Posted on

De val van Ceausescu: Revolutie of complot?

De Roemeense ‘conducator’ (leider) Nicolae Ceausescu gold als het ‘genie van de Karpaten’, ‘titaan der titanen’ en ‘aardse god’ – het was een van de wreedste dictators in het Oostblok. Anders dan andere communistische leiders kostte de val van het communisme hem dan ook het leven.

De op 26 januari 1918 in het dorp Scornicesti in Walachije geboren spruit van een kinderrijke boeren familie ging na vier jaar school in de leer bij een schoenmaker. In 1932 werd hij lid van de toen illegale Roemeense Communistische Partij (PCR). Vanwege zijn intensieve engagement voor deze partij, bracht hij tussen 1933 en 1944 bij elkaar zes jaar in hechtenis door.

Na de val van de op Duitsland georiënteerde militaire dictator Ion Antonescu werd hij lid van het centraal comité van de PCR. In de twee decennia die volgden bekleedde Ceausescu talrijke hoge functies bij de Roemeense staat en in de partijleiding, waaronder eerste plaatsvervangend minister van Defensie, tot hij uiteindelijk in juli 1965 tot leider van de PCR gekozen werd. Weinig later werd hij voorzitter van de staatsraad (regering) en opperbevelhebber van de strijdkrachten. Vanaf 1974 fungeerde Ceausescu nog als president en conducator van Roemenië.

Eigenzinnig buitenlands beleid

Deze enorme machtsconcentratie had hij te danken aan zijn aanvankelijke populariteit onder de bevolking. Die populariteit vloeide niet in de laatste plaats voort uit Ceausescu’s politiek van een zelfstandig buitenlands beleid en demonstratieve afstand tot Moskou. Zo onderhield hij goede betrekkingen tot de Chinese communisten en dupeerde het Kremlin en zijn Oost-Europese satellietstaten door een scherpe veroordeling van het neerslaan van de Praagse Lente in 1968. Het westen honoreerde dat door Roemenië op te nemen in het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank en diverse vergelijkbare concessies.

Ceausescu met de andere leiders van het Warschaupact in 1987 (foto: Bundesarchiv)

De contacten met China en Noord-Korea leidden er vanaf 1971 echter ook toe dat de Roemeense leider, die abusievelijk de partijtop van de PCR voor gemakkelijk te sturen hield, smaak ontwikkelde voor personencultus. Deze nam al snel bizarre vormen aan. In het bijzonder toen de pluimstrijkers in Boekarest niet meer alleen hun ‘god’ huldigden, maar evenzeer zijn vrouw Elena – zogezegd de ‘moeder der natie’ – en de hond van het echtpaar ‘kameraad Corbu’.

Economische malaise

Daarbij zette vanaf het einde van de jaren ’70 een duidelijke economische neergang in. Dat lag onder andere aan het ontbrekend concurrentievermogen van de industrie van het Balkanland en de dramatische omvang van de buitenlandse schuld. Dit alles werd verergerd door het overlopen van de plaatsvervangende buitenlandse spionagechef en presidentieel adviseur Ion Mihai Pacepa naar de Verenigde Staten. Pacepa verraadde namelijk hoezeer Roemenië Arabische terreurorganisaties ondersteunde en economische spionage in het Westen bedreef, wat tot het verlies van belangrijke handelsprivileges leidde.

Ruïneus waren daarnaast de megalomane bouwplannen, zoals die van het parlementsgebouw, het Paleis van de Republiek. Dit is nog altijd het op een na grootste regeringsgebouw ter wereld, na het Pentagon. Er moesten circa 40.000 woningen, een dozijn kerken en drie synagoges voor wijken.

Uit dit alles bij elkaar vloeiden schaarsten in de voedselvoorziening voort en een toenemende verarming van de bevolking, die steeds vaker tot spontane lokale opstanden leidde. Deze liet de dictator door zijn uiterst hardhandig agerende geheime politie Securitate neerslaan, op wier conto uiteindelijk rond de 200.000 doden kwamen.

In Timisoara begint de revolutie

Toen kwam december 1989, in Timisoara, het historische, economische en culturele centrum van het Banaat, ontstond een opstand die zich naar de rest van het land verspreidde en de val van de dictator te weeg bracht. Die was zo lichtzinnig geweest om, ondanks de burgeroorlogachtige situatie in de op twee na grootste stad van het land, naar Iran te reizen voor een staatsbezoek en in plaats van in ballingschap te gaan daarvan terug te keren, om zich op 21 december voor de ijlings opgetrommelde volksmassa’s in Boekarest te vertonen om zich nog eens te laten vieren en diverse sociale verbeteringen te beloven.

Bij deze live op televisie uitgezonden toespraak tot zijn volk kantelde de stemming en kwam het tot opstootjes in de massa. Wie daar precies de aanzet toe gaf, is tot op vandaag onduidelijk. Sommigen verdenken tegenstanders van het regime, anderen provocateurs van de Securitate of agenten van de Sovjet-Unie, die Ceausescu vervangen wilde zien door een Kremlin-getrouwe persoon.

In ieder geval stelden vervolgens talrijke militairen zich aan de zijde van de opstandelingen. Op de daarop volgende dag ontvluchtte het echtpaar Ceausescu in paniek Boekarest. De vlucht mislukte echter en die avond bevonden beiden zich in Târgoviște, de voormalige hoofdstad van Walachije, onder het gezag van de nieuw gevormde Raad van het Front tot Nationale Redding. Deze raad gaf op Kerstavond opdracht kort proces te maken met het paar. De raad hoopte daarmee het gewapende verzet tegen de val van Ceausescu te breken.

Doodsvonnis

Op 1e Kerstdag kwam in de kazerne van Târgoviște een militaire rechtbank bijeen onder voorzitterschap van kolonel Gica Popa en veroordeelde Elena en Nicolae Ceausescu na niet meer dan anderhalf uur vanwege genocide door honger, kou en ontbrekende medische zorg, op 64.000 Roemeense burgers, alsmede ondermijning van staat en economie van het land ter dood. Tien minuten later werd het vonnis op het binnenplein van de kazerne voltrokken. Daar maaiden kapitein Ionel Boeru, sergeant Octavian Gheorghiu en soldaat Dorin Cârlan van het 64. parachutistenregiment de delinquenten met circa 100 kogels neer. Op 27 december zond de Roemeense televisie meerdere versies van een video-opname van de executie uit. Dezelfde dag stopten de gevechten. Er waren 1104 doden gevallen.

Ceausescu op vakantie in de landstreek Moldavië in 1976, links Ion Iliescu die destijds als zijn opvolger werd gezien. Iliescu werd door Ceausescu op een zijspoor gezet, maar speelde in 1989 een rol in zijn val en zou vervolgens van ’89 tot ’96 president van Roemenië zijn (foto: fototeca online a comunismului românesc).

Ofschoon de onverwijlde executie van de Ceausescu’s plausibel verklaard kan worden uit de wens om het gewapende verzet tegen hun val te breken en hun eventuele bevrijding te voorkomen, geeft ze toch ook voeding aan de verdenking dat de nieuwe machthebbers Ceausescu zo snel mogelijk het zwijgen op wilden leggen. In ieder geval is tot op de dag van vandaag omstreden of de man die goed 28 jaar dictator van Roemenië was nu werkelijk door een revolutie van het volk ten val is gekomen of veeleer door een complot van bepaalde kringen in het staatsapparaat.

Posted on

Opnieuw Nederlandse ambassadeur in opspraak, ditmaal in Roemenië

Nadat vorig jaar de Nederlandse ambassadeur in Hongarije in opspraak kwam door onbehoorlijke uitspraken in de pers, is er opnieuw een Nederlandse ambassadeur in opspraak. Nu in Roemenië, waar de ambassadeur er kennelijk geen been in ziet te dineren met een dubieuze zakenman.

Ook in het nieuwe jaar is ons diplomatieke korps in opspraak, nadat vorig jaar al de vertrekkende ambassadeur van Hongarije, Gajus Scheltema, zich in de lokale pers ronduit onbehoorlijk over het land uitliet. Tijdens een oudejaarsdiner werd de Nederlandse ambassadeur in Roemenië, H.E. Stella Ronner-Grubačić, gezien met de recent voor corruptie en witwassen van gelden veroordeelde oligarch Nelu Iordache. Dit zorgde vooral in Roemenië voor de nodige ophef. (Ook Petru Pitcovici, veroordeeld wegens omkoping, was aanwezig). Ambassadeur Ronner-Grubačić ontweek elke kritiek door aan te geven dat het hier ging om een privé-ontmoeting.

Wat opvalt aan beide ambassadeurs is dat zowel Scheltema als Ronner-Grubačić in het oosten van Europa, in hun functies, zich ook bezighielden (en houden) met interne aangelegenheden van de landen. Dit vanuit een duidelijk links-liberale invalshoek, want blijkbaar is deze ideologie de officiële staatsideologie geworden, die ook buiten Nederland wordt verspreid. Het gaat dan over het massaal toelaten van immigranten, het steunen van homo-organisaties en het vrije marktdenken met privatiseringen en deregulering.

Ambassadeur Ronner-Grubačić was eerder werkzaam in Kroatië waar ze zich negatief uitliet over het land toen er in de stad Split rellen ontstonden bij een Gay Pride Parade. Het land zou gemonitord moeten worden, voordat het zou kunnen toetreden tot de Europese Unie, volgens Ronner-Grubačić. In Roemenië richtte ze samen met het COC Nederland een LGBT-studentencentrum op, waar vanuit clubs moeten ontstaan voor
homoseksuele studenten om elkaar te ontmoeten. Natuurlijk komt ook de NAVO als evident op tafel en valt het gewicht op dat wordt gegeven aan de rol van de multinationals met een Nederland postbusadres, in het oosten van de Europese Unie, zo ook in Roemenië.

Dat vanuit het Nederlandse diplomatieke corps vanuit gewichtige posities als ambassadeur, ook in landen binnen de Europese Unie, men steeds vaker over grenzen heengaat en zelfs relaties aanknoopt met oligarchen zoals Nelu Iordache, dat zou wel tot wat meer ophef in Nederland mogen leiden.

Posted on

Roemeense president zegt bezoek Oekraïne af vanwege taalwet

De Roemeense regering maakt ernstig bezwaar tegen de nieuwe restrictieve taal- en onderwijswet in Oekraïne. De Roemeense president Klaus Iohannis heeft zelfs zijn voor oktober geplande bezoek aan buurland Oekraïne afgezegd.

Iohannis noemt als reden voor het afzeggen van zijn bezoek de omstreden wet die onlangs door het Oekraïense parlement werd aangenomen. Die richt zich niet alleen tegen de Russischtalige c.q. Russische bevolking in het oosten en zuiden van het land, maar ook tegen de Roemeense minderheid in de Boekovina in West-Oekraïne.

Iohannis, zelf stammend uit de Duitse minderheid in Transsylvanië, wijst op toezeggingen van de Oekraïense president Petro Porosjenko, die Roemenië belooft zou hebben, dat de rechten van de etnische en linguïstische groepen in zijn land beschermd zouden worden.

De nieuwe wet is echter uiterst restrictief: ieder onderwijs in een andere taal dan Oekraïens wordt uitdrukkelijk verboden. Na 2020 mag aan alle scholen in het land nog uitsluitend in het Oekraïens onderwezen worden.

Eerder maakte de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto ook al ernstig bezwaar tegen de nieuwe wet. In Transkarpatië, dat in het verleden tot het Hongaarse grondgebied hoorde, woont een grote Hongaarse minderheid.

Posted on

Wordt Zwarte Zee nieuwe migrantenroute?

Roemeense autoriteiten vrezen dat mensensmokkelaars een nieuwe route aanboren om illegale immigranten naar Europa te transporteren: over de Zwarte Zee.

Voor de tweede keer binnen een week heeft de Roemeense kustwacht vorige week op de Zwarte Zee een boot met asielzoekers opgepikt, zo melden Roemeense media. De 68 personen werden begeleid door twee Turkse mensensmokkelaars. Eerder was reeds een boot met 69 illegale immigranten uit Irak opgevangen.

Roemeense autoriteiten vrezen voor herhaling en dat hun kustwateren zo uitgroeien tot een belangrijke nieuwe smokkelroute voor immigranten naast de Middellandse Zee.

 

Posted on

Roemeense nationalisten lanceren nieuwe partij

Op 24 januari hield de nationalistische Verenigd Roemenië Partij (PRU) in Boekarest haar eerste congres. De partij positioneerde zich bij deze gelegenheid als de fundamentele oppositie tegen “de liberaal-globalistische agenda om Roemenië te knechten” en als voorvechter van “een nieuw economisch en sociaal model gebaseerd op nationaal belang en sociale gerechtigheid”.

De nieuwe nationalistische partij onderscheidt zich duidelijk van andere nationalisten als die van de Groot-Roemenië Partij (PRM), doordat ze sterk wortelt in de christelijke traditie van het gemeenschappelijk goede en zich sterk keert tegen het nihilisme van de liberalen, aldus een ideoloog van de partij.

De partij wil in de traditie staan van Nationaal-Democraten als Nicolae Iorga, die in de jaren ’30 kortstondig premier van Roemenië was en zowel aan de dominante Nationaal-Liberalen als de fascistische IJzeren Garde weerwerk bood.

“Anders dan liberalen en socialisten, gelooft de PRU dat economische gerechtigheid voor allen het beste te bereiken is door het verbreden van het eigenaarschap dan door het kunstmatig vernauwen van de rijkdom.” Het economische model van de partij zet dan ook in op de toename van kleine ondernemingen, zelfstandigen veeleer dan ‘loonslaven’ en coöperatieven boven multinationals. “De sleutel in ons model is klein lokaal eigenaarschap, de spreiding van het eigenaarschap [van productiemiddelen, red.], niet de herverdeling van rijkdom zoals in het socialistische model.”

De nog sterk in opbouw zijnde PRU wordt geleid door politici die eerder actief waren bij diverse andere partijen. Zo sloot zich enige tijd na de verkiezingen voor het Europees Parlement een politicus bij de partij aan die eerder lid was van de Conservatieve Partij.

[contextly_sidebar id=”4KKskXqHqQAxXW1VjtIWnhtPTUC0frfv”]De verkiezingen voor het Roemeense parlement vinden in november van dit jaar plaats, de eerste uitdaging voor de PRU is nu om genoeg zichtbaarheid te krijgen om de kiesdrempel van 5 procent te halen. Dat is niet gemakkelijk omdat bijvoorbeeld de lancering van het verkiezingsprogramma van de partij genegeerd werd door de landelijke media.

De PRU wist wel de liberale door George Soros gefinancierde ‘civil society’ op de kast te jagen door de lancering van (ongewapende) buurtwachten, zogenaamde Vlad Tepes Patrouilles (Vlad Tepes, d.i. ‘de Spietser’ was een middeleeuwse vorst die weerstand bood aan de Ottomaanse Turken en die wel als inspiratie voor de Dracula-mythe gezien wordt). Sommige ngo’s riepen zelfs op tot een verbod van de PRU. De buurtwachten, die ook op het congres gelanceerd werden, hebben tot doel jongeren bij de gemeenschap te betrekken en zwakkeren tegen intimidatie door de maffia te beschermen. Misschien dat dit de nationalisten dan de publiciteit oplevert die ze nodig hebben om door te breken.

Posted on

Roemeen versterkt nationalistische fractie Europees Parlement

De Roemeense europarlementariër Laurentiu Rebega sluit zich bij de fractie ‘Europa van Naties en Vrijheid’ (ENF) aan, zo meldt onder andere europarlementslid Harald Vilimsky van de Oostenrijkse FPÖ, tevens vice-voorzitter van de ENF-fractie op twitter.

De 39-jarige landbouwingenieur werd in het Europees Parlement gekozen als vertegenwoordiger van de Conservatieve Partij van Roemenië die met een gezamenlijke lijst met de Sociaaldemocraten aan de verkiezingen voor het Europees Parlement deelnam. De enige vertegenwoordiger van de Partidul Conservator zat zodoende tot nu toe in de sociaaldemocratische fractie van het Europees Parlement. Onlangs stapte hij echter over naar de nationalistische ‘Partij Verenigd Roemenië’ (Partidul România Unită), zodat ook een verandering van fractielidmaatschap voor de hand lag.

De toetreding van Rebega tot de ENF-fractie waaraan onder andere het Front National en de PVV deelnemen, is een welkome versterking voor de nationalisten. Tot nu toe telde de fractie vertegenwoordigers van zeven lidstaten, het minimum dat benodigd is voor fractievorming. De aansluiting van de Roemeen verkleint zodoende de kans dat de fractie vroegtijdig ontbonden moet worden.

Posted on

Verkiezingsstrijd in Roemenië: “Merkel” vs. “Berlusconi”?

Cluj-Napoca– Roemenië maakt zich op voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 16 november. De strijd gaat tussen Victor Ponta en Klaus Iohannis. Met nog enkele dagen te gaan, gaat de sociaal democratische kandidaat en huidige premier Victor Ponta aan de leiding in de opiniepeilingen.

Zijn rivaal Klaus Iohannis, de centrum-rechtse kandidaat, is op dit moment burgemeester van Sibiu, zijn geboortestad en culturele hoofdstad van Europa in 2007. Zoals aan zijn naam al te zien is, is hij geen etnische Roemeen, maar een van de etnische Duitsers, de zogenaamde Transsilvanische Saksen. Deze etnische groep is in de Middeleeuwen naar Transsilvanië gekomen om het gebied weer te bevolken, nadat het land voor het grootste gedeelte uitgemoord was in de 13e eeuw tijdens de inval van de Mongolen onder Gengis Khan. De naam “Saksen” is eigenlijk niet juist, de mensen van deze etnische groep kwamen vooral uit het Rijnland, Luxemburg, Vlaanderen en ook Nederland. Gedurende al de eeuwen daarna zijn deze Saksen een min of meer afzonderlijke groep gebleven, al is sinds de jaren ’80 ruim 90% van hen vertrokken naar Duitsland op zoek naar een betere toekomst. Klaus Iohannis is in Roemenië gebleven, terwijl zijn ouders en overgrote deel van zijn familie wel verhuisd is. Iohannis was in het begin van zijn carrière docent op een middelbare school in Sibiu. Later werd hij burgemeester van dezelfde stad en kwam in de partijleiding van de Roemeense liberale partij terecht. Hij staat bekend als een slechte public speaker, die altijd alles van papier leest. Zijn Roemeens is, vanwege zijn etnisch Duitse achtergrond, niet zijn moedertaal en daardoor niet vrij van een accent. Daarnaast is hij een wat introvert persoon die niet graag in de schijnwerpers staat. Het briljante van het campagneteam van Iohannis, is dat men er in is geslaagd deze handicaps te gebruiken en hem als persoon te “re-branden”: Iohannis wordt neergezet als “Herr Merkel”, dat wil zeggen, een niet erg sprankelende en risicomijdende persoonlijkheid, maar wel degelijk, betrouwbaar, een zeer effectief bestuurder en iemand die op Duitse wijze als relatieve outsider eindelijk schoon schip zal gaan maken met het Roemeense politieke bestel.

Victor Ponta daarentegen wordt door vriend en vijand gezien als een exponent van het huidige Roemeense politieke establishment. Zijn tegenstanders bestempelen hem als een man met “vuile handen” die zijn diploma vervalst heeft (“Mr. Copy Paste Ponta!”) en een populistische politiek niet schuwt om zijn kiezers te paaien. Ponta wordt verder weggezet als zijnde een Securitate geheim agent met Poetin-achtige eigenschappen. Ponta’s aanhangers verwijten Iohannis een neo-liberale koers te willen varen en het land “verder in de uitverkoop te doen”. Echter, feitelijk gezien, door alle verkiezingsretoriek heenkijkend, zijn zowel Iohannis als Ponta onderdeel van het Roemeense establishment. Zo zijn beiden verwikkeld in anti-corruptie onderzoeken en/of rechtszaken. (Iohannis is onlangs vrijgesproken, maar het hoger beroep dient nog).

De boodschap van Iohannis over verdere toenadering en aansluiting bij Europa vindt bijzondere weerklank in Transsilvanië, waar in bijna alle kiesdistricten Iohannis aan de leiding gaat, behalve de provincies Hunedoara, Harghita en Kovasna. Hunedoara is een Roemeense mijnbouwregio, met overwegend linksstemmende mijnwerkers en de provincies Harghita en Kovaszna, waar de etnische Hongaren in de meerderheid zijn. De mensen in alle provincies in de regio’s Oltenië en Wallachije (Zuiden) en Moldavië (Noordoosten) hebben in meerderheid voor Victor Ponta gestemd. De stemverdeling laat de onderliggende regionale cultuurverschillen in Roemenië duidelijk zien. Transsilvanië heeft altijd onderdeel uitgemaakt van Centraal Europa (Het Oostenrijks-Hongaars keizerrijk), terwijl de rest van Roemenië onderdeel uitmaakte van het Ottomaanse Rijk. Vanoudsher is Transsilvanië meer georienteerd geweest op Europa en het is daarom ook niet verwonderlijk dat het neerzetten van Iohannis als “Herr Merkel” in dit deel van het land een enorme weerklank vindt. In de overige delen van Roemenië is dit veel minder het geval. Roemenië is een Latijns land en net als Italianen zijn de meeste Roemenen eerder geneigd een flamboyante leider zoals Ponta te kiezen, á la Berlusconi. Het kan ook zijn dat het in de regio’s buiten het etnisch zeer diverse Transsilvanië, het voor de overige Roemenen simpelweg nog een stap te ver is om voor een kandidaat te kiezen met een andere etnische achtergrond dan de Roemeense.

Wie er gaat winnen is nog de vraag, de kandidaten liggen qua steun bij de bevolking dicht bij elkaar. Een en ander zal ook afhangen van de steun van diverse minderheden in Roemenië, waarbij voor de omvangrijke Hongaarse minderheid een sleutelrol ligt weggelegd. In de eerste ronde kreeg Hunor Kelemen, de kandidaat van UDMR/RMDSz (de Hongaarse minderheidspartij in Roemenië) bijna de volledige steun van deze etnische groep. In eerste instantie heeft Kelemen de etnische Hongaren geadviseerd om op Victor Ponta te stemmen. Maar sinds Vadim Tudor, de leider van de Roemeense ultra-nationalisten en aartsvijand van de Hongaarse minderheid zijn steun voor Ponta uitsprak en hem opriep om “Het Duitse gevaar in ons land te stoppen”, heeft Kelemen zijn stemadvies voor zijn kiezers ingetrokken en geen voorkeur meer voor een van de twee kandidaten uitgesproken. Aanhangers van zowel Ponta als Iohannis voelen het stemadvies van Kelemen en het weer intrekken ervan als een laffe opportunistische daad waarmee hij volgens hen alleen maar in het gevlij tracht te komen bij de toekomstige machthebber, wie van de twee dat dan ook moge zijn, in ruil voor een aantal kleine consessies voor de Hongaarse minderheid op het gebied van taal en cultuurpolitiek. Deze werkwijze was “standard practice” van UDMR/RMDSz in het verleden, en velen in Roemenië hadden de hoop dat de nieuwe leider Hunor Kelemen, die intellectueel zeker geen lichtgewicht is, zou breken met deze praktijk en een politiek zou voorstaan gebaseerd op duidelijke politieke ideeën. De schade voor de UDMR/RMDSz en daarmee ook de Hongaarse minderheid door deze opportunistische manier van handelen in termen van verlies van vertrouwen is veel groter dan welke concessie dan ook te verkrijgen van de machthebbers. Dat maakt hen, wat de uitkomst van de verkiezingen ook zal zijn, tot de echte verliezers van deze verkiezingen.