WNL. www.youtube.com/watch?v=N2td6sXKmMQ Hahn, Geert Jan. 2017, 5 september. ‘Soms schaam ik me voor mijn vak ...’. twitter.com/geertjanhahn/status/904963159458545665 Hulten, Michiel van. 2017, 12 november. ‘Nederland heeft momenteel een regering wier meerderheid in het parlement afhangt van een Kamerlid die kan hebben samengespannen met Moskou.’ twitter.com/mvanhulten/status/929640577725026305 Kouwenhoven, Andreas en Wilmer Heck. 2017, 10 november. ‘Hoe twijfel rond MH17 in de hand wordt gewerkt’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2017/11/10/hoe-twijfel-rond-mh17-in-de-hand-wordt-gewerkt-13959091-a1580806 Niemantsverdriet, Thijs en Pim van den Dool. 2018, 2 februari. ‘“Ik wilde wel een keertje zelf de politieke baas zijn”’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2018/02/02/ik-wilde-wel-een-keertje-zelf-de-politieke-baas-zijn-a1590825 NOS. 2014, 18 november. ‘“Aanslag op Nederlanders in Charkov beraamd.”’ nos.nl/artikel/2004390-aanslag-op-nederlanders-in-charkov-beraamd.html NOS. 2016, 9 februari. ‘Rusland reageert op brief nabestaanden mh17.’ nos.nl/artikel/2085815-rusland-reageert-op-brief-nabestaanden-mh17.html NOS. 2016, 6 juni. ‘Onderzoeksteam biedt inkijk in strafonderzoek mh17.’ nos.nl/artikel/2109453-onderzoeksteam-biedt-inkijk-in-strafonderzoek-mh17.html NOS Achtuurjournaal. 2016, 9 februari. Tv-clip over vermeend negeren door Poetin. www.youtube.com/watch?v=fBY-oQaAzV0 Olmer, Bart. 2015, 6 oktober. ‘“Crash mh17 door bom in de cockpit”’, De Telegraaf. www.telegraaf.nl/nieuws/492803/crash-mh17-door-bom-in-de-cockpit Veelo, Roderick. Geen datum. ‘Minister Ollongren, voorbeelden van nepnieuws graag’, RTLZ. www.rtlz.nl/opinie/column/roderick-veelo/minister-ollongren-voorbeelden-van-nepnieuws-graag Werff, Max van der. 2015, 21 november. ‘MH17 - lying for justice.’ kremlintroll.nl/?p=605 Zandstra, Philippus. 2014, 18 november. ‘“Oekraïne verijdelt aanslag op Nederlandse delegatie in Charkov”’, NRC. www.nrc.nl/nieuws/2014/11/18/oekraine-verijdelt-aanslag-op-nederlandse-delegatie-in-charkov-a1420942 Hoofdstuk 9 Geen verwijzingen Hoofdstuk 10 Dirks, Bart. 2005, 15 juli. ‘Cocaïnesporen in 90 procent van toiletten europarlement’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/buitenland/cocainesporen-in-90-procent-van-toiletten-europarlement~a685920/ GeenStijl. 2017, 17 december. ‘Waarom kreeg Alexander Pechtold een penthouse van de Canadezen?’ www.geenstijl.nl/5139855/waarom-kreeg-alexander-pechtold-een-penthouse-van-de-canadezen/ Horney, Karen. 1950. Neurosis and Human Growth. New York: W.W. Norton. Lasch, Christopher. 1995. The Revolt of the Elites and the Betrayal of Democracy. New York: W.W. Norton. McLuhan, Marshall. 1994. Understanding Media: The Extensions of Man. Cambridge: mit Press. Nu.nl. 2006, 30 november. ‘“Cocaïne gevonden in Tweede Kamer.”’ www.nu.nl/algemeen/903899/cocaine-gevonden-in-tweede-kamer.html Paternotte, Bas. 2018, 29 januari. ‘eu-nepnieuwsbestrijder verwijdert bericht dat Chris Aalberts en tpo nepnieuws over Oekraïne verspreidden’, The Post Online. politiek.tpo.nl/2018/01/29/eu-nepnieuwsbestrijder-verwijdert-bericht-chris-aalberts-en-tpo-nepnieuws-oekraine-verspreidden Planbureau voor de Leefomgeving. 2016, 11 september. ‘Eenpersoonshuishoudens.’ www.pbl.nl/infographic/eenpersoonshuishoudens Reijmer, Loes. 2014, 9 september. ‘“Werken in Den Haag is een soort verlengd studentenbestaan tot je 63ste”’, de Volkskrant. www.volkskrant.nl/magazine/-werken-in-den-haag-is-een-soort-verlengd-studentenbestaan-tot-je-63e~a3744370/ Sap, Jan Willem. 1993. Wegbereiders der revolutie: Calvinisme en de strijd om de democratische rechtsstaat. Groningen: Wolters-Noordhoff. Sloterdijk, Peter. 2006, 6 maart. ‘Warten auf den Islam’, Focus. www.focus.de/kultur/medien/essay-warten-auf-den-islam_aid_216305.html Trouw. 1998, 27 augustus. ‘Hillen negatief over politica’s.’ www.trouw.nl/home/hillen-negatief-over-politica-s~a9018ccb/ Ulfkotte, Udo. 2014. Gekaufte Journalisten. Rottenburg: Kopp Verlag. Ulfkotte, Udo. 2016. Gekochte journalisten. Groningen: De Blauwe Tijger. Zwitser, Tom. 2017. Permafrost, een filosofisch essay over de westerse geopolitiek van 1914 tot heden. Groningen: De Blauwe Tijger.
Uitgeverij Uitgeverij

Het nieuws is nep. Verwijzingen

Uitgeverij Uitgeverij

Lezing van Gabriele Kuby in Gouda op 25 januari!

B E S T E    V R I E N D E N , Het is gelukt! De Duitse schrijftster Gabriele Kuby komt donderdag 25 januari spreken in Gouda over haar boek De seksuele revolutie. Het TCC is organisator en nodigt van harte iedereen uit om te komen. MEER INFO EN TICKETS: hier bestellen.       ❦ Paperback met flappen | 426 pagina's | prijs: 24,50 euro  | Meer info en BESTELLEN ❦  
Wouter van Staveren Wouter van Staveren

De reactionaire kluizenaar

Wie reactionair is, is sowieso fout bezig. Of toch niet? Een paar maanden geleden las Wouter voor het eerst het werk van de reactionair Nicolás Gómez Dávila. En elke zin die hij las prikkelde hem of confronteerde hem met een ongemakkelijke waarheid – wat ons betreft hét teken van een belangrijke filosoof. Is de tijd dat we reactionairen simpelweg kunnen negeren dan voorgoed voorbij? N.B. Dit essay stond eerder in het magazine Qualia van de faculteit wijsbegeerte te Groningen. Het is na 'De authentieke reactionair' de tweede publicatie over Davila in het Nederlands. ❦ ❦ Colombia: het land is reeds modern geworden. Als we ons denkbeeldig naar Bogotá verplaatsen, dan worden wij geconfronteerd door opzichtige, nieuwe winkels, ontelbaar veel kantoorgebouwen, het gebrom van auto's, en even verderop het kabaal van de inwoners zelf, waarvan velen zich in de meest extravagante kledij hebben gedost – het is immers carnaval, dus alles is toegestaan, hoe losbandiger hoe beter, op deze dag is het vulgaire heilig, vooral (mooie) danseressen. Kijk ze eens dansen! (Houdt het dan verdomme nooit op?) Het is een vreemd gegeven dat het feestelijke, levendige Colombia het land van herkomst is van Nicolás Gómez Dávila, een man die noch bekend stond om zijn feestelijkheid, noch om zijn levendigheid. Integendeel, zijn kleine bekendheid in kleine kringen heeft hij te danken aan zijn weergaloze afkeer van de moderne wereld, en de manier waarop hij, met bijzondere helderheid, deze afkeer op papier heeft gezet: niet in dikke boeken, maar in duizenden aforismen. Alvast een voorproefje: “Man today oscillates between the sterile rigidity of the law and the vulgar disorder of instinct. He is ignorant of discipline, courtesy, good taste” en “If men were born equal, they would invent inequality to kill boredom.” Zijn biografie is, jammer genoeg, even spannend als die van Thomas van Aquino. Gómez Dávila werd geboren in 1913, te Bogotá. De familie behoorde tot de hoogste kringen der maatschappij, omdat zijn vader de eigenaar was van een tapijtfabriek. Zo kon de hele familie prachtig wonen en comfortabel leven. Op zijn zesde verliet de familie Bogotá voor Parijs, waar Gómez Dávila studeerde en tot zijn 23ste verbleef. Toen keerde hij naar Bogotá terug en trad hij in het huwelijk met Emilia Nieto Ramos. Weldaar nam hij voor een korte periode de fabriek over, maar echt werken heeft hij nooit gedaan; het schijnt dat Gómez Dávila slechts één keer per week naar de fabriek ging om de manager mede te delen dat hij “de inkomsten moet verhogen” om vervolgens weer naar huis te gaan. Kluizenaar als hij was, wou hij niets anders dan zich verbergen in zijn immense bibliotheek, die uit meer dan 30,000 boeken bestond. Daar las en schreef hij tot diep in de nacht. Bijwijlen kwamen een paar vrienden op bezoek om te filosoferen. Hij stierf in 1994, in zijn bibliotheek. Franco Volpi, een Italiaanse bewonderaar van zijn werk, vatte op geestige wijze zijn leven samen in drie woorden: “Nació, escribió, murió” (Geboren, geschreven, gestorven). Zijn uiterlijke leven mag dan wel ‘saai’ heten, zijn innerlijke leven was allesbehalve dat. Immers, zijn geschriften – die hij slechts in hele kleine oplagen voor vrienden en familie liet publiceren – getuigen van een zeer kritische geest, humor, en een bijzonder hartstochtelijk katholiek geloof. Men zou zijn stijl kunnen vergelijken met Friedrich Nietzsche, Léon Bloy en Emil Cioran. De rode draad in zijn werk is wat het betekent om in ons tijdvak een reactionair te zijn, ofschoon eigenlijk elk onderwerp wel aan de orde komt: democratie, kunst, industrialisme, vooruitgang, de staat, liefde, God, noem het maar op. Toch is er orde in zijn denken, en kunnen wij drie hoofdthema’s onderscheiden: religie, reactie en scepticisme. ❦   De totale afhankelijkheid van God Het is onmogelijk om de filosofie van Gómez Dávila te begrijpen zonder zijn godsdienstige opvattingen te begrijpen. Want zijn filosofie valt uiteindelijk terug op zijn strenge rooms-katholieke geloof, waar de mysterieuze, almachtige werking van God en de beperkte menselijke natuur centraal staan. Gómez Dávila meende, in tegenstelling tot de Verlichtingsdenkers en de moderne mens (die men wel het kind van de Verlichting kan noemen), dat we niet volledig autonoom zijn, maar dat we juist volledig afhankelijk zijn van Gods genade: “To depend solely on God’s will is our true autonomy”. Geloof is geen beperking van de vrijheid. Integendeel, het is juist een verrijking daarvan, want zonder het geloof is de wereld en daarmee het leven betekenisloos. Zonder het geloof is de mens geforceerd om te knielen voor valse goden, in de vorm van ideologieën, om het bestaan draaglijk te maken, of, beter gezegd, om niet krankzinnig te worden. Die ideologieën zijn kwaadaardig: “Where Christianity disappears, greed, envy, and lust invent a thousand ideologies to justify themselves”. Daarom zag Gómez Dávila de neiging van de moderne mens om de gehele, complexe werkelijkheid tot zichzelf te reduceren als een van haar grootste kwalen. In al haar ongeloof heeft de mens zichzelf tot heerser van de wereld gekroond, met in zijn rechterhand het bijgeloof van vooruitgang, en in zijn linkerhand de lat van de rede, waarmede hij gerechtvaardigd denkt te zijn om de wereld naar zijn hand te zetten. “Modern man has imprisoned himself in his autonomy, deaf to the mysterious sound of the surge that beats against our solitude” – en ondertussen verziekt de mens alles wat mooi is aan deze wereld, van culturen tot de schone natuur zelf. Zij bouwt voort naar haar einde, onwetend dat de afgrond nabij is. Gómez Dávila is streng katholiek, dat is wel duidelijk. Maar hij is allesbehalve een slaaf van de katholieke kerk. Immers, Gómez Dávila had genoeg kritiek op de kerk. Zo erkende hij bijvoorbeeld dat de geschiedenis van de katholieke kerk veel zwarte pagina’s bevat en betreurt hij de manier waarop de kerk, in de nasleep van Vaticanum II, allerlei hervormingen invoerde, niet omwille van het geloof, maar omwille zo veel mogelijk zieltjes te winnen. Daarnaast kan men zijn geloof ook niet dogmatisch noemen. Het heeft eerder een fideïstisch karakter. Dat wil zeggen, Gómez Dávila benadrukt in veel van zijn aforismen juist de twijfel en de bewondering die noodzakelijk verbonden zijn met het geloof. Geloven is immers iets anders dan weten: “No principle is convincing and every conviction is uncertain. Faith is not a conviction, nor a principle, but naked existence… Faith is not knowledge of the object. But communication with it.” ❦   De betekenis van het reactionair zijn De rode draad van het gehele werk van Gómez Dávila is, zoals gezegd, wat het betekent om vandaag de dag reactionair te zijn. Het gaat er hier niet alleen om wat zijn opvattingen behoren te zijn, maar tevens hoe hij tracht te leven. Om erachter te komen wat het reactionair zijn wel is, is het nuttig om eerst na te gaan wat het niet is. Wanneer de meeste mensen aan een reactionair denken, denken zij waarschijnlijk aan iemand die “de klok wil terugzetten”, en die zowel vurig religieus als vurig intolerant is ten opzichte van andersdenkenden. Zoals we nu wel begrijpen is Gómez Dávila zeker vurig religieus. Maar mensen die vanuit een soort nostalgisch verlangen de tijd terug willen zetten vond hij minstens zo belachelijk als de vooruitgangsapostelen, die denken dat de mens in staat is om de geschiedenis in de richting van een utopie te sturen (mits we daarbij maar genoeg herrie maken en zo veel mogelijk eigendom vernielen, want dat is waar het allemaal op neerkomt, zo is het toch?). Telkens weer zien we Gómez Dávila de moderne mens op de vingers tikken, door te wijzen op haar  volledige onmacht om de koers van de geschiedenis, die het bloed en de dood eigen is, te bepalen: “It is indecent, and even obscene, to speak to man of “progress,” when every path winds its way up between funerary cypresses.” De mens kan niet waarheidsgetrouw de geschiedenis ordenen; het zal altijd voor ons een willekeurig karakter hebben.‘Grote verhalen’ zijn slechts menselijke, simplificaties. Alleen God bezit kennis van het Mysterie. Wat echter wel zeker is, althans voor de katholiek Gómez Dávila, is dat alle ellende pas ophoudt in het Einde der Tijden, wanneer de Zoon des Hemels terugkeert op aarde, en Hij het Koninkrijk Gods vestigt… Maar voor die tijd zakken wij allen weg in het slijk der geschiedenis. Daarom ziet de reactionair dat het onmogelijk is om de tijd terug te zetten. Naïef is hij dus niet. Intolerant is hij evenmin, want anderen terroriseren met jouw ideeën heeft geen zin en heeft veeleer rampzalige gevolgen. Wat de reactionair wel is, is de beschermer van cultuur: een van de weinige dingen, naast de liefde en religie, wat waardevol is te midden van onze door geld en status gedreven wereld. Cultuur – hier in de brede zin: kunst, tradities, zeden, waarden – is namelijk het enige wat zich nog, tot een bepaalde hoogte, kan onttrekken aan het kapitalisme en het rationele denken. Beide zijn systemen die ofwel alles tot een geldsom maken, ofwel alle dingen zodanig ordenen dat het mooie, mysterieuze karakter ervan verdwijnt. Desalniettemin erkent Gómez Dávila dat deze ‘conservatiemissie’ zeer waarschijnlijk tevergeefs is, gezien de weg van de geschiedenis. Ook de reactionair is uiteindelijk maar een mens, met al haar beperkingen, die eenzaam in de woestijn schreeuwt. “The reactionary today is merely a traveler who suffers shipwreck with dignity… that fool, who possesses the vanity to judge history, and the immorality to come to terms with it.” Toch is zijn verzet niet nutteloos, meent hij, zolang hij op de kracht van God vertrouwt. Enkel een wonder kan ons redden van de afgrond. Moderne mensen overtuigen van het reactionaire denken via argumenten is zinloos. De reactionair kan enkel hopen dat anderen zich bekeren, of op zijn minst achterdochtig worden, zodat zij, met hem, in kalmte en duisternis, het juk der moderniteit van zich afscheuren, en bidden tot Hem die waarheid zijt. Misschien heeft hispanoloog Robert Lemm de betekenis van het reactionair zijn nog het best weten te verwoorden: “Hij kijkt niet vooruit, en niet achteruit, maar naar boven, naar de sterren en de hemel; naar de sporen die de Eeuwigheid heeft achtergelaten in de Tijd.” ❦   Zekerheid in scepticisme Gómez Dávila is een zeer ‘stellige’ schrijver. Daarmee bedoel ik dat hij dingen niet uitlegt, of heel expliciet argumenten uiteenzet. We zouden hem daarom kunnen betichten van dogmatisme. Wellicht ook van hoogmoed. Deze kritiek is begrijpelijk, dus er moet een antwoord op geformuleerd worden. Het antwoord schuilt, mijn inziens, enerzijds in de functie van het aforisme voor Gómez Dávila, en anderzijds in zijn filosofisch scepticisme. Gómez Dávila was ervan overtuigd dat men geen dikke boeken behoeft te schrijven om de waarheid te verkondigen; ook een paar scherpe zinnen kunnen diezelfde functie vervullen, op een manier die vaak directer en grootser aanvoelt. De kracht van het aforisme is dan ook dat er zo veel meer mee gezegd wordt dan in eerste instantie het geval lijkt te zijn. Want het aforisme refereert, zij het impliciet, aan andere waarheden. Samen vullen ze elkaar aan en worden ze in de juiste context geplaatst. Het aforisme is daarom te vergelijken met het licht van de opkomende zon, die ons ertoe aanzet om het verborgen landschap te verbeelden. Niettemin blijven het fragmenten, die slechts een deel van de waarheid uitdrukken. Velen zien dit als een probleem. Gómez Dávila meent echter dat dit helemaal niet het geval is. Grote filosofische problemen – zoals het bestaan van God of een objectieve morele orde – hoeven niet altijd opgelost te worden: “Metaphysical problems do not haunt man so that he will solve them, but so that he will live them”. De zoektocht naar 'ware oplossingen' is belangrijk, maar minstens even belangrijk is dat de mens in een continue dialoog staat met de wereld en de ideeën die hij heeft over de wereld, zonder tot hoogmoed te vervallen. Deze houding van Gómez Dávila expliciteert zijn scepticisme, aangezien hij van mening is dat onze vermogens met betrekking tot kennisverwerving uiteindelijk weinig voorstellen. Gómez Dávila’s aforismen moeten wij dus niet opvatten als een dogmatisch systeem. Het zijn eerder losse fragmenten die met elkaar losjes verbonden zijn. Daarom kunnen we zijn vele, vaak meedogenloze stellingen niet als dogmatische geboden beschouwen. Die zijn slechts het eindpunt van Gómez Dávila’s persoonlijke zoektocht naar de waarheid. Daarbij was originaliteit nooit een doel op zich: het ging er enkel om, datgene proberen te schrijven wat al in de hemel geschreven staat, maar wat mensen in onze tijd zijn vergeten. Aan het einde van zijn leven grapte hij: “My convictions are the same as those of an old woman praying in the corner of a church”. Het mag gezegd worden: deze vergeten filosoof kent zijn plek. ❦ Literatuur Lemm, R. (2014). De Authentieke Reactionair. Groningen: Uitgeverij De Blauwe Tijger. http://don-colacho.blogspot.nl/ (– Voor de engelse vertalingen van alle aforismen van Nicolás Gómez Dávila; daar vindt u overigens ook andere informatie over de man waaronder een biografie en essays.)
Uitgeverij Uitgeverij

Index ‘Nazi’s, islamisten en het moderne Midden-Oosten’

In het boek veel voorkomende namen van bekende figuren zijn van de exotische spelling in de Engelse versie overgebracht in de gangbare Nederlandse spelling. Zo werd bijvoorbeeld Jamal Abd-an-Nasir tot Gamal Abdel Nasser. Ook de belangrijkste figuur in dit boek werd van Amin al-Husaini tot Amin al-Husseini. De rest van de namen hebben de spelling van het Engelse origineel behouden. Amin al-Husseini en Adolf Hitler zijn overigens niet in de index opgenomen omdat ze frequent door het hele boek voorkomen. Ook namen van landen zijn niet opgenomen. Als trefwoorden en namen in de voetnoten voorkwamen, zijn die ook vermeld. Maar als dat er meer dan 7 werden, wordt alleen aangegeven dat het trefwoord of de naam ook in de voetnoten voorkomt. Dit is een verkorte index. Voor academisch gebruik adviseren we de index van de oorspronkelijke Engelstalige versie. Er is nog een andere manier om door de tekst te navigeren. Op de website van een van de vertalers staat een opstel dat onder andere een karakteristiek van de inhoud van de verschillende hoofdstukken geeft: Martien Pennings, “Handleiding bij ‘Nazi’s, Islamisten en het Moderne Midden-Oosten’ van Rubin en Schwanitz”: http://bit.ly/2xsKhhS A Aaronson, Aaron, 80, 81, 91,93 Aaronson, Sarah, 81 Abbas, Mahmud, 389, 405 Abd ad-Din, Sabri, 180 Abd al-Hai, Muhammad Abd al-Karim al-Khattabi, Muhammad, 207 Abd al-Karim, Hafiz, 348 Abdallah, koning van Transjordanië, 142, 143, 144, 150, 151, 160, 313, 314, 323, 325, 327, 332, 336, 382, 385 Abdallah, Shaikh, 37 Abd al-Latif, Dhu al-Kuffar, 207, 244, 290, Abd al-Latif, Saad ad-Din, 333, 361 Abd al-Qadir al-Husaini, 321, 322, 324 Abduh, Muhammad, 63 Abdülhamid II, 30 Abdülmecid II, 107 Abetz, Otto, 193, 217,219 Abu al-Fadl, Mamun, 62 Abdu al-Huda, Taufiq, 152 Abu as-Saud, 245, 333 Acheson, Dean, 320 Adenauer, Konrad, 340, 341, 357, 363, 364 Aflaq, Michel, 391, 405 Aga Khan, 262, 263, 283, 284 Ahmadinejad, Mahmud, 142 Ahmadiyya’s (en moskee van Berlijn), 121, 122 Ahmad Khan, Sultan, 106, 129 Aitelkhan, Juwad Rifat, 81 al-Alamain, 212, 213, 229 al-Alami, Musa, 145, 163, 313, 314, 315 Algemeen Islamitisch Congres, 124, 138, 305 Ali, Mohammed, 121, 135, Aluba, Mohammed Ali, 138, 328 Ali Khan, Mirza, 328 Allenby, Edmund, 108 Alp, Munis Tekin (Marcel Cohen), 60 Aluba, Muhammad Ali, 138, 328 Allah, Aman, 77 Amanullah, koning van Afghanistan, 111, 113, 259, 281, 292 Amé, Cesareé,(Cesare), 213, 227, 268 Andreas, Friedrich C., 174, 184 Arabische Club, 102, 148, 170 Arabische Commerciële Bank, Genève, 360, 362 Arabisch Samenwerkings Comité, 194 Arabisch Vrijheids Korps, 209, 233, 237 Arabische Liga, 180, 182, 249, 315, 318, 319, 320, 329, 337, 348, 349, 392, 393 Arabisch Legioen, 20, 195, 227, 237, 271 Arabische Natie Partij, 291 Arabische Bank, Algiers, 360 Arabische Opstand (tegen Ottomanen), 16, 57, 100, 101,  210, Arabische Opstand (Palestina), 142, 148, 157, 159, 214, 243, 409 Arabische Lente, 10, 381, 397 Arabische topconferentie (Alexandrië), 313 Arafat, Yasir, 124, 126, 142, 146. 161, 265, 324, 336, 377, 381-389, 395, 402, 404, 405 al-Arafati, Mahmud Salim Ibn 124 Araikat, Rashid, 404 al-Ard, Midhat, 340 al-Arif, Arif, 101 Armeense genocide, 38, 79, 85 Arslan, Shakib, 63, 120, 123, 124, 135, 215, 219, 395, 407 Ashmawi, Salih Mustafa, 260, 261, 282 Atatürk, Kemal (Mustafa Kemal), 75, 93, 106, 107, 130, 248, 275 At-Taqwa Bank, 362, 396 Auschwitz, 23, 255, 298, 301, 302, 355, 357 Azadi ash-Sharq (krant), ash-Sharq Azma, Adil, 171, 183, 183,184, 268, 305 Azzam, Abd al-Wahhab, 249, 392 Azzam, Abd ar-Rahman, 152, 180, 210, 228, 249, 318,329, 392, 406   B Bahri, Yunus, 290 Baku, conferentie van, 110, 131 Balfour, Arthur J., 82, 130, Balfour-Verklaring, 82, 83, 94, 101,102,109, 187, 242 Bandoeng, Conferentie van, 328, 347, 363, 368, 369 Bank Misr, Cairo, 113 al-Banna, Hasan, 121, 179, 180, 187, 321, 335, 395, 397 Barbie, Klaus, 362 Barzani, Mahmud, 235 Baath, 17, 126, 183, 196, 377, 378, 391, 398, 401, 405 Baxter, C.W., 156 Bayar, Celal, 113, 132 Beck, Sebastian, 175 Becker, Carl Heinrich, 33, 50, 51, 55, 87, 132 Begin, Menachem, 357 Begova Moskee, 240 Beisner, Wilhelm, 356 Bek, Kemal Dogan, 248, 275 Bender, Bernard (Ben Salam), 353 Ben Gurion, David, 145, 154, 155.163, 166, 371 Ben Yusuf, Salah, 350 Berger, Gottlob, 241, 242, 245, 246, 273, 299, 301, 302, 306. 309, 310, 311 Bernstorff, Johann-Heinrich Graf von, 52, 82, 83, 94, 128 Bernwald, Zvonimir, 273, 294, 308 Beyli-Dudanginsky, Abdar-Rahman Fatal, 359, 373 Bigiyev, Musa Ali, 331 Bigiyev, Musa Jarullah, 331 Bineth, Max, 353 Bin Laden, Usama, 35, 67, 86, 108, 142, 400 Bismarck, Otto von, 27, 28, 39, 41, 49, 114, 223 Blomberg, Axel von, 199 Bohle, Wilhelm, 169 Bormann, Martin, 275, 303 Bose, Subhas Chandra, 206, 261, 262, 282, 283, 306, 307 Bourqiba, Habib, 207 Bragon, Ilias, 121 Braun, Eva, 302, 303, 345, 367 Bräutigam, Otto, 234, 237, 268, 269, 270, 271, 276, 277, 310 Brockelmann, Carl, 65 Brunner, Alois, 298, 310, 356, 357, 358, 370, 372, 373 Buchan, John, 29, 50, 61 Bukabuya, Rabah, 62 Bülow, Bernhard von, 39   C Camp David (topconferentie), 161, 388 Canaris, Wilhelm, 148, 160, 164, 171, 172, 178, 213, 214, 225, 230, 239, 261, 268, 272, 304, 317 Carlos de Jakhals, 362 Castro, Fidel, 356 Cemal Pasha, 80, 82 Centraal Islamitisch Instituut, 206, 292 Chamberlain, Neville, 153, 156 CIA, 10, 326, 327, 330, 340-344, 347, 348, 361, 383 (tientallen malen in de voetnoten) Conferentie van Londen, 153, 155 Churchill, Winston S., 23, 181, 201, 210, 222, 263, 274, 390 Ciano, Gian Galeazzo, 203, 223, 252, 276 Clapper, James, 397, 409 Colombo, conferentie van, 328 Cotta Bey, Aziz, 113, 132 Crane, Charles R., 102, 127, 128 Crescent (tijdschrift), 119   D Danish, Husain, 124 Darlan, François, 195 Darwin, Charles, 43 Darwish, Muhammad Ishaq, 268, 319, 328, 334 Daud, Mansur, 211 ad-Dawalibi, Maruf, 289, 391, 394, 397, 405 Dayan, Moshe, 200 Dehlavi, Kifayatullah, 260 Deininger-Schaeffer, Friedrich, 244 Delmer, Sefton, 345, 367 Dentz, Henri, 195, 200 Deutsche Bank, 40, 41, 113 Djozo, Husain Sulaiman, 245, 274, 318, 334, Doemling, Joachim, 353 Duitse Moslim Gemeenschap, 122   E Ebéné, Philippa, 379 Eden, Anthony, 182, 202 Effendi, Musa Kazim, 109 Effendiev, Said, 62 Eichmann, Adolf, 22, 147, 253, 254-257, 258, 266, 298, 302, 310,316, 317, 331, 339, 341, 347, 351, 354- 357, 360 (en een keer of 20 in voetnoten) Eichmann, Veronica, 331 Einstein, Albert, 45 Eisele, Hans alias Carl Debouche, 349, 369, 370 Enver Pasha, 42, 58, 70, 73, 235 Eppler, Johannes (Hans) alias John W. Eppler alias Husain Jaffar, 211, 228, 351 Erden, Ali Fuat, 236 Erkilet, Hüsnü, 236 Ettel, Erwin, 204, 261, 306   F Fahmi, Abd al-Azim Ibrahim, 348 Fahrmbacher, Wilhelm, 352 Faisal, koning van Irak, 101 – 108, 141, 171 Faisal, koning van Saoedi-Arabië, 151 Fakhusa, Hasan, 349 Falkenhayn, Erich von, 75, 201, 222 Farid, Muhammad, 63 Farid, Mustafa, 63 Farisi, Muhammad, 65, 66, 90 Faroek, koning van Egypte, 210, 211, 212, 214, 228, 229, 263, 290, 378, 384 Fegelein, Hermann, 274, 302, 310, 345 Felmy, Hellmuth, 198, 232, 239, (en een tiental keren in voetnoten) Ferdinand van Bulgarije, 63 Fidaiyyun al-Islam, 328 Fischer, Oskar, 50, 86, 88, 89 Franco, Francisco, 171 Franz Ferdinand, Aartshertog van Oostenrijk, 55 Franz Joseph, Keizer van Oostenrijk-Hongarije, 63 Frobenius, Leo V., 72 Funk, Walter, 360 al-Futuwa (jeugdbeweging), 177   G Garaudy, Roger, 362 Gaza, 82, 103, 324, 336, 388, 389 Gehlen, Reinhard, 230, 340, 341, 357, 366, 371, 372 Gelfhand, Israel Lazarevich (Alexander Parvus), 60 Genoud, François, 341, 360, 361, 362, 373, 374, 397 Ghazi, koning van Irak, 177 al-Ghuri, Emil, 328 Gielhammer, Lutz, 175 Gladstone, William Ewart, 66, 249 Gleim (SS- commandant), 352 Globke, Hans, 340, 346, 367 Goebbels, Joseph, 241, 265, 287, 290, 292, 293, 347 (en een tiental keren in voetnoten) Goerke, Heidi, 354 Goerke, Paul, 354 Golden Square, 176, 186, 198 Goldmann, Nahum, 136, 284, 285, 338, 357 Goltz, Colmar von der, 41 Gondos, Georg, 71 Göring, Emma, 360 Göring, Hermann, 17, 25, 200, 222, 275, 287, 303, 360, 361 Greenmantle (John Buchan), 29, 50, 61, 138 Grobba, Fritz, 13, 14, 19, 23, 109, 113, 147, 148, 150, 170, 172, 174, 176-180, 193,  195,  198-201,  204, 206, 247, 251, 254, 262, 287-289, 296, 340, 341, 363, 364, (en nog een keer of 100 in de voetnoten) Grobba, Hannelore, 11 Grothe, Hugo, 50, 55, 56, 57, 87, 88, 215 Grothmann, Werner, 302, 309, 310, 311 Gutmann, Eugen en Herbert M., 40, 43 Gwinner, Arthur von, 113   H Habash, George, 360, 362 Habbaniyya (belegering), 198, 199 Habib Allah, Amir, 76 Habicht, Theo, 191, 216, 261 Haddad (alias Max Müller), 198 Haddad, Gabriel, 101 Haddad, Kamal Uthman, 191, 194 al-Hadi, Auni Abd, 148, 160, 187 Hagemeyer, Hans, 293, 307, 308 Haidar, Rustum, 160 Halder, Franz, 132, 197, 220, 221, 340 Halifax, Lord, 152, 153, 154 Hamas, 66, 146, 249, 316, 362, 389, 399, 401, 409 Hamza, Fuad, 148, 152, 163 Handschar, 238, 239, 240, 294, 302 Harb, Salih, 210 Harb, Talat, 113 Hartmann, Richard, 245 Harun ar-Rashid, kalief, 109 Hasan, Habib, 325, 333, 336 Hasan, Shaikh, 245 al-Hashimi, Taha, 152 Hasuna, Khaliq, 348 Haurani, Husein, 331 al-Hayat (krant) 134, 393, 394, 406 Heiden, Ludwig (alias al-Hajj, Luis), 351 Heim, Aribert, 370 Heim, Ferdinand, 351, 352 Heins, Rolf, 176 Hentig, Werner Otto von, 53, 76 Herzfeld, Ernst, 174 Herzl, Theodor, 36, 51 Hess, Alfred, 169 Hess, Rudolf, 169, Hesse, Hermann, 45 Heydrich, Reinhard, 21, 22, 25, 171, 251, 252, 254, 275, 276, 277 al-Hilali, Taqi ad-Din, 206, 224 Hilmi, Abbas, 72, 88, 120, 121, 124, 138, 263, Hilmi, Ahmad, 319, 334 Himmat, Ali Ghalib, 363, 396, 408 Himmler, Heinrich, passim Hindenburg, Paul von, 173 Hintersatz, Wilhelm, 109, 111, 112 Hinz, Walther, 174, 185 Hippel, Theodor von, 199 Hisham ad-Din Jar Allah, 325 Hoge Moslim Raad, 105 Hohenlohe, Prins Max, 263, 283, 284 Honecker, Erich, 358, 404 Huber, Ahmad, 350, 360 al-Hudaibi, Hasan, 327 Humann, Carl Wilhelm, 58 Humann, Hans, 58 Hurgronje, C. Snouck, 61, 62, 89, 401 Hussein, Ahmad, 362 al-Hussein, Saif al-Islam, 152 Hussein, Sharif (van Mekka), 63, 72, 73, 101 al-Huseini, Jamal, 145, 148, 160, 314, 315, 407 al-Husseini, Munif, 361 al-Husseini, Musa Abdallah, 14, 219, 170, 290, 327 al-Husaini, Musa Kazim, 123 al-Husseini, Safwat, (neef van Amin) 14, 255, 290, al-Husseini, Safwat (boer te Jeruzalem), 333 al-Husseini, Salim, 207, 333 Hussein, koning van Jordanië, 385 al-Husri, Sati, 176, 393   I Ibada, Yusuf Mustafa Nada, 396 Ibrahim, Hasan al-Fuad, 81 Ibrahim, Qadi, 233 Ibrahim, Salih, 210 Idris, Alim, 234 Instituut voor Onderzoek inzake het Joodse Vraagstuk, 293 Internationale Organisatie van de Vrienden van de Arabische Wereld, 360 Internationale Rode Kruis, 342 Iqbal, Muhammad, 119, 134, 138 Isenburg, Helene Elizabeth von, 342 Islamitische Confederatie, 106 Islamitische Echo, 123 Islamitische Begeleidings Associatie, 178 Islamitisch Socialistisch Front, 391 Islamitische Student (weekblad), 123 Islamitisch Wereld Congres, 124, 138, 144, 328, 337 Islam Instituut, Berlijn, 121, 125 Ismail, Hasan Fahmi, 347, 368   J al-Jabiri, Ihsan, 145 Jäckh, Ernst, 33, 48, 49, 50, 54, 87, 91, 113, 310 Jackson, Robert H., 320, 335 Jalal, Kamal ad-Din, 122, 292, 307 Jamiyyat Fidaiyyun al-Filastin, 329 Jandali, Firhan, 232 Jarbu, Abdallah, 399 Jawdat, Ali, 160 Jawish, Abd al-Aziz, 62, 70, 107, 121, 130, 133, 138 al-Jihad (krant Berlijn), 90, 235 al-Jihad (krant Jeruzalem), 350, 369 Jinnah, Muhammad Ali, 261 John, Otto, 345 Johnson, Ian, 346, 367 Johst, Hanns, 302, 310 Jong-Egypte Partij, 160, 177, 194, 196, 212, 322, 327, 362 Jongeren Moslim Associatie, 178 Junck, Werner, 219, 221, 366, 375 al-Jundi, Sami, 196, 220   K al-Kailani, Kamil, 255 al-Kailani, Rashid Ali, 14, 15, 29, 203, 224, 225,267, 278, 290, 305, 308, al-Kailani, Saadi, 218,220,262 al-Kailani, Sayyid, 28, 29 Kaltenbrunner, Ernst, 246, 342 Kamal ad-Din Jalal, 122, 292, 307 Kampffmeyer, Georg, 122, 135 Kanitz, Georg Graf von, 174, 185 al-Kashani, Abd al-Qasim, 328, 329, 330, 336, 337, 390 Kastner, Rudolf, 255, 258, 277-280 Kashmir Bevrijdingsfront, 328 Kazakov, Mohammed, 62 Keppler, Wilhelm, 261, 271 Khadaffi, Muammar, 35, 142 Khalid, Koning van Saoedi-Arabië, 340 Khan, Inamullah, 394 al-Khatib, Mustafa Yusuf, 403 al-Khatib, Shaikh Abd ar-Rahman, 403 al-Khatib, Shaikh Ali, 403 al-Khatib, Shaikh Said, 403 al-Khatib, Zaki, 190, Khomeini, Ayatollah Ruhollah, 35, 142, 319, 330, 362, 390 Kiesinger, Kurt Georg, 174, 364 Killigil, Nuri, 235 King, Henry C., 102 Kiram, Zaki, 124 Kirkut, Hasan, 349, 369 Kissinger, Henry, 362, 374 Klein, Fritz, 75, 92 Kleinwächter, Hans, 354 Knatchbull-Hugessen, Hughe, 173 Koch, Paula, 170 Kohn, Hans, 122, 135 Köstring, Ernst, 233 Kressenstein, Kreßss Friedrich Freiherr von, 81, 87, 183 Kristensen, Vagner, 350 Krug, Heinz, 354 Krumey, Hermann, 257, 277, 279   L La Jeune Asie (tijdschrift), 116 Lampson, Miles, 155, 156, 166, 167 La Nation Arabe (krant), 120 Lawrence, T.E. (Lawrence of Arabia), 30, 31, 37, 92, 100 Leers, Johannes von, 327, 342-344, 347-351, 357, 393 (en vele vermeldingen in de voetnoten) Lenin, Vladimir Ilyich, 60, 61, 110 Leverkuehn, Paul, 76, 92, 93, 172, 183, 283, 341, 371 Lichtheim, Richard, 51, 80, 82 [Erratum: noot 27 pagina 51 Erich Lichtheim moet zijn Richard Lichtheim] Liman von Sanders, Otto, 42, 131 Lindemann, Hans, 125, 126, 136, 282, 282, 284, 306 Linsser, Hans-Ferdinand, 361, 374 Literaire Club, Damascus, 102 Liwa al-Islam (krant), 114, 119 Loritz, Hans, 22 Ludendorff, Erich, 123 Ludendorff's Volkswarte, 123, 135 Lufthansa, 175 Luther, Martin, 14, 23, 24, 254, 276, 277, 354, 371 Lutherse Kerk van de Verlosser, 30, 36 Lyncker, Moriz von, 56, 79   M MacDonald, Malcolm, 152-155, 167 Mahdi („de Messias“), 32-34, 45 Mahdi (Mohammed Ahmad bin Abd Allah), 32 Mahir, Ali, 152, 156, 157, 182, 210 Mahmud, Mohammed, 152, 156, 157, 158 Majdanek , 255, 298, 301 Malz, Heinrich, 342 al-Mamalik, Mustosi, 76 Mannesmann, Otto, 72 Mansfeld, Erich, 303, 311 al-Mashriqi, 262 Maski, Adil, 293 May, Karl, vele malen in voetnoten en in de tekst op 33, 44-46 Mehmed V Reshad, Sultan-Kalief, 64 Meichanitz, Arthur, 357 Mein Kampf (Hitler), 16, 24, 53, 116,127, 132, 133, 144, 190, 307, 351, 393 Melchers, Wilhelm, 185, 199, 200, 221, 258, 363 Mende, Gerhard von, 234, 306 Merrill, Selah, 36, 51 Mertens, Gerhard, 352 Messerschmitt (vliegtuig), 198 Messerschmitt, Willy, 353 al-Midfai, Jamil, 176, 178 Mikveh Israel (landbouwschool), 36 al-Misri (krant), 349 al-Misri, Aziz Ali, (Egyptiche generaal), 182, 188, 198, 210, Mittwoch, Eugen, 5, 56, 57, 87, 88, 118 Molotov, Vyacheslav, 259 Moltke, Helmuth von, 58 Morgen Journal, 320, 335 Morgenthau, Henry I., 62, 67, 70, 71, 80, 89, 90, 91, Moslimbroederschap, 17, 35, 46, 62, 66, 108, 121, 125, 126, 138, 142, 146, 170, 179, 194, 196, 249, 260, 261, 289, 321-324, 327, 329, 330, 346, 352, 358, 363, 377, 378, 384, 385, 389, 390, 395- 401 Muftic, Salim, 124 Muhammad V (Sultan van Marokko), 213 Müller, Boris, 237 Müller, Gottfried, 235 Müller, Heinrich, 254 Müller, Herbert, 118 München, moskee (Ian Johnson), 346, 367, 396 München, Olympische Spelen, 389 Munir, Ahmad, 81 al-Munsif, Bey, 214 Munzel, Kurt, 174, 184 Muruwwa, Kamil, 268, 393, 394, 406, Musil, Alois, 72, 73 al-Muslimin (tijdschrift), 395 Mussolini, Benito, 56, 114, 124, 147, 163, 191, 202, 207, 210, 223, 226, 252, 254, 256, 278 Muthanna Club, (Irak), 177   N Nadolny, Rudolf, 62, 109, 174, 185 Nahum, Haim, 248, 249 Najjar, Abd al-Halim, 292 Namanjani, Nur ad-Din, 346, 367, 396, 397 an-Nashashibi (clan met leden als Fakhr en Rajib), 102, 143, 144, 149, 150, 152, 159, 162, 416, 382 Nasser, Gamal Abdel, 35, 86, 126, 142, 210, 324, 325, 328, 329, 336, 342, 348-351, 353, 354, 368, 369, 377, 382, 384,385, 393, 398, 407 Nasser, Shauqi, 348, 369 Nation, the, 215, 320, 335 Nehru, Jawaharlal, 328 Neuhäusler, Johannes, 342 Neurenberg, nazi-rallies, 177, Neurenberg Tribunaal, 26, 277 – 280, 317, 320, 335 New Delhi (conferentie), 328 Newspaper of the Orient, 120 New York Post, 320, 335, 369 New York Times, 162, 165-168, 378, 397, 402, 403, 406 Nicolaas II,  28 Niedermayer, Oskar von, 92, 98,115, 133 Inönü, Ismet, 172 O Oberländer, Theodor, 341, 367 ODESSA (Organisation der ehemaligen SS-Angehörigen) Oebsger-Roeder, Rudolf, 356 Oil Development Company, 176 Operatie Damocles, 354 Operatie Zeppelin, 235 Oppenheim, Max von, 28-35, 39, 44, 46-48, 55, 56, 59-65, 67-78, 81, 84, 86, 97, 107-121, 127, 138, 161, 169, 172, 182, 191, 194, 195, 196, 235, 288, 341, 398, 400, 401 (en een stuk of 30 vermeldingen in voetnoten) Oshima, Hiroshi, 252, 264 Oslo Accoorden, 388   P PLO, 316, 317, 382, 385, 387, 388, 389, 394,398,401,406 Palestijnse Autoriteit, 389 Panther (kanonneerboot), 41 Papen, Franz von, 74, 75, 88, 92, 98, 113, 122, 123, 172, 173, 180, 191, 215-219, 235, 267, 270 Parvus, Alexander (Israel Lazarevich Gelfhand), 60, 61, 115 Pavelic, Ante, 240 Pawelke, Günther, 172, 219, 221, 364, 366, 375, Pawelke, Maria, 11 Pearl Harbor (aanval), 252, 392 Peel Commissie, 150 Perón, Juan, 339, 347, 349, 366, 368 Peshawari, Abdar-Rahman, 106, 129 Picot, François. 98-101 Piening, Günter, 379 Piening, Knut, 11 Pilz, Wolfgang, 353 Pomiankowski, Joseph, 52, 53, 71, 78, 88, 90-93, 128 Volksfront voor de Bevrijding van Palestina, 360 Pratap, Mahendra, 76, 77 Priester, Karl-Heinz, 349, 369 Pröbster, Edgar, 72 Protocollen van de Wijzen van Zion, 117, 249, 293, 348, 399 Prüfer, Curt M., 272, 278, 279, 288, 304-306   Q al-Qaida, 66, 121, 146, 250, 362, 374, 392, 398, 400, 401, 408 al-Qaradawi, Yusuf, 400 al-Qarqani, Khalid Al Hud, 17, 25, 53, 385 Qasim, Abd al-Karim, 391 al-Qawuqji, Fauzi ad-Din, 147, 184, 195, 219, 282, 305, 321, 322, 327 al-Qutb, Fauzi, 290 Qutb, Sayyid, 329, 330, 398, 409 al-Quwatli, Shukri, 190   R Radek, Karl, 110, 111, 115, 116, 131 Rademacher, Franz, 254, 277, 354, 355, 371 Radio Berlijn, 191, 206, 207, 212, 291, 308 Radwan, Muhammad, 212, 229 Raeder, Erich, 231 Ramadan, Hani, 396 Ramadan, Said, 326, 328, 329, 336, 362, 377, 395, 396, 397, 406, 407, 408 Ramadan, Tariq, 378, 397, 402, 407, 408 Ramazan, Moellah, 233 Ramirez Sánchez, Ilich (Carlos de Jakhals), 362 Rauff, Walther, 22, 209, 226, 355, 356, 372 Razmara, Ali, 328 Rechenberg, Hans. 360 Reile, Oscar, 213, 230 Reinecke, Hermann, 302, 310 Remer, Otto Ernst, 352, 370, 371 Reza Shah, 175 Ribbentrop, Joachim von, 19, 23, 75, 180, 191, 203, 204, 206, 209, 211, 231, 251, 254, 256, 259, 287, 292, , 363, 364, 390, 393 (daarnaast nog een stuk of 15 in de voetnoten) Rida, Rashid, 48, 138, Rifat, Mustafa Mansur, 62 Rintelen, Emil von, 252, 268, 276 Ritter, Helmut, 25, 225, 272, Rode Halve Maan, 342, 352 Roller, Alfred, 44 Roloff, Max, 72 Rommel, Erwin, 20, 22, 206, 209-214, 228, 229, 351 Roosevelt, Franklin, 166, 208 Rosen, Friedrich, 33, 44, 50 Rosenberg, Alfred, 196, 233, 234, 239, 259, 269, 281, 287, 293, 294, 296, 299, 307, 308 Roser, Rudolf, 170, 218, 220 Rössel, Karl, 378, 379 Rössler, Otto, 246 Rothschilds, 43 Roy, Manabendra Nath, 75, 92, 127   S as-Sabawi, Yunis, 176, 177, 190, 200 as-Sabbagh, Salah ad-Din, 176, 186 Sabri, Ali, 348 Sabri, Muhammad, 25, 163, 296, 297,  298, 308, 309 Sachsenhausen, 13, 14, 22, 23, 24, 26, 311, 351, 355 Sadat, Anwar, 126, 143, 188, 198, 210, 211, 220, 228, 229, 324, 348, 351, 377, 390 Safarov, Shamil, 62 Safawi, Nawwab, 175, 328-330, 290 Said, Haddad, 352 as-Said, Nuri, 152, 155, 160, 161, 178, 181, 182, 200, 313, 314, 391 Saladin (Salah ad-Din Yusum al-Aiyyub), 37, 38, 39, 51, 66, 81 Salama, Ali Hasan (zoon), 387, 389 Salama, Hasan (vader), 243, 244, 321, 322, 336, 387, Salih, Mahmud, 348 Salisbury, Lord, 66 Salman, Muhammad Hasan, 255, 305 Samuels, Herbert, 104, 105 Sansal, Boualem, 351, 370 as-Sanusi, Ahmad, 107, 129, 130 as-Sanusi, Idris, 207 Sanusiyya (broederschap), 28, 72 Sassen, Willem, 333 Sauberzweig, Karl-Gustav, 241 Ibn Saud, Abd al-Aziz (koning van Saoedi-Arabië) 17, 25, 72, 73, 108, 152, 164, 166, 178, 181, 190, 220, 290 Sayyid Hussein, Ahmad, 212, 229 Schabinger, Karl E., 52, 53, 68, 81, 86, 87, 90, 94, 95 Schacht, Hjalmar, 175, 185, Schäfer, Ernst, 259, 281 Schellenberg, Walther, 289. 304 Scheubner-Richter, Max Erwin von, 76, 78, 80, 93 Schirach, Baldur von, 177, 241, 273 Schlieffen, Hermann Graf von, 28 Schmidt, Paul, 251, 276, 283, 309 Schmitz-Kairo, Paul, 125, 126, 136, 347, 349 Schneeweiss, Rudolf, 357 Schrumpf, Pierre, 21 Schubert, Johannes, 246 Schulze-Holthus, Bernhardt, 204, 205 Schwammenthal, Daniel, 379 Schweitzer, Albert, 45 Seeckt, Hans von, 86, 115, 116 Sellmann, Heinrich, 353 ash-Shahrastani, Hibat ad-Din Muhammad, 65, 66, 90, 91 Shalabi, Abd an-Nafi, 121-124, 135, 138 Sharett, Moshe, 154 Sharpley, Anne, 350, 369 Shaukat, Ali, 119, 138 Shaukat, Naji, 181, 190, 191, 215, 217, 221, 255, 305, 306 Shaukat, Sami, 177 Shauqi, Ahmad, 248 Shultz, George, 358, 373 as-Sibai, Mustafa Husni, 395 Siddiq Khan, Ghulam, 119 Sidqi, Bakr, 176, 177 Simon, Paul M., 71 Siri, Giuseppe, 355 Skorzeny, Otto, 341, 368 Smend, Johannes, 175, 185 Soloveitchik, Joseph B., 56, 87 Sonnenhol, Gustav Adolf, 364 Souchon, Wilhelm A., 59 Spengler, Wilhelm, 342 Spuler, Berthold, 365, 375 Spuler, Bertold, 245 Stalin, Joseph W., 23, 259, 269, 367 Stanley, Oliver, 256 Station Z, 13 Steffen, Hans, 176 Steffen, Manfred G., 11, 183 Steffen, Willi G., 170, 183 Stellbogen, Wilhelm, 179, 187 Stem van de Vrije Arabieren, 207, 211, 212 Stern-Rubarth, Edgar, 75 Stevenson, William, 349, 369 Stille Hilfe, 342,366, 370 Storrs, Ronald Sir, 101 Stotzingen, Othmar von, 72 Stresemann, Gustav, 69, 88, 93 Suez Kanaal, 59, 70, 71, 86, 87,117, 154, 206, 267 Soeharto, Muhammad, 356 Soekarno, Ahmad, 328 Sukkar, Abd al-Jalil, 328, 336 Sulaiman, Hikmat, 176, 178, as-Sulh, Riyad, 143, 218, 220, 327, 337 as-Suwaidi, Naji, 178 as-Suwaidi, Taufiq, 152, 155, Sykes-Picot Overeenkomst, 98, 101   T Tahir, Muhammad Ali, 180 at-Tal, Abdullah, 337 Talat Pasha, 73, 82, 83, 93, 119 Talfah, Khairallah, 197 Taqi ad-Din al-Hilali, 206, 224 at-Tarrazi, Muttahida, 260 Tashkilat-imahsusa, 58 Templeton Prijs voor Vooruitgang in Religie, 394 Tiefenbacher, Josef, 298, 309 Tito, Josip Broz, 265, 318, 320, 328, Tlass, Mustafa, 351 Tokatlian (hotel, aanval op), 68 Verdrag van Lausanne (1923), 106, 249 Verdrag van Sèvres (1920), 106 Treblinka, 298, 301 at-Tunisi, Salikh ash-Sharif, 62 Türk Yurdu (tijdschrift), 234   U Ulama Raad van Moslimgeleerden, 107 "Union Jack" plan, 191, 216 Ürgüplü Khairi Bey, 64, 78   V Vaglieri, Laura Veccia, 125 Vergès, Jacques, 362 Versailles Vredesconferentie, 102, 127, 131 Vichy (collaborerende Fransen), 151, 193-195, 206, 207, 208, 213, 219, 254, 289 Voigt, Hermann, 363, 366 Volkenbond, 17, 99, 102, 108 Völkischer Beobachter, 125, 277, 307 Voss, Wilhelm, 226, 352   W Wafd, 106, 210, 313 Wagner, Horst, 302 al-Wakil, Mustafa, 212, 245, 317 Wali Khan, Muhammad, 119 Wall Street Journal, 379, 402 Wangenheim, Hans Freiherr von, 61, 62, 78, 87 Wannsee Conferentie, 18, 21, 234, 252, 253, 254, 355 (en een keer of tien in voetnoten) Warlimont, Walter, 260 (en een keer of tien in voetnoten) Der Weg (maandblad), 347, 368, 369 Weibrecht, Hans, 302, 310 Weizmann, Chaim, 82, 102, 167, 168 Weizsäcker, Ernst von, 19, 25, 191, 194, 200, 216, 217, 218, 271, 272, 371 Weltkampf: Die Juden-frage in Geschichte und Gegenwart (tijdschrift van het Rosenberg Instituut), 293, 307, 308 Werkstatt der Kulturen, Berlijn, 378 Wesendonk, Otto von, 62, 86, 133, West Bank, 402, 404 Westhoff, Adolf. 302, 310 White Paper (1939), 166, 167 Wiesenthal, Simon, 298, 301, 317, 331, 339, 344, 351, 356, 357 (en een keer of 20 in voetnoten) Wilhelm II (keizer), 27, 28, 30, 73 (en een keer of 10 in voetnoten) Willermann, Heinrich, 353 Wilson, Woodrow T., 98, 99, 101 Wisliceny, Dieter, 22, 26, 253, 255-258, 277, 278, 280, 309. 333 Wolfrum, Gerhard, 345, 346, 397 Wurm, Theophil, 342 Wüst, Walther, 246   Z Zahedi, Fazlollah, 205 as-Zaim, Husni, 355 Zaki Bey, Amin, 211, 228, 229 az-Zaman, Shaudri Khaliq, 328, 337 az-Zawahiri, Aiman, 249, 392, 400 Zech-Nentwig, Hans Walter, 344, 345, 346, 368, 397 Zeemann, Dietrich, 346 Zeitler, Walter, 237 Zhitomir (meerdaags bezoek al-Husaini aan Himmler), 255, 297-301 Zind, Ludwig, 350, 370, Zinoviev, Grigory, 110, 131 Zionisme, 81, 94, 99,100, 105, 117, 124, 247, 249, 293, 321, 381, 399 Zwarte September, 389   Errata Pagina 45: Albert Schweizer moet zijn Albert Schweitzer Pagina 51 noot 27: Erich Lichtheim, “Das Programm des Zionismus” moet zijn Richard Lichtheim, “Das Programm des Zionismus” Pagina’s 64, 78: Urguplu Khairi Bey /Űrgűplű Khairi Bey moet zijn Ürgüplü Khairi Bey Pagina  154: Alexandria moet zijn Alexandrië Pagina 196: Samial-Jundi moet zijn Sami al-Jundi Pagin 211: Hussein Jaffat moet zijn Hussein  Jaffar
Uitgeverij Uitgeverij

Persbericht ~ Verboden boek naar uitgeverij De Blauwe Tijger

Groningen, 29 april 2016 – Het vorig jaar verboden boek De doofpotgeneraal wordt medio september heruitgegeven door uitgeverij De Blauwe Tijger. De non-fictiethriller van Edwin Giltay werd voorpaginanieuws op de Balkan toen de rechtbank de auteur in 2015 een publicatieverbod oplegde. Het beok beschrijft een doofpotaffaire rond het beruchte fotorolletje van Srebrenica. In hoger beroep maakte het gerechtshof gehakt van die beslissing. Inmiddels is het gewilde boek geheel uitverkocht. De tweede druk verschijnt in een geactualiseerde versie. Giltay is verheugd over zijn samenwerking met De Blauwe Tijger: ‘Het zijn toegewijde professionals die oog hebben voor maatschappelijke kwesties. De doofpotgeneraal komt er uitstekend tot zijn recht.’ Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met uitgeverij De Blauwe Tijger: Uitgeverij de Blauwe Tijger Postbus 2078 9704CB Groningen 06-40862901 www.deblauwetijger.com www.dedoofpotgeneraal.nl 'Auteur Edwin Giltay (rechts) tekent bij uitgeverij De Blauwe Tijger'
Klaas Maas Klaas Maas

Verkiezingsblog 2017

Wederom heeft Klaas Maas een uitstekende reeks brieven geselecteerd uit zijn rijke archief. Richting de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart verschijnt er iedere dag een blog van hem met een verkiezingsthema. De bovenste verschijnt steeds bovenaan. 20. IJSBEER Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 20-1-2017; niet geplaatst Als die ijsbeer op het smeltende Noordpoolijs (De Groene van 19-1-2017) inderdaad Wilders moet voorstellen, had Bertrams zich meer moeite mogen geven op dat gezicht. Wilders dus. Stel u voor: een haatimam, aan het slot van zijn vrijdagavondpreek in een moskee ergens in de Randstad: ‘Broeders en zusters, antwoordt mij nu op de volgende vraag: Wat willen jullie, meer of minder Joden in Nederland? En de gelovigen, vooraf geïnstrueerd, scanderen enthousiast: minder, minder, minder! Na de gebruikelijke opschudding in de media, de follow-up en aangifte door organisaties als STIBA, de Anne Frank Stichting, D66, de PVV, GroenLinks etc. etc., volgt het onvermijdelijke haatimamproces. Met opnieuw een glansrol voor strafpleiter Knoops (Nee, de imam bedoelde natuurlijk niet alle in Nederland woonachtige Joden maar specifiek die Joden die zich te buiten gaan aan steun in materiële of morele zin aan het door Joden bedreven terrorisme jegens de Palestijnse inwoners van de Westoever en/of de Gazastrook. Nee, die specificatie werd niet gegeven tijdens de bewuste vrijdagavondpreek maar moet uit uitlatingen daarvoor en daarna zonder meer worden afgeleid). En met de eveneens onvermijdelijke veroordeling: “schuldig zonder strafoplegging”. Vrijheid van meningsuiting behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet: een groot goed dat veel geld kost, waar gewoonlijk geen bloed uit komt en dat de daders laat wegkomen met hun onfatsoen. Die verantwoordelijkheid volgens de wet mag van mij strikter worden ingevuld. 19. WILDERS’ RECHT OP VRIJE MENINGSUITING Aangeboden aan De Telegraaf dd. 12-12-2016; niet geplaatst Wilders is op de meest minimale manier en met de zachtste fluwelen handschoen die de rechter vinden kon, op de vingers getikt: ‘schuldig zonder strafoplegging’. Nu roeptoetert hij dat hij en met hem miljoenen Nederlanders berooft zijn van hun recht op vrije meningsuiting. Wilders – ‘gretiger dan ooit om door te knokken’ – heeft een probleem: hij mag graag moslims pesten, in het bijzonder Marokkanen. Eerst heeft hij hen willen stangen met zijn voorstel voor een kopvoddentaks, daarna kwam het pestfilmpje Fitna en tenslotte het minder-minder-minder-spreekkoor. Wilders en zijn aanhang zijn bepaald niet de eersten in hun angst voor de toename van een demografische minderheid die niet voor 100 procent achter de Hollandse normen en waarden staat. Tot diep in de jaren zestig hadden wij in Nederland de ‘papen’: De r.-k.-zuil die met een omvang van bijna 40 procent van de bevolking, triomfalistisch bezig was om met behulp van  hun grote-gezinnenbeleid een demografische meerderheid te gaan vormen. Het ideaal was om de Nederlandse wet te kunnen baseren op de rooms-katholieke moraal en zeden: om van Nederland een soort ‘r.-k.-sharialand’ te maken. De bekende Leidse socioloog professor Van Heek publiceerde toen, in de jaren vijftig, een wetenschappelijke verhandeling waarin hij met alle wellevendheid maar ook alle duidelijkheid betoogde, dat de realisatie van een r.-k.-meerderheid in Nederland een voor onze samenleving ongewenste ontwikkeling zou zijn. Hij deed dat zonder 'minder-minder-minder'-gejoel of andere grofheden. De Roomsen waren niet gesticht maar hielden hun reacties eveneens binnen de perken van fatsoenlijk taalgebruik. Wilders en zijn achterban zouden aan zulk fatsoen een voorbeeld kunnen nemen. 18. DENK? Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 8-12-2016; niet geplaatst DENK – lees Koen Vossen in De Groene van 8-12-2016 – wil geen stemvee zijn. Wat is DENK eigenlijk wel? Kuzu en Öztürk mogen hun Nederturkse collega’s die niet altijd stemmen zoals hun moskeebesturen zouden wensen, graag met naam, toenaam, portret en fout stemgedrag aan de schandpaal van internet nagelen. Wel, ook de grote Turkse leider doet niet altijd wat hij beloofd heeft (van Turkije een fatsoenlijke seculiere democratie maken bijvoorbeeld). Waarom zou een Nederturk dan wel altijd open kaart moeten spelen? Farid Azarkhan ontpopt zich als een pedant die meent onze vaderlandse geschiedenis de maat te moeten nemen door onze straatnaambordjes te toetsen op historisch koloniale en/of imperialistische content en dan voor politiek correcte censuur voor te dragen. Verder ambieert hij een aparte gedachtenpolitie, een soort inquisitie die de autochtone Hollander moet controleren op racisme in gedachten, woorden en daden. Hij zou kunnen bedenken dat zijn andere vaderland in strijd met de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof, nog steeds een omvangrijk koloniaal gebied bezet houdt (het voormalige Spaanse Sahara): Wij waren kolonialen, zij zijn het. En overigens, het staat iedere Hollander vrij te denken dat de bevolkingen van Indonesië en Suriname in hun koloniale tijd misschien beter af waren dan nu; zoiets heet vrijheid van gedachten, het eerste stadium van vrijheid van meningsuiting. En dan DENK’ s vierde publiekstrekker, de tragikomische figuur van Sylvana Simons, de zwarte madonna van het actuele speerpunt van het politiek correcte bijgeloof hier te lande: “Zwarte Piet is racisme”. En deze verzameling van rancune, frustratie en onbenul zou de politieke hoop zijn van onze allochtonen? Wat hebben zij misdaan om DENK te verdienen? En wat bezielt De Groene om DENK te promoten? Een stiekeme hekel aan allochtonen? 17. ER-RISÈLÈH EN DE ONDERWIJSINSPECTIE Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 8-12-2016; niet geplaatst De Leidse islamitische school Er-Risèlèh scoorde bij de Cito-toets over de afgelopen 3 jaren bijzonder hoog: eenmaal (in 2014) extreem hoog en tweemaal boven verwachting hoog (Leidsch Dagblad 8-12-2016). Toch is de onderwijsinspectie hoogst ontevreden. Volgens haar metingen scoort de school dik onvoldoende op: het geven van duidelijke uitleg door docenten; het bieden van maatwerk aan leerlingen van verschillend niveau; zorgen voor een veilig gevoel; extra zorg aan leerlingen die dat nodig hebben; zicht hebben op de behoeften van de leerlingen; het monitoren van de kwaliteit van het onderwijs. Er-Risèlèh krijgt de meest negatieve beoordeling waarover de onderwijsinspectie beschikt: zeer zwak! Er is hier iets vreemds aan de hand. Een school is een doelorganisatie: ingericht om kinderen zo goed mogelijk te laten leren. De uiteindelijke toets daarvan is de meting van het eindniveau door de Cito-scores van de leerlingen. Alle door de onderwijsinspectie als negatief beoordeelde onderwijscondities (1 t/m 6) dienen uiteindelijk slechts één doel: de kwaliteit van het onderwijs, dat wil zeggen het behaalde niveau zoals gemeten met de Cito-toets. Als de beoordelingen van de onderwijsinspectie zouden kloppen, zouden ofwel de hoge prestaties van Er-Risèlèh onmogelijk moeten zijn, of wij moeten concluderen dat de gemeten condities met de kwaliteit van het onderwijs kennelijk niets te maken hebben. Dat het metingen zijn als van een keuringsarts die bij de controle van de hartconditie gaat kijken of de patiënt z’n nagels wel netjes geknipt heeft. Het zal toch niet zo zijn dat de onderwijsinspectie stiekem de pest heeft aan islamitische scholen? Misschien moeten de door de onderwijsinspectie uitgevoerde metingen nog eens gecontroleerd worden door een hogere instantie. 16. BEZEMER’S OMISSIE / NEDERTURKEN Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 30-9-2016; geplaatst dd. 13-10-2016, onder de kop “Nederturken” Bezemer (De Groene's “Echt idioot”, 29-9-2016) heeft zijn punt gescoord en zelfs ik weet hem niet te weerleggen. Inderdaad, een Nederturk heeft evenveel recht op patriottisch vlagvertoon als Tibetanen, Koerden, Palestijnen en alle overige allochtone en autochtone etniciteiten in ons land. Maar toch. Waarom sympathiseerden – heel even maar – onze media met het perspectief dat de hoeders van het gedachtengoed van Kemal Pasha, Turkije weer op het rechte seculiere pad zouden zetten? Omdat Erdogan een dubbel spel met ons gespeeld heeft: Ons een seculier democratisch Turkije als aspiratie heeft voorgehouden. Daarbij Europese subsidies heeft geïncasseerd om de nodige institutionele hervormingen door te voeren. En intussen gewerkt heeft aan de ontmanteling van de seculiere republiek, en de inrichting van een klerikale staat met een president voor het leven als despoot. En 70 procent van onze Turkse medelanders lijkt voorstander van die islamitische republiek onder Erdogan. De vendelzwaaiende aanhangers van de dalai lama, Öcalan, etc. wekken geen irritatie want de dalai lama, Öcalan, etc. hebben ons niet gepiepeld. Erdogan wel. 15. RASPAIL EN DE GANGES-MENS Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 12-9-2016; niet geplaatst “Boeken die ons boos maakten” groeit uit tot een interessante serie, maar wie zijn die ‘ons’? ‘Ons’ suggereert een uniform politiek correct lezerspubliek en dat is voor De Groene beneden het gewenste ambitieniveau. Opinieartikelen krijgen pas zin met lezers die het ermee oneens zijn. Raspail's Le Camp des Saints (De Groene 1-9-2016) is geen racistisch werk maar ontbeert wel het lef te wijzen op de historische oorzaken van de 'failed states’ in de derde wereld. Rond de voorlaatste eeuwwisseling bestond een breed gedeeld inzicht dat de ontwikkelingsgang van de geschiedenis (of God) aan de blanke moederlanden (Europa, Noord Amerika) de morele opdracht had aangereikt om de rest van de wereld (hun kolonies) op te voeden tot westerse niveaus van beschaving en welvaart (‘the white man’s burden’). Natuurlijk was het batig slot belangrijk, maar daarvoor zet je geen landsdekkende gezondheidszorg op. Die opdracht is in de tweede helft van de vorige eeuw geabandonneerd en de gevolgen daarvan zijn nog altijd met ons. In beginsel kan elke staat zich ontwikkelen tot een geciviliseerde en welvarende samenleving. De oorzaken van de vele mislukkingen zijn even divers als de uitkomsten, maar in bijna alle gevallen is daar Europa dat zijn beschavingsmissie verzaakte, half uit idealisme (hun recht op zelfbeschikking), half uit gemakzucht (wij komen er zo met goed fatsoen vanaf). Nu zoeken de burgers van die mislukte staten een goed heenkomen elders en waarom niet naar de veroorzakers van hun ellende: Europa dat nu bezocht wordt door sprinkhanenplagen in mensengedaante. Overigens lossen die migraties niets op. De failed states blijven ‘failed’ en misschien verandert Europa ook in failed states. De Ganges-mens had beter een voorbeeld genomen aan China. 14. VRIJHEID VAN MENINGSUITING Aangeboden aan NRC Handelsblad dd. 26-4-2016; niet geplaatst Hans Teeuwens fellatio-pantomime met de oude koningin als slachtoffer, ook al is het ‘maar een grapje’, is even gênant en kwetsend als betrof het een willekeurige bekende Nederlandse of een van onze dierbaren. De presentatie van die act als voorbeeld van vrije meningsuiting, en dat in diverse toonaangevende tv-talkshows, is mij onbegrijpelijk. De vrijheid van expressie kan worden misbruikt. Wie een van de afstotendste gevallen van zulk misbruik opvoert ter verdediging van die vrijheid, schiet zichzelf in de voet. En meningsuiting is echt iets anders als vuilbekkerij. Je kunt je afvragen wat mensen als Jeroen Pauw bezielt om in een publiek debat de vrijheid van meningsuiting te verdedigen met zo’n evident geval van vuilbekkerij als voorbeeld. Erdogan misbruikt zijn politieke macht om zijn tegenstanders systematisch monddood te maken. Fair play, het gunnen van spelruimte aan de tegenstander, is een Noord-Europese uitvinding die in de moslimwereld rond de Middellandse Zee nooit echt begrepen is. Wie daar de macht heeft, gunt z’n tegenstanders geen ruimte. En dus berooft Erdogan zijn politieke tegenstanders systematisch van hun mogelijkheden om te communiceren met hun publiek. Erdogan speelt vals en zolang Turkije een lidmaatschap van de EU ambieert, kan onze kritiek daarop niet stevig genoeg worden aangezet. Het lasterlijk geleuter over aan Erdogan toegeschreven seksuele voorkeuren en zijn fysieke uitrusting, leidt van die kritiek af en stelt Erdogan in een moreel gelijk dat hij niet verdient. Het is hoogst ongewenst dat nu in Turkije en bij de Turkse minderheden in de EU-landen de indruk kan ontstaan dat Erdogan’s inperking van de vrijheid van meningsuiting niets anders is dan het handhaven van het publiek fatsoen. 13. OVER DE GRENS Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 29-3-2016; niet geplaatst Van Houtum en Lucassen baseren hun pleidooi voor ongelimiteerde migratie (De Groene 24-3-2016) op artikel 1 van de mensenrechten: alle mensen worden vrij en gelijk geboren. Helaas worden sommigen geboren in derdewereldarmoede terwijl anderen opgroeien in het welvarende Westen. Het gelijkheidsbeginsel geeft de arm geborene het recht op migratie naar een rijk land. Er zijn dus twee soorten mensen: zij die het recht hebben de hand op te houden en zij die de plicht hebben die hand te vullen. Het gelijkheidsbeginsel wordt zo onderuit gehaald. Nu gaat dat artikel 1 immers niet over economische gelijkheid die de vrijheid zou uitschakelen om door uitmuntende prestaties rijk te worden en die rijkdom na te laten. Maar stel dat. Tegenover het gelijkheidsbeginsel staat een plicht om zelfvoorzienend te zijn: bedelen is geen mensenrecht. Er bestaat natuurlijk zoiets als liefdadigheid – wat mij betreft een morele plicht, maar beperkt tot wat men missen kan: wie z’n gezin verwaarloost voor z’n goede doelen is verkeerd bezig. En zo werkt het ook op natieniveau. De eigen burgers hebben de eerste aanspraak, met de daarbij komende plichten zoals belasting en militaire dienst (de Staat is per saldo de enige gezagsinstantie die haar burgers verplichten kan hun leven te offeren voor het belang van de natie). De Staat die om migranten te faciliteren haar eigen burgers achterstelt of extra belast, moet kunnen aantonen dat ze handelt vanuit een humanitaire verplichting onder morele overmacht. En daarom is het onderscheid cruciaal tussen echte slachtoffers van oorlog of vervolging, en de rest van de migranten. 12. SYRIË Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 26-10-2015; niet geplaatst Anno 1979: in ruil voor de sjah, de ayatollahs. Anno nu: in ruil voor Assad … ?, IS, Al Qaeda, Jabat al-Nusra? Het artikel van Robert Dulmers (De Groene 22-10-2015) over het Syrië van Assad vs. het Syrië van de rebellen, is wat men noemt een eye opener. Tot nu toe was de kamerbrede opinie in het Westen (VS, NAVO, EU) dat het regime van Assad hoe dan ook dient te verdwijnen; haar plaats zal vervolgens ingenomen worden door de democratische krachten in Syrië. Een vergelijkbare wishful thinking bepaalde in 1979 in het vrije Westen de opinie ten aanzien van Iran: president Carter was ostentatief niet van plan een vinger uit te steken voor de sjah, die toch vanaf 1953 voor Amerika een betrouwbare cliënt en bondgenoot was geweest. Daarmee was het pleit beslecht, de sjah vertrok en Khomeini kwam. De bevolking van Iran heeft dus goede reden Amerika te verwensen, maar tot op zekere hoogte geldt hier wel eigen schuld, dikke bult. Kader Abdolah mag dat nog eens uitleggen, in een prequel van De Kraai. Ik vraag mij soms af, zou Carter (en met hem zijn gelijkgezinden wereldwijd) zich persoonlijk verantwoordelijk voelen voor al die opgeknoopte homo’s? Assad (en met hem het Syrische volk) boft intussen dat hij géén cliënt is van de VS. Met voldoende hulp van Rusland en een beetje geluk, kan in Syrië het regime van verlicht despotisme hersteld worden dat verre te verkiezen is boven het soort bloeddorstige shariastaat waar de Iraniërs het nog steeds mee moeten doen. En dan te bedenken dat het ayatollahregime in vergelijking met IS bijna humaan genoemd kan worden. 11. MOHAMMED-CARTOONS Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 12-8-2015; niet geplaatst Het interview met Flemming Rose (De Groene, 30-7-2015) – Jyllands-Posten’s redacteur achter de Mohammed-cartoons – is verhelderend maar roept ook nieuwe vragen op: een Deense stand-upcomedian gaf toe wel op de Bijbel maar niet op de Koran te durven urineren; de Tate Gallery zag af van een tentoonstelling waarin de Koran verscheurd zou worden. Flemming Rose achtte zulks ontoelaatbare inperkingen van de artistieke vrijheid en besloot tot z’n cartoonactie. Bij een artistieke productie denk je toch sowieso aan een zekere creativiteit, inventiviteit en technisch kunnen. Wat is er creatief aan het pissen op de Bijbel? Elke zwakbegaafde psychopaat kan het bedenken; elke kleuter kan het uitvoeren. Het vulgaire Spaans kent een standaard extreme belediging: me cago en la leche de tu puta madre (ik schijt in de melk van je hoerende moeder). Die uitspraak is niet bedoeld als artistieke expressie of vrije meningsuiting, maar om een tegenstander tot razernij te brengen ten einde geweld met geweld te mogen beantwoorden. Zo’n motief geldt dunkt mij mutatis mutandis ook voor het urineren op andermans heilige boeken. Is het mogelijk dat wij het beledigen om het beledigen, als zodanig niet meer willen herkennen, of geldt dat alleen wanneer moslims de beledigde partij zijn? 10. JIHADDEELNAME Aangeboden aan NRC Handelsblad dd. 2-12-2014; geredigeerde versie geplaatst dd. 6-12-2014 Sinds wanneer vervolgt Justitie Nederlandse staatsburgers wegens deelname, uit idealisme, aan een gewapende strijd elders? Het afreizen van jihadistisch georiënteerde jongeren naar Syrië is in generieke zin toch bepaald niet iets nieuws. In Oudenbosch (Noord Brabant) staat het Zouavenmuseum, met daarin alle memorabilia van het ronselen en de uitzending naar de Kerkelijke Staat (in de periode 1864-1870) van circa drieduizend Nederlandse vrijwilligers: overtuigde katholieke jongens, die de Kerkelijke Staat gingen verdedigen tegen de Italiaanse nationalisten. ‘De zaak van de Paus is de zaak van God’, aldus de Rooms-Katholieke Kerk die daarbij optrad als ronselaar en uitzendbureau. Menig West-Friese boerenzoon bracht het hoogste offer, ook Pieter Janszoon Jong die daarvoor een reliëfstandbeeld kreeg tegen de Sint-Nicolaaskerk van Lutjebroek. Justitie hield zich afzijdig! Ook bleef Justitie in wezen passief ten aanzien van de deelname door Nederlanders aan de Spaanse burgeroorlog (1936-1939; circa zeshonderd vrijwilligers aan de republikeinse kant; het aantal aan de nationalistische kant wordt nooit genoemd – onze historici vinden die deelname enigszins beschamend). De linkse vrijwilligers raakten hun staatsburgerschap kwijt: de wet verbiedt ons in vreemde krijgsdienst te treden. De rechtse vrijwilligers die zich aansloten bij de nationalistische opstand (geen erkend leger) hadden daarvan geen last. Ook de Nederlandse vrijwilligers die op individuele basis deelnamen aan de Joegoslavische burgeroorlogen (de jaren 90; biker-types aan de Kroatische kant; moslimjongens aan de Bosnische kant) zijn nooit lastig gevallen met een actief vervolgingsbeleid. Dus waarom nu wel? De wet is bij mijn weten niet wezenlijk veranderd. De nieuwe uitleg ervan door de Haagse rechtbank lijkt een opportunistisch meebewegen met de publieke afkeer van in het bijzonder de psychopathische praktijken van de Islamitische Staat, en van jihadistische jongeren in het algemeen. In ons land dient de wet echter voor allen gelijk te zijn. Onze politici en onze media (ook deze krant ja) zouden daar gewetensvoller op toe moeten zien. 9. IS POWNED EEN MINDERWAARDIGE OMROEP? Aangeboden aan NRC Handelsblad dd. 15-5-2014; niet geplaatst PowNews’ laatste truc: het klemzetten van Kamerleden met de vraag of de Marokkaanse cultuur minderwaardig is. Minderwaardig betekent in onze taal niet alleen minder waard, maar heeft ook de bijbetekenis van moreel verwerpelijk en Kamerlid na Kamerlid verslikt zich in die nuances. De Marokkaanse cultuur minderwaardig? Hoe dat te meten? BBP per hoofd? Daar zijn we dan snel uit, Nederland presteert het tienvoudige. Burgerlijke vrijheden? Mensenrechten? Kleurenrijkdom van het buitenleven? Warmte van de familiebanden? Natuurlijk zijn wij geneigd het eigene hoger te waarderen. Maar ons is ook geleerd zulk chauvinistisch vooroordeel niet aan de vreemdeling onder de neus te wrijven; een kwestie van ordinair fatsoen dat de publieke samenleving leefbaar en toegankelijk houdt voor iedereen. PowNews heeft in woord en daad al vaker duidelijk gemaakt dat ze van zulk ordinair fatsoen af willen; daar wordt door hen dan ook consequent aan gewerkt. Is PowNed daarmee een minderwaardige omroep? 8. HOEVELEN VAN ONS KUNNEN NAAR EER EN GEWETEN “MEER, MEER, MEER” ROEPEN? Aangeboden aan De Telegraaf dd. 23-3-2014; niet geplaatst In de DWDD-uitzending van 21 maart jongstleden gaf Prem Radhakishun een heel eigen bijdrage aan het Wildersdebat: Prem is voorstander van absolute vrijheid van meningsuiting: Wilders mag van hem zeggen wat hij heeft gezegd; Wilders leeft al bijna 10 jaar onder een regime van feitelijke gevangenschap. Dit sluit hem af van de normale sociale contacten die wij benutten om onze opinies uit te proberen en te corrigeren. Ben ik het met Prem eens? Niet wat betreft de vrijheid van meningsuiting. Daaraan mogen grenzen worden gesteld, zoals belediging, smaad, laster, en ook fatsoen ja. Hamas-hamas-joden-aan-het-gas-roepers moeten justitieel gecorrigeerd kunnen worden. En wat Wilders oproep aangaat: men behoort goeden en kwaden niet over een kam te scheren en het hanteren van twee soorten staatsburgerschap – voor de autochtoon levenslang en onvervreemdbaar, voor de allochtoon vervreemdbaar als het strafblad daar aanleiding toe geeft – staat haaks op het beginsel van rechtsgelijkheid. Maar wat Wilders’ ‘gevangenschap’ betreft? Misschien kijken we daar – na 10 jaar gewenning – inderdaad te gemakkelijk overheen en verliezen daardoor uit het oog dat voor Wilders minder Marokkanen ook gewoon betekent minder mensen die hem naar het leven kunnen staan. Per saldo: Mohammed B. is een Marokkaan, de Hofstadgroep was een Marokkaanse terroristencel, de jochies in Ede die het V-teken maakten bij het nine-eleven-nieuws waren Marokkaanse basisscholieren. Verder lijken vooral Marokkaanse jongeren vatbaar voor homofobie en jihadfantasieën zoals dromen over een hersteld westelijk kalifaat (de onderwerping van West-Europa aan de islam), en zijn ze oververtegenwoordigd in de jeugdcriminaliteit. Wilders doet de Marokkanen onrecht maar – zoals Tijl Uilenspiegel over zichzelf toegaf – misschien hebben ze het ernaar gemaakt. Overigens, hoe ver staat Wilders met “minder, minder, minder” eigenlijk van ons af? Hoeveel van ons kunnen naar eer en geweten “meer, meer, meer” roepen? 7. NEDERLAND SHARIA-LAND?  Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 16-5-2013; niet geplaatst Het Leidsch Dagblad van 11 mei jongstleden verhaalt hoe in 1998 een Afghaans gezin het religieuze terreurbewind van de Taliban ontvlucht, naar Nederland komt, hier asiel vraagt en krijgt. Het zesjarig zoontje, ene Maiwand Al-Afghani (zijn huidige auteursnaam), groeit in z’n gastland op en studeert nu, op kosten van dat gastland, Bedrijfskunde in Leiden. Zijn ideaal? De invoering in Nederland van de sharia-staat. Godsdienst is zelden de vriend van het gezond verstand of het ordinair fatsoen, maar Al-Afghani’s wens om hier het religieuze dwangsysteem in te voeren waarvoor zijn ouders uit Afghanistan moesten vluchten, is geheel van God los en een belediging voor het land dat zijn ouders en hem gastvrijheid verleende. Al-Afghani wil als het zover is het Nederlandse leger inzetten om Spanje, ooit een moslimland, terug te veroveren voor de moslims. Hier wreekt zich de deconfiture van het geschiedenisonderwijs op de Nederlandse scholen: Al-Afghani had op school moeten leren dat Spanje voordat het door de moslims werd veroverd, een christelijk land was en dat als de christenen alle ooit christelijke landen die tussen de 7e en de 18e eeuw door de moslims zijn veroverd terug zouden veroveren, er tussen Marokko en de Perzische Golf alleen op het Arabisch schiereiland nog plaats zou zijn voor de Islam. Ook getuigt het van morele blindheid om de in Nederland heersende maatschappelijke normen en waarden, die afgeleid zijn van het christelijk ideaal van naastenliefde, te willen vervangen door de normen van een godsdienst die de beoefenaars voor honderd procent op het eigen voordeel richt: alles wat Al-Afghani doet, doet hij om het paradijs te verdienen. Als Al-Afghani werkelijk meent wat hij zegt, hoort hij het fatsoen te hebben afscheid te nemen van Nederland en terug te gaan naar Afghanistan. Hij kan zich daar aansluiten bij de Taliban, die denken net als hij. 6. OMAATJE Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 16-1-2012; geredigeerde versie geplaatst dd. 17-1-2012 Met een omaatjeshoofddoek om haar hoed heeft Hare Majesteit in Oman een moskee bezocht. Wel, Hare Majesteit is al jaren grootmoeder en krijgt ook al jaren belabberde kledingadviezen. Daarentegen was Maxima’s loshangende fantasiechador met bloemetjesmotief sexy genoeg om door een orthodoxe moskee-uitsmijter geweigerd te worden. De Omanis waren echter tolerant genoeg om in dit geval de intentie, een gebaar van hoffelijkheid, te waarderen boven de uitvoeringsmodus. Zo niet in Nederland: de moraalridders van onze Kopvoddentakspartij spraken schande van de hoed als symbolische kroon ingepakt in de hoofddoek (shawl zou ik zeggen) als het symbool van vrouwenonderdrukking. Een interpretatie die Hare Majesteit terecht afdeed als “onzin”. Toen gebeurde er iets opmerkelijks want met omzichtige mitsen en maren kreeg de Kopvoddentakspartij bijval uit de linkse hoek: Majesteit had het zo kort door de bocht niet mogen zeggen. De hoofddoek kan wel degelijk symbool zijn voor seksistische discriminatie (Leidsch Dagblad, 13-1-2012). Politiek opportunisme kan in ons land gewoonlijk rekenen op een rekkelijke bejegening. De Vrijzinnig Democratische Bond (een vooroorlogs soort D66) die in 1925 het eerste kabinet Colijn ten val bracht door z’n stem te geven aan een anti-paapse motie van de SGP, mocht desondanks bij alle volgende kabinetten Colijn aanschuiven als regeringspartij. Echter, linkse partijen die in concert met de PVV de Majesteit kritiseren omdat zij zich hoffelijk en tolerant heeft opgesteld jegens een andere cultuur, stellen hun morele geloofwaardigheid ter discussie. Er zou in onze landspolitiek een minimum fatsoensnorm moeten gelden die de grootmoeder des vaderlands vrijwaart van dit soort stoten onder de gordel. Als de Majesteit zich sterk maakt voor het publiek fatsoen verdient zij de steun van alle fatsoenlijke Nederlanders. 5. OVER TAQIYYA EN THEEDRINKEN Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 10-11-2010; geplaatst dd. 20-11-2010 Najaar 1984 kreeg ik uitzicht op een aanstelling als geoloog aan de VU, terug in mijn vakgebied waar ik twee jaar eerder door universitaire reorganisaties was gebonjourd. “En Klaas”, zei de heer Toelen, mijn toenmalige baas en een vriendelijke katholiek, “als ze daar over het geloof beginnen, reservatio mentalis jongen, onthou dat”. Toelen, hoofd Personeelszaken van de Leidse universiteit, begreep dat ik als atheïst bij een sollicitatie aan de VU op het stuk van het geloof problemen kon krijgen. Ik moest aan zijn advies denken toen niet zo lang geleden de PVV-ideoloog Bosma ons een nieuw moslimbegrip kwam bijbrengen: taqiyya, de leugen in noodgevallen, die een moslim mag praktiseren tegen een ongelovige; een praktijk waar onze cultuur natuurlijk ver boven staat. Reservatio mentalis, Kerklatijn voor “geestelijk voorbehoud” (lees: leugen om bestwil), maakt inderdaad geen strikt onderscheid tussen gelovig en ongelovig. En ook wij Hollanders van protestantse herkomst hoeven niet te weten wat iemand gelooft als we het nodig vinden hem pootje te lichten. Deze eigenheimer-taqiyya wordt ook vrijelijk gepraktiseerd in onze politiek. Ik zeg maar zo: een goed politicus belooft niets maar laat de kiezer in de waan van alles. Vandaag las ik in het Leidsch Dagblad (dd. 10-11-2010) dat Cohen over zijn bezwaren tegen de PVV tijdens de verkiezingstijd heen stapt en nu samen met Wilders gaat zagen aan de poten van de troon. De grote theedrinker was al nooit een enthousiast monarchist en dat Geert nog steeds de pest heeft aan de kopvoddendragers, doet er dus niet meer toe want ook Femke, Pechtold en Roemer – gewetens van de natie en hoeders van ons publiek fatsoen – doen allemaal mee. Kortom, wij zien de contouren van een nieuwe coalitie: paarsplus met de gedoogsteun van Wilders. Als ’t even wil, is de VVD daarbij niet eens meer nodig. Job en Geert moeten dat perspectief samen maar eens evalueren, onder het genot van een kopje thee.   4. WAT GIJ NIET WILT DAT U GESCHIEDT DOE DAT OOK DE MOSLIM NIET  Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 28-9-2010; geredigeerde versie geplaatst dd. 8-10-2010 Christus heeft ooit zijn volgelingen een dienst bewezen door het hele spectrum van geboden en verboden te vatten in slechts twee hoofdregels: het eerste gebod: hebt God lief boven alles, met geheel uw hart, geheel uw verstand en al uw kracht; en het tweede gebod “daaraan gelijk”: hebt uw naaste lief als uzelf. “Aan deze twee geboden”, zei Christus, “hangt de ganse wet en de profeten”. Met het eerste gebod begint een eenvoudig atheïst niets; men concentreert niet al z’n mentale en emotionele vermogens op een niet bestaande entiteit. Bij het tweede gebod daarentegen heb ik altijd gedacht: dat zou te doen moeten zijn; zoveel houd ik nu ook weer niet van mijzelf. Ik verwacht niet door mijn medemensen in alles te worden ontzien of tegemoet gekomen, wel hoop ik dat ze mij behandelen volgens regels van fair play en billijkheid, en volgens die regels wil ik hen behandelen. Anders verwoord “Wat gij niet wilt dat u geschiedt doe dat ook een ander niet”. In die seculiere vorm is het gebod tot naastenliefde feitelijk de grondslag voor de moreel beschaafde samenleving. De vraag wie dan precies die “naaste” mag zijn heeft Christus aan zijn Joods publiek beantwoord met een parabel waarin hij een lid van de door de Joden geminachte etnische minderheid der Samaritanen, opvoert als bij uitstek de naaste. Had Christus het aan ons moeten uitleggen dat had zijn parabel “De barmhartige Marokkaan” kunnen heten. Met als moraal: wat gij niet wilt dat u geschiedt doe dat ook de moslim niet. De actuele politieke ontwikkeling noopt tot de vraag of een christelijke politieke partij een formele samenwerking mag aangaan met een beweging die zich kenmerkt door z’n openlijk beleden liefdeloze afkeer van de Islam en haar aanhangers. De C in de naam CDA zou minimaal garant moeten staan voor een basis van fatsoen, ook jegens de moslims. Die impliciete garantie was, naast pragmatische overwegingen, voor mij reden om toch maar op het CDA te stemmen. Als het CDA haar christelijke beginselen serieus neemt kan ze geen samenwerking aangaan met de PVV, ook niet via een gedoogconstructie. Doet het CDA dat toch dan pleegt ze op z’n minst kiezersbedrog. Kortom, het a.s. CDA-congres dient te gaan over haar beginselen en haar geloofwaardigheid. 3. DONNER HAD GEEN GELIJK Aangeboden aan De Groene Amsterdammer dd. 29-8-2010; geredigeerde versie geplaatst dd. 9-9-2010 Aukje van Roessels onbegrijpelijke instemming (De Groene van 19-8-2010, pagina 7) met Donners stelling (destijds in 2006) dat in Nederland de sharia ingevoerd moet kunnen worden als een twee derde meerderheid daar voor is, had per kerende post weerlegd moeten worden. Om dat verzuim (ik was met vakantie) te redresseren het volgende: De absurditeit van Donners stelling kan eenvoudig worden aangetoond met de volgende extreme analogie: als destijds de Duitsers met een twee derde meerderheid zouden hebben ingestemd met de door Hitler voorgestane ‘oplossing van het Jodenvraagstuk’, dan hadden dus in Duitsland de joden democratisch vergast kunnen worden. De fout in deze uitspraak, en in de stelling van Donner, berust hierin dat stilzwijgend is aangenomen dat democratische besluitvorming los staat van morele normen en waarden en verheven is boven het onderscheid tussen goed en kwaad. Quod non. Onze democratie staat op een seculiere morele grondslag; op basisprincipes die wij kennen als de ‘grondrechten’ en die benaderd zijn in bijvoorbeeld de "Droits de l’homme et du citoyen" van de Franse revolutie, in de vastlegging van de burgerrechten in de Amerikaanse grondwet en ook in de “Universal Declaration of Human Rights” van de Verenigde Naties. Onze ‘democratische spelregels’ zijn van deze grondrechten afgeleid en zijn daarvan het vehikel. Dat wil zeggen, ze zijn ontwikkeld om die grondrechten te handhaven en te effectueren, niet om ze onderuit te halen. De in ‘onze’ cultuur ontwikkelde, inmiddels universele vorm van democratie is dus géén simpel systeem van regeren bij meerderheidsbesluit maar een systeem dat allereerst berust op een aantal fundamentele ‘afspraken’ die de vrijheid van het individu moeten garanderen tegenover de macht van de staat. ‘Afspraken’ die op hoofdlijnen als volgt kunnen worden samengevat: Er wordt onderscheid gemaakt tussen privé en publiek. Het publieke domein omvat alleen die zaken die zich niet binnen het privédomein laten regelen. Over de publieke zaken beslissen we bij meerderheid – de Staat voert die beslissingen uit. Over de privézaken behoort eenieder in vrijheid voor zich te kunnen beslissen – de Staat heeft daarin géén bevoegdheid. Wanneer nu binnen onze samenleving een meerderheid de democratische spelregels zou misbruiken om haar religieuze leefregels op te leggen aan een minderheid, worden daarmee de grondrechten verkracht, vervalt democratische burgervrede en verkrijgt die 'ontrechte' minderheid het morele recht zich, desnoods met geweld, te verzetten tegen deze tirannie van de meerderheid. Donner en Van Roessel mogen zich afvragen waar de Tachtigjarige Oorlog ook weer over ging. 2. LUBBERS HEEFT IETS UIT TE LEGGEN. Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 3-8-2010; geplaatst dd. 10-8-2010 Wie had ooit gedacht dat Lubbers het attest van politieke aanvaardbaarheid van Wilders en zijn PVV zou voorleggen aan Hare Majesteit als was hij een tweede Von Papen, de christendemocraat die de kanselierskandidatuur van Hitler wist te verkopen aan de toen al dementerende Reichspräsident Von Hindenburg (Hare Majesteit zal toch niet ook? ...). Natuurlijk verdient de Nederlandse kiezer een klinkende draai om zijn oren voor de jongste verkiezingsuitslag. Populistische hysterie komt bij ons in gedaanten van afnemende morele kwaliteit: eerst Fortuin, daarna Verdonk, en dan nu de moslim-bashers. Men argumenteert nu – en met de stembuiging der redelijkheid – dat de PVV anderhalf miljoen kiezers vertegenwoordigt en dat het niet aangaat die mensen op voorhand uit te sluiten. De vraag is echter niet of democratische politieke partijen de PVV mogen uitsluiten, maar of zulke partijen mogen samenwerken met een partij die zelf een bepaalde bevolkingsgroep uitsluit. Wilders is er (en dat is geen geringe prestatie) vrijwel in z’n eentje in geslaagd de moslimminderheid in de ogen van bijna een kwart van de Nederlanders verdacht te maken en heeft met zijn kopvoddentaksvoorstel die mensen minachtend in het verdomhoekje van de samenleving willen trappen. Fatsoenlijke mensen stemmen niet op de Kopvoddentakspartij. Fatsoenlijke partijen werken niet met die partij samen. Natuurlijk verdient ook Cohen een pak slaag voor zijn kortzichtige partijpolitieke egoïsme dat de deur openzette voor de regeringsdeelname van de Nederlands islamhaters. Het CDA en de VVD dienen echter te bedenken dat in de huidige politieke patstelling morele belangen spelen die boven het partijpolitieke gekissebis uit behoren te gaan. Elke minderheid binnen onze natiestaat hoort de overheid te kunnen vertrouwen als de onpartijdige handhaver van wetten en rechten die handelt zonder aanzien des persoons. Een minderheidskabinet dat in gijzeling gegeven wordt aan een gedogende partij die de maatschappelijke discriminatie van de moslimminderheid voorstaat, tast dat vertrouwen in zijn fundament aan en is daarom onaanvaardbaar. Mogen de partijcongressen van CDA en VVD zich hierover helder uitspreken. 1. EMANCIPATIE KOST TIJD Aangeboden aan het Leidsch Dagblad dd. 17-7-2009, geplaatst dd. 21-7-2009 In het Leidsch Dagblad van zaterdag 11/07/2009 heeft de (katholieke) voorzitter van de CDA-jongeren, Van Velzen, zijn bezorgdheid geuit over het onvermogen van moslims om te integreren in onze samenleving: ‘het zijn geen protestanten die, als je maar lang genoeg wacht, vanzelf wel opgaan in de Nederlandse samenleving’. Van Velzen heeft tijdens z’n geschiedenisles kennelijk slecht opgelet. Het waren niet de protestanten maar de katholieken die in de achterliggende anderhalve eeuw moeizaam zijn geëvolueerd van hun ultramontaanse loyaliteit aan een paus die het recht op vrije meningsuiting, ja zelf op gewetensvrijheid, ontkende, naar het loyaal burgerschap van de hedendaagse seculiere democratische samenleving. Het waren de katholieken die in de tweede helft van de vorige eeuw stilzwijgend hun demografisch offensief hebben gestaakt dat beoogde in Nederland de meerderheid te verkrijgen ten einde de katholieke moraal te kunnen opleggen als nationale wetgeving. Het waren daarmee ook de katholieken die de intentie opgaven hun lijst van verboden boeken natiebreed in te voeren en vervolgens die lijst ook voor intern gebruik hebben afgeschaft, zodat nu alle Nederlandse katholieken zonder gewetensbezwaar kennis mogen nemen van atheïstische auteurs als Multatuli, Mulisch, Sartre, Freud en Marx. Als nu de Nederlandse katholieken zichzelf hebben kunnen ontslaan van de geestelijke horigheid aan een kerkvorst van wie de brandstapels weer mochten roken, moet het ook voor de Nederlandse moslims mogelijk worden geacht dat zij zich weten te bevrijden uit soortgelijke kluisters van fundamentalistisch dogmatisme en gewetensdwang. De Nederlandse samenleving heeft met de katholieken en hun emancipatie ruim 150 jaar geduld gehad en zelfs de andere kant opgekeken toen zij het land vol zetten met hun protserige neogotische nieuwbouwkerken. Is het dan niet billijk om de moslims voor hun emancipatie ook een eeuw of daaromtrent te gunnen en die moskeeën op de koop toe te nemen? Emancipatie is de zelfopvoeding van een bevolkingsgroep tot het niveau dat zij hun minderwaardigheidsgevoelens hebben overwonnen en hun godsdienst niet meer hoeven te gebruiken om zich tegen de andersdenkende meerderheid af te zetten. Zoiets kost kennelijk enkele generaties tijd. De bijdrage daarbij van een politicus als Geert Wilders is net zo zinvol als die van de papenvreters destijds. Want dat is wat Wilders eigenlijk is: een soort papenvreter, maar dan tegen moslims. De CDA-jongeren (juist zij) zouden er goed aan doen van die neo-papenvreterij afstand te nemen.
Uitgeverij Uitgeverij

Lawrence voor 19,95

Dat is ook wat. Gisteren kondigden we de nieuwe titel van huisauteur Robert Lemm aan: Lawrence, heraut van het kalifaat. Deze stond in de catalogus voor € 22,50 maar vandaag belt onze drukker met een prijsverandering. Het boek kan daardoor onder de 20 euro worden aangeboden. Geweldig! En uiteraarrrrd verzendkostenvrij in Nederland en België, zoals u van ons gewend bent.
Uitgeverij Uitgeverij

Register ‘Waarover men niet spreekt’

Symbolen 9/11  11, 42-43, 85, 93, 167, 201, 226, 274, 299, 309, 353, 361, 366, 369, 396, 399, 403, 449, 451, 535, 538, 563, 607, 612, 616, 625, 643 11.11.11  129 A A’ala Maududi, Said Abul  374, 616 Aaldering, Loes  298 Aarab, Hassan  410 Abashi, Mazen  351 Abbad, Malika  173 Abbas, Mahmoud  56, 84, 86, 111, 151, 160, 161, 216, 222-223, 327, 349, 381, 389, 473, 510, 568, 618 Abbès, Ibnou  112 Abd el-Malik  270 Abdel Razeq, Ali  145 Abdel-Samad, Hamed  205, 452 Abdolah, Kader  19, 280, 409 Abd Rabbo, Issa  223 Abdul Hamid ii  284 Abdullah, koning  84 Abel, Theodore  477 Aberkane, Yidir  63, 115 Abicht, Ludo  43, 61, 164, 168, 216-217, 238, 241, 354, 475, 511, 543, 584, 588, 593 Abimelech  547 abortus  74, 305 Abou Jahjah, Dyab  39, 92, 94, 192, 219, 227, 247, 352, 354, 460, 472, 480, 593, 604 Aboutaleb, Achmed  92, 401 Abraham  13, 14, 15, 16, 17, 615 Abu Afak  77 Abu Al-Einein  160 Abu Bakr  160, 170, 535 Abu Bakr A-Jaza’iri  184 Abu-Ishaq al-Huwayni  191 Abu Islam  233 Abuja Declaration  549 Abu Medein, Freih  162 Abu-Sahlieh, Sami Aldeeb  145, 490, 492 Abu Zaid, Khaled  44 Abu Zayd, Nasr  145, 412 Achaari, Mohammed  273, 279 Achak Deng, Valentino  88 Achebe, Chinua  571 Achterhuis, Hans  455 Ackermann, Ulrike  167 Adams, John  472 Adebolajo, Michael  365 Adebowale, Michael  428 Aden, Amal  63 Adham, Kamal  448 Adler, Hans Günther  189, 507, 637 Adonis  396 Adorno, Theodor Wiesengrund  100, 182, 264, 431 Adriaens, Peter  348 ael (Arabisch-Europese Liga)  401, 479, 593 Ahmadinejad, Mahmoud  182, 429, 527 ahmadiyya  210, 286, 383, 408, 548 Ait Aoudia, Djaffer  625 aivd (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst)  282, 288 Ajami, Fouad  189, 507, 637 Akdogan, Yalcin  599 Akkari, Ahmed  188, 492 Akram, Fares  61 al-Afghani, Jamal ad-Din  280, 417 A’la Mawdudi, Abu  429 Al-Andalus  144-145, 147, 152, 281 Al-Arian, Sami  65 al-Arifi, Mohammed  232 al-Assad, Bashar  131, 351 al-Assad, Hafez  284 al-Aswany, Alaa  526 al-Awlaki, Anwar  299 al-Azm, Sadik  393 al-Baghdadi  15, 20, 69, 166, 170, 356 al-Banna, Hassan  173-174, 213, 222, 268, 379, 429, 540, 552, 582, 607 al-Biqa’i, Mohammed  216 al-Biruni  106, 156 Albrecht, Yoeri  10 al-Bukhari, Sahih  84, 568 Al De’emeh, Montasser  391, 414 Aldi, Mazda  529 Alexander, Tiberius Julius  511 al-Faqir, Ali  182 al-Hallaj, Mansoer  200 al-Hibri, Azizah  65 al-Hoesseini, Mohammed Amin  48, 61, 89, 159, 173, 243, 246, 249, 429, 557, 606-607, 612, 615, 618 Ali, Amina Muse  545 Alicea, Joel  420 Alinsky, Saul  602 Al Jazeera  361, 362 al-Jibrin  273, 274 Allam, Magdi  167, 384, 395 Allen, John L.  220 al-Mahdi, Mohammed  616 Al Maktoum, Mohammed Bin Rashid (sheik)  540 al-Mansur  270 al-Maqdisi, Abu Mohammed  355 al-Marayati, Salam  42 al-Masri, Tareq Yousef  51, 52 Almohaden  144 Almoraviden  144 al-Musawi, Dhiyaa  128 al-Mutairi, Salwa  191 Al Mutar, Faisal  624 al-Nusra  13, 15, 111, 565, 567 al-Qahtani, Mohammed Sayeed  139 al-Qaida  94, 170, 171, 194, 219, 249, 352, 374, 389, 410, 535, 538, 560-565 al-Qaradawi, Yusuf  151, 182, 184, 186, 211, 274, 285, 286, 293, 300, 405, 429, 552 al-Quzat Hamadani, Ayn  200 al-Razi  495 al-Safar, Alya  545 al-Sarraf, Ahmed  393 al-Shabaab  230, 389, 535, 560, 565 al-Shammary, Souad  233 al-Sisi, Abdul Fatah  63, 83, 91, 176 al-Tayyeb, Ahmed  63 Althusser, Louis  387 al-Zahar, Mahmoud  59 al-Zawahiri, Ayman  170, 624 Amerongen, Arthur van  9, 144, 173, 400, 480 Amin, Qasim  265, 290 Amir, Jigal  15 Amish  139 Amis, Martin  344 Amnesty International  48 anarchisme  80, 93, 97, 98, 99, 127, 132, 168, 202, 329, 428, 477 anc  45, 349-350, 544, 637 Anciaux, Bert  33, 49, 100, 159, 173, 247, 332, 352, 449, 479, 498, 514, 543, 551, 553, 586, 629 Andropov, Joeri  58 Annemans, Gerolf  499 Anouilh, Jean  440, 620 anru (Agence Nationale pour la Rénovation Urbaine)  187 Ansar al-Islam  560 anti-judaïsme  38, 186, 189, 200, 325, 358, 427, 512, 554, 607, 608 antiracisme  34, 67, 71, 135, 158, 250, 266-268, 299, 305, 312, 347, 471, 521, 551 antisemitisme  30, 40, 43-48, 50, 58-61, 64, 73, 82, 88-89, 91, 95, 125, 122, 127-133, 135, 137, 139, 141, 145, 159, 161-162, 169, 186, 189-191, 200, 211, 216-219, 224, 236, 241, 243, 248-250, 259, 271, 278, 283, 324, 326-332, 341, 343, 346, 358-359, 369, 388, 392, 410, 415, 418, 420, 425, 427-429, 436, 451, 472-477, 480-481, 484-495, 502, 506-507, 509-514, 517, 527, 533-534, 554, 557, 564, 566, 582, 584-587, 592, 594-595, 605-609, 612, 617-618, 634 antizionisme  45-47, 79, 88, 91, 126, 130, 133, 161-162, 216, 224, 243, 259, 326, 329, 427, 472, 475, 509, 512, 533, 595, 605, 607-608, 618 Apollinaire, Guillaume  583 Apostel, Leo  98, 101, 104-106 Arabische lente  219, 239, 296, 423, 493, 548, 563, 567 Arabische Liga  48 Arafat, Yasser  44-45, 61, 159, 169, 220, 222, 327, 377, 451, 557, 568, 588 Aragon, Louis  363 Arendt, Hannah  211-212, 245, 455-456, 466, 474, 499, 537, 608, 613 Arikhan, Arif  42 Aristoteles  202, 266, 269, 444, 484, 488, 494, 520, 623 Arkprijs van het Vrije Woord  112-116, 463 Armstrong, Karen  20, 94, 166, 214, 252, 339, 351, 409, 565 Arnold, Matthew  18 Arntsberg, Karl-Olov  376 Aron, Raymond  257, 423, 479, 624 Ashton, Catherine  210, 473, 619 ashura  266, 283 Aslan, Reza  166 as-Sadr, Musa  609 Asscher, Lodewijk  297 Asselberghs, Jef  114 Assembly of Muslim Jurists of America  215 Atatürk, Kemal  125, 379 Ates, Seyran  38 atheïs  105, 106, 107, 108, 109, 145, 206, 338, 347, 356, 434 atheïsme  31, 51, 59, 71, 73, 90, 105-106, 111, 113, 115, 145, 199, 210, 232, 234-235, 248, 272, 355, 380, 389, 450, 514, 517, 567, 612 Atran, Scott  187 Attal, Robert  41, 637 Atta, Mohammed  624 Auden, W.H.  436 Augiéras, François  98, 156 Augustinus  272, 321, 531 Auschwitz  216, 607, 608, 617, 634 Auwera, Fernand  113 Averroës  200, 273 Avneri, Arieh L.  190, 512, 637 Ayers, Bill  42 Ayyoub, Abeer  61 Ayyub, Sa’id  397 Azabar, Samira  431 Azri, Azyumarda  287 B Baäl  13, 14, 16 bacha boys  231 Bachrach, Gil  330 Bacon, Francis  524 Badawi, Abdur Rahman  145 Badawi, Raif  82 Badinter, Elisabeth  579 Badinter, Robert  440 Badiou, Alain  155, 422, 544 Badran, Margot  176 Baekelmans, Lode  579 Bahara, Hassan  258 Bah Kunke, Alice  188 Bahri, Riadh  185, 186 Bakoenin, Michail  256, 476 Bakri, Omar  244, 365 Baldwin, James  40 Balieu (mijnheer, leraar)  583 Balthazar, Nic  303 Bandeira, Manuel  578 Ban Ki-moon  633 Barak, Ehud  47 Baram, Nil  363 Barber, Benjamin  98 Barker, Kim  559 Barnard, Benno  102, 113, 173, 183, 295, 316, 401, 431, 466 Barrault, Emile  227 Barroso, Manuel  134, 141, 143, 211, 232, 405, 426, 496 Bartali, Gino  575 Barth, Karl  394 Bartók, Béla  253, 583 Baudet, Thierry  8, 134, 240, 245, 260, 322, 378, 405, 556, 600 Baudrillard, Jean  353, 358, 439, 530 Bauman, Zygmunt  142 Baum, Steven  584 Bawer, Bruce  367, 369, 497, 536, 541, 605, 614 Beam, Alex  58 Beccaria, Cesaria  143 Becker, Gary  521 Beeckman, Tinneke  518 Beekmans, Kees  89 Beg, Hamza  287 Begin, Menachim  61, 78, 220, 325 Bekdil, Burak  42, 504 Bekhiet, Emile  526 Bekker, Balthasar  98 Belafonte, Harry  573, 575 Belkacem, Fouad  115, 466 Bell, Gertrude  568 Ben Bella, Ahmed  221 Bencheikh, Soheib  51, 52 Bender, Lee S.  637 Benedictus xvi  300, 394, 451 Ben Gurion, David  127 Benhabib, Djemila  393 ben Hassen, Bechir  201 Benjamin, Walter  313 Benkheira, Mohammed Hocine  452 Bennoune, Karima  32, 637 Benny, Bob  574 Benounne, Karima  257 Bensoussan, Georges  418 Ben Yadir, Nabil  471 Benyaich, Bilal  58, 391 Benzimra, Salomon  190 Benzine, Rachid  19, 291, 365, 374, 396, 399, 412 Berdichevsky, Norman  637 Berg, Einar  62 Berger, John  463 Berger, Maurits  33, 205 Berg, Nick  549 Bergson, Henri  30 Berkeley, George  72 Berman, Marshall  528 Berman, Paul  66, 122, 167, 365, 626 Bernanos, Georges  538 Berneri, Camillo  132 Bernstein, Richard  637 Bertolucci, Bernardo  577 Besson, Sylvain  637 Bey al-Abassi, Ali (pseudoniem van Domenèch Badia i Leblich)  396 Bey, Essan  157 Bey Gasprinsky, Isma’il  290 Bianciotti, Hector  620 Bidar, Abdenour  176, 246, 565 Bierce, Ambrose  601 Biermann, Wolf  60, 425 Bijbel  13, 97, 112, 140, 221, 234, 235, 388, 408, 432, 452, 486, 615 bin al-Walid, Khalid  349 Binet, Laurent  620 Bin Laden, Osama  15 bin Nayef, Muhammad  214 Bint Marwan, Asma  77 Blair, Tony  205, 322 Blake, Robert  209 Blancqaert, Lieve  303 Blanqui, Auguste  476 Blech, Anna  505, 506 Bleich, Annet  468 Bloch, Ernst  431 Blommaert, Jan  121, 158, 165, 184, 241, 303, 479, 480 Blom, Philipp  532, 598 Blondeel, Claude  253 Blossfeld, Hans-Peter  516 Blumenthal, Max  404 Blunt, Wilfrid  251 Boas, Franz  320, 621 Boccaccio, Giovanni  437 Boecharin, Nikolaj  388, 425 Boeddha  169, 378, 604 boeddhisme  61, 77, 79, 90, 97, 106, 110, 117, 167, 169, 195-196, 198, 210, 214, 228, 234, 245, 249, 255, 289-290, 398, 466-467, 485, 519, 615 boeh (Baas Over Eigen Hoofd  39, 116, 204, 265, 431, 544, 620 Boehm, Rudolf  101-102, 104, 199, 254 Boeke, Cees  100 boekverbranding  349 Boenders, Frans  96, 97, 98, 105 Boer, Nelle  355 Boeschoten, Thomas  164 Boesman, Jan  575, 576 Boeve, Lieven  550 Boko Haram  15, 203, 219, 291, 296, 325, 375, 401, 407, 469, 546, 560-562, 565, 567 Bokova, Irina  533 Bolkestein, Frits  32, 123, 147 bolsjewisme  38, 307, 309 Bolz, Norbert  450 Bomans, Godfried  573, 574 Bonnal, Nicolas  516, 637 Bono  521 Bonte, Hans  446, 447 Bontenius, Peter  150 Bontinck, Jejoen  242 Bony, Johan  550 Boon, Louis Paul  313 Boot, Arnoud  35 Borev, Filip  245 Borges, Jorge Luis  546 Borjas, George  520 Borremans, Leo  580 Bosbach, Wolfgang  258 Bosma, Martin  349, 350, 637 Böss, Gideon  508 Bos, Wouter  298 Bot, Ben  123, 124 Boteach, Schmuley  223 Botsch, Gideon  637 Bouatta, Cherifa  32 Bouazza, Hafid  30-31, 38, 87, 233, 362, 384, 395, 452, 499, 582, 586 Boubakeur, Dalil  93 Bougrab, Jeannette  79, 80 Boumedienne, Houari  275, 285 Bourdieu, Pierre  303 Bourgeois, Geert  23 Bouvet, Honoré  156 Bouyeri, Mohammed  26 Bouzerda, Abdou  593 Bovens, Mark  297, 298 Bovy, Laurence  143 Bradbury, Malcolm  65, 335 Brague, Rémi  155-156, 262, 528, 637 Brandeis, Louis  129 Brands, Maarten  124 Brandt, Willy  224, 526 Brand, Wallace  190 Braudel, Fernand  358 Brecht, Bertolt  91, 373, 431 Breivik, Anders  89, 402-405, 474, 476 Brel, Jacques  387 Brems, Eva  158, 241, 431, 480, 582, 584 Brendel, Cajo  98 Brendel, Carel  98 Brenner, Emmanuel  550 Breytenbach, Breyten  324, 350, 523 Briceno-Leon, Roberto  467 Brighelli, Jean-Paul  172, 343 Brink, André  350 Brinsley, Ismaaiyl Abdullah  547 Broder, Henryk  330 Brodsky, Joseph  628 Broederlijk Delen  241, 607 Broek, Aart G.  54 Brossé, Dirk  184, 185 Brouwer, J.B.  96 Brouwers, Jeroen  115 Browne, Anthony  225 Bruckner, Pascal  154, 250, 376, 633 Brunner, Manfred  142 Bruno, Giordano  337 Buber, Martin  127, 221 Buchholz, Sandra  516 Bukovsky, Vladimir  143 Bulandshahri, Maulana  191 Bultinck, Bert  364, 514 Burckhardt, Jacob  394 Burgess, Anthony  137, 151, 530 Burhami, Yusuf  215 Burke, Edmund  183, 190 Burton, Isabel  251, 418 Buruma, Ian  20, 167, 168, 253, 254, 354, 381, 448, 482, 483, 526 Buschkowsky, Heinz  240 Bush, George W.  89, 219, 357 Butler, Judith  55, 276, 422 Buys, Govert  462 Buysse, Cyriel  107, 313, 451, 530, 532 Buzatti, Dino  633 Byron, Lord  592 C Cabu  80 Cadalso, José  156 Caldwell, Christopher  306 Calluy, Peter  466, 468, 503 Calvijn, Johannes  603 Cameron, David  20, 92, 166, 365, 401, 413, 491, 534, 539 Camps, Hugo  75 Camus, Albert  207-208, 229, 233, 256, 277, 314, 463, 475, 479, 490, 530, 624, 639 Camus, Renaud  139, 322, 375 Canetti, Elias  37, 182, 278 Caraco, Albert  475 Carey, Peter  116 Carlyle, Thomas  394 Carmiggelt, Simon  502 Carnarvon, Lord  577 Carr, John Dickson  574 Carver, Raymond  25 Carville, James  459 Casey, William  259 Cassen, Pierre  322 Castro, Fidel  304, 616 Catherine, Lucas  144, 190, 241, 480, 511, 543, 557, 594, 606 Cau, Jean  385 Cavalli, Roberto  289 ccc  119 Ceustermans, Chris  28 Chakrabortty, Aditya  634 Chamberlain, Neville  201, 335 Chaplin, Charlie  445 Charb (pseudoniem van Stéphane Charbonnier)  79, 80 Charlie Hebdo  15, 20, 69, 77, 80-95, 111, 127, 178, 198-199, 201, 336, 422, 519, 560, 565-566 Char, René  580 Chateaubriand, François René de  412 Chavez, Hugo  136, 605 Chazal, Jean-Pascal  627 Chebel, Malek  19, 226, 291, 366, 374, 399, 412 Che Guevara  26, 422 Chesler, Phyllis  419 Chesterton, Gilbert Keith  278, 284, 360, 425, 542, 619 Chevalier, Michel  227 Chevènement, Jean-Pierre  134 Chirot, Daniel  613 Chiswick, Barry  520 Chomsky, Noam  20, 404, 422, 460, 500, 543, 582, 605, 624 Choudary, Anjem  80, 212, 232, 274, 566 Choukairy, Ahmed  45 Chraïbi, Driss  530 christendom  14-19, 31, 49, 51, 53, 73, 77-79, 84, 93, 108-111, 120, 132, 139, 146, 148, 176, 178, 185, 193-198, 202, 206, 208-210, 214-220, 223, 228-230, 234-236, 243, 246, 248, 258, 266, 270-273, 276, 278, 289-293, 300, 308, 320, 327, 333, 336, 341-345, 348-351, 356, 359, 360, 362, 380-383, 388, 390, 395-396, 400, 408-411, 414-416, 419, 423, 425, 427, 442, 451, 464, 470, 486-497, 500-510, 514, 526, 538, 542, 546-550, 556, 560-561, 564, 567-569, 591, 594-597, 600, 605, 608, 615-616, 621-622, 630, 640 Christiani, Pablo  132 Christie, Agatha  574 Chua, Amy  485 Churchill, Winston  72, 78-79, 178, 205, 395, 536 Cicero  163 Cioran, Emil  376 Clark, Christopher  596 Clarkson, Jeremy  469 Claudel, Paul  293 Clausewitz, Carl von  582 Claus, Hugo  333, 334 Cleynaerts, Nicolaes  93, 206, 383 climate change  304 Clinton, Bill  404 Clinton, Hillary  210, 307, 561, 580 Cliteur, Paul  8, 11, 154, 212, 637 Clooney, George  200 Cobbaut, Klaas  59 Coenjaerts (mijnheer, leraar)  578 Coetzee, John Maxwell  324, 350 Cohen, Albert  475 Cohen, Alexander  75 Cohen, Antonin  143, 308 Cohen, Job  407 Cohn-Bendit, Daniel  122, 136, 342, 460, 481 Cole, Teju  116 Collier, Paul  522, 541 Condell, Pat  352, 504 Confucius  314 Connolly, Bernard  240, 496 Conquest, Robert  276, 301, 635, 637 Conrad, Joseph  536 Coolsaet, Rik  352, 420, 430, 446, 447, 543, 562-563 Cools, Kathleen  470 Coppi, Fausto  575 Corijn, Eric  420, 443, 480 Cotler, Irwin  512 Coucke, Marc  602 Coughlin, Stephen  337 Coulibaly, Amedy  196, 422 Couloubaritsis, Lambros  597 Coussedière, Vincent  137, 303, 602-603, 637 Cousse, Raymond  566 Coward, Noël  25 Crapez, Marc  60, 605, 615, 637 Cravan, Arthur  96 Cremer, Jan  573 Creveld, Marin van  190, 637 Crombez, John  297 Cukierman, Roger  93 Cuppers, Martin  174 Curtis, Mark  344 D Dahlan, Mohammed  222 Dahl, Birgitta  500 Dahl, Roald  92, 158, 465 Daix, Pierre  637 Dalai Lama  519 d’Alembert, Jean le Rond  271 Dalrymple, Theodore  28, 319, 377, 637 Daniel, Jean  41, 257 Daniëls, Eddy  113, 520, 566 Daniel, Yoeri  526 Daoud, Kamel  208 dar al-islam  250, 286, 325, 424, 593 Darnton, Robert  443 Darwin, Charles  151, 230, 466 Darwish, Mahmoud  246 Darwish, Nonie  393, 408, 526 Dassetto, Felice  291, 414 David, Eric  311 Dávila, Nicolás Gómez  24 Davutoglu, Ahmet  84 dawa (prediking)  49, 282, 289, 291, 370 Dawkins, Richard  395 Dchar, Nasrdin  255 de Beauvoir, Simone  119 Debeuf, Koert  205, 296, 407, 493 de Block, Maggie  149 Debord, Guy  96, 97 de Botton, Alain  604 de Boyer, Jean-Baptiste  156 De Brabander, Ludo  43, 61, 168, 216, 217, 354, 475, 543, 584, 596, 609 Debray, Régis  26, 246, 494, 615, 637 De Cauter, Lieven  313 De Ceulaer, Joël  116, 470, 543 Declercq, Tijl  226 Declercq, Xavier  602 de Condorcet, Nicolas  108, 320, 437 Dedecker, Jean Marie  8 De Gaulle, Charles  165, 220 de Ghelderode, Michel  101 De Grauwe, Paul  122, 364 De Gucht, Karel  141, 297 de Haes, Jos  405 de Jonge, Freek  357 de Jong, Sjoerd  354 De Lautréamont  96 Delcambre, Anne-Marie  172, 251, 395 de Leeuw, Paul  366 Delepière, Jean-Claude  496 Deleu, Jozef  113 de Ley, Herman  110, 205, 311 de Ligt, Bart  100 Delors, Jacques  426 Delvoye, Wim  532 De Man, Jos  302, 629 de Martelaere, Patricia  113, 114 Dembour, Marie-Bénédicte  302 Demir, Zuhal  280, 282 Demosthenes  26 De Nijs, Bob  113 De Roover, Peter  43, 327 De Sade, markies  582 de Sagarra, Josep Maria  498 Desaguliers, Jean-Théophile  106 Descartes, René  30, 76, 104, 141, 307 Deschner, Karl Heinz  622 de Smet, Gilbert  102, 104 Desmet, Yves  80, 304, 408, 470, 480 Despot, Slobodan  114 Dessin, David  235 De Strycker, kannunik  575 Dethier, Hubert  629 de Tocqueville, Alexis  151, 394, 437, 443 Detrez, Raymond  114 Deuteronomium  17, 18 de Visscher, Jacques  613 De Vlaeminck, Roger  577 de Volney, comte  235 de Vos, Luc  531 de Vree, Freddy  96, 97, 578 de Vries, Gijs  319 De Wachter, Dirk  152, 580, 582 de Winter, Leon  122, 159, 318, 339, 352, 410, 623, 643 de Wit, Bernadette  247 de Witte, Jozef  217, 218, 418 de Witte, Ludo  241 D’haen, Christine  529 d’Herbelot de Molainville, Barthélémy  409 dhimmi  53, 54, 80, 146, 169, 219, 246, 266, 314, 315, 325, 330, 341, 380, 401, 487, 561 Dhondt, Jan  99, 100, 104 Dhuhulow, Abdi  402 Dias, Timon  222, 243, 244 Diderot, Denis  108, 339, 443, 468 Dierickx, Michel  106 Dikötter, Frank  490 Dille, Denijs  582, 583 Dille, Frans  582, 583 Dille, Koen  582, 583 Dille, Robert  579, 582, 583 Diogenes  183 Dismorr, Ann  585 Disraeli, Benjamin  157 Diyanet (Turkse Directoraat van Godsdienstzaken)  253, 527 Djabelkhir, Said  52 Djaber Eldjazaïri, Aboubaker  112 Djaït, Hichem  172, 637 Djavann, Chahdorrt  257 Doizy, Guillaume  337 Don de Lillo  620 doodstraf  17, 49, 86, 143, 201, 246, 286, 441, 526 Doornaert, Mia  8, 364 Dostojewski, Fjodor  99, 318, 320, 346, 347, 387, 388, 538, 600, 602 Douglas, Norman  494 Douglas, R.M.  224 Drabbe, Karl  23, 24 Draï, Raphaël  30 Draulans, Dirk  180 Drees, Willem  165 Dreyfus, Alfred  587 Dreyfus, Michel  477, 605 Dreyfuss, Robert  249 Dronkers, Jaap  281 D’Souza, Dinesh  366 Ducal, Charles  509 Dufresny, Charles  156 Duhamel, Georges  239 Dühring, Eugen  476 Duisenberg, Gretta  44 Dukas, Paul  583 Dumont, Louis  440 Durie, Mark  569 Dursun, Turan  203 Dusan, Stepan  596 E Eban, Abba  547 Eberhardt, Isabelle  157, 418 Eco, Umberto  205, 226 ectr (European Council on Tolerance and Reconciliation)  209 Edgerton, Robert B.  621, 637 Eeckhout, Bart  434 Eerste Wereldoorlog  82, 131, 245, 505, 564, 596, 619 eerwraak  268, 544 Eggers, Dave  88, 430 egks (Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal)  138 Ehrenberg, Alain  626 Ehrenburg, Ilja  450 Eich, Brendan  306, 307 Eichmann, Adolf  606, 607, 608 Eickelman, Dale F.  177 Eid, Bassem  111, 248 Eijkelboom, Jan  578 Eijsvogel, Juurd  489 Elad, Moshe  51 El Azzouzi, Fikry  114, 115, 116, 117 Elchardus, Mark  89, 283, 414, 595, 623 El Feki, Shereen  407 Elia  14, 15 Elibiary, Mohamed  40 Ellian, Afshin  8, 91, 149, 170, 171, 181, 197, 218, 251, 254, 288, 359, 400, 499, 539, 552, 553, 558 Elliot, T.S.  536 Ellis, Frank  322 El Madkouri, Halim  355 el-Nashabshibi, Ragheb bey  410 el Ouali, M’hamed  115 el-Sisi, Abdul Fatah  63, 83 Elst, Koenraad  28, 113, 214, 275 Eltahawy, Mona  408 Emerson, Steven  337 Emmer, Piet  140 Endlösung  132, 173, 189, 329, 606, 611, 637 Engels, David  637 Engels, Friedrich  393, 394, 565, 599 Enquist, Per Olov  500 Enzensberger, Hans Magnus  203, 206, 431, 526 Ephimenco, Sylvain  518 Epicurus  444 Eppink, Derk Jan  568 Erasmus, Desiderius  206, 223, 498 Erbakan, Necmettin  315, 407 Erdogan, Recep Tayyip  69 Esposito, John  403 Etty, Elsbeth  354 eurocentrisme  155, 156, 487 euthanasie  74, 305 Everaert, Xavier  551 Evers, Raphael  262 Ezechiël  382 F Fabius, Laurent  563 Fabre, Jan  75, 532 Fackenheim, Emile  510 Faith, Douglas  190 Fallaci, Oriana  150, 182, 480, 538, 540 Fanon, Frantz  41 Farage, Nigel  297, 474, 634 fardh al-‘ayn  175 Fatah  44-46, 50-51, 86, 87, 162-163, 216, 222, 370, 390, 471, 584 Fatah, Tarek  264, 413, 554, 566 Fattah, Khaled  194 fatwa  17, 62, 63, 77, 96, 159, 160, 208, 215, 339, 348, 349, 416, 418, 451, 457, 465, 504, 632 Faucon, François  637 Faurisson, Robert  88 Fawstin, Bosch  252 Feddema, Hans  414 feminisme  62, 126, 176, 264, 290, 309, 340, 382, 439, 483, 515, 582, 620 Fennema, Meindert  298, 509, 523 Ferguson, Niall  278 Fergusson, James  560 Ferry, Luc  481 Festinger, Leon  254 Feyerabend, Paul Karl  620 Fierke, K.M.  194 Finkielkraut, Alain  87, 98, 155, 193, 234, 235, 266, 268, 278, 299, 322, 358, 362, 371, 394, 475, 478, 488, 505, 526, 571, 593, 599, 624 Firasat, Imran  240, 322 Fisher, Joschka  342 Fisk, Robert  158 fitna  544 Flaubert, Gustave  91, 251, 255, 295, 431, 499, 625, 631 Florida, Richard  528, 530 Fo, Dario  616 Foley, James  278 Fooda, Farag  291 Ford, Henry  46, 259 Fortuin, Arjen  334 Fortuyn, Pim  33, 36, 67, 74, 131, 300, 354, 558 Foucault, Michel  110, 158, 352, 359, 387, 422, 500, 551 Fourest, Caroline  167 Fourier, Joseph  428, 476 France, Anatole  620 Franciscus, paus  98, 451, 492, 508, 518, 520, 521 Frank, Anne  474 Frankfurt, Harry  392 Franklin, Benjamin  108 Franse Revolutie  27, 153, 336, 364, 517, 582 Freilich, Michaël  473, 480, 564, 588 French, Patrick  139 Freud, Sigmund  343, 367, 467, 488, 639 Freund, Julien  357, 442 Friedman, Matti  589, 591 Friedman, Murray  66 Friedman, Thomas  52, 153, 208, 259, 434, 435, 590 Friedrich, Hans Peter  212 Frisch, Max  352, 391 Fromm, Erich  118, 135 Fry, Stephen  456 Fukuyama, Yoshihiro Francis  376 Furedi, Frank  440 Furet, François  27, 440 G Gaarder, Jostein  471 Gahr Stoere, Jonas  476 Galle, Marc  101 Gallo, Max  385 Gandhi, Mahatma  100, 214, 275, 503 Garaudy, Roger  88, 157, 158, 165, 460, 551 Garton Ash, Timothy  167 Gastev, Aleksej  72 Gauss, Carl Friedrich  282 Gauthier, Jacques  189 Gayssot, Jean-Claude  440 Gaza  43, 56, 111, 127, 190, 220, 223, 327, 332, 444, 474, 546, 569, 587, 588, 591, 607, 618 Gehlen, Arnold  438 Geisel, Eike  474 Geller, Pamela  232 geloofsafval  17, 49, 65, 186, 203, 286, 397, 412, 486, 526 Genet, Jean  158, 357, 422, 460, 500 Gerstenfeld, Manfred  265, 475, 517, 606, 637 getuigen van Jehova  112, 171, 466 Ghafoor, Abdul  188 Ghoshal, Baladas  287 Ghysbrecht, Paul  101, 104 Gibbon, Edward  394 Giddens, Anthony  527 Gide, André  489 Gideon Böss  509 Gideon, Ernst  398 Gifford Palgrave, William  157 Gilboa, Eytan  586 Gillis, Pieter  206 Giordano, Paolo  378 Gistelinck, Ivo  186 Gjuvsland, Elin Ruhlin  311 Gladstone, William Ewart  210 Glenn Miller, Frazier  404 Glick, Caroline  190, 512, 638 global warming  304 Glucksmann, André  538 godslastering  17, 195, 237, 337, 415, 436, 513, 615 Goebbels, Joseph  61, 124 goede moslim  78, 81, 85, 196, 200, 234, 249, 366, 367, 390, 391, 398 Goethe, Johann Wolfgang von  108, 227, 531, 600 Goldberg, Jonah  139, 286, 338, 393, 440, 477, 584, 638 Goldman, David  132 Goldnadel, Gilles-William  66, 329, 347 Goldsmith, Oliver  156 Gombrowicz, Witold  102, 103 Gontsjarov, Ivan  433 Goodhart, David  181, 208 Goossens, Guido  431 Goossens, Jan  303, 335, 480, 599 Goossens, Paul  304, 426, 471, 480 Gora, Tahir Aslam  286 Gorbatsjov, Mikhail  123 Gordimer, Nadine  350 Gorki, Maxim  450 Görmez, Mehmet  253 Gouden Tijdperk  146, 200 Gouguenheim, Sylvain  145, 638 Gourevitsch, Philip  590 Gozlan, Martine  157, 391, 418, 638 Gracián, Baltazar  628 Grammens, Mark  338 Gramsci, Antonio  268, 387, 629 Grass, Günter  224, 422 Gray, John  20, 497 Greenberg, Stan  459 Green, David  341 Green, Elliott  190 Greenfield, Daniel  29, 194, 204, 298, 299, 370, 372, 381, 401, 525, 540, 561, 612, 622 Greer, Germaine  582 Grief, Howard  190 Groenendijk, Frans  372, 638 Groot, Ger  393 Grunberg, Arnon  71, 320 Grundtvig, N.F.S.  188 Guénon, René  157 Guépin, Jan Pieter  286 Guilluy, Christophe  187 Gule, Lars  476 Gussinklo, Wessel te  512, 545, 638 H Haasse, Hella  98 Habash, George  325 Habermas, Jürgen  52, 120, 272, 348, 413, 466, 598 hadith  24, 77, 80, 84, 94, 128, 168, 169, 181, 182, 195, 196, 199, 202, 219, 239, 244, 266, 271, 278, 292, 345, 347, 349, 351, 356, 382, 389, 396, 400, 401, 427, 451, 467, 486, 487, 490, 495, 525, 546, 560, 569 Hadjadj, Fabrice  443, 638 Hadrianus  584 Hagel, Chuck  309 Haghebaert, Bruno  351 Haidt, Jonathan  55 Haifi, Yasmina  171 Haitham al-Haddad  329, 381 Hajj Saeed  356 halal  33, 231, 267, 305 Halimi, Ilan  565 Hall, Peter  480 Halsema, Femke  483, 617 Hamadi, Redissi  384 Hamas  43-45, 47-51, 58-64, 85-88, 111, 115, 129-131, 161-162, 182, 189, 190, 203-204, 219-221, 228, 241-243, 248-250, 266, 277, 308, 326, 332, 343, 350, 370, 381, 389-390, 404, 407, 422-423, 429, 470-471, 474, 476, 480-481, 491, 502, 509-513, 517, 546, 562, 568, 587-592, 609-611, 616, 618, 633-634 Hamid, Tawfik  544 Hamsun, Knut  358, 405 Handke, Peter  548, 609 Haniya, Ismail  326 Haqqani, Jalaluddin  560 haram  184 Harman, Chris  460 Harris, Kamala  340 Harrison, Robert Pogue  530, 638 Hart, Adrian  68 Hartley, L.P.  437 Hassan, Nidal  259, 313, 624 Hassan, Yahyah  394 Hassan Yousef, Mosab  265 Hauman, Remi  336, 429, 634, 645 Hauser, Caspar  531 Havel, Václav  365, 376, 465, 537 Hayden, Tom  616 Haydn, Joseph  108 Hedegaard, Lars  74, 193, 200-201, 322 Hegazy, Safwat  293 Hegel, Georg Wilhelm Friedrich  27, 103, 259, 394, 421, 454 Heidegger, Martin  76, 104, 262, 606 Heijne, Bas  384, 481 Heinsohn, Gunnar  340 Hekmatyar, Gulbuddin  560 Heldring, Jerôme  212 Hemmerechts, Kristien  480, 498, 499, 589 Heremans, Karin  503 Hermans, Willem Frederik  53, 97 Herreman, Raymond  101 Herremans, Brigitte  43, 44, 61, 164, 217, 241, 354, 511, 584, 594, 611 Hertmans, Stefan  469, 470 Hertogen, Jan  480 Herzog, Yaakov  507 Hesse, Hermann  378, 383 Hessel, Stéphane  329 Hezbollah  50, 131, 327, 370, 422-423, 429, 460, 471, 538, 582, 616, 634 Hiëronimus  531 hijab  322, 544, 545 Hilferding, Rudolf  477 Hilhout, Pascal  322 Hill, Donald R.  270 Hillesum, Etty  151 Himmler, Heinrich  61, 418, 607 hindoeïsme  106, 110, 128, 187, 196, 198, 210, 214, 228, 234, 245, 270, 275, 290, 339, 398, 467, 485, 503 Hirsi Ali, Ayaan  19, 92, 167, 223, 254, 259, 408, 491, 499, 526, 535, 560 Hitchens, Christopher  65 Hitler, Adolf  31, 40, 48, 50, 61, 64, 74, 78, 93, 102, 108, 112, 134, 140, 151, 169, 178, 180-181, 186, 189, 193, 211, 242-243, 246, 254, 258, 293, 309, 314, 338, 345-347, 359-361, 365, 405, 429, 439, 477, 492, 497, 506-507, 510, 536-537, 543, 548-549, 557, 566, 581, 587, 589, 592, 606, 608, 613-614, 618-619, 631 Hitti, Philip  146 Hizb ut-Tahrir  82, 356 Hobsbawm, Eric  544 Ho Chi Minh  616 Hoessein, Fouad  535, 536 Hoessein, koning  585 Hoessein, Rashad  65 Hoessein, Saddam  160, 282, 359, 563 Hoessein, Sazzad  287 Hoessein, Taha  145 Hoet, Jan  75, 485 Hoffer, Eric  64, 592, 638 Hoff Sommers, Christina  515 Hoflack, Kris  470 Hofland, Henk  447 Holborn, Hajo  134 Holiday, Billie  573, 575 Hollande, François  92, 563 Hollander, Paul  638 Hollander, Ricki  506 Holman, Theodor  8, 176, 402 Holocaust  39, 65, 78, 93, 125, 127, 129, 131, 151, 161-162, 189, 305, 319, 329, 331, 341, 346, 466, 472-473, 505-507, 510, 533, 605, 607, 608 homofobie  415, 432, 495, 514 homohuwelijk  74, 306, 307 homoseksualiteit  39, 141, 191, 208, 225-226, 268, 308, 315, 356, 395, 413, 444, 553, 565, 584 Honecker, Erich  209, 381 Hoodbhoy, Pervez  417 hoofddoek  109, 116, 148, 232-233, 236, 256-257, 259, 283, 308, 324, 340, 371, 394, 492, 503, 544 Hoppe, Hans-Hermann  438 Horion, Freddy  499 Horowitz, David  638 Hosman Amid, Amira  545 Hosseini, Khaled  559 Houellebecq, Michel  26, 60, 63, 90, 115, 117, 137, 320, 322, 440, 488, 517, 601, 604, 614, 616, 620 Hourani, Albert  638 Houwen, Tim  298 Howard, Ebenezer  445 Howard, Michael  70 hudna  315 Hugo, Victor  227 huis van de oorlog (dar al-harb)  35, 38, 286, 311, 593 Huizinga, Johan  378, 613 humanisme  26, 93, 112, 115, 150, 172, 178, 180, 184, 188, 213, 216, 248, 265, 271, 295, 311, 316, 343-345, 356-357, 360, 368, 387, 456, 466, 470, 484, 493, 519-520, 523, 550, 579, 607, 617, 630, 633, 645 Human Rights Watch  48 Hume, David  30, 55, 404, 496, 614 Hunke, Sigrid  418 Huntington, Samuel  285, 411 Hussain, Rashaf  42 Huxley, Aldous  93, 394, 441, 530 Huysmans, J.K.  625 Hyder, Qurratulain  465 Hyppolite, Jean  357 I ibn al-Ashraf, Ka’b  77 Ibn al-Muqaffa  394 Ibn Baz  51 Ibn Hajar Al-Hasqualani  184 Ibn Hisham  84 Ibn Ishaq  491, 569 Ibn Kathir  58 Ibn Khaldoen  273, 375, 495, 534 Ibn Qayyim  525 Ibn Taymiyya  51, 374, 594 Ibrahim, Raymond  216, 225, 292, 345, 546 Ibsen, Henrik  441 icgk – vroeger cgkr (Interfederaal Gelijkekansencentrum)  49, 53-54, 115, 175, 217-218, 324, 363, 391, 418, 523 idf (Israel Defence Forces)  111, 159, 294, 389, 519, 592, 618 Idris, Abdul Fatah  213 Iglesias, Pablo  211 Ignatieffj, Michael  135, 141 ijma  292 ijtihad (verlichting)  223, 290, 594 Ikhan, Mohammed  163 Imani, Amil  379, 393 Ini, Gilead  506 Inkatha  350, 544 insan al-kamil (de perfecte mens)  349, 390, 428, 596 Insingel, Mark  113 Ionesco, Eugene  352 Iqbal, Mohammed  128 Irving, Washington  88, 144 IS (Islamitische Staat)  13-16, 20, 33, 40, 49-50, 57-64, 69-70, 79, 84-85, 88, 94, 110-112, 125-127, 131, 149-150, 160, 165-166, 168-177, 192, 202-204, 219, 228, 234, 236, 271, 274, 278, 288, 290-291, 308, 317-318, 327, 348-353, 356-357, 374, 381, 389-391, 396-397, 401-403, 407, 412-414, 427-428, 467, 535, 538, 546, 563-570, 581, 585, 588, 607, 611, 614, 623, 631, 634 islamkritiek  32, 55, 94, 142, 170, 173, 181, 207, 232, 239, 264, 281, 337, 341, 363, 379, 391, 403-404, 414-417, 424-427, 449, 450, 467, 502, 536 islamofobie  29, 32, 38, 41, 52, 55-59, 65-68, 79, 82, 86, 94, 108, 113, 116, 122, 129, 159-160, 169-170, 175, 178, 182, 189, 191, 200, 203, 206, 209-211, 215, 229, 231-232, 239, 255, 260, 277, 307, 309, 312-315, 337, 341-344, 371-372, 379-380, 393, 399, 411, 415-420, 429, 450, 452, 456, 467, 474, 485, 489, 495, 500-504, 517, 524, 532, 544-545, 549-552, 567, 592, 604, 613, 616, 623, 635 Israël  20, 26, 29, 32, 37, 41-51, 54-65, 69-70, 77-81, 86-91, 110-111, 126-135, 158-164, 169, 176, 189-190, 193-194, 197, 200-201, 207, 210, 216-224, 228, 239-243, 248-249, 259, 265, 277-283, 293-294, 303, 309-311, 314, 317-318, 321-333, 341, 346-347, 350, 354, 358-359, 363-366, 389, 397, 404, 422-429, 439, 451, 470-476, 477, 480-481, 487, 502, 506-513, 517, 519, 525, 533-534, 539, 545-549, 556-557, 562-568, 582-594, 599, 602, 605, 608-612, 617-618, 633, 638, 643 Israel, Jonathan  98, 199, 339 Issa, Ibrahim  91 Istendael, Geert van  9 Istrati, Panait  489 Izaäk  14, 15 Izetbegović, Alija  547 J Jabarin, Shawan  48 Jabotinsky, Ze’ev  452 Jackson, Jesse  602 Jacobsen, Jens Peter  432 Jacobs, Jane  532 Jacobson, Howard  132, 329 Jacobs, Paul  573 jahiliyya  68 Jahweh  13, 14, 235 jaïnisme  106, 466 Jankélévitch, Vladimir  305 Janmaat, Hans  558 Jansen, Ewoud  120 Jansen, Hans  79, 100, 175, 183, 294, 400, 411, 448, 512, 552, 595, 638 Jansen, Ronald  631 Janssens, Eric  355 Jaspers, Karl  177, 212 Jefferson, Thomas  19, 150, 422, 621 Jenni, Alexis  620 Jerrod, Sherley  43 Jezus  14, 77, 89, 191, 195, 214, 339, 378, 389, 394, 501, 600-601 jihad  15-16, 34, 42, 49-50, 60-61, 68, 81, 90, 100, 108, 125, 133, 149, 168, 172-179, 186, 196, 198, 200, 205, 210, 213-215, 218, 222, 226, 228, 230-231, 236, 242-245, 248, 250, 254, 257-259, 268-269, 274-278, 282, 287-290, 299, 309, 313, 315, 317, 320, 329, 332, 337, 348, 351, 355, 361-362, 367, 374, 376, 381, 395, 397-398, 399, 403-407, 423, 428-429, 449, 451, 481, 486, 491, 495, 503, 509, 521, 526, 534-539, 544, 549, 560, 564-569, 582, 588, 591, 594, 596, 605, 612, 622-625, 633, 635 jizya  130, 213, 221, 224, 236, 247, 291, 394, 490, 492, 564 Jneid, Fawaz  405 Joden  30, 35, 38, 40-52, 55-61, 64-67, 73, 77-80, 84-93, 100, 110-111, 115, 125-134, 138, 144-147, 151, 157-163, 168-170, 173-174, 178, 180-181, 186-204, 208-210, 214-228, 235, 239, 242-250, 259, 267-273, 277-283, 289, 293-294, 304, 311-319, 325-333, 337-338, 344-349, 355-356, 359, 366, 381-385, 390, 395-396, 406, 410-415, 419, 422, 425-428, 433-436, 444, 448, 450-451, 460, 470-477, 480-481, 485-487, 502-514, 517, 525, 527, 533, 538-539, 545-549, 554-557, 564-571, 573, 584-599, 605-612, 617-618, 622, 633-635 jodendom  15-19, 31, 49, 111, 198, 209, 234-236, 266, 290-293, 320, 380-382, 395, 416, 428, 433, 464, 484, 490, 492, 500, 549, 615, 640 Jodenhaat  51, 64, 86, 111, 126, 130, 159-160, 162, 221, 224, 226, 229, 265, 311, 329, 332, 359, 415, 472, 481, 510, 533, 593, 606-607, 609, 624 Johannisson, Karin  433, 625 Johnson, Boris  390 Johnson, Ian  351, 448, 638 Johnson, Samuel  72, 550 Johns, W.E.  574 Jonckheere, Karel  101 Jones, Owen  260 judaïsme  38, 40, 45, 53, 138, 186, 189, 200, 234, 266, 281, 325, 358, 409, 427, 451, 485, 512, 554, 607-608 Judea  43, 45, 56, 87, 126, 128, 130, 163, 223, 364, 389, 390, 506, 511, 587, 589, 591, 618 judeocide  44-45, 48, 88, 126, 129, 131, 151, 160, 168-169, 230, 277, 279, 311, 319, 330-331, 429, 446, 472, 475-476, 480, 505, 607, 610, 612 Judt, Tony  245, 250, 251, 605 Juncker, Jean-Claude  142, 211 Jund Allah  389 Jünger, Ernst  75, 317 K Kabbani, Muhammad Hisham  232 Kaçar, Hilmi  494, 495 Kadt, Jacques de  38, 103, 286, 338, 638 Kafala, Tarik  69 Kafka, Franz  56, 96, 143, 355, 391, 620, 626, 627 Kalaycioglu, Ersin  285 Kalb, James  260, 440, 638 kalifaat  38, 40, 58, 125, 173, 174, 180, 374, 376, 535, 568, 596 Kalman, Matthew  190 Kalma, Paul  98 Kamenev, Lev  425 Kamin, Leon  36 Kant, Immanuel  31, 627 Kaplan, Mehmet  188 Kaplan, Robert  310 Kapoor, Anish  456 Karsh, Efraim  150, 224, 512, 556, 586 Karsh, Inari  638 Karskens, Arnold  84 Karzai, Hamid  309 Kassir, Samir  172 Katee, Ronald  300 Kautsky, Karl  477 Kavafis, Konstantínos  578 Kéfi, Ridha  172 Kehlman, Daniel  282 Kelek, Necla  322, 393, 395 Kennedy, A.L.  456 Kennedy, Paul  71 Kepel, Gilles  61, 398 Kerkhove, Jessica Jessie  480 Kern, R.A.  174 Kern, Soeren  288 Kerry, John  70, 608 Kertész, Imre  634 Keshwar, Meena  393 Kessler, Harry  82, 89 Keynes, John Maynard  301 Khaddafi, Moamar  158, 220, 285, 351, 427, 558, 563, 605 Khalaji, Mehdi  563 Khalidi, Rashid  40, 43 Khamenei, Ali  170 Khomeini, Ruhollah  15, 17, 20, 110, 158, 220, 249, 359, 387, 422, 423, 429, 500, 504, 605 Kiefer, Anselm  445 Kierkegaard, Søren  158, 376 Kiernan, Ben  500 Kif Kif  231, 364, 391 Kilpatrick, William  615, 638 King, Martin Luther  249, 276 Kinneging, Andreas  316 Kipling, Rudyard  316 Kitaj, R.B.  30 Klause, Rolf-Dieter  142 Kleine-Hartlage, Manfred  150, 183, 361, 638 Klemperer, Victor  73, 590 klimaatopwarming  304, 477, 620 klimaatverandering  304, 397 Knausgard, Karl Ove  405 Knowles, Chris  240 Kodály, Zoltán  583 Koeck, Paul  113, 114 Koenis, Sjaak  601 Koerbagh, Adriaan  98 Koerden  47, 59, 123, 210, 309, 359, 400, 510, 524, 610 Koestler, Arthur  148, 149, 383 Kohlhammer, Siegfried  638 Kołakowski, Leszek  30 Kolat, Kenan  275 kolonialisme  51, 93, 174, 176, 189, 192, 194, 227, 268, 314, 316, 336, 357, 359, 383, 385, 387, 480, 497, 635 Komrij, Gerrit  119, 120, 307, 323 Kontorowich, Eugene  512 Koopmans, Ruud  281, 414, 415 Kopten  214, 218, 299, 339, 408, 546, 548 Koran  13, 15-17, 19, 24, 52, 57-58, 62-63, 77, 79-80, 84, 87, 94-95, 125, 128, 154, 166, 168-169, 176, 181, 188-189, 191, 196, 199-203, 210, 213, 219-220, 235-239, 242, 244, 247, 256, 266, 271, 278, 280, 290-294, 299, 320, 332, 344, 347-349, 356, 361, 365-367, 382, 383, 388-391, 394-397, 400-401, 409-411, 414, 416, 427, 443, 450-451, 467, 474, 481, 486-487, 490-493, 499, 504, 524, 535, 542, 546, 549, 560, 567-569, 596-597, 605, 608, 615 Korgachin, Pavel  431 Kör, Mustafa  115 Kortenoeven, Wim  190, 512 Kosinski, Jerzy  435-436 Kossmann, Alfred  566 Kouachi-broers  15, 81, 422 Kousbroek, Rudy  572 Koussevitzky, Serge  583 Krabbé, Jeroen  434 Kramer, Martin  365, 420, 423, 556, 638 Kraus, Karl  37 Kressel, Neil  427, 472 Krier, Rob  133 Kristiansen, Michael  184 Krugman, Paul  634 kruisiging  36, 57, 355, 408 Kruithof, Jaap  96, 101, 104, 420 Kuan Yew, Lee  395 Kübler, Ferdy  575 Kun, Béla  388 Kundera, Milan  385, 387 Kunneman, Harry  498 Kurpershoek, Marcel  638 Kurzman, Charles  177 Kuyper, Abraham  395 Kuzdov, Orlin  554 L Labiche, Eugène  577 Laclau, Ernesto  164, 602 La Esterella  574, 575 Laes, Willy  312 Lagerkvist, Pär  114 Lahrouchi, Ali  535 Laignel-Lavastine, Alexandra  638 Lalaux, Jean-Bernard  337 Lamberts, Philippe  297 Lampo, Hubert  99 Lamrabet, Rachida  114, 115 Landes, David  63, 65, 424 Landry, Charles  528 Lane, Edward  146 Lanoye, Tom  75, 91, 158, 303, 334, 335, 350, 408, 430-431, 480, 498, 543 Lanthemann, Marc  602 Lapidus, Jens  527 Laplace, Pierre-Simon  108 Laroui, Fouad  639 Lasch, Christopher  120 Lashkar-e-Taiba  560 Lavie, Mark  591 Lawrence, T.E.  157, 568, 585 Lazare, Bernard  456 Le Bon, Gustave  103, 639 le Carré, John  92, 158, 465 Le Clézio, J.M.G.  519 Le Corbusier  187, 444, 445 Leezenberg, Michiel  354 Lefeuvre, Daniel  376 Leff, Laurel  506 Le Grelle, graaf  454 Lehning, Percy  98 Lehrer, Tom  421 Leibniz, Gottfried Wilhelm  106 Leman, Johan  479, 480 leninisme  182, 438, 439, 605 Lenin, Vladimir  72, 124, 253, 468, 520, 551, 603, 630 Lennon, John  71 Léonard, André  549 Lepenies, Wolf  432 Le Pen, Jean-Marie  136, 474 Le Pen, Marine  123, 629 Lermontov, Michail  433 Lerner, Daniel  177 Leroux, Pierre  476 Lessing, Doris  144, 151 Lester, Julius  40 Lester Murad, Nora  382 Levinas, Emmanuel  221, 358, 485 Levin, Kenneth  126 Levinson Waldman, Rachel  430 Lévi-Strauss, Claude  154, 221, 388, 395, 409, 487 Lévy, Elisabeth  639 Lewis, Bernard  43, 147, 259, 472, 533 Lewontin, Richard  36 Leyers, Jan  240 Leys, Simon (pseudoniem van Pierre Ryckmans)  490 Lhomme, Michel  473 Lhot’an, Lukáš  552 Lichtenberg, Georg Chris­toph  590 Lieten, Ingrid  470 Lilla, Mark  134 Lipovetsky, Gilles  600 Lispector, Clarice  98, 572 Littell, Jonathan  320, 620 Littman, Gisèle  144, 180, 218, 595 Livestro, Joshua  181 Llul, Ramon  383 Locke, John  307, 479 Lodewijk xiv  438 Loenatsjarski, Anatoli  393 Londres, Albert  410 Long, Huey  211 Loobuyck, Patrick  238, 567 Loti, Pierre  418, 598 Loupan, Victor  439 Lowe, David  469 Löwith, Karl  272 Lucretius  27 Lukács, György  260, 387, 388, 431 Lukacs, John  477 Lukianoff, Greg  420, 457, 639 Lukkassen, Sid  639 Luther, Maarten  177, 292-293, 571 Luyendijk, Joris  281, 643 M Maalouf, Amin  514, 622 MacDonald, Heather  346 MacEoin, Denis  246 Machiavelli  219, 542 Maffesoli, Michel  36, 118, 344, 622 maffia  48, 56, 94, 111, 213, 223, 243, 246-247, 276, 335, 354, 508, 523, 558, 624 Maftouhi, Jamal  485 Magaard, Tina  234, 255 Magit, Mohamed  42 Magnes, Judah  127 Magnus, Albertus  567 Magris, Claudio  143 Mahfoez, Nagieb  82, 83, 176, 281, 291 Mahmood, Banaz  497 Maier, Michael  599 Mailer, Norman  616 Maillac, Carole  63, 115 Maimonides  192 Mair, Peter  212 Mak, Geert  212, 312 Makine, Andrei  620 Malan, Rian  350 Malato, Charles  551 Malcolm X  40 Malek, Anwar  175, 393 Malema, Julius  521 Malid, Dawud  85 Malik, Kenan  117 Malinsky, Aharon  485 Mallarmé, Stéphane  583 Mallmann, Klaus-Michael  174 Malmström, Cecilia  514, 518, 558 Malon, Benoit  476 Malraux, André  489, 516, 517 Maly, Ico  121, 168, 241, 408, 479, 480, 584 Mandela, Nelson  279, 350 Mandela, Winnie  349 Mandel, Ernest  119, 262, 400 Mandelstjam, Osip  35 Manea, Norman  76 Manent, Pierre  120, 310 Manji, Irshad  19 mannelijkheid  316, 344, 345, 406, 515 Mannheimer, Michael  169, 372, 377, 425 Mann, Thomas  107, 258, 319, 563, 564, 625, 626, 635 Mansur, Salim  393, 444, 478 maoïsme  72, 119, 143, 182, 223, 244, 246, 250, 314, 337, 349, 351, 405, 426, 477, 499, 526, 544, 605, 629 Mao Zedong  119, 211, 304, 359, 360, 405, 425, 468, 490, 494, 497, 563, 630 Marana, Giovanni Paolo  156 Marchais, Georges  165 Marchal, Paul  548 Marcouch, Ahmed  74, 255, 273, 279 Marcuse, Herbert  260 Marijnissen, Jan  165 Marneffe (mevrouw, lerares)  620 Martens, Ludo  400 Martynkewicz, Wolfgang  626, 639 marxisme  30, 74, 96-97, 99-100, 102-103, 106, 119-120, 131, 142, 149, 153, 155, 165, 168, 182, 184, 192, 225, 234, 253-255, 266, 268, 273, 296, 308, 313, 339, 344, 370, 387, 388, 392-393, 399, 408, 419, 424, 431, 438-439, 448, 462, 471, 479, 509, 511, 514, 524, 569, 616 Marx, Karl  70, 153, 155, 221, 285, 329, 344, 387, 393-394, 408, 421, 428, 476, 565, 599 Mary, Sven  627, 629, 631 Marzook, Abu  51 Maso, Benjo  98, 576 Massignon, Louis  157, 418 Massoud, Achmed Sjah  70, 359 Maté, Sabor  611 Matoub, Lounes  77, 82 Mattheus  299 Maurras, Charles  61 Mawdudi, Abul  568 Mayer, Hans  431 Mayer, Peter  465 Mazower, Mark  30 Mbeki, Thabo  324 McCain, John  259 McCarthy, Cormac  620 McCarthy, Joseph  494 McDonnell, Lara  345 McEwan, Ian  112, 172 McManus, Robert  487 McMurtry, Larry  620 Mead, Margaret  204, 320, 621 Meddeb, Abdelwahab  314, 384, 393, 408 Medina  68, 367, 378, 407, 554, 567, 596 Meijer, Fik  461, 463 Mein Kampf  63, 112, 117, 184, 242, 246, 266, 272, 294, 332, 365, 536, 592, 608 Meir-Levi, David  190, 241, 425, 512, 639 Meiser, Hans  488 Mekka  68, 168, 177, 228, 239, 240, 269, 367, 596 Memmi, Albert  41 memri (Middle East Media Research Institute)  112 Mengele, Josef  201 Merah, Mohammed  246 Merckx, Eddy  577 Merckx, Kris  604 Merkel, Angela  86, 489 Merode (mijnheer, leraar)  577 Merton, Robert  422 Meshaal, Khaled  51 Meulenaere, Koen  430 Meulenbelt, Anja  44, 126, 481 Meyer, Philipp  432, 572, 620 Michielsens, Magda  9, 201 milk al-yamin (de seksslaaf)  191 Miller, Derek B.  90, 182, 369 Millet, Richard  124 Millett, Kate  359 Mill, John Stuart  264, 321, 420, 421, 481, 588 Miłosz, Czesław  56, 388, 394, 489-490, 545 Milquet, Joëlle  450 Milton, John  27 Minten, Dominique  94, 95, 121, 205 Moebarak, Hosni  175, 348 Moeder Theresa  151 Moellah Omar  170, 527, 559 Moeyaert, Johan  185 Mogahed, Dalia  249 Moghal, Manzoor  633 Mogherini, Federica  169 Mohamad, Mahathir  429 Mohammed Hoessein, Alamgir  225 Mohsen, Zahir  44, 585 Moll, Hans  193, 354, 639 Molnar, Molnar  98 Monnet, Jean  142, 308 Montaigne, Michel de  30, 102, 103, 635 Montale, Eugenio  531 Monty Python  17, 173, 289 Mooijman, Ruben  482 Moore, George  435 Moore, Michael  616 More, Thomas  206, 575 Morgensen, Peter  184 Morris, Benny  556, 609 Morsi, Mohamed  40, 233, 450 Mortier, Gerard  505 Mortier, Guy  573 Moslimbroeders  13, 29, 42, 77, 94, 175, 231, 237, 267, 280, 429, 443, 538, 549 Moslimexecutieve  569 Motadel, David  108, 174, 639 Mo Tse  631 Mouffe, Chantal  199, 254, 581, 601 Mourabit, Nizar (Nelle Boer)  355 Moureaux, Philippe  551 Moynihan, Daniel  455 Moyo, Dambisa  480 Mozart, Wolfgang  227 Mugabe, Robert  544 Mughrabi, Dalal  86 Muhsein, Zahir  222 Muir, Edwin  529 Mujahideen  149 Mulisch, Harry  30, 385 Müller, Nora  516 multiculturalisme  20, 27-28, 31, 38-39, 46-47, 53, 68, 70, 73-74, 77, 88, 95, 103-104, 133, 138-139, 149, 153-155, 166, 182, 186, 194, 206-209, 214, 225, 253, 260, 283, 286-287, 304-305, 308-309, 314, 317, 322-323, 337-339, 354, 363, 366, 371-372, 376-377, 385, 388, 401, 425, 431, 438, 440-446, 449, 452-453, 465, 468, 474, 478-481, 490, 500-505, 513, 516-517, 524, 527, 541, 543, 547, 552-553, 558, 581, 633, 635 Mumford, Lewis  445 Mundruczo, Kornél  253 Munro, Alice  463 Müntzer, Thomas  110 Muray, Philippe  26 Murray, Douglas  277, 300, 505, 512 Musharbash, Yassin  535 Musil, Robert  516, 539 Muskens, Tiny  120 Muslim, Sahih  84, 568 Mussolini, Benito  134, 638 Mustafa, Hala  393 mutazilieten  176, 273, 288, 290 Myers, David B.  119 N naacp (National Association for the Advancement of Colored People)  40 Nabarawi, Siza  265 Nader, Ralph  602 Nadolny, Sten  600 Naegels, Tom  90, 149-150, 163-164, 184, 304, 353, 452, 480 Nagata, Michael  176 Nagel, Thomas  528 Naipaul, V.S.  395 nakba (Arabisch-Israëlische oorlog 1948)  222, 341, 634 Namazie, Myriam  267 Nanninga, Annabel  9, 544, 605 Napoleon Bonaparte  35, 134, 198, 279 Nasrallah, Hassan  460 Nasreen, Taslima  49, 77 Nasr, Muhammad Abdullah  291 Nasser, Gamal Abdel  45, 220, 544, 608 Nathan, Nadia  396 nationalisme  50, 158, 188, 241, 280, 309-310, 374, 424, 438, 483, 496, 552, 587, 596, 610 Nation of Islam  40 navo  591, 617, 644 Nawaz, Maajid  19, 82, 83, 389 nazisme  11, 37, 44, 46, 48, 50, 52, 61-62, 68, 72-73, 78-79, 81, 83, 86, 88, 90, 108, 110, 112, 114, 125, 127, 129, 130, 133, 150, 159, 161, 168, 173, 193, 201, 206, 222, 231, 233-234, 238-239, 244-249, 265, 274, 280, 283-284, 292, 306, 311, 315, 318, 331, 338, 344-353, 359-362, 367-368, 372-373, 379, 390-391, 395, 403, 405, 408, 413, 417-418, 424, 427, 445, 448, 459, 464, 472-474, 477, 481, 493, 499, 507-509, 512-513, 523, 534, 537, 543, 549, 552, 566, 585, 588, 592, 606-609, 612, 629, 631, 633-635, 638 N’Diaye, Tidiane  394, 497 necklacing  349, 350 Needham, Joseph  106 Néhmé, Hala Naoum  284 Neiman, Susan  347 Nekschot, Gregorius  230 Nelissen, Mark  151, 481, 483 Nemmouche, Mehdi  246 Nemo, Philippe  386, 526, 639 neomarxisme  137, 169, 239, 267-268, 283-284, 290, 302, 304, 370, 393, 460, 479, 506 neotenizatie  353 Netanyahu, Benjamin  56-57, 78, 93, 326, 351, 510 Netsjajev, Sergej  256, 387 Neubacher, Hermann  180 Newton, Isaac  107 nias (Netherlands Institute for Advanced Studies in the Humanities)  71 Niemöller, Joost  66, 140, 183, 207, 322, 374, 453, 497, 639 Nierenstein, Fiamma  167 Nietzsche, Friedrich  26, 55, 76, 151, 194, 258, 295, 371, 392, 447, 463, 478, 491, 515, 597, 600, 601, 613, 626 Nieuwe Testament  16, 17, 84, 235, 258, 382, 416 nikab  39, 257, 308, 370, 545 Noll, Balduin  639 Nonneman, Walter  165 Nussbaum, Martha  138, 257, 484, 485 Nussimbaum, Lev  156, 157 O Obama, Barrack  20, 29, 40-43, 56-57, 65-69, 78, 91-92, 106, 122, 149, 165-167, 173, 210, 219-220, 230-231, 249, 270, 279, 307, 309, 313, 327, 340, 348-349, 351-352, 366, 401, 407, 410, 413, 423, 467, 506, 510, 535, 538-562, 580, 602, 618 Ockers, Stan  575 Oemar, kalief  594 oemma  43, 46, 80, 176, 180, 181, 187, 287, 325, 348, 351, 374, 416, 451, 546, 551, 561, 586, 595 offerfeest  53, 283 Oger, Vural  275 oic (Organization of the Islamic Cooperation)  65, 100, 180, 210-211, 232, 237, 241, 314, 320, 329, 331, 341, 379-380, 399, 404, 415, 425, 465, 488, 502, 504, 524, 533, 545, 549, 569, 604 Olmert, Ehud  47 Ondaatje, Michael  116 onderwerping  69 O’Neill, John J.  145, 146, 306 Onfray, Michel  345, 395, 479 Onkelinx, Laurette  112, 143 onthoofden  18, 20, 57, 58, 77, 79, 159, 168, 171, 174, 203-204, 228, 230, 236, 278, 288, 355, 362, 396, 397, 401, 408, 427, 491, 524, 534, 546, 548, 597, 624 Oosterwaal, Jörgen  470 Opheim, Arild  311 Opstelten, Ivo  271 Orback, Jens  258, 602 Oren, Michael  512 Ortega y Gasset, Jose  120, 134, 135 Orwell, George  29, 38, 148, 210, 213, 241, 300, 307-308, 314, 319, 321, 323, 437, 441, 478, 484, 530, 539, 540, 590 Ostrovski, Nikolaj  431 Othman, Zohra  282 Oubrou, Tariq  379 Oudemans, Th.  518 Oude Testament  16, 17, 485 Oujibou, Said  615 Oxfam  48, 125, 130, 590, 602, 607 Özafsar, Mehmet  527 Oz, Amos  178, 593 P Paglia, Camille  515 Pagnol, Marcel  620 Pahlavi, Mohammad Reza (sjah)  220, 423, 473 Paine, Thomas  117, 531 Palestijnen  37, 43-48, 51, 54-56, 59-65, 70, 80, 88-89, 111, 125-135, 158-164, 176, 189-190, 193, 207, 213, 216-217, 221-228, 241, 243, 248-250, 264, 278-279, 283, 293-294, 325-333, 346, 354, 359, 364-365, 381-382, 389, 393-394, 411, 422-426, 429, 439, 451, 472-476, 508-513, 533, 539, 543, 547-548, 557, 566, 568, 584-591, 594, 595, 607-612, 615-618, 634 Palestijnse Autoriteit  48, 88, 162, 189, 223, 283, 326, 364-365, 615 Palestina  43, 45-47, 87, 110, 130-131, 161-162, 248, 331, 410, 429, 476, 508-509, 545, 568, 584-585, 593, 606-607, 618, 634, 638 Palme, Olof  368 Pamuk, Orhan  275, 493 Pannekoek, Anton  98 Paoli, Paul-François  299, 385, 639 Pappé, Ilan  556 Parkman, Francis  572 Parvez, Aqsa  545 Pascal, Blaise  30, 32, 251, 394, 499 Pasha, Heykal  222 Pasja, Azzam  311 Pasolini, Pier Paolo  500 Passtoors, Hélène  279 Paton, Alan  350, 575 paus, de  17, 178, 186, 394, 451, 466, 492, 508, 510, 518, 520, 521 Pauw, Jeroen  74, 231, 261, 339 Pax Christi  48 Paxton, Robert  103 Pearl, Daniel  268, 549 Pearson, Lord  552 Pechtold, Alexander  559 Peeters, Annemie  166 Peeters, Elvis  60 Peeters, Jaak  135, 463 Peeters, Sofie  503, 516 Pée, Willem  101, 104 Pegida  86, 605 Peillon, Vincent  321 Pelagius  531 Pelckmans, uitgeverij  23, 24 pen  112, 113, 114, 115, 116 Pennings, Martien  32, 333, 416, 523 Perlmutter, Dawn  352, 405, 491 Perry, Katy  289 Pessers, Lodewijk  135 Peter de Grote  144 Peters, Joan  190, 512 Pétré-Grenouilleau, Olivier  639 Pfeijffer, Ilja Leonard  509 Picard, Edmond  476 Pichon, Gérard  66 Picot, Georges  568 Piketty, Thomas  281 Pilger, John  30 Pilinsky, Janos  578 Pinechas  14-17 Pinker, Steven  41, 42, 187, 194, 314, 485 Pink Floyd  481, 592 Pinxten, Rik  165-166, 168, 244, 320, 408, 419-420, 480, 543, 621 Pipes, Daniel  260, 477 Pirenne, Henri  154 Pirinçci, Akif  66 Plasterk, Ronald  558 Plato  102, 166, 236, 266, 463, 483, 494 Platti, Emilio  352 Plautus  575 Plessner, Helmuth  272 plo  44-45, 111, 169, 222-223, 249-350, 458, 460, 562, 585, 609, 616 Pobedonostsev, Konstantin  131 Poe, Edgar Allen  315 Poetin, Vladimir  141, 353, 375, 376, 384, 624 Poitiers, Sidney  573 Poliakov, Leon  47, 132 Pol Pot  202, 204, 304, 349, 360, 422, 468, 605 polytheïsme  68 Pomponazzi, Pietro  98 Popper, Karl  172, 635 populisme  121, 136-137, 154, 212, 239, 260, 264, 295-303, 309, 343, 437, 468, 469, 478, 496, 498, 514, 558, 576, 599-603, 628, 632, 637-638 Postman, Neil  340, 614 Poulenc, Francis  583 Powell, Enoch  60 Preminger, Otto  132 Preobrazjenski, Jevgeni  388 Presser, Jacques  250, 385 Prodi, Romano  226 Prokosch, Frederic  98, 156 Protocollen van de Wijzen van Zion  61, 132, 159, 171, 230, 343, 451, 476, 606-607, 611 Proudhon, Pierre-Joseph  428, 476 Proust, Antonin  363 Proust, Marcel  620, 625 Provoost, Anne  364 Putnam, Robert  207, 305 Q Qarash, Ya’qoeb  163 qatilu (ongelovigen bekampen om ze te doden)  367, 524 Quammen, David  238 Queneau, Raymond  571, 572 Quigley, Caroll  71 Quilliam Foundation  82, 389 Quinze, Arne  532 Qutb, Gamal  562 Qutb, Said  288, 429, 608 R Raabe, Wilhelm  455 Rabe, John  86 Rabelais, François  345, 517 Rabin, Jitzak  15 racisme  39, 43, 53, 62, 66-68, 73-74, 127-128, 154, 157-160, 163-164, 167, 191-195, 200, 204, 209, 217, 235, 239, 255, 261, 265-266, 273-276, 305, 312, 329, 334, 343, 354, 363, 368, 382-383, 409-410, 420, 432, 438, 458-459, 464, 470, 492, 507, 514, 517-518, 540, 545, 550-553, 560, 566-567, 573, 593, 596, 604, 640 Raddatz, Hans-Peter  394 Rademakers, Luc  470 Radiguet, Raymond  620 Radkau, Joachim  598 Rafsanjani, Akbar Hashemi  429 Ramadan, Mohammed Said  174 Ramadan, Said  174, 448 Ramadan, Tariq  77, 94, 167, 174, 226, 285, 407, 480, 526, 540 Ramautarsing, Yernaz  339 Rand, Ayn  441 Ransmayr, Christoph  386 Rashid, Mohammed  222 Raspail, Jean  60, 137, 385, 468, 505, 518, 522, 530 Rauch, Jonathan  307, 639 Raufer, Xavier  398 Rawls, John  98, 383, 441, 520 Rayski, Benoît  66, 473 Reclus, Elisée  476 Redeker, Robert  167, 193 Reilly, Robert R.  639 Reinach, Salomon  394 Reinfeldt, Frederik  34, 369 Remnick, David  628 Renan, Ernest  143, 197, 240, 368, 394, 416, 417, 418 Reve, Gerard  118, 323 Revel, Jean-François  337, 362, 363 Revius  600 Reynebeau, Marc  29, 34 Reza Pahlavi, Mohammed (sjah)  220, 423 Rheinfeld, Fredrik  299 ribat  111, 217 Ricoeur, Paul  440 Rictus, Jehan  572 Rieder, Hans  627, 629 Rieff, Philip  467, 639 Riemen, Rob  298 Rietdijk, Wim  96, 98, 99 Rigby, Lee  344, 390 Rijpkema, Bastiaan  302 Rilke, Rainer Maria  432, 626 Rimbaud, Arthur  583 Rioufol, Ivan  524 Robbe-Grillet, Alain  440 Robespierre  372, 381 Robic, Jean  575 Robinson, Nick  555 Roblès, Emmanuel  620, 639 Rocard, Michel  165 Rode Khmer  323, 422, 500, 544 Roelants, Maurice  101 Rokeach, Milton  96 Rolland, Romain  489 Rondas, Jean-Pierre  96, 114 Roobjee, Pjeero  114, 572 Roodenburg, Hans  375 Rooduijn, Matthijs  298 Roosens, Antoon  153, 514, 593 Roox, Ine  190, 353 Rosanvallon, Pierre  136, 300, 602 Rose, Flemming  82, 195 Rosenberg, Alfred  59, 590, 591 Rosenberg Asmussen, Dan  356 Rosenfeld, Alvin  606 Rosenmöller, Paul  544 Rose, Steven  36 Rosseels, Maria  99 Rotberg, Howard  536 Roth, Claudia  342 Roth, Philip  620 Roth, Rudi  145, 217 Rouhani, Hassan  585 Rousseau, Jean Jacques  135, 141, 166, 320, 600, 621 Roy, Olivier  167 Rubin, Barry  524, 606, 639 Rudoren, Judy  61 Rumkowski, Chaim  473 Rushdie, Salman  17, 77, 82, 92, 96, 116-117, 158, 167, 198, 205, 254, 281, 335, 337, 339, 386-387, 437, 457, 465, 504 Russell, Bertrand  289, 435, 484 Rutte, Mark  413 S Sabaditsch-Wolff, Elisabeth  240, 322, 415 Sadat, Anwar  220, 448, 557 Saerens, Peter  336 Safranski, Rüdiger  482 Sagan, Peter  340 Sahin, Mehmet  265 Sahlin, Mona  299 Said, Edward  29, 40, 106, 246, 325, 376, 423, 640 Said, Kurban  157 Sakharov  526 salafisme  213, 265, 370, 562, 563 Salem, Ali  134, 526 Salzman, Philip Carl  541, 639 Samaria  43, 45, 56, 87, 126, 128, 130, 163, 223, 364, 389, 390, 506, 511, 587, 589, 591, 618 Samson, Diederik  74 Sanctorum, Johan  71, 323, 518, 601 Sandelin, Gunnar  240, 376 Sansal, Boualem  167, 255, 395, 491 Saougui, Chams Eddine  168 Saramago, José  508 Sardin, Marie-Neige  181, 639 Sarkozy, Nicolas  370 Sarrazin, Thilo  240, 322, 343, 415, 639 Sartre, Jean-Paul  41, 257, 266, 337, 357, 385, 423, 479, 489, 543, 574, 624 Sassen, Saskia  532 Saunders, Peter  267 Savonarola, Girolamo  110, 490, 629 Sayan, Giyasettin  429 Sayet, Evan  426 Say, Fazil  272, 275 Sboui, Amina  526 Schacht, Joseph  158, 255, 639 Schama, Simon  445 Scheffer, Paul  136, 206 scheiding van kerk en staat  109, 292 Schelling, Friedrich Wilhelm Josep  517 Schemla, Elisabeth  252, 260, 639 Schieder, Rolf  16 Schillemans, Chris  163 Schiller, Friedrich von  108 Schimmel, Annemarie  465 Schinkel, Wilhelm  482 Schipper, F.  522 Schlaim, Avi  556 Schlögel, Karl  223, 347 Schmidt, Helmut  395 Schmitt, Carl  254, 357 Schneider, Max  60, 108, 109 Schoepen, Bobbejaan  574 Schönberg, Arnold  583 Schoo, H.J.  375 Schopenhauer, Arthur  102, 106, 133, 336, 394, 405 Schubert, Franz  253 Schulz, Heinrich  506 Schulz, Martin  123, 141, 143, 211, 380, 465, 476, 496 Schumacher, E.F.  482 Schuman, Robert  308, 558 Schut, Bart  329 Schuyt, Kees  263 Schwanitz, Wolfgang  606 Schwartz-Friesel, Monika  609 Scientology  142 Scott, Emmet  145, 147, 270 Scott, Walter  144 Scruton, Roger  378 Seale, Patrick  284 Sedláček, Tomáš  421 Segalen, Victor  98, 156 Séha, Jean-Pierre  412 Selasi, Taiye  116 Selim, Nahed  393 Sellars, Peter  494 Sem-Sandberg, Steve  473 Sen, Amartya  287 Seneca  628 Sennels, Nicolai  215 Serge, Victor  55, 399 Serreau, Coline  368 Servier, Jean  98, 639 Sethe, Paul  296 Sfeir, Antoine  69, 194, 359, 639 Sha’arouwi, Hoeda  309 Shaftesbury, Lord  320 Shah, Bina  287 shahid (martelaar voor Allah)  41, 582 Shakespeare, William  204, 573 Shalit, Gilad  283 Shapiro, Ben  306 Sharawi, Hoda Hanim  265 sharia  24, 38, 77, 80, 94, 109, 128, 158, 171, 178, 189, 196, 202, 209-210, 213, 215, 219, 229, 232, 235, 237, 239, 246, 249, 253, 256, 292-294, 318, 345, 351, 361, 366-367, 374, 389, 395, 398, 400-403, 407-414, 419, 425, 448-449, 488, 491, 493, 501, 527, 538, 548, 556, 569, 594, 609, 614, 623 Sharia4Belgium  115, 173, 401, 418, 431, 467 Sharon, Ariel  474 Sharpe, Tom  65 Shavit, Ari  282, 364 Shawer, Issam  163 Shekarabi, Ardalan  188 Shin Bet  249 shintoïsme  180 Shirer, William L.  102 Shoah  61, 125, 169, 331, 475, 533 Sholem, Gershom  330 Shortt, Rupert  341 shura  177 Siebelink, Jan  25, 172 Siebens, Herman  462 Siedentop, Larry  156 Siegold, Sven  209 Silone, Ignazione  383 Silver, Charlotte  547 Simenon, Georges  582 Simms, Brendan  134, 156, 294, 322 Sina, Ali  616 Sioen, Lieven  469 Sjalamov, Varlam  28 sjeitan (de duivel)  89 sjiieten  69, 70, 196, 201, 228, 327, 381, 423, 471, 485, 488, 494, 519, 556 Sjöwall, Maj  471 Škvorecký, Josef  208 slavernij  18, 39, 46, 67, 146-147, 203, 247, 312, 383, 394, 416, 422, 428, 438, 497, 539, 553, 561, 587, 588, 620, 621 Sleeckx, Domien  433, 434 Slembrouck, Jurgen  356 Slezkine, Yuri  639 Sloterdijk, Peter  16, 35, 49, 90, 137, 238, 466, 530, 598-601, 624, 640, 641 Smalhout, Bob  33 Smid, Boudewijn  312 Snouck Hurgronje, Christiaan  370 Snow, Edward  119 soefisme  177, 232, 287, 291-292, 398, 408, 565 Soenens, Björn  121, 604 soenna  201, 361, 366, 367, 525, 597 soennieten  69, 131, 186, 196, 291, 293, 327, 381, 423, 471, 485, 488, 494, 519, 556 soera  62, 84, 87, 94, 128, 154, 166, 168, 174, 235, 256, 271, 347, 348, 356, 390, 396, 410, 427, 450, 481, 486, 524, 534, 542, 554, 562, 567, 608 Solzjenitsyn, Alexandr  28, 32, 58, 104, 269, 308, 388, 456, 465, 502, 600, 628, 637, 640 Somers, Bart  466 Somers, Herman  202 Sommer, Martin  449, 557 Sontag, Susan  55, 489, 490, 493, 628 Sophocles  440 Sorel, Malika  286, 393 Sorman, Guy  640 Sotoudeh, Nasrin  545 Souvarine, Boris  489 Sowell, Thomas  542, 640 Soyinka, Wole  344 Spekman, Hans  74 Spencer, Robert  232, 238, 403 Spender, Stephen  383 Spengler, Oswald  134, 373, 517 Spinelli, Altiero  123 Spinoza  102, 282, 333, 394, 513 Spitznogle, Kirsten  188 Springer, F. (Carel Jan Schneider)  91 Spruyt, Bart Jan  295 Spruyt, Katrien  548 Staal, Frits  106, 107, 632 stalinisme  36-37, 52, 68, 90, 95, 113, 123, 142, 155, 158, 223, 245, 250, 263, 276, 302, 307, 314, 324, 337, 349, 363, 367, 373, 431, 455, 468-469, 484, 489, 501, 526, 532, 604-605, 629, 633 Stalin, Josef  98, 113-114, 119, 125, 140, 208, 251, 301, 309, 338, 360, 390, 393, 425, 439, 489, 497, 520, 547, 616, 630 Standaert, Eric  96 Stangneth, Bettina  608 Starink, Laura  388 Stark, Freya  418 Stark, Rodney  156, 418, 464, 567, 640 Steiner, George  319, 465, 507 Stendhal  432 stenigen  18 Sternhell, Zeev  640 Stevaert, Steve  136 Stevens, Christopher  352, 407 Stillman, Norman A.  640 Stirner, Max  600 Stora, Benjamin  314 Störig, Hans Joachim  574 Storme, Matthias  53, 111 Storm, Morten  493 Stovring, Kasper  459 Strauss, Botho  431, 464, 466, 530 Strauss, Lévi  221, 622 Stravinski, Igor  583 Straw, Jack  342 Streuvels, Stijn  405 Strindberg, August  445 Stroilov, Pavel  143 Sturtewagen, Bart  271, 517 Stürzenberger, Michaël  240 Suchet, David  574 Süleyman, sultan  275 Sultan Fatih  315 Sultan, Wafa  393, 408, 624 Sulzberger, Arthur  127 Sumption, Jonathan  123 Sun-Tzu  582 Susskind-Weinberger, Simone  226 Sutherland, Peter  322 Suyin, Han  119 Suzman, Helen  350 Sykes, Mark  568 Syriëstrijders  446, 455, 563 Syriza  29, 136 Szabolcsi, Bence  583 Szczesny, Gerhard  441 T Tacitus  329 Taguieff, Pierre-André  303, 512, 596 Taha, Mahmoud Mohammed  526 Taheri, Amir  466 Taia, Abdel­lah  52 Tainter, Joseph  263, 264 taliban  191, 274, 283, 296, 309, 374, 559-561, 570, 591, 625 Talmoed  132, 221, 235, 273, 281, 321, 416, 486 Tamimi, Ahlam  248 Tamzali, Wassyla  393 Tanghe, Fernand  443, 453 Tanzimat-beweging  594 Taouil, Nordine  503 taqiyya  29, 128, 188, 196-197, 247, 266, 351, 382, 394, 491, 536, 549, 569, 585, 595 Tarantino, Quentin  561 Tarde, Gabriel  137 Tasin, Christine  322 Taverne, Joost  630 tawhied  236, 293, 404, 407 Tawil, Bassam  45, 161 Tea Party  602 Teeuwen, Hans  87, 230 Teeven, Fred  67 Tegenbos, Guy  603 Teirlinck, Herman  101, 116 Tenenbom, Tuvia  533 te Nijenhuis, Jan  281 ter Braak, Menno  46, 519 Ter Braak, Menno  297 Terentius  575 Termont, Daniël  297 Terstall, Eddy  9, 94, 305, 359, 499 Terts, Abraham  28 teshuvah  209 te Slaa, Robin  298, 301, 323, 601 Thatcher, Margaret  307, 322 Theodorakis, Mikis  508 Theroux, Paul  447, 448, 521, 524 Thevissen, Frank  10 Thieme, Marianne  570 Thom, René  261 Thora  235, 346 Thoreau, Henry David  445 Thouvenin, Jean-Michel  29 Thucydides  134 Tibetanen  47, 309, 610 Tibi, Bassam  19, 167, 283, 393, 487 Tillinac, Denis  640 Timsit, Patrick  368 Tito, Josip  547 Tobback, Bruno  297 Tobback, Louis  470 Todd, Olivier  633 Todorov, Tzvetan  633 Toergenjev, Ivan  433 Toetanchamon  578 Tolstoi, Lev  600 Topor  97 Torfs, Rik  549 Törnqvist, Gunnar  528 Torquemada, Tomás de  490 Toulmin, Stephen  345 Tournier, Michel  620 Toussenel, Alphonse  428, 476 Toynbee, Arnold  507, 580 Tribalat, Michèle  207 Trigano, Shmuel  512, 534, 640 Trilling, Lionel  264 Triolet, Elsa  363 Trio, Werner  421 Trittin, Jürgen  342 Tromp, Bart  38 Trönqvist, Gunnar  480, 532 Trotski, Leon  157, 425, 480 trotskisme  55, 72, 98, 119, 131, 213, 349, 399, 460, 477, 499, 605 Trudeau, Pierre  119, 154 Trullemans, Luc  240 Tsarnaev, Dzhokhar  405 Tsarnaev, Tamarlan  405 Tsjechov, Anton  58, 620 Tsjoudinova, Elena  386 Tucholsky, Kurt  76 Tuin, Jenny  572 Tulkens, Joris  93 Tullberg, Jan  140, 207 Turchin, Peter  179 Turgot, Anne Robert Jacques  616 Turna, Burak  275 Tusk, Donald  211 Tutu, Desmond  129, 544, 592 Tuymans, Luc  532 Tweede Wereldoorlog  24, 35, 50, 58, 61, 71, 73, 82, 108, 120, 127, 138, 177, 180, 221-222, 250, 261, 267, 272, 280, 300, 309, 319, 325-326, 331-332, 338, 346, 367, 370, 435, 455, 462, 464, 482, 505, 550, 581, 583, 608, 614, 620 Tyssens, Jeffrey  338 U Uhrskov Jensen, Morten  375 Ulfkotte, Udo  142 Ullrich, Volker  598 Umar, Ebru  230, 261 Unesco  248, 533-534 unhcr (United Nations High Commissioner for Refugees)  221 unrra (United Nations Relief and Rehabilitation Administration)  222 unrwa (United Nations Relief and Works Agency)  160, 176, 221-222, 326, 332, 585, 586, 611 Uris, Leon  132 uscirf (Commission on International Religious Freedom)  65 Ussishkin, Menahem  557 uvrm (Universele Verklaring van de Rechten van de Mens)  302 Uyttersprot, Herman  96 Uzanne, Octave  598 V Vakil, Abdool Karim  504 Valéry, Paul  37, 371, 583 Valkenberg, Sebastien  212 van Agt, Dries  44, 61, 481 van Aquino, Thomas  192, 567 van Cauwelaert, Rik  430 van Dam, Marcel  558 van Damme, Dirk  623 van de Beek, Jan  373, 375, 520 Vandecasteele, Joost  335 Vandekeybus, Wim  312 Vande Lanotte, Johan  297 van den Berghe, Gie  530 van den Boogaard, Oscar  335 van den Brempt, Stefaan  113 van den Broeck, Walter  113 Vandenbroucke, Frank  320, 336 van den Enden, Franciscus  98 van den Spiegel, Freddy  263 van der Graaf, Volkert  558 van der Heide, Willy  573, 574 van der Horst, Pieter  46 van der Kelen, Luc  149 Vander Kerken, Libert  98 van der Sijs, Nicoline  571 Vander Taelen, Lucas  364 Vander Velpen, Jos  543, 629, 631 van de Voorde, Mark  232, 234, 237, 238 Vandeweghe, Hans  204 van Doorn, J.A.A.  338, 477 van Doorslaer, Luc  155 van Dun, Frank  301, 419, 627, 630 Van Dyk, Jere  559, 560 van Eeden, Frederik  96, 100 Vaneigem, Raoul  97 van Elslander, Antonin  100, 104 van Elzen, Sus  43, 168 van Faassen, Sjoerd  103 van Gelre, Henk  371 van Gemert, Frank  192 van Gennep, Rob  371 van Gogh, Theo  26, 33, 74, 77, 82-84, 167, 193, 281, 549 Van Hecke, Mieke  550 van het Reve, Karel  31, 391 van Humbeeck, Pierre  108 Van Imhoff, Evert  555 Vanini, Cesare  98 Van Jones  43 van Kersschaever, Sarah  67 van Landeghem, Anni  354, 543 van Mechelen, Koen  335 van Mieghem, Tom  135 van Milete, Thales  455 Vanneste, Etienne  144 Van Nimwegen, Nico  555 van Os, Pieter  314 Van Parijs, Philippe  480 van Randwijk, Hendrik  229 Van Ranst, Marc  592 van Reeth, Jan  285 Van Reybrouck, David  297, 302, 303 van Riessen, Joop  74 Van Rompuy, Herman  211, 232, 558 van Rooy, Sam  24, 145, 205, 218, 240, 336, 429, 435, 634, 640, 645 van San, Marion  255, 377, 392, 466, 500 Van Schendel, Arthur  579 van Steenwinkel, Mattias  458 van ’t Hek, Youp  230 van Ussel, Jos  420 van Vliet, Martin  131 van Walsum, Sander  172 Vanya, Ahmed  291 Van Zyl Slabbert  350 Varoufakis, Yanis  29 Vattimo, Gianni  592 Vekeman, Christophe  96 Verbeeck, René  578, 580 Verbeek, Peter-Paul  121 Verdi, Giuseppe  505 Verdrag van Maastricht  136 Verdrag van Versailles  361 Verenigde Naties  45-47, 129-130, 180, 210, 217, 221-224, 231, 233, 237, 241, 263, 272, 275, 310-312, 325, 332, 341, 417, 429, 437, 508, 512, 533-534, 585-587, 607, 618, 633, 644 Vergilius  633 Verhaeghe, Paul  152 Verhaeren, Emile  445, 529 Verheijen, Mark  123 Verhoeven, Cornelis  333 Verhoeven, Karel  80 Verhofstadt, Edgar  96 Verhofstadt, Guy  107, 122, 136, 309, 310, 335, 342, 364, 426, 437, 438, 460, 496 Verhulst, Dimitri  91 verlichting  107, 148, 175, 212, 223, 227, 235, 317, 324, 325, 327, 406 Verlinden, Peter  570, 571 Verlin, Jerome R.  637 Vermeersch, Etienne  115, 365, 366, 412, 431, 622 Vermeiren, Koen  90 Verstraete, Lieven  470, 525 Vilks, Lars  82, 193 Vinkenoog, Simon  118 Vink, Jaffe  347 Visjinski, Andrej  630 vn-Mensenrechtenraad  534, 634 Vojnovitsj, Vladimir  58 Vollmann, William  620 Voltaire  8, 33, 69, 108, 141-142, 152, 156, 223, 260, 289, 324, 335, 443, 543, 613 von Benckendorff, Alexander (graaf)  418 von Coudenhove-Kalergi, Richard  342 von der Dunk, Thomas  480-481, 559 Von Ficker, Ludwig  31 Vonhof, Caroline  556 von Humboldt, Alexander  282 von Keyserling, Hermann  61 von Oppenheim, Max  173, 174 von Schirach, Baldur  631 von Schirach, Ferdinand  631 Vranckx, Rudi  159, 190, 425-426, 430, 458, 480, 493, 511, 570, 596, 611 vrijmetselarij  106-109, 146, 193, 206, 338, 430, 452, 537 vrijzinnigheid  36, 52, 111-117, 181, 229, 309, 338, 579 Vroon, Piet  165 vrt  114 W Wadud, Amina  176 Wagendorp, Bert  575 wahabisme  234, 287, 370, 396-397, 408, 596 Wahlöö, Per  471 Walker, Brian  125 Wallace, Cynthia  190 Wallraff, Günter  279, 285 Walser, Martin  466 Walter, Jean  574 Walzer, Michael  613 Ward, David  474 Warraq, Ibn  205, 251, 640 Warsi, Sayeed  341 Waters, Roger  592 Weber, Mark  311 Weber, Max  106, 626 Wehner, Herbert  285 Weil, Simone  132, 151, 155 Wein, Berel  346 Weininger, Otto  127 Weinstock, Nathan  213 Weishaupt, Adam  98 Weizman, Chaim  47 Wentholt, Roelf-Jan  140, 356, 360, 366 Westergaard, Kurt  82, 167, 193 Westrop, Samuel  383 Weyembergh, Maurice  97 Weyns, Walter  37 Whitman, Walt  114 Wieringa, Tommy  60 Wiesenthal, Simon  533 Wijnberg, Rob  386 Wilde, Oscar  573 Wilders, Geert  74, 78, 92, 121, 133, 157, 167, 193, 218, 232, 297-298, 300, 303, 322, 343, 347, 354, 402, 404, 415, 474, 496, 556, 558, 587, 601, 632 Wildiers, Max  156 Wilhelm ii  134 Wilkomirski, Binjamin  435 Wille, Anchrit  298 Willem Alexander, koning  559 Winfrey, Oprah  238 Winock, Michel  31 Wintle, Michael  156 Wisliceny, Dieter  607 Wistrich, Robert  533 Witteman, Paul  74, 231, 261, 339 Witteman, Wim  29, 270 Wittgenstein, Ludwig  31, 105, 435 Wolfe, Tom  110, 247, 480, 620 Wolinski, Georges  77, 80, 488 Woodberry, Robert D.  141 Wood, David  397 Wood, James  31 Woolf, Virginia  620, 625 Wright, Jeremias  41, 65, 510 Wright, Richard  41 wtk-bestel (Wetenschap, Technologie, Kapitalisme)  156, 598 X xenofobie  53, 73, 158, 251, 312, 363, 481, 518 Y Ya’alon, Moshe  80 Ya’cub, Mohammed Hoessein  110 Yancey, George  393, 420, 640 Yassin, Ahmad  274, 429 Yates, Richard  620 Yemini, Ben-Dror  476 Ye’or, Bat  20, 53, 144, 180, 218, 396, 403, 640 yezidi  210, 217-218, 228, 236, 242, 265, 336, 359, 408, 427, 548, 568, 591, 608 Yildiz, Tarik  66, 640 Yousafzai, Malala  283 Youschkevitch, Adolph  145 Yousef, Ahmed  599 Yousef, Hassan  265, 266 Yousuf, Bassoem  255 Z Zacharia  59 Zahran, Mudar  59, 411 Zakarneh, Bassam  189 zakat  168 Zamjatin, Jevgeni  441, 530 Zanaz, Hamid  379, 384, 395 Zaougui, Chams  Eddine 353-354, 561, 567 Zardari, Asif Ali  527 Zarmeen, Alishba  206 Zasoelitsj, Vera  256 zedenleer  305 Zee, Machteld  257 Zemmour, Eric  119, 135, 240, 302, 322, 343, 440, 640 Zesdaagse Oorlog  40, 280, 569, 643 Zibouhi, Fatima  57 Ziegler, Jean  158 zigeuners  313, 315 Zinn, Howard  422, 605 Zinovjev, Alexandr  28, 425, 439 Žižek, Slavoj  335 Zjirinovsky, Vladimir  314 Zorlu, Aslan  375 Zouari, Fawzia  232 Zuber, Valentine  640 Zuma, Jacob  521 zu Pulitz, Wolfgang  258 Zvjagintsev, Andrej  353 Zwarte Piet  39, 52, 67, 194, 442, 587, 621 Zwarte September  48 Zwier, Gerrit Jan  26