Posted on 1 Comment

Syrië – Witte Helmen als Britse oorlogspropaganda

Een van de meest opvallende aspecten van de Syrische oorlog is het in 2013 op het toneel verschijnen van de zogenaamde Witte Helmen, officieel de Syrian Civil Defense. Ze tonen ons beelden van ogenschijnlijk dappere mannen die van onder het oorlogspuin nog levende mensen wisten te halen, vooral dan kinderen bleek. Het leken in het midden van die gruwelijke oorlog helden die maar een doel hadden en dat was het redden van mensenlevens.

James Le Mesurier - 1
James Le Mesurier, gewezen Brits legerofficier en inlichtingenman is in overleg met de Londense regering de stichter van de Witte Helmen. In wezen een terreurgroep die onder het mom van de civiele bescherming moordt en steelt en intussen mooie beelden levert, nodig voor de westerse propagandaoorlog tegen Syrië.

Dat was het beeld dat onze massamedia schetsten en dat wereldwijd rondging. De realiteit oogt echter veel minder mooi. Nader toezien toont immers een veel minder heroïsch beeld, namelijk dat van een groep die zich schuldig maakt aan diefstal, verkrachtingen, moorden en zelfs orgaanhandel. Een instrument van de Britse geheime diensten in het kader van de propagandaoorlog tegen de Syrische regering.

‘Spontaan initiatief’

Volgens de meeste verhalen (1) ontstond de groep spontaan toen enkele vrij doorsnee Syriërs zoals bakkers, beenhouwers en ambachtslui de koppen bij elkaar staken en de Syrian Civil Defense (Syrische Burgerbescherming, SB) oprichten. Omdat ze praktisch allemaal een witte helm droegen werden ze vrij vlug ook de Witte Helmen genoemd. Dat klonk mooi. Dit verhaal is echter pure fantasie.

In realiteit zijn de Witte Helmen opgericht in Turkije in maart 2013 door James Gustaf Edward Le Mesurier. Een man die toen in Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten werkte voor het bedrijf Analysis, Research and Knowledge (ARK), een groep die toen actief was rond Syrië met het opleiden van Syriërs voor een zogenaamd stabilisatieproject. Het meer civiele aspect van deze oorlog.

Financiële steun

De SB kreeg volgens haar website sinds haar ontstaan financiële steun uit Denemarken, de VS, het Verenigd Koninkrijk, Japan, Italië, de UNDP, een ontwikkelingsorganisatie van de VN, en de Europese Unie. Haar opleidingen gebeurden daarbij in Turkije.

De Witte Helmen redden graag baby’s en kinderen en tonen even graag wat gruwel. Een bombardement doet men dan nog eens probleemloos over. Links een foto die men op 14 april 2015 situeert. Die doet men (rechts) op 20 augustus 2015 nog eens over. Het is typerend voor de Witte Helmen. Maar geen probleem, de massamedia nemen toch alles zonder controle over. Zolang het politiek maar OK is, zijnde de goeden, die Amerikaanse steun krijgen, versus de slechten. En dat zijn wie in de weg van Washington loopt.

De stap naar het opzetten van de Witte Helmen was voor Le Mesurier in wezen dan ook klein. Eind 2013 verliet hij dan ook ARK om zich toe te leggen op zijn nieuwe Syrische missie. Een soort ‘burgerbescherming’ voor de Syriërs. En volgens de statuten van deze organisatie en de verhalen in de klassieke media moest die SB politiek neutraal zijn en de leden van onberispelijk gedrag en zeker geen wapens dragen of betrokken zijn bij de oorlog.

Camera

Opvallend was echter dat alle Witte Helmen van bij het begin in 2013 voorzien waren van een camera. Ze moesten dus filmpjes en foto’s maken die men dan via het internet ging verspreiden en dan door derden gebruikt konden worden. Geen verrassing. Een van de officiële taken van ARK was immers het documenteren van zogenaamde oorlogsmisdaden, in dit geval van de Syrische regering natuurlijk.

Hier zette men dit werk dus feitelijk voort. En het toont dat men de Witte helmen ook ging gebruiken als instrument om de tegenpartij, hier de Syrische regering, aan te klagen. Waarom anders camera’s op die helmen.

Een Brits militair

Maar wie is die James Le Mesurier? (2) Dat blijkt een Brit te zijn die in 1994 als officier van het Britse leger afzwaaide aan de Royal Military Academy van Sandhurst. Dit als eerste van zijn klas van The Royal Green Jackets en hiervoor zelfs de Queens Medal kreeg. Hij vertrok dan ook bijna onmiddellijk naar de oorlog in Joegoslavië, eerst Bosnië en nadien in Pristina, hoofdstad van Kosovo waar hij achter de schermen werkte als inlichtingenofficier.

In 2005 verlaat hij echter het Britse leger en wordt actief in het wereldje van de huurlingenbedrijven en private inlichtingendiensten. Zo gaat hij in 2005 als vice president werken voor de Olive Group die nadien fuseert met het beruchte Blackwater dat later als Academi opging in de Constellis Holding. Deze is in wezen gewoon de opvolgster van Blackwater.

Huurling

Blackwater kwam in het nieuws door de slachtpartij die haar medewerkers op 16 september 2007 – ten tijde van de Amerikaanse bezetting – aanrichten op het Nisour plein in de hoofdstad Bagdad. Goed voor 17 doden en 20 gewonden. Vandaar de naamswijziging in eerst Academi.

Met de Olive Group is hij actief in het door de VS toen bezette Irak waar hij samenwerkte met het Amerikaanse constructiebedrijf Bechtel bij de zogenaamde wederopbouw van het land. Lees het plunderen van de Amerikaanse staatskas voor allerlei Iraakse bouwprojecten die in veel gevallen lege dozen bleken.

Dubai, de draaischijf

In 2008 gaat hij dan als Senior Principal aan de slag bij het Amerikaanse Good Harbour Consulting, een bedrijf van Richard A. Clark en een oudgediende van de regering van George Bush Jr. waar hij mee het veiligheidsbeleid hielp uitbouwen. En zo dus onder meer de oorlog tegen Irak mee gestalte gaf.

Maar ook hier bleef hij niet lang en al snel trok hij terug naar het Midden-Oosten, meer bepaald Dubai, de commerciële draaischijf in de regio waar veel geld rondgaat en het daarom ook krioelt van spionnen en allerlei duistere figuren.

Witte Helmen - Mohammad Jnued - ISIS
Deze Facebookpagina van Mohammad Jnued toont dat er in feite geen verschil is tussen al die salafistische terreurgroepen in Syrië. Lid van de Witte Helmen en nadien ISIS, al Qaida en Ahrar al Sham ophemelen is voor deze man geen probleem. Het enige verschil tussen deze groepen is in wezen een kwestie van geld: Wie rijft het meeste geld binnen?

Tussendoor gaat hij ook nog kort aan de slag bij de EU rond economische misdaadbestrijding en als adviseur voor de Iraakse minister voor Binnenlandse Zaken. Ook werkte hij tijdens zijn verblijf op de Balkan in Bosnië voor de diensten van de Hoge Vertegenwoordiger van de VN in Sarajevo, de hoofdstad van Bosnië. Interessante plaatsen voor het uitoefenen van invloed en het verzamelen van informatie.

‘Arabische lente’

De Arabische Lente lonkte begin dit decennium en voor een man als James Le Mesurier de plek van actie. En met zijn kennis van wat zich achter de schermen van de internationale politiek afspeelt en met Britse steun zal hij wel nieuw opportuniteiten geroken hebben.

Zo wordt hij via ARK actief in Irak, Somalië, Jemen en uiteraard Syrië. Brandhaarden genoeg voor een militair getrainde inlichtingenverzamelaar die leeft van het vele geld dat vooral de VS en het Verenigd Koninkrijk hier willen uitgeven.

Maar met de Syrian Civil Defense ontstonden er nieuwe mogelijkheden. En via een zeer goed uitgekiende mediastrategie werd dit uitgebouwd tot het ‘humanitair’ verhaal over Syrië. Geen verhaal over gevechten maar over helden die mensenlevens redden. Althans zo beweerde men. Niets verkoopt immers beter!

Mayday Rescue

Alhoewel de Witte Helmen volgens de verklaringen van James Le Mesurier in maart 2013 met hulp van de Turkse dienst voor burgerbescherming AKUT, werden opgericht zal het pas op 5 november 2015 via een Nederlandse stichting Mayday Rescue Foundation meer structuur krijgen. Het voordeel van zo’n Nederlandse stichting is dat men geen enkel cijfer over inkomsten en uitgaven hoeft te geven. Geen pottenkijkers dus. Dat is iets voor MI6.

Alhoewel Mayday Rescue haar hoofdzetel heeft in Amsterdam bij de Stichting Administratiekantoor Eleveld, een boekhouderkantoor waar men brievenbusfirma’s stationeert, spelen de echte activiteiten van de groep zich af in Dubai en Istanbul. Volgens een personeelsadvertentie uit 2016 beschikte Mayday Rescue toen over 32 betaalde medewerkers en een omzet van 30 miljoen Amerikaanse dollar (26,62 miljoen euro). (3)

Witte helmen - Vervoeren gedode soldaten met V teken
En blij dat deze Witte Helm is met deze extra doden. De groep krijgt steun van de Deense regering die kon regeren dankzij de gedoogsteun in het parlement van de Deense Volkspartij. Een partij die openlijk islamofoob is maar toch mee al Qaida & co steunt.

Personeel werven

Verder blijft men ook dit jaar nieuw kaderpersoneel aanwerven. Wat er toch op moet wijzen dat men nog grote plannen heeft. In Syrië of elders waar Londen hen nodig heeft? Zo wierf men nog vorige maand Amr Zazouk aan als procurement manager. Deze geeft als verblijfplaats Istanbul aan en was in diezelfde functie voorheen in dienst van de Adam Smith International ltd, een Britse overheidsinstelling die erg actief is rond Syrië.

Voordien werkte hij vanuit de Libanese hoofdstad Beiroet voor de ngo Dawlaty, een van de vele tientallen rond Syrië vanuit het westen gefinancierde clubjes. Zo krijgt ze steun van de Britse Sigrid Rausing Trust waar prinses Mabel van Oranje bestuurder is. Deze was in het verleden al verbonden met de Nederlandse veiligheidsdienst AIVD en ook het liefje van de vermoorde drugkoning Klaas Bruinsma.

Ayman Asfari

Belangrijkst echter lijkt de Asfari Foundation te zijn. Deze vormt een onderdeel van het imperium rond Ayman Asfari, de Brits-Syrische zakenman en zoon van een Syrische diplomaat. Centraal hierbij is zijn bedrijf Petrofac een dienstverlener aan de olie-industrie waarvan hij CEO is.

Zijn rijkdom wordt door het zakenblad Forbes geschat op ongeveer 1,9 miljard US dollar (1,69 miljard euro) waarbij Petrofac – officieel geregistreerd op het Brits Kanaaleiland Jersey – ongeveer 18.000 personeelsleden telt en in 2018 een omzet haalde van 5,8 miljard US dollar (5,18 miljard euro). (4) De man is dan ook zoals vele schatrijke Britten een stevige financier van de Conservatieve partij en goed voor bijna 800.000 Britse pond (901.190 euro). Je weet immers nooit of je ze ooit eens nodig hebt.

Profiteren

Maar Ayman Asfari is ook zakelijk niet onbesproken. Zo wordt er natuurlijk vermoed dat hij door het omverwerpen van de Syrische regering hoopt te profiteren van de gigantische wederopbouwprojecten van het land eens de strijd gestreden.

Maar er is meer. Zo begon de Britse Serious Fraud Office een onderzoek naar hem en Petrofac wegens corruptie en witwaspraktijken in Irak en Saoedi-Arabië. Verder loopt er in Italië nog een rechtszaak rond handel met voorkennis in aandelen van de Italiaanse oliemaatschappij Saipem. (5)

Hierbij veroordeelde men hem in beroep tot een boete van 300.000 euro en legde men beslag op 385.000 euro. In de corruptiezaak pleitte zijn topmedewerker David Lufkin intussen al schuldig.

Eliot Higgins - Atlantic Council - The Syria Campaign
De Witte Helmen financieren merkwaardig genoeg ook de groep Bellingcat, onderdeel van de Amerikaanse Atlantic Council. Bellingcat kreeg ook steun van het nu verdwenen Aleppo Media Center, een frontorganisatie van al Qaida toen zij nog delen van Aleppo bezetten. Merk ook op dat het Nederlandse Pax, officieel een christelijke organisatie, Bellingcat steunt en dus mee in hetzelfde bed ligt als al Qaida, bekend voor het vernielen in Syrië en elders van kerken en het vermoorden van christenen. Vredespolitiek? Alleszins die van het kerkhof.

Syrian Campaign

Wat betreft Syrië is het voornaamste project van Asfari The Syrian Campaign. Een lobbygroep met connecties naar Avaaz, een activistenclub en onderdeel van de Open Society Foundation van speculant George Soros. Dat is de financier achter de vele opstanden en pogingen tot staatsgreep waarbij de VS betrokken is zoals in Servië, Egypte, Iran en Oekraïne. Dit zoals steeds onder het mom van het versterken van de democratie en de ‘vrijheid’.

In het propageren van de Witte Helmen is vooral deze Syrian Campaign actief. Zo publiceerde de groep op 20 december 2017 een 48 pagina’s dik dossier ‘Killing the Truth’ tegen o.m. journaliste Vanessa Beeley en anderen die zware kritiek uitten op de Witte Helmen. (6)

Het is een vederlicht dossier dat vooral modder gooit naar de critici en niet een van de massa bewijstukken tegen de Witte Helmen weerlegt. Veel verder dan bijvoorbeeld de vaststelling dat Beeley wel eens op de Russische televisie te zien is komt men niet.

Oproep tot perscensuur

Zeer opmerkelijk is het feit dat men in dat rapport herhaaldelijk oproept tot perscensuur. De critici van de Witte Helmen moeten volgens dit rapport gezien hun populariteit op het internet tot zwijgen worden gebracht. De overheid moet tegen hen optreden door op het internet actie te ondernemen. Ze moeten monddood worden gemaakt. Echte democraten dus!

Zo schrijft men in de samenvatting vooraf:

Social media users, technology companies, traditional media organisations and governments can all help stop the campaign to smear humanitarian workers in Syria and cover up war crimes. The need could not be more urgent – this disinformation campaign has deadly consequences.

Gebruikers van de sociale media, technologiebedrijven, de klassieke media en regeringen kunnen allen helpen met het stoppen van die moddercampagne tegen humanitaire werkers in Syrië om zo oorlogsmisdaden te verbergen. De nood hiervoor kan niet dringender zijn. Deze desinformatiecampagne heeft dodelijke gevolgen.

Reporters sans Frontières

Nog grover is echter het optreden van de Zwitserse afdeling van de Franse organisatie Reporters sans Frontières als Vanessa Beeley voor de Zwitserse persbond over de zaak komt spreken. Wat voor deze internationaal opererende organisatie die stelt te werken rond persvrijheid en de bescherming van journalisten ontoelaatbaar is. Een oproep tot perscensuur dus. De groep krijgt dan ook steun van allerlei overheden waaronder de Franse..

Zo schrijft het rapport op pagina 36:

In follow-up comments to Swiss national paper Le Temps, the President of Reporters Without Borders Switzerland, Gerard Tschopp said, “The Swiss Press Club can not offer such a platform to propagandists. Whether they are pro-Russian or pro-American, it does not matter.”

In nadien geuite verklaringen aan het Zwitserse dagblad Le Temps stelde Gerard Tschopp, voorzitter van de Zwitserse afdeling van Reporters zonder Grenzen: “De Zwitserse Persclub kan geen platform geven aan propagandisten, of ze nu pro-Russisch of pro-Amerikaans zijn. Het maakt niets uit.”

Een Oscar

Het rapport toont feitelijk perfect aan dat men vanuit organisaties als The Syria Campaign zit te liegen en alles wat de massamedia rond de Witte Helmen vertellen een groot bedrog is. Het toppunt op dat vlak was echter ongetwijfeld de documentaire over de Witte Helmen die in Hollywood in 2017 een Oscar kreeg van de Academy of Motion Picture Arts. Een film officieel gemaakt door de Britse regisseur Orlando Von Einsiedel en producer Joanna Natasegara. (7)

Witte Helmen - Affiche film
De door de Witte Helmen over hun organisatie gemaakte film kreeg in Hollywood in 2017 zelfs een Oscar. Hier een parodie op hun affiche. Voor acteur George Clooney een fantastische zaak. Deze is gehuwd met de in Libanon geboren advocate Alamuddin. een specialiste in mensenrechten zegt men. Ze hoort normaal dus te weten wat er juist aan de hand is.

In wezen hebben zij die film echter niet eens zelf gemaakt maar zijn alle opnames gebeurd in het toen door al Qaida & Co bezette deel van de stad Aleppo. En daarheen durfde regisseur Von Einsiedel niet te gaan. Ongetwijfeld vreesde hij om of doodgeschoten te worden of ontvoerd door zijn ‘vrienden’.

Khaleb Katib, Raed Saleh

Soms beweert Einsiedel wel dat hij ter plekke was (8) maar elders geeft hij toe alleen een opleidingscentrum in Turkije bezocht te hebben en daar met filmer Khaled Katib afspraken te hebben gemaakt en opleiding gegeven om de film te maken.

Maar toen de Oscars werden uitgereikt mocht Khaled Katib de VS niet eens binnen. Hetzelfde met Raed Saleh, in de vele hagiografieën over de groep de officiële stichter en leider van de groep. Een reden voor het weigeren van die visa door de VS werden nooit gegeven. Maar het was toen men de Oscar overhandigde een zelden gezien gênant schouwspel. Men zocht op het podium dan maar vlug naar allerlei nergens op slaande uitvluchten. (9)

Propaganda

Op het vlak van de propaganda was dit natuurlijk een meer dan geslaagde operatie. De Witte Helmen maken over hun optreden een pure hagiografische documentaire en krijgen er in Hollywood zelfs een Oscar voor. Dit was voortaan voor jan met de pet de waarheid en niemand mocht nog twijfelen. Iedereen viel als het ware in opperste bewondering voor deze nieuwe helden van het witte doek.

Figuren als Georg Clooney, Justin Timberlake, Ben Aflick en de groep Coldplay prezen de film en de Witte Helmen dan ook aan als de dappere redders van mensenlevens. Een voorbeeld voor de mensheid. Vermoedelijk hopend zo ook mee te profiteren van dit heldendom om hun reputatie verder omhoog te stuwen.

Nog meer prijzen

Een poging om nadien ook de Nobelprijs voor de vrede te bemachtigen was echter te hoog gegrepen. Ondanks een nochtans zelden geziene mediacampagne. Na deze prijs al eerder aan notoire oorlogsstokers als Henry Kissinger, Menachem Begin, Simon Perez en Barack Obama te hebben gegeven was dit voor de Noorse regering blijkbaar teveel gevraagd. Ook een tweede poging mislukte.

Maar qua prijzen stonden de Witte Helmen regelmatig vooraan. Zo was er naast die Oscar ook nog de Right Livelihood Award, de Poolse Atlantic Freedom Award, de Middle East Institute Visionary Award, Inter Action, het Rising Global Peace Forum Peace Prize, de Ierse Tipperary Peace Prize en in Ieper in 2017 de jaarlijkse Vredesprijs.

Veel vrijheid en vrede dus voor deze heren. Dames zie je immers nooit in hun gezelschap. Het zijn nu eenmaal salafisten voor wie vrouwen alleen moeten kweken en luisteren. Een feit dat men gezien de natuurlijk eveneens wegstopt. Er is nu eenmaal in Hollywood en elders de beweging Me Too.

Emma Winberg

Een van de strategen achter die mediacampagne is zo te zien Emma Winberg, een Britse met deels Zweedse wortels. Ze was jarenlang Brits diplomaat waaronder ook in Damascus en is sinds 13 februari 2018 bestuurder bij Mayday Rescue en er zo te zien verantwoordelijk voor de mediastrategie. (10)

Na haar verblijf bij de Britse diplomatie trok ze zoals James Le Mesurier naar de private sector, hier dan richting de mediaconsultancy. Waar ze zich vooral specialiseerde in wat zij noemde het bestrijden van desinformatie en de beïnvloeding van de buitenwereld.

Ze is opvallend ook actief bij de door o.m. de VS gefinancierde Atlantic Council en hun afdeling Digital Forensic Research Lab (DFRL) (11) waar ze genoemd wordt als een “Digital Sherlock”. En dat is ook de afdeling waar Bellingcat actief is.

Geldstromen

Het merkwaardige daarbij is dat de Witte Helmen Bellingcat zelfs subsidiëren. Interessant natuurlijk als je ziet dat de Witte Helmen een verhaal over een gifgasaanval in Douma rondstrooien en Bellingcat nadien via zogenaamd onderzoekswerk zorgt voor een bevestiging van hun beweringen. Zo gemakkelijk gaat dat.

Maar het is niet het enige bizarre verhaal rond de Witte Helmen en haar geldstromen. Zo was ze in 2015 sponsor van de Conrad Ditrich Magirus prijs voor het International Fire Department of the Year in de Duitse stad Ulm (12). Een prijs die dat jaar gewonnen werd door een team uit Brazilië. Een ngo die leeft van de krijg van allerlei regeringen en die dan nog zelf eens geld geeft aan een wedstrijd onder brandweermannen?

Donateurs

Uiteraard zijn er een aantal landen van de NAVO die, de ogen dicht, fungeerden als riante donateurs. Zo was er onmiddellijk bij de stichting al een flinke smak geld beschikbaar komende van de Britse regering. Wat doet veronderstellen dat niet James Le Mesurier de echte initiatiefnemer was maar dat Londen hem voor deze job contracteerde of dat dit minstens in onderling overleg gebeurde.

Zeker is ook dat naast het Verenigd Koninkrijk ook Turkije en Qatar, en opvallend niet Saoedi-Arabië, er als de eersten bij waren om financiële en andere steun te verlenen. Een der eerste aanwezigen bij de stichting was trouwens Mosab Obeidat topman van de Qatarese Halve Maan. Turkije en Qatar steunen voor 100% de Moslimbroeders.

Witte Helmen - Raed Saleh en Qatar Fund for Development - 2019
Raed Saleh (rechts) komt in Qatar bij het Qatarees Fonds voor Ontwikkeling wat centen ophalen voor ‘zijn’ Witte Helmen. Ontwikkeling?

Qatar is dan ook een van de vermoedelijk grootste financiers van de organisatie. De som blijft echter geheim zoals ook die van Japan en van eventueel niet gekende donors zoals Turkije en de Brits-Syrische zakenman Ayman Asfari.

Volgens een bericht van het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken van 21 april 2016 gaf Japan tot begin 2016 in totaal 1,6 miljard US dollar (1,42 miljard euro) voor hulp aan de regio omwille van de oorlog in Syrië en Irak. Zonder echter te specifiëren hoeveel hiervan naar de Witte Helmen ging.

NAVO-landen

Van sommige landen zijn er wel getallen bekend. Zo gaf Nederland officieel 12,5 miljoen euro, Duitsland 12 miljoen euro, het Verenigd Koninkrijk tot mei 2018 38,4 miljoen pond (43,52 miljoen euro), Denemarken 20 miljoen Deense kroon (2,68 miljoen euro).

De Verenigde Staten gaf voor zover kon worden nagegaan 34,6 miljoen US dollar (30,99 miljoen euro), Canada 4,5 miljoen Canadese dollar (2,99 miljoen euro) in 2016. En dan is er Qatar dat officieel dit jaar 2 miljoen US dollar gaf (1,79 miljoen euro).

In totaal ging er dus vanuit de westerse oorlogsalliantie minstens 106,47 miljoen euro naar de Witte Helmen. Maar dat is dus een absoluut minimum want niet alles van officiële sponsoring is te achterhalen en er zijn nog privé donors genre Ayman Asfari natuurlijk. Vermoedelijk ging er al die jaren mogelijks 150 miljoen euro en meer naar de Witte Helmen.

Het afwezige Frankrijk

Zeer opvallend in dit verhaal is de afwezigheid van het rond Syrië nochtans hyperactieve Frankrijk. Nergens werd een spoor van Franse steun voor de groep gevonden. Vermoedelijk zien zij deze zaak te zeer als een typisch Angelsaksische affaire waar zij niets mee te maken willen hebben. Ook België zal trouwens neen zeggen tegen de Witte Helmen en er geen rooie duit instoppen.

Evenmin zijn er hier sporen te vinden van Saoedi-Arabië, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten. Heeft het te maken met de eventuele aanwezigheid van de Moslimbroeders, aartsvijanden van Saoedi-Arabië? En een salafistische organisatie waarmee de Britten al decennia ook goede relaties onderhouden.

Astronomische bedragen

Wel stopte VS vorig jaar in mei plots met het financieren van de Witte Helmen om die dan enkele maanden later plots te hervatten. Een beleid typisch voor president Donald Trump. Zo gaf Washington in 2018 aan de Witte Helmen 6,6 miljoen US dollar en 5 miljoen US dollar dit jaar.

Het verhaal toont nogmaals aan welke astronomische bedragen het Westen samen met haar salafistische vrienden van het Arabisch Schiereiland hier al spendeerden. Zo zou dit voor de Britten gaan om 2,7 miljard pond (3,06 miljard euro). En ondertussen neemt het aantal Britten zonder woning gestaag toe

De steun aan die jihadisten en hun oorlog moet de westerse alliantie in totaal dan ook al tientallen miljarden euro hebben gekost. Zeker als we daar de uitgaven gemaakt voor de vluchtelingenstromen naar Europa en de Syrische buurlanden moeten bij rekenen. En dat allemaal om een land te vernielen. De waanzin is hier zonder enige discussie ver overschreden. En dan spreken onze Europese regeringen over hoognodige saneringen!

Regeringen twijfelen

Wel stopte de Nederlandse regering vorig jaar met de hulp aan de Syrische Burgerbescherming, salafistische versie. Er is immers ook een Syrische Burgerbescherming die internationaal erkend is maar wier werk door o.m. Nederland wordt tegengewerkt.

Volgens de Nederlandse Volkskrant stelde het ministerie van Buitenlandse Zaken in een voor haar en de Witte Helmen vernietigend rapport (13) dat Nederland niet altijd voldoende toezicht heeft uitgeoefend op de hulpprojecten in wat zij noemde het oppositiegebied in Syrië.

Witte Helmen - Tauqir Sharif (Derde van links) posting Facebook
Tauric Shariff, lid van de Witte Helmen en een terrorist met Brits-Pakistaanse nationaliteit. Tot de Britse regering hem wegens zijn terroristische activiteiten zijn Britse nationaliteit afnam. Tot dan kreeg hij subsidies van de Britse regering om mensen te vermoorden. Hier fier poserend op Facebook met zijn door o.m. de Britten geschonken witte helm.

“Het gevaar bestaat…”

Het gevaar bestaat, stelde Den Haag, dat door Nederland betaalde reddingswerkers en politieagenten (Den Haag zorgde officieel ook voor de opleiding van politiemensen die dan onder al Qaida moesten functioneren, nvdr – Van een Hollandermop gesproken.) banden onderhouden met terreurorganisaties zoals het Syrische Al Qaida-filiaal Hayat Tahrir al Sham.

En alhoewel de Witte Helmen beweren neutraal te zijn en hun statuten een hoge ethische gedragscode vooropstellen is dit natuurlijk een grote façade waarachter het klassiek geworden hondsbrutaal jihadistisch geweld schuilt.

Zo is een van de bestuurders van de Nederlandse Stichting Mayday Rescue een zekere Farouq al Habib, tot 2013 leider van de salafistische opstand in de stad Homs en voorzitter van de lokale Revolutionaire Council. (14) De man is nu officieel sinds december 2018 programmadirecteur bij de Nederlandse stichting Mayday Rescue.

Baby’s redden

Naast dit klassiek geworden geweld is er dan vooral het propagandistisch element dat opvalt. Het feit dat al hun helmen in de regel sinds de creatie beschikken over een camera toont dit al. Foto’s met helden die baby’s van onder het puin halen was de opdracht. Dit met als duidelijk doel de bevolking elders te vermurwen. Wie in ‘s hemelsnaam kan nu iets tegen het redden van baby’s hebben? Niemand toch!

De realiteit toont dit bedrog echter perfect. Massa’s door leden van de Witte Helmen zelf geplaatste foto’s en Facebookpagina ’s tonen dit. En geen enkele door de critici van de Witte Helmen aangedragen fotografisch bewijs hiervoor wordt ook betwist. In sommige gevallen wordt dit zelfs openlijk toegegeven. Dit bijvoorbeeld toen bleek dat men aanwezig was bij een executie door Al Qaida en de Witte Helmen seconden na het nekschot het lijk wegdroegen.

Barada

Ook is er het verhaal van de strijd om de Baradavallei in de buurt van Damascus. De Barada is de voornaamste bron van drinkwater voor de 5 miljoen Damascenen en toen het leger ook die buurt wou bevrijden sneden de jihadisten de watertoevoer af en eisten zij het stopzetten van de gevechten. Een actie openlijk gesteund door de Witte Helmen. (15) Een miljoenenstad droogleggen en dat met steun van een zogenaamde civiele reddingorganisatie.

Witte Helmen en ISIS in Yarmoek basiskamp
Een opslagplaats van de Witte Helmen in Yarmoek, een voorstad van Damascus, in het toen nog door ISIS gecontroleerde gebied. Met vooraan een man die zwaait met de vlag van ISIS. En natuurlijk het opgeheven wijsvingertje.

En uiteraard zijn veel van de leden van de Witte Helmen ook lid van al Qaida en aanverwanten en zelfs van ISIS. Op het ene moment lopen ze rond met een witte helm en nadien met een Kalasjnikov. Zelfs de VS en de Britten kunnen er niet altijd meer naast kijken.

Zo is er de Britse Pakistaan Tauric Sharif die in 2017 plots door Londen zijn nationaliteit zag afgenomen (16). Waarna de Witte Helmen zich plots van hem distantieerden. De website 21ste Century Wire heeft, vooral van de hand van Vanessa Beeley, een groot pak aan bewijsmateriaal bij elkaar geschreven over deze organisatie. Zoals het feit dat de Witte Helmen het zelfde kind zelfs op drie verschillende data van onder het puin haalden. (17)

Khan Sheikhoun

Het verhaal van de zogenaamde gifgasaanvallen van Douma en Khan Sheikhoun werden ook mede door hen aangebracht. Verhalen die elke geloofwaardigheid misten maar wel door de VS, Frankrijk en de Britten gebruikt werden om Syrië, al zij het geheel symbolisch, te bombarderen.

Ook bekeken Zweedse geneesheren, specialisten in reddingsoperaties, de enkele van hun optredens en maakten brandhout van de door de Witte Helmen gebruikte methodes. “Hun methode van werken kan zelfs de dood veroorzaken”, was een reactie. (18)

Orgaanhandel

Het best gedocumenteerde en meest volledige over de praktijken van de Witte Helmen is echter het boekje ‘The White Helmets: Terrorist accomplices of disinformation’ in 2018 uitgegeven door The Foundation for the Study of Democracy, een VN-organisatie opgericht na de aanvallen op het World Trade Center in New York. (19)

Witte Helmen - Instituut voor de studie van de Democratie - VN - Boek
Het door de Stichting voor de Studie van de Democratie, een organisatie van de VN, uitgegeven dossier over de Witte Helmen bevat massa’s getuigenissen over hun gruwelijke praktijken. Maar hiervoor is er in onze media geen enkele interesse.

Het bevat naast tientallen foto’s zeer veel getuigenissen van Syriërs over moorden, diefstal, plunder, ontvoeringen, vernielzucht en ook orgaandiefstal door de Witte Helmen. Met gewonde of getraumatiseerde kinderen die voor verzorging worden meegenomen om dan later dood en enkele kilo’s lichter bij de familie terug te keren. Er kwam tot heden voor zover geweten nog geen reactie op dit boekje en het wordt in onze media ook doodgezwegen.

Maar in wezen is dit optreden van de Witte Hemen ook logisch. Ze worden betaald via duistere kanalen, opereren zonder echte controle in een gebied waar de wet in wezen niet bestaat of het is dan die van terreurgroepen zoals Ahrar al Sham en al Qaida. En dit bovendien dan nog in een oorlogszone. Het kan allen maar leiden tot dit soort van zware criminaliteit.

Evacuatie via Israël en Jordanië

En toen het Syrische leger in de zomer van 2018 de door al Qaida en ISIS gecontroleerde streek aan de Jordaanse en Israëlische grens veroverde diende men vanuit de NAVO de daar verblijvende leden van de Witte Helmen en hun familie te evacueren. In totaal volgens de verklaringen ging het om 422 personen. Dit gebeurde volgens de Israëlische en Jordaanse regeringen, de betrokken westerse landen en James Le Mesuriër via Israël en nadien Jordanië. (20)

Wat Raed Saleh, de officiële leider van de Witte Helmen, echter ten stelligste ontkende, want van Israël moest hij niets weten. Althans volgens zijn beweringen. Maar wie gelooft in ‘s hemelsnaam die man? Behalve dan onze massamedia natuurlijk. Die slikken alles, zelfs het meest gore.


Noten

1) Ieper, Vredesprijs is een typevoorbeeld voor de hagiografische verhalen over deze terreurgroep. http://www.vredesprijs-ieper.be/vp/index.php/vredesprijs-2017/the-white-helmets.

2) Linkedin, Dit geeft toegang tot meerdere gegevens van de betrokkenen. https://www.linkedin.com/search/results/people/?facetCurrentCompany=%5B%2215163047%22%5D. Zie ook Zoominfo: https://www.zoominfo.com/p/James-Le-mesurier/1321474360

3)  https://www.maydayrescue.org/sites/default/files/160314_MAYDAY_Vacancy%20Announcement_Chief%20Operating%20Officer_0.pdf

4) http://www.aymanasfari.com/

5) Reuters, 13 maart 2019, Stephen Jewkes, ‘Italy court upholds fine on Petrofac CEO for alleged insider trading on Saipem shares’. https://www.reuters.com/article/us-petrofac-italy-saipem-court-idUSKBN1QU287.  Ook: The Guardian, 7 februari 2019, David Pegg en Rob Evans, ‘British former oil executive pleads guilty to bribery‘. https://www.theguardian.com/uk-news/2019/feb/07/british-former-oil-executive-pleads-guilty-to-bribery

6) The Syria Campaign, Killing The Truth, https://diary.thesyriacampaign.org/killing-the-truth/

7) YouTube. Interview met het duo naar aanleiding van de uitreiking van hun Oscar. https://www.youtube.com/watch?v=Gp5m4NkV1eg.

8) In Humo geeft de regisseur dan een andere versie over het maken van die film. Humo, ‘The White Helmets’: witte ridders in Syrië’, 16 september 2016, https://www.humo.be/tv-tips/369289/the-white-helmets-witte-ridders-in-syrie.

9) YouTube, Uitreiking Oscar met interviews met de makers over de documentaire White Helmets. Je moet zeggen dat ze wel goed komedie kunnen spelen. https://www.youtube.com/watch?v=EJ5uFsEMLGw. Ook Vox, 26 februari 2017, Alissa Wilkinson, ‘The White Helmets cinematographer Khaled Khatib had a visa to attend the Oscars. He never made it’. https://www.vox.com/culture/2017/2/26/14742386/khaled-khateeb-white-helmets-oscars-denied-entry-syria. Ze bewijzen hier wel bedriegers te zijn.

10) Zoominfo, Emma Winberg. https://www.zoominfo.com/p/Emma-Winberg/-1092071841

11) YouTube, speech van Emma Winberg bij het Digital Forensic Lab van Bellingcat/The Atlantic Council. https://www.digitalsherlocks.org/360os2018?lightbox=dataItem-jimcmp4t7

12) Magirus, 27 januari 2016, ‘Brazil defends its title of “International Fire Department of the Year”. https://www.magirusgroup.com/de/en/company/news/detail-news/brazil-defends-its-title-of-international-fire-department-of-the-year/

13) De Volkskrant, 10 september 2018, Ana van Es, ‘Nederland stopt steun aan Syrische oppositie wegens gebrekkig toezicht op hulpprojecten; Britse organisatie ontkent kritiek’. https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nederland-stopt-steun-aan-syrische-oppositie-wegens-gebrekkig-toezicht-op-hulpprojecten-britse-organisatie-ontkent-kritiek~bda7b84e/?referer=https%3A%2F%2Ft.co%2FZqzsDvXlGF

Ook dit is een zeer vernietigend rapport voor de zogenaamde grote Nederlandse diplomaat, boekenschrijver en Syrië expert Nikolaos van Dam. Hij was immers de man die de voorbije jaren richting gaf aan het Nederlandse beleid ten overstaande van Syrië. Hij kwam al eerder in opspraak toen bleek dat Nederland onder zijn toezicht militair materiaal leverde aan met Al Qaeda gelieerde groepen. De man beweert zo’n grote liefde voor het land te hebben dat hij het mee hielp vernielen. Een krachttoer.

14) Huffpost, 6 november 2014, Carina Kolodny en Emily Kassie, ‘A Syrian Revolutionary Speaks Out: Here’s What The World Should Know’. https://www.huffpost.com/entry/syrian-revolutionary-speaks-out_n_5914182?guccounter=1

15) Moon of Alabama, 3 januari 2017, ‘U.S./UK Paid “White Helmets” Help Blocking Water To 5 Million Thirsty Syrians’.https://www.moonofalabama.org/2017/01/usuk-paid-white-helmets-help-blocking-water-to-5-million-thirsty-syrians.html

16) The Guardian, 4 maart 2019, Rod Austin, ‘Aid worker stranded in Syria after British citizenship revoked’.

17) 21st Century Wire, The White Helmets File. https://21stcenturywire.com/tag/White-Helmets/

18) Activist Post, 9 maart 2017, ‘Medical Doctors Question Veracity Of Footage In White Helmets Documentary; Al-Qaeda Wins Oscar’.  https://www.activistpost.com/2017/03/medical-doctors-question-white-helmets-footage-al-qaeda-oscar.html

19) The Foundation for the Study of Democracy, ‘The White Helmets: Terrorist accomplices and a source of disinformation’ 2018. 250 pagina’s. https://www.un.org/sc/ctc/news/keyword/the-foundation-for-the-study-of-democracy/

20) Ynewsnet, 22 juli 2018, Daniel Salami, ‘Britain, EU praise Israel for evacuating Syrian volunteers’. https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-5314596,00.html

Posted on 1 Comment

“Over Rusland is maar één standpunt toegestaan”

Nederland behoort tot de meest Russofobe landen ter wereld. Voor diplomaat Vladimir Naydenov is het een raadsel hoe het zover heeft kunnen komen. “De contacten tussen Nederland en Rusland waren prachtig.”

diplomatieke carrière 
1977- 1978 stagiair Russische ambassade Den Haag
1978 eindexamen Hogeschool internationale betrekkingen
1978-1982 Russisch consulaat Antwerpen. Eerste medewerker
1982- 1987 Benelux-desk Russische Ministerie BuZa
1987- 1990 medewerker Russische ambassade Den Haag
1990 – 1992 cultureel- en persattaché Russische ambassade Den Haag
1992 – 1995 hoofd Benelux-desk Russische ministerie BuZa
1995 – 2000 ambassaderaad politieke afdeling Russische ambassade Den Haag
2000 – 2001 In Moskou
2001 – 2006 cultureel attaché Russische ambassade Berlijn
2006 – 2010 In Moskou
2010 – 2019 ambassaderaad, hoofd politieke afdeling Russische ambassade Den Haag

Vladimir Naydenov is de éminence grise van de Russische ambassade in Den Haag. In 1977 ging hij daar als stagiair aan de slag. Sindsdien woonde en werkte hij afwisselend in voornamelijk Den Haag en Moskou. Hij zag liefst vijf Nederlandse premiers voorbijkomen: van Dries van Agt tot en met Mark Rutte. Hij ontmoette ze allemaal. In zijn functie van tolk begeleidde Naydenov vele delegaties van Nederlandse en Russische politici, zakenmensen, kunstenaars en anderen.

Sinds 2010 staat hij aan het hoofd van de politieke afdeling van de ambassade. Hij volgt in die functie de Nederlandse buitenlandpolitiek op de voet. Zowel door het bijwonen van debatten in de Tweede Kamer, als door de Nederlandse kranten te spellen en contacten te onderhouden met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Met lede ogen heeft Naydenov zien gebeuren hoe er “in korte tijd weinig overbleef van de uitstekende vriendschapsrelatie die Nederland en Rusland in de jaren negentig met elkaar hadden ontwikkeld.” Met als voorlopig dieptepunt: “Minister Bijleveld van Defensie die zegt dat Nederland in oorlog is met Rusland.”

Een gesprek met Vladimir Naydenov over onder meer de bijdrage die Nederland begin jaren tachtig leverde aan de ontspanning met de Sovjet-Unie, het rampzalig verlopen Nederland-Ruslandjaar 2013, de afwikkeling van de ramp met MH17, Russische bommenwerpers die de Noordzeekust frequenteren, de uitzetting van Russen die gepoogd zouden hebben de OPCW in Den Haag te hacken, de volgzaamheid van Nederlandse journalisten – en last but not least de dreigende terugkeer van de discussie over plaatsing van Amerikaanse kruisraketten op Nederlands grondgebied.

In 1989 liepen er militairen van de Sovjet-Unie mee in de Nijmeegse Vierdaagse. In 1990 zei u daarover in een interview met Elsevier: “Als iemand mij vijf jaar geleden had verteld dat er Russische militairen naar een NAVO-land zouden komen en daar met Amerikaanse militairen in hetzelfde kampement zouden logeren, dan had ik dat niet geloofd.” Wat had u zich vijf jaar geleden niet voor kunnen stellen wat er nu gebeurt?

Dat Russische militairen niet meer meelopen in de Vierdaagse, omdat zij niet meer welkom zijn hier. Voor de gebeurtenissen in Oekraïne in 2014 liepen jaarlijks militairen mee uit Pskov, een zusterstad van Nijmegen. Ik had mij in het algemeen niet kunnen voorstellen dat er in zo’n korte tijd zo weinig zou overblijven van de vriendschapsrelatie die Nederland en Rusland in de jaren negentig met elkaar hadden ontwikkeld. De contacten tussen Nederland en Rusland waren prachtig.

Hoe ontwikkelde zich die vriendschapsrelatie?

In 1981, toen de spanningen groot waren tussen de Sovjet-Unie en het Westen, is er een Nederlandse delegatie van de Tweede Kamer naar Moskou gegaan. Ook Ruud Lubbers, die later premier werd en het afgelopen jaar helaas is overleden, maakte deel uit van die delegatie. De parlementariërs brachten een enorme stapel foto’s mee van de demonstratie op het Museumplein in Amsterdam tegen de komst van Amerikaanse kruisraketten. Ze presenteerde die foto’s aan Andrey Gromyko, de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken. Ik was daarbij als tolk aanwezig en ik kreeg als relatiegeschenk een stropdas. Die was helemaal blauw, met een witte afbeelding van de Ridderzaal. Het bleek een traditie te zijn van delegaties van Tweede Kamerleden om stropdassen te schenken. Ik heb er sindsdien heel wat ontvangen. De das die ik vandaag draag is er één van.

De parlementaire delegaties van Nederland hebben in de jaren tachtig een enorme bijdrage geleverd aan de ontspanning, aan het einde van de Koude Oorlog, en aan de verbetering van de betrekkingen tussen onze landen.

In 1985 werd het begin van het einde ingeluid van de Sovjet-Unie met het aantreden van Michail Gorbatsjov als president.

Ik herinner mij als de dag van gisteren 21 november 1986. Dat was de dag dat premier Ruud Lubbers en zijn minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek in Moskou waren. Er was een belangrijke bespreking tussen Van den Broek en onze minister van Buitenlandse Zaken Edoeard Sjevardnadze over ontwapening, en dan vooral over het terugdringen van het aantal kernwapens. Die bespreking begon om 9 uur ’s ochtends en eindigde pas om half 2 ’s middags. Russische toponderhandelaren namen eraan deel. Daarom duurde het ook zo lang. Zij hebben Van den Broek zeer serieus genomen. Zij vonden dat hij met concrete voorstellen kwam, met compromissen die zowel voor de Sovjet-Unie als de Verenigde Staten aanvaardbaar waren. Toponderhandelaar Juli Kwizinski heeft gezegd: “Nederlanders zijn slimme mensen. Ze komen met goede suggesties voor hoe je problemen kunt oplossen.” Van de NAVO-landen heeft met name Nederland geprobeerd tot goede compromissen te komen. Nederland is een soort politieke katalysator geweest voor de totstandkoming van het INF-verdrag.

Het verbod op het gebruik van raketten voor de middellange afstand dat Michail Gorbatsjov en Ronald Reagan in 1987 overeenkwamen staat inmiddels op losse schroeven. Donald Trump heeft aangekondigd het INF-verdrag op te zeggen.

Wat nu gebeurt, kan ik mij nauwelijks voorstellen. En wat mij nog het meest verbaast is de opstelling van Nederland. Ik ging er van uit dat Nederlanders zouden protesteren tegen deze eenzijdige stap van Amerika. De Nederlandse politiek heeft nu gezegd: “Wij steunen de Amerikanen in de opzegging van het verdrag.” Ik vind dat onvoorstelbaar. Nederlandse politici zouden toch moeten weten met hoeveel moeite het verdrag tot stand is gekomen en welke rol ze er bij hebben gespeeld? Denk ook aan de demonstraties van Nederlanders begin jaren tachtig, tegen de plaatsing van kernraketten in Woensdrecht, de eindeloze discussies in de Tweede Kamer, en de daaropvolgende blijdschap in Nederland toen men hoorde dat het verdrag een feit was.

Er staan in de Nederlandse kranten soms berichten over Russische bommenwerpers die langs de Noordzeekust vliegen. Wat doen die daar?

Zij maken oefenvluchten. Zoals de NAVO-landen dat doen langs de Russische grens. Het zijn geen schendingen van het nationale luchtruim. Zij vliegen in de ruimte waarin dat is toegestaan. Tussen 1992 en 2011 waren er geen Russische oefenvluchten, maar de NAVO is in die periode wel doorgegaan met oefenvluchten langs de Russische grens. Toen wij in antwoord daarop de oefenvluchten hervatten, ontstond daarover in de pers veel verontwaardiging. Wij hebben toen tegen Nederland en andere NAVO-landen gezegd: “Laten we rond de tafel gaan zitten, en zien of we hierover een akkoord kunnen sluiten. Vooral ook om misverstanden te voorkomen.” Want de vluchten zijn op zichzelf niet gevaarlijk, alleen wel dat ze onverwacht komen. Maar de NAVO heeft gezegd: “Wij zijn niet geïnteresseerd in onderhandelingen daarover.”

U zegt: “De vluchten zijn op zichzelf niet gevaarlijk.” Maar het gaat hier wel om strategische bommenwerpers. Met of zonder bommen aan boord?

Dat weet niemand. Maar ik denk geen bommen. Daarvoor is de situatie nog niet gespannen genoeg. Wij hebben in Rusland ook genoeg middelen om af te weren. Men hoeft niet met kernbommen te vliegen. Dat heeft geen zin, en het is gevaarlijk.

Het Amerikaanse onderzoeksbureau Pew Research vroeg mensen in 25 landen naar hun mening over Rusland. Nederland kwam uit de bus als meest Russofobe land. Hoe verklaart u dit?

Het is de uitkomst van Amerikaans onderzoek. Ik baseer mijn idee daarover op de opinie van de Nederlanders met wie ik in contact sta.

De Nederlanders met wie u in contact staat zijn waarschijnlijk geen doorsnee Nederlanders.

Dat er negatief gedacht wordt over Rusland zal in elk geval kloppen voor Nederlandse politici, en ook voor de Nederlandse pers. De Nederlandse pers draagt het beleid uit van de Nederlandse overheid. Ik zie dat vooral bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), waar kennelijk maar één standpunt is toegestaan. Dat is toch geen vrije meningsuiting? Niet zo vreemd. De NPO is eigendom van de Nederlands staat. De vrijheid van pers bestaat niet. Nergens, Nederland niet uitgezonderd.

De commerciële zenders en kranten zijn niet in bezit van de Nederlandse overheid.

Ook daar zie je maar één standpunt over Rusland, dat van de overheid. En ook daarin verschilt Nederland niet van Rusland, want ook in Rusland laten journalisten  zich doorgaans leiden door de mainstream, al moet ik zeggen dat er in Rusland meer diversiteit bestaat dan in Nederland. In Russische talkshows zie je burgers uit tal van landen, Amerikanen, Britten, Oekraïners, Polen, Nederlanders, die daar het standpunt uitdragen van hun land. Op de Nederlandse televisie zie je nooit een Rus die de Russische visie uitdraagt. Nou ja, één keer onze ambassadeur, Alexander Shulgin, en één keer de tweede man van onze ambassade, Boris Zhilko.

Maar in elk geval beseft men in Rusland heel goed welke landen het slechtst over Rusland denken. De laatste jaren is Nederland bij die groep gekomen.

Hoe verklaart u dat in Nederland de opinie zo slecht is over Rusland?

Dat is voor mij een groot raadsel. Want vanaf eind jaren tachtig tot 2013 waren wij zeer goed bevriend. De betrekkingen waren perfect. Als ik met mijn Nederlandse gesprekspartners praat, dan zeggen zij: “Alles is begonnen in 2014, toen jullie de Krim annexeerden.” Maar dat is niet zo. De grote ommekeer kwam in 2013, tijdens het Nederland-Ruslandjaar. In dat jaar was er een aaneenschakeling van incidenten, niet in Rusland, maar hier in Nederland. Vooral rond de LHBT-campagne. Toen onze president Vladimir Poetin in april 2013 naar Nederland kwam, waren er enorme betogingen in Amsterdam, bij de Hermitage, het Scheepvaartmuseum.

U doelt op de betogingen tegen wat in Nederland genoemd wordt ‘de anti-homowetgeving’ in Rusland?

Van een anti-homowetgeving is absoluut geen sprake in Rusland. Er is een wetgeving, maar die is niet gericht tegen homo’s. U moet het in perspectief zien. In de jaren dat Rusland democratiseerde en er steeds meer openheid kwam, heeft de homobeweging zich enorm ontwikkeld. Moskou was, en is misschien nog steeds, de stad met de meeste homoclubs ter wereld. Niemand heeft die clubs gesloten. Er werd voor ons alleen een grens bereikt toen activisten naar lagere en middelbare scholen gingen om met kinderen te praten over homoseksualiteit. Dat wilden wij niet. Daar is die wetgeving voor bedoeld. Dat dat niet meer mogelijk is.

U denkt dus dat de LHBT-campagne in Nederland de betrekkingen tussen de landen heeft geschaad?

Om het Nederland-Ruslandjaar te vieren was er in zomer van 2013 een galaconcert georganiseerd op het Museumplein in Amsterdam. Dat dreigde mis te gaan omdat burgemeester Eberhard van der Laan toestemming had gegeven voor de organisatie van een protestmanifestatie van het COC op hetzelfde tijdstip, op dezelfde plek. Ik had niet de indruk dat dit van het COC uitging. Ik heb toen namelijk op de ambassade gesproken met vertegenwoordigers van het COC die contact met ons hadden opgenomen omdat ze zich zorgen maakten. Zij wilden voorkomen dat er confrontaties zouden ontstaan tussen de bezoekers van de twee evenementen. En natuurlijk wilden ook wij dat niet. Dat is uiteindelijk ook niet gebeurd. We hebben met het COC afgesproken dat zij eerst hun manifestatie zouden houden, en wij later zouden beginnen. Er zijn na afloop van de COC-manifestatie ook nog bezoekers van die manifestatie naar het Russische galaconcert gegaan. Niet om te demonstreren, maar om te kijken en te luisteren.

Het verliep dus vreedzaam, de twee evenementen op het Museumplein, maar u vermoedt dat er is aangestuurd op een confrontatie?

Ik ben er van overtuigd dat achter de mensen van het COC die geen confrontatie met ons wilden, iemand stond die wel een confrontatie wilde.

Wie kan dat geweest zijn? Burgemeester Van der Laan?

Ik weet het niet. Maar het is waar dat burgemeester Van der Laan toestemming heeft gegeven voor de organisatie van de beide evenementen op hetzelfde tijdstip en op dezelfde plek. Als onze ambassade en het COC niet samen geregeld hadden dat de evenementen na elkaar zouden plaatsvinden, dan had het goed mis kunnen lopen.

Heeft u het vermoeden dat er ook op andere momenten in het Nederland-Ruslandjaar is aangestuurd op confrontatie?

De problemen rond het Nederlandse Greenpeace-schip Arctic Sunrise.

Greenpeace probeerde een boorplatform van Gazprom te bezetten, als protest tegen de Russische oliewinning bij het Noordpoolgebied. U ziet dat als een provocatie?

Ik ben ervan overtuigd. Waarom heeft men uitgerekend in het Nederland-Ruslandjaar die actie georganiseerd?

Is Greenpeace ook niet in andere jaren actief geweest in de Russische wateren?

Absoluut niet.

Het kan toch ook toeval zijn geweest?

Misschien. Maar als ik al die toevalligheden bij elkaar optel, dan zie ik een bepaalde trend.

Het Nederland-Ruslandjaar begon met de dood van een Russische activist en asielzoeker in een Nederlandse cel, Aleksandr Dolmatov.

Dat was in januari. Hij pleegde zelfmoord in het detentiecentrum Rotterdam. Hoe heeft dat kunnen gebeuren?

Er is een Russische diplomaat door de Nederlandse politie opgepakt, omdat hij zijn kinderen zou mishandelen.

Dmitry Borodin was de tweede man van de ambassade, gevolmachtigd minister. Hij werkt nu in België. Hij is een vriend van mij. Ik ken hem heel goed, en ook zijn vrouw en kinderen. Het is volkomen idioot wat men hier over hem en zijn familie heeft beweerd.

Wat is er volgens u nog meer misgegaan in het Nederland-Ruslandjaar?

Er zijn LHBT-activisten naar Moermansk gegaan, om te proberen daar een manifestatie te organiseren. Wat hadden die mensen in Moermansk te zoeken? Waarom gingen ze niet naar Ankara, Turkije? Of naar Riaad, Saoedi-Arabië? Daar zijn echte schendingen van homorechten. En probeer daar ook maar eens te demonstreren.

U gelooft hoe dan ook niet in een ongelukkige samenloop van omstandigheden? U denkt dat geprobeerd is de feestelijkheden rond het Nederland-Ruslandjaar te verstoren?

Ik kan het mij bijna niet anders voorstellen. Ik stel mij de vraag: In de betrekkingen tussen Nederland en Rusland  loopt alles prima. Er zijn goede contacten op alle niveaus. Er zijn over en weer bezoeken, er wordt goed onderhandeld over diverse kwesties. Premier Rutte gaat naar Lubmin, een stadje in Duitsland, naar de opening van de gaspijpleiding Nord Stream 1, en voert daar vriendschappelijke gesprekken met Dmitri Medvedev, de toenmalige Russische president. En dan plotseling, in het Nederland-Ruslandjaar gebeuren al die dingen.

Als er is aangestuurd op een rampzalig Nederland-Ruslandjaar, wie kan daar dan belang bij hebben gehad?

Ik mag geen beschuldigingen uiten als ik geen bewijzen heb. Zeker niet aan het adres van onze Nederlandse vrienden. Maar kijk naar de Verenigde Staten. Aan het begin van de tweede termijn van Obama, in 2013, begint alles mis te gaan in de betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten. Is het toeval dat tegelijk hetzelfde gebeurde tussen Rusland en Nederland?

U noemde net de ontmoeting van Rutte en Medvedev bij de opening van Nord Stream 1 als voorbeeld van dingen die goedgingen in 2013. Was dat een willekeurig voorbeeld? We weten nu dat de Amerikanen fel gekant zijn tegen Nord Stream 2 en de aanvoer van Russisch gas naar Europa in het algemeen.

Er werd in de Verenigde Staten destijds geen campagne gevoerd tegen Nord Stream 1 zoals nu tegen Nord Stream 2.

U noemde het rampzalig verlopen vriendschapsjaar als verklaring voor de omslag in de publieke opinie over Rusland. Maar denkt u niet dat MH17 daar ook een grote rol in heeft gespeeld? Nederland wijst hiervoor al vier jaar met de vinger naar Rusland.

Natuurlijk. Maar MH17 kwam een jaar later, in 2014. De opinie over Rusland was toen al verslechterd.

Klopt mijn indruk dat de Russische ambassade zich erg op de vlakte heeft gehouden ten aanzien van MH17? Heeft de ambassade bijvoorbeeld ooit geprobeerd in contact te treden met nabestaanden van de slachtoffers?

We hebben geen contact gehad met nabestaanden. Ons heeft daarvoor nooit een verzoek bereikt.

Het afgelopen jaar protesteerde een aantal nabestaanden bij de ambassade. Toen is niemand van u even met die mensen gaan praten?

Als die mensen hadden gezegd dat ze een petitie wilden overhandigen of gevraagd hadden om een gesprek met de ambassadeur, dan waren we daar zeker op ingegaan. Maar ook hier geldt: ons heeft geen verzoek bereikt.

Eén van u had er ook even naartoe kunnen lopen.

Hoe kunnen wij daar onbekommerd naartoe lopen? MH17 is zo’n gevoelige kwestie. Je weet niet wat je aantreft. Je kunt niet in de ziel kijken van die mensen. Misschien willen ze wel helemaal geen Russen zien. Worden ze heel kwaad. Als van hun een teken was uitgegaan dat ze iemand van de ambassade wilden spreken, dan waren we er zeker heengegaan. En sowieso protesteerden ze voor de verkeerde ambassade. Wij zien onszelf niet als schuldig aan de ramp.

U erkent dat MH17 een grote rol speelt in de manier waarop Nederlanders naar Rusland kijken. Heeft de Russische ambassade nooit gedacht: Wij willen dat beeld corrigeren?

Ik zou niet weten welke actie wij daarop kunnen ondernemen. Als mensen vragen hebben over MH17, dan reageren we daar op. Meer kunnen wij niet doen. De rest laten wij over aan de mensen in Moskou die zich bezighouden met het onderzoek naar de ramp.

Vladimir Naydenov (foto: Eric van de Beek)

De Russische ambassade spreekt zich via Twitter wel uit over Nederlands-Russische kwesties. Maar dat gebeurt in het Engels. Dat is dan kennelijk niet om een Nederlands publiek te bereiken?

Ik lees geen Twitter-berichten van de ambassade.

Hoe zijn de contacten van uw ambassade met de pers? De Amerikaanse ambassade organiseert persreizen, ontvangt journalisten in de ambassadeurswoning, betaalt zelfs voor artikelen. U doet dat allemaal niet? U doet niks aan pr?

Wij kunnen aan de pers niet aanbieden wat de pers niet wil. Maar de pers is altijd welkom hier. Onze ambassadeur is een zeer open man. Als een krant hem vraagt voor een interview is hij altijd bereid. Wel op voorwaarde dat alles wat hij zegt ook gepubliceerd wordt. Dit om te voorkomen dat uitspraken van hem niet in een hele verkeerde context geplaatst worden, zoals een keer gebeurd is met een Nederlandse krant, waarvan ik de naam niet zal noemen.

Die voorwaarde stelt hij ook aan tv-ploegen?

Ja. Er mag niet geknipt worden in interviews met hem.

Dat zou misschien kunnen verklaren waarom we de Amerikaanse ambassadeur veel vaker zien op televisie en in de kranten dan de Russische ambassadeur.

De Amerikaanse ambassadeur is misschien vaker op televisie omdat hij zegt wat men in Nederland wil horen.

U vindt de Nederlandse pers bevooroordeeld?

Zie de selectieve manier waarop de Nederlandse pers heeft bericht over de jaarlijkse persconferentie van president Poetin van afgelopen maand.

Kranten hebben een beperkte ruimte. Die kunnen geen integrale verslagen plaatsen van persconferenties.

Poetin zei dingen die van groot belang zijn voor Nederland, maar daarover stond helemaal niets in de kranten.

Welke dingen van groot Nederlands belang zei Poetin die niet door de Nederlandse pers zijn opgepikt?

Over kruisraketten. Hij heeft gezegd dat men niet beseft hoe gevaarlijk de tijd is waarin wij leven. Mensen zijn gaan denken dat wat nu gebeurt een soort computerspelletje is. Poetin noemde als voorbeeld strategische raketten zonder kernkop die de Amerikanen in gebruik willen gaan nemen. Hij zei: “Hoe kunnen wij, als zo’n raket gelanceerd wordt vanuit een onderzeeër, tijdig vaststellen of die een nucleaire lading heeft of niet? We hebben maar een paar seconden om te bepalen hoe we daarop reageren.” Poetin waarschuwde dat de veiligheidsdrempel zo een stuk lager komt te liggen.

Hij doelde daarmee ook op wat u eerder aansneed in dit gesprek: de Amerikaanse opzegging van het INF-akkoord?

Ja. En dat raakt direct aan de veiligheid van Nederland en andere Europese landen. Want wat als het INF-verdrag in de prullenbak wordt gegooid? Dan gaan we terug naar de tijd waarin het de vraag was: “Waar in Europa zullen de Amerikaanse raketten voor de middellange afstand worden opgesteld?” En dan zal gedacht worden aan dezelfde landen als in de jaren tachtig: Duitsland, Nederland en België.

Nog even terug naar MH17: Nederland en Australië hebben Rusland aansprakelijk gesteld voor de ramp. Ze willen hierover onderhandelen met Rusland, maar afgelopen maand werd bekend dat Rusland daar niets voor voelt.

Wij hebben gezegd: “Wij zijn bereid om met Nederland rond de tafel te gaan, maar niet op basis van een aansprakelijkstelling aan het adres van Rusland.”

Het is zeker dat Oekraïne schuld heeft. Die heeft het luchtruim niet gesloten boven een oorlogsgebied. Toch stelt Nederland Oekraïne niet aansprakelijk.

En dus is het uitgesloten dat Nederland en Rusland nog met elkaar in onderhandeling zullen gaan over MH17?

[pullquote]Misschien verklap ik nu een staatsgeheim.[/pullquote]

Er ligt nu van Nederland een nieuw voorstel op tafel. De Nederlanders zijn inmiddels bereid een gesprek te voeren op basis van een open agenda. Dat is acceptabel voor ons. Misschien verklap ik nu een staatsgeheim, een Nederlands staatsgeheim, maar dit is wat ik gehoord heb.

Er kan nu dus ook gesproken worden over de Oekraïense schuld aan de ramp?

Dat neem ik aan ja. Met een open agenda is alles bespreekbaar.

Terugkerend naar het thema van dit interview, de steeds verder verslechterende Nederlands-Russische betrekkingen: In 2017 beschuldigden de MIVD en AIVD Rusland ervan cyberaanvallen te plegen, nationale verkiezingen te beïnvloeden, de publieke opinie te bespelen en de traditionele media weg te zetten als onbetrouwbaar. Later dat jaar sprak minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken over Russen die nepnieuws verspreidden in Nederland.

Wat kan ik daarop zeggen? Er komt een nieuw begrotingsjaar aan, iedereen wil meer geld uit de staatsruif. En dus brengen de MIVD en AIVD een jaarverslag uit waarin ze spreken over een Russische dreiging. Ik vraag u: Waar blijven de bewijzen van al deze beschuldigingen die men ons voor de voeten werpt?

De Nederlandse overheid heeft de Russische ambassade nooit bewijzen getoond?

Het enige wat mevrouw Ollongren doet is praten, en voor veel gedoe zorgen in de pers en in de Tweede Kamer. Ze komt nooit met bewijzen.

Als de ene staat de andere ergens openlijk van beschuldigt is het de gewoonte de ambassadeur op het matje te roepen. Is dit gebeurd naar aanleiding van de jaarverslagen van de AIVD en MIVD en van datgene wat minister Ollongren heeft geroepen over Russisch nepnieuws?

Nee. Onze ambassade is alleen op het matje geroepen over de vermeende hackpoging van het wifi-netwerk van de OPCW, en over de aansprakelijkstelling inzake MH17.

In het algemeen: Wat het Westen doet is Rusland beschuldigen van datgene wat ze zelf in Rusland doet. Zoals inmenging in verkiezingen. Het Westen, en met name Nederland, heeft zich altijd gemengd in onze verkiezingen. Er bestaat in Nederland een instituut, het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, waar alle grote politieke partijen die vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer aan deelnemen. Dat mengt zich al jarenlang in de Russische politiek.

Nederland heeft zelfs in de jaren negentig geprobeerd politieke partijen op te richten in Rusland, zoals een christendemocratische partij. Degene die dat geprobeerd heeft, is nog steeds actief in de Nederlandse politiek. Ik zal daarom zijn naam niet noemen. Van die partij is trouwens niks terecht gekomen. Hij heeft mij zelf verteld waarom niet. Al het Nederlandse geld dat in die partij was gestoken, was terecht gekomen in de zakken van ‘schoften’, zoals hij degenen noemde die hem hadden moeten helpen met de oprichting van die partij.

Mengt Nederland zich nog steeds in de Russische verkiezingen?

Ik weet niet precies hoe de situatie nu is. Maar vroeger was er het zogenaamde Matra-programma van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie zei: “Matra heeft niks te maken met politiek. We geven geen geld aan organisaties. We ondersteunen alleen projecten.” Maar als je keek welke projecten dat waren, dan werd meteen duidelijk welke organisaties daar achter zaten. Het waren meestal projecten op het gebied van mensenrechten en de vrijheid van pers. De Russische overheid is daar trouwens niet op tegen. Het is niet verboden. Het is alleen zo dat de organisaties die buitenlands geld ontvangen dat moeten melden bij de Russische belastingdienst. Daar is niks vreemds aan. In heel veel landen is dat precies zo. In de Verenigde Staten is het zelfs nog veel strenger geregeld dan in Rusland. 

De Russische krant Novaya Gazeta is via het Nederlandse Matra-programma gefinancierd. Onder voormalig PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken is Nederland begonnen met het steunen van wat genoemd werd ‘onafhankelijke Russischtalige media’. Dat is u waarschijnlijk bekend? De financiering verloopt via Free Press Unlimited.

Ik weet dat er is geprobeerd zoiets op te zetten met Polen, maar daarvan is dacht ik niks gekomen. Ik merk er althans niets van. Sowieso, als de heer Koenders of de heer Blok teveel geld heeft mogen zij dit uitgeven, maar in Rusland merken we er niks van.

De Russische overheid heeft nooit gedacht: We gaan in antwoord op de activiteiten van de Nederlandse overheid ‘onafhankelijke Nederlandstalige media’ steunen in Nederland en België?

We hebben alleen RT en Sputnik die actief zijn in het buitenland.

RT en Sputnik brengen geen nieuws in het Nederlands.

In Rusland is de belangstelling voor de Nederlandse taal sterk afgenomen. Nederlands wordt op steeds minder hogescholen in Rusland als vak aangeboden. Ik vind dat erg. Nederlands is de grootste van de kleinere talen van Europa. Er zijn meer mensen die Nederlands praten dan mensen die een Scandinavische taal spreken. Toch is er in Rusland meer belangstelling voor Scandinavische talen dan voor het Nederlands. In de sovjet-tijd had je nog Radio Moskou. Dat was een zender op de korte-golf in het Nederlands. Toen ik daar voor het eerst van hoorde dacht ik: “Niemand luistert daarnaar.” Maar toen ik naar Nederland kwam, en begon te werken als cultureel attaché, bleek dat er een gezelschap in Nederland bestond, genaamd ‘Vrienden Radio Moskou’. In heel Nederland bleken er groepjes trouwe luisteraars te zijn. Er waren er zelfs die aanboden reportages te maken over Russische culturele evenementen in Nederland.

NRC publiceerde onlangs een groot artikel met de kop: Russische ambassade in Den Haag is een zenuwcentrum voor spionage. Hoe is dit ontvangen bij u op de ambassade?

De taak van elke ambassade is informatie te verzamelen over het gastland. De Nederlandse ambassade doet dat ook in Moskou. Als men dat ‘spionage’ noemt, dan is dat misschien ook ‘spionage’. Ik weet dat niet.

NRC beschuldigt uw ambassade van spionage met name vanwege het contact dat er geweest is tussen een medewerker van de ambassade en de vier GRU-officieren die het land zijn uitgezet op beschuldiging van een mislukte hack van het wifi-netwerk van de OPCW.

Degene die de GRU-officieren van het vliegveld heeft afgehaald en ze naar hun hotel heeft gebracht is de secretaris van de ambassadeur. Hij heeft niks met spionage te maken. Dat is absoluut quatsch.

Het NRC heeft hem niet gevraagd voor wederhoor?

Nee.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov heeft gezegd dat de vier GRU-officieren in Nederland waren op ‘routinereis’. Wat wil dat zeggen?

Zij waren naar Nederland gekomen om technische werkzaamheden te verrichten op de ambassade. Ik ben geen technische man. Ik weet niet welke geheimen onze ambassade heeft, maar elke ambassade beschikt over bijzondere apparatuur. De vier officieren logeerden tegenover de OPCW in het Marriott-hotel. En dus stond hun auto daar geparkeerd. Daar was niks bijzonders aan. Als wij Russische delegaties ontvangen, dan verwijzen we ze standaard naar het Marriott. Omdat dat hotel vlakbij onze ambassade gelegen is en ook omdat we er een prijsafspraak mee hebben.

Waarom denkt u dat Nederland Rusland vals wil beschuldigen?

Die beschuldiging maakt deel uit van een campagne die wordt gevoerd tegen ons land. Minister Bijleveld van Defensie heeft gezegd dat Nederland in oorlog is met Rusland. De beschuldiging van haar over Russen die geprobeerd zouden hebben de OPCW te hacken is een voorbeeld van hoe Nederland die oorlog voert, in dit geval door middel van propaganda.

Mevrouw Bijleveld is een verhaal apart. Toen zij Commissaris van de Koningin was in de provincie Overijssel nam zij een heel andere houding aan ten opzichte van Rusland. Zo heeft zij meerdere malen onze ambassadeur uitgenodigd om naar Enschede te komen. Dit in verband met de geschiedenis van de Rusluie uit Vriezenveen en de topbijeenkomst die de burgemeester van Losser wilde organiseren tussen Reagan en Gorbatsjov. Alles umsonst.

Wat moet er veranderen om de betrekkingen tussen de landen te verbeteren?

Wij moeten meer met elkaar in contact treden. Er moeten meer uitwisselingen komen. Nederlandse parlementariërs moeten weer naar Rusland komen. Problemen kun je alleen oplossen als je met elkaar praat.


Novini heeft navraag gedaan bij stichting De 4Daagse over Russische militairen die niet meer welkom zouden zijn bij de Nijmeegse Vierdaagse. De stichting schrijft in een reactie: “Een korte blik in onze administratie bevestigt inderdaad dat er de afgelopen jaren geen militaire deelnemers hebben deelgenomen die zich hebben geregistreerd met een adres in Pskov. Wel hebben er de afgelopen jaren steeds enkele militairen met de Russische nationaliteit deelgenomen aan de Vierdaagse. Het is dus niet juist dat het Russische militairen niet toegestaan zou zijn om in te schrijven voor de Vierdaagse.”

Posted on

De Staatsveiligheid en het Gele Gevaar

Ooit, begin jaren ’80 was China een zogenaamde vriend van België en was er officieel voor onze staatsveiligheid niets met dat land aan de hand. Voor China te kritische artikelen zag men zelfs niet graag verschijnen. Onze bedrijven maakten er immers pillen en telefooncentrales en dus moest men hen koesteren, liefhebben. En, belangrijker, China en de VS vormden op dat ogenblik een alliantie tegen de Sovjet-Unie. Al een hele tijd is dit veranderd en laat onze Staatsveiligheid de ene waarschuwing na de andere over dat land op ons los.

De zaak van elektriciteitsdistributeur Eandis was er een voorbeeld van. Dat Chinezen er in gingen investeren was gevaarlijk, want zij zouden wel eens te weten kunnen komen hoe onze elektriciteitsvoorziening er uitziet. Een pak onzin, maar onze politici bogen als angsthazen voor die onheilsboodschap.

Chinese cultuur is staatsgevaarlijk

Recent was Vlaams Belanger Filip Dewinter aan de beurt om vanuit de Staatsveiligheid een ton modder over zich heen te krijgen want de man hielp een Chinese culturele vereniging hun weg in België vinden. Gevaarlijk, stelden onze spionnen want ze wilden zo goodwill creëren in ons land. Chinezen die hier goodwill willen zoeken! Sidder en beef Belg want daar is het Gele Gevaar. Met Dewinter als het gele mannetje van president Xi Jinping.

Vraag is wat voor ons land op veiligheidsgebied het gevaarlijkst is natuurlijk. Sinds de onthullingen van Edward Snowden weten we dat de Amerikaanse spionagedienst NSA samen met het Britse GCHQ alle communicatie afluisteren wereldwijd. En dus ook die van onze koning, premier, de chef van de federale politie en die van beenhouwer Jean-Paul om de hoek.

Keizerlijk paleis Beijing
Voor onze Staatsveiligheid is China een gevaarlijk land dat wij best zoveel mogelijk mijden. Dit terwijl het veruit de grootste economische kracht ter wereld is die ook massaal in ons land investeert. Speelt de Staatsveiligheid het spel van de VS?

Recent bleek dat ze zelfs de ongetwijfeld geheime communicatie van de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman nauwgezet volgen. En dat is toch een voor Washington wel veel belangrijkere ‘bondgenoot’ dan onze Charles Michel of zijn Nederlandse collega Mark Rutte.

De vriend van de NSA

Toen het in september 2013 uitlekte dat die NSA/GCHQ ook op grote schaal bij de communicatiesystemen van Proximus hadden ingebroken verscheen er in het maandblad MO gelijktijdig een gesprek met Eddy Testelmans, toen de chef van onze militaire veiligheidsdienst, die pochte met zijn goede en open en bloot relatie met de Amerikaanse generaal Keith Alexander, toen de baas van de NSA, het Nationaal Veiligheidsagentschap.

Maar daarvoor hoor je onze veiligheidsdiensten zeker nooit waarschuwen. Die mogen de telefoons van onze premier Charles Michel dus afluisteren? Bovendien weet zowat iedereen die wat thuis is in de internationale politiek dat de VS al heel veel jaren een economische oorlog voeren tegen de EU. De gigantische speculatie tegen de euro van een paar jaar terug gebeurde toch vanuit Wall Street?

‘Invloed verwerven’

En op een ogenblik dat China en haar ondernemingen op grote schaal in het buitenland investeren – Het land zit men een enorme berg geld die men nu eenmaal ergens rendabel moet beleggen – begint de Staatsveiligheid onrust te zaaien en ons angst aan te jagen want ‘China zoekt hier invloed te verwerven’. Wow, wat een gevaarlijk plan. China wil hier invloed krijgen. Om bang van te worden?

Prietpraat natuurlijk. Recent stuurde ons land een grote handelsdelegatie naar Marokko. Waarom? Om er invloed te verwerven om zo beter handel te kunnen drijven en de samenwerking op andere vlakken te verbeteren. Een erg goede zaak al zou men de export van hasj moeten op tafel leggen want Marokko is de veruit grootste exporteur ervan. Maar daarover horen we niets natuurlijk. Ook niet toen Bart De Wever er recent rondjes liep.

Spionnen

En dat er onder die tienduizenden Chinezen die hier rondlopen spionnen zitten zal wel. Waarom zou men daarover speciaal alarm moeten slaan? Er zijn hier vele honderden ‘geheime agenten’ onder allerlei vermommingen. Brussel heeft van veel landen tot drie verschillende ambassades (het koninkrijk, NAVO en de EU) en daar zitten pakken spionnen tussen hoor.

Geely autoproducent
Als we het verhaal van onze Staatsveiligheid en ook van professor Internationale Relaties Jonathan Holslag moeten geloven dan is ook de aankoop van Volvo door de Chinese automaker Geely uiterst verdacht en zelfs een gevaar voor onze veiligheid.

Trouwens ambassades dienen toch om via allerlei soms erg discrete contacten zoveel mogelijk informatie over het gastland te verkrijgen. Spionage dus! Zo zijn er bovendien de aan de ambassades verbonden militaire attachés die bijna in de regel werken voor de militaire inlichtingendiensten van hun land. Ook België doet dat trouwens. Niets speciaals, het is dagelijkse kost.

Scharnierpunt in de geschiedenis

Maar qua geopolitiek zitten België en de EU zoals heel de wereld op een scharnierpunt. De oude gevestigde orde is kapot en wat er voor in de plaats gaat komen weten we niet. Er zijn in wezen drie grote economische blokken met de EU op nummer twee, de VS en China de grootste. Met daarnaast spelers als India en Rusland. Waarbij de VS tegen iedereen op dit ogenblik een felle economische oorlog voert om hen zo op de knieën te dwingen. America First!

De VS wil China’s groei kapot maken en hen zo veel als mogelijk isoleren. Het gevolg is een enorm pak aan propaganda vol leugens, verdraaiingen en halve waarheden over China in onze media. De kranten staan er vol van met verhalen komende vanuit de VS om zo het Europese wereldbeeld te kneden richting daar waar Washington het wil. Met China als het rijk des duivels, naast dan Rusland uiteraard.

Maar België en de EU hebben niet de minste reden om dit spel mee te spelen. Integendeel, wij hebben er alle belang bij om met zoveel mogelijk landen op goede voet te staan. Zelfs al doen zij dingen die ons niet aanstaan, zoals het strafbaar stellen van homofilie. De wereld behoeft vrede en stabiliteit zodat de economie verder op volle kracht kan groeien en we – niet gestoord door ruzies – het klimaatprobleem kunnen aanpakken.

Op een ogenblik dat de Chinese internetverkoper Alibaba op termijn in de sociaal-economisch nog steeds noodlijdende Luikse regio mogelijkerwijs duizenden banen gaat realiseren komen de heren en dames van onze Staatsveiligheid ons waarschuwen voor Chinese beïnvloeding. Dat is om zowel te vloeken, te lachen als te schreien.

Behoefte aan stabiliteit

Uiteraard moeten wij binnen de EU ons eigen beleid voeren en niet de naïeveling uithangen. En het beschermen van ‘s lands economische en strategische vitale onderdelen is zeer belangrijk. Ook China doet dat trouwens. Terecht.

BYD - Brussel - Taxi's - 1
Inderdaad, de Chinese invasie is begonnen. Hier taxi’s van BYD in Brussel. Recent verkocht het ook bussen voor de luchthaven van Zaventem. Als dat geen bewijs is voor de heel kwade bedoeling van China. Toch als we onze vrienden van de Staatsveiligheid moeten geloven.

Maar als we zien dat een Chinees bedrijf hier in de regio Charleroi elektrische auto’s gaat maken, als we zien dat het Chinese Geely toen het autobouwer Volvo overnam tot heden een goede investeerder bleek – kijk eens naar GM met Opel en Ford met Genk – dan is het bestaan van het Gele Gevaar in essentie een pure fantasie. Een uitvinding van de PR-bureaus van Uncle Sam.

Wiens belang?

Men kan zich trouwens hier de vraag stellen wiens belang onze Staatsveiligheid met dit soort verhalen over het ‘Gele Gevaar’ dient? Dat van de VS die China wil isoleren of dat van een land dat elke investeerder en handelspartner dient welkom te heten. Dit lijkt eerder op het dienen van Washington dan op het helpen van ons land.

België en de EU behoeven stabiliteit en geen geruzie, zeker niet als dat dan nog in het voordeel is van een andere ons in wezen vijandige mogendheid. Het waren toch geen Chinese speculanten die enkele jaren geleden hoopten de euro en zo de EU kapot te maken?

DSC_0090 (1)
Hier Wang Chuangfu, de erg discrete grote baas en stichter van BYD in Londen bij de inauguratie van twee door elektrische bussen van BYD bediende buslijnen. In Londen rijden er nu al tientallen elektrische bussen van BYD rond. Zij vertrekken om 6 uur en komen rond 11 terug binnen zonder tussendoor te moeten geladen worden. Hier weigert de Vlaamse busmaatschappij De Lijn en Ben Weyts (N-VA), minister voor Verkeer om elektrische bussen te bestellen. Zou busmaker Van Hool die technologie nog niet onder de knieën hebben? Het lijkt er op.

En als we problemen hebben met de Chinese economische opmars dan is dat ook deels de fout van de EU. Al jaren investeren de Chinese overheid en lokale private bedrijven er in de productie van batterijen en elektrische voertuigen. Het zijn Japan, Zuid-Korea en vooral China die elektrische batterijen maken. Arm Europa.

Elektrische auto’s

Een privaat beursgenoteerd bedrijf als BYD (Build Your Dreams) uit het Chinese Shenzhen produceert met haar eigen batterijen massaal elektrische wagens en ook in Amiens en Hongarije bussen en is zeer rendabel en beursgenoteerd. Het is bovendien groter dan Tesla van die blaaskaak Elon Musk.

Het Chinese parlement stemde zelfs wetten die de autobedrijven verplichten een procentueel elk jaar stijgend aantal elektrische wagens te maken. En men zet er nu verplicht een algemeen recyclagesysteem op voor die batterijen.

En wat doet Europa? Er zijn eindelijk ‘plannen’ want de Duitse autonijverheid zweerde tot vorig jaar bij de… diesel. Daar zit het gele gevaar, zijnde bij de domme beslissingen van de Europese beleidsmensen die onvoldoende kritisch de wereld bekijken. Hetzelfde trouwens voor het internet waar alle belangrijke takken van deze industrie Amerikaans zijn en er amper iets Europees is in terug te vinden. En dat is uiteraard geen toeval.

 

Posted on

Wierd Duk geeft antifa koekje van eigen deeg

Nogal wat ophef in de linkse (sociale) media-kanalen. Aanleiding is het artikel van Wierd Duk en Marcel Vink, waarin de Telegraaf-journalisten een analyse maken van de dwarsverbanden tussen een aantal ‘anti-Zwarte Piet’ personen en hun organisaties plus de financiers van deze clubs. Bovendien zetten de journalisten een aantal uitspraken van bekende activisten op een rijtje. Uitspraken die er niet om liegen.

Wat Duk en Vink hebben gedaan is al decennia gebruikelijk binnen radicaal-links (antifa, krakers, dierenactivisten, etc.). In grote schema’s en dossiers brachten linkse activisten personen en organisaties in kaart die in hun ogen extreem-rechts waren. En dat ging ‘van dik hout zaagt men planken’. Via EO-journalisten en DS’70-parlementariërs was men in enkele stappen bij Joop Glimmerveen (NVU) en de weduwe Rost van Tonningen. Vandaag de dag doen de activisten nog steeds hetzelfde. En kan het gebeuren dat dorpsbewoners die in de nabijheid van een asielzoekerscentrum wonen of een buurtcomité in een zogeheten ‘Vogelaarwijk’ met gemak geassocieerd worden met neo-nazi’s die jaarlijks aanwezig zijn op de Rudolf Hess-herdenking in Duitsland. Naming & Shaming is een geliefde bezigheid binnen linkse actiekringen. Het liefst ook nog met foto en adres van de desbetreffende ‘fascist’.

Hypocriet

De verontwaardiging die nu binnen die kringen is opgestoken is dan ook hypocriet. Duk en Vink presenteren de actievoerders een koekje van eigen deeg. Maar dan wel een koekje volgens het juiste recept. Want wat de twee journalisten op een rijtje zetten is schokkend. “Ik houd van vechten, vooral tegen de witte man,” schrijft Mitchell Esajas, een van de voormannen van Kick Out Zwarte Piet. “Ik hoop dat jullie dit jaar iets doen, vreedzaam of niet.” Zijn compaan Jerry Afriyie zei in een toespraak: “Het is oorlog. Ik wil niet langer rekening houden met jouw gevoelens, als jij na vierhonderd jaar niet weet, of niet kunt accepteren dat ik ook gevoel heb.” En op een andere plek riep hij: „De één gaat zingen op de Dam, de ander gaat met een knuppel naar een intocht. Ik vind dat ze allebei de ruimte moeten krijgen.”

‘Shoot the messenger!’

Maar in plaats van op de inhoud van de door Duk en Vink opgetekende uitspraken in te gaan, gaat de achterban van Kick Out Zwarte Piet en vergelijkbare organisaties los op de verslaggevers. ‘Shoot the messenger!’ is hun credo. Activisten die opereren onder veelzeggende namen als ‘YoungFarrakhan’ eisen van andere journalisten dat deze publiekelijk afstand moeten nemen van het artikel van Duk en Vink. “We kennen de kracht/macht van de media en we kunnen niet toestaan dat zij die misbruiken,” twittert de jonge bewonderaar van de racistische en antisemitische Louis Farrakhan. Een andere twitteraar spreekt over een wraakactie van Duk omdat de Blokkeerfriezen veroordeeld zijn.

Links privilege

Beter dan schieten op de boodschappers kunnen de mensen die sympathiseren met Esajas en Afriyie zich eens gaan afvragen wat voor soort activisten ze steunen. Maar linkse extremisten genieten een links privilege, schreef Nausicaa Marbe een jaar geleden. “Wat de NCTV [Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid] als een links-extremistisch gevaar ziet, wordt door het linkse establishment, scholen en maatschappelijke organisaties gekoesterd als een motor voor een ’beter’ land. Niemand die KOZP steunt, zou zich inlaten met een club die de NCTV als rechtsextremistisch identificeert. Maar voor linksextremisten gelden andere maatstaven, dan verschuift de moraal.” De verontwaardiging over de Telegraaf-analyse bewijst dit maar weer eens.

Posted on

Defensie flatert voort

Er zijn weinig ministeries waar zoveel misstanden worden geconstateerd als Defensie. Het departement ligt nagenoeg permanent onder vuur. Daarbij schiet de afhandeling van diverse affaires voortdurend tekort.

Ondermaatse voedselveiligheid in legerkantines, een op z’n minst discutabele commando-overdracht op Vliegbasis Eindhoven, een verongelukte duiker in Curaçao, corrupte wagenparkbeheerders, dodelijke slachtoffers in Mali wegens ondeugdelijk materieel, een misbruikzaak in de Oranjekazerne en een fataal ongeval op de schietbaan te Ossendrecht.

Het is slechts een bescheiden opsomming van defensieschandalen van de afgelopen paar jaar. Minister Jeanine Hennis en commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp restte begin oktober weinig anders dan het veld te ruimen. Hennis ging even later echter aan de slag bij datzelfde Defensie. Als overste levert ze inmiddels een ‘speciale bijdrage aan gereedsstellingsoefeningen’. Middendorp is ondertussen adjudant van de koning, als dank voor ‘bewezen diensten’ aan de Nederlandse krijgsmacht.

Fouten maakt iedereen – ze vervolgens vakkundig weer herstellen, is de kunst. En daar loopt het bij Defensie een- en andermaal mis. Een gemiddelde werknemer die verantwoordelijk is voor zoveel blunders en de falende afhandeling daarvan, zal na te zijn opgestapt in de regel niet in aanmerking komen voor een eervolle functie bij een aanverwante werkgever. Laat staan dat hij of zij door hetzelfde bedrijf in dienst wordt genomen.

Het is allerminst van de laatste tijd – laat staan incidenteel – dat nalatigheid bij de afwikkeling van ongelukken en schandalen gebrekkig wordt aangepakt. De gevaren van het kankerverwekkende chroom-6 waren volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu al in 1973 bij het departement bekend. Overlevenden en nabestaanden van de vliegtuigcrash in de Ierse Zee in 1981, verklaarden in november vorig jaar dat het ministerie de zaak nog steeds niet naar behoren had behandeld. Srebrenicaveteranen voelen zich jaren later nog altijd in de steek gelaten door hun voormalige werkgever.

Sprookje

Het Srebrenica-drama is zonder twijfel een van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van onze krijgsmacht. De door Dutchbat te beschermen moslimenclave in voormalig Joegoslavië werd op 11 juli 1995 onder de voet gelopen door de Servische troepen van generaal Mladić. Vervolgens voltrok zich de ernstigste oorlogsmisdaad op Europees grondgebied sinds de Tweede Wereldoorlog. Het dodental van de genocide bedroeg rond de 8.000. Een rammelend mandaat, gebrekkige voorbereiding, ontoereikende bewapening – het zijn slechts enkele oorzaken van het mislukken van de missie. Nederland hield er een nationaal trauma aan over.

Veteraan Remko de Bruijne was erbij als soldaat eerste klasse: ‘We wisten al weken van tevoren dat de enclave zou vallen. We meldden elke dag de troepenverplaatsingen van bussen, tanks en andere voertuigen vanuit Servië richting Srebrenica. De Servische regering zei dat het een oefening betrof, meer niet. Ik was 20, vers van de luchtmobiele opleiding, maar dat sprookje geloofde ik niet. Oefenen tijdens een oorlog – oorlog is toch geen oefening? De troepenbewegingen werden doorgegeven aan onze operations room in Potočari, die gaf het weer door aan de hogere echelons in Zagreb. Helaas is er niets mee gedaan en het resultaat kennen we allemaal.’

Afgezien van de oorlogshandelingen, waren de werkomstandigheden op de basis van Dutchbat verre van ideaal. “Nabij onze compound lagen bergen wit asbest, open en bloot”, vertelt De Bruijne. “Na een regenbui was alles over het terrein gespoeld. We hebben het in opdracht onbeschermd opgeruimd – daar zijn foto’s van. Ook stond er een open nucleair vat dat gevaarlijke straling bevatte. In een rapport werd gezegd dat men het personeel en het thuisfront niet ongerust wilde maken ‘vanwege dit gegeven’.”

Sceptisch

Jaar in jaar uit verschijnen aanhoudend berichten over de omstreden wijze waarop Defensie met de nasleep van de tragedie omgaat. De Bruijne: “In 2014 bezochten Hennis, premier Rutte en generaal Middendorp een bijeenkomt in Amersfoort, speciaal voor Dutchbat III. Ze hebben daar allerlei beloften gedaan, onder meer over eerherstel en hulp bij psychische problemen. Dat is allemaal op niets uitgelopen. Met mij zijn vele Dutchbatveteranen zeer sceptisch over wat Defensie en de politiek toezeggen. Zelf heb ik al 14 jaar een procedure lopen tegen Defensie. Ze hebben de zaak getraineerd, zijn afspraken niet nagekomen en hebben zich bediend van procedurele trucjes.”

Defensie laat in een reactie weten: “De militairen van Dutchbat hebben een heel moeilijke periode doorgemaakt en helaas hebben sommigen hierdoor schade ondervonden. Defensie biedt hen zorg en ondersteuning; er zijn voorzieningen waarvan zij gebruik kunnen maken. Ook hebben deze veteranen een beroep kunnen doen op de ereschuldregeling om schade op Defensie te verhalen. Veteranen die nog restschade ondervinden, kunnen rechtstreeks contact met ons opnemen. De aanvragen worden zo voortvarend mogelijk en op individuele basis behandeld.”

De Bruijne is niet onder de indruk: “Je kunt natuurlijk ondersteuning aanvragen; alleen wordt in de praktijk alles afgewezen. Je moet meerdere keuringen ondergaan door artsen van Defensie en er is hen weinig aan gelegen om je financieel tegemoet te komen.” Het is de oud-militair verder opgevallen dat het departement het nodige kwijt is over de val van de enclave: “De werkorder Srebrenica: verdwenen. Documentatie over graven op de compound: zoek. Het beruchte fotorolletje: vernietigd.” Dat laatste spreekt minister Bijleveld tegen: “Defensie heeft geen beeldmateriaal achtergehouden. Al het beeldmateriaal waarover Defensie beschikte, is ter beschikking gesteld aan het Joegoslaviëtribunaal en aan het NIOD dat in 2002 het rapport Srebrenica, een ‘veilig’ gebied heeft gepubliceerd.”

Diskrediet

Dat laatste is volgens auteur Edwin Giltay weinig overtuigend: “De bronnen die ik in mijn boek De doofpotgeneraal opvoer, hebben aannemelijk kunnen maken dat fotomateriaal van Dutchbat wel degelijk is achtergehouden.” Zijn non-fictie thriller werd in 2015 door de rechtbank verboden op verzoek van een voormalig defensiemedewerker; volgens haar waren de feiten verzonnen.

De doofpotgeneraal ~ Edwin Giltay

Ank Bijleveld verklaart desgevraagd: “In het boek lopen feiten en fictie inderdaad door elkaar heen.” In hoger beroep veegde het Gerechtshof Den Haag de bezwaren echter van tafel en stelde dat er geen twijfel bestaat over de zorgvuldigheid van het inmiddels weer verkrijgbare boek. “Daar vindt Defensie verder niets van,” zegt Bijleveld.

Giltay werd indertijd in een door het ministerie officieel naar buiten gebracht rapport aangemerkt als “volledig gestoord”. De bewindsvrouw ontkent anno 2018 achter dit rapport te staan: “Defensie heeft zich nooit in deze zin over de heer Giltay uitgelaten.” Het document is desondanks nimmer herroepen en blijkt nog steeds openbaar.

Kwalijker dan dat het ministerie hem in diskrediet brengt, vindt de schrijver dat de waarheid over Srebrenica nog steeds in de doofpot zit: “Het toegeven van fouten is bij Defensie nooit echt ontwikkeld. In tegenstelling tot sommige fotorolletjes.” De Bruijne vult aan: “Liever houden ze alles onder de pet, want anders komen de schadeclaims. Gerechtigheid en waarheid zijn niet relevant voor ze.”

Posted on

AIVD onderschat extreemlinks

NRC Handelsblad publiceerde in de krant van 30 mei jongstleden een analyse over het al of niet gevaarlijke karakter van extreemlinks. De journalist van de avondkrant maakte de analyse op basis van eigen informatie vanuit de inlichtingendiensten. Het artikel laat, onbedoeld wellicht, maar weer eens zien dat de AIVD haar werk niet goed doet.

De analyse van de NRC maakt een op het eerste oog overzichtelijke, maar rare onderverdeling van extreemlinks in vijf groepen, in rangorde van dreiging: anti-Baudet-activisten, anti-Zwarte Piet-activisten, antiglobalisten, dierenactivisten en antifascisten. Het is op z’n minst alarmerend dat mensen binnen de inlichtingendiensten niet schijnen te beseffen dat de harde kern van extreemlinks zich beweegt in al de genoemde activistische groepen. Want de antifascisten die aanslagen pleegden op Janmaat en Fortuyn, zijn dezelfden als die Baudet bedreigen, die rellen veroorzaken tijdens de intocht van Sint-Nicolaas of vooraan staan bij de demonstraties tegen bijvoorbeeld de G20-bijeenkomsten. Bij iedere gelegenheid zijn de ‘nuttige idioten’ ook van de partij, maar de harde activistische kern vinden we overal terug. Behalve in de dossiers van de AIVD.

Volgens de dienst ontwikkelt extreemlinks zich vooral in reactie op extreemrechts. Ergo: als we de laatsten weghalen verdwijnen de eersten ook. Sterk staaltje wishful thinking van de spionnenafdeling, want zo werkt het in de praktijk helemaal niet. Extreemlinks noemt steeds meer personen en organisaties ‘extreemrechts’, omdat ze er baat bij heeft een zo groot mogelijk vijandsbeeld te creëren. Want als de fascisten uitgestorven zijn, vinden de antifa’s ze gewoon ter plekke opnieuw uit. Uiteindelijk is in het wereldbeeld van extreemlinks iedereen die niet tot hun sekte behoort een fascist. Volgens de Duitse terroristen van de jaren zeventig had “de kleinburgerlijke samenleving het fascisme mogelijk gemaakt”.

Daar komt nog bij dat, binnen de dodelijke fantasiewereld van extreemlinks, het ‘verborgen fascisme’ in de maatschappij aan het licht moet worden gebracht. Zodra het ware gezicht van de machthebbers onthuld wordt komen de “onderdrukte massa’s” in beweging en zullen zij de revolutie uitroepen. Bovendien zochten de radicalen juist de confrontatie met politie en andere overheidsfunctionarissen om het “gewelddadig karakter van de staat” te onthullen. De overheid stond voor een onmogelijke keuze: niets doen betekende meer linkse terreur; wel reageren betekende meer linkse terreur. “Wir sagen, natürlich, die Bullen sind Schweine, wir sagen, der Typ in der Uniform ist ein Schwein, das ist kein Mensch, und so haben wir uns mit ihm auseinanderzusetzen. Das heißt, wir haben nicht mit ihm zu reden, und es ist falsch, überhaupt mit diesen Leuten zu reden, und natürlich kann geschossen werden,” zei Ulrike Meinhoff, een van de grondleggers van de Rote Armee Fraktion, in 1970. Er is een duidelijke samenhang tussen het studentenverzet, de buitenparlementaire acties en de extreemlinkse terreur van de jaren zeventig in Duitsland, stelt Gerd Koenen. Koenen was ooit actief in de studentenbeweging en lid van diverse communistische organisaties. Nu schrijft hij als historicus boeiende analyses van die organisaties en heeft hij afscheid genomen van zijn rode idealen. Koenen noemt de ‘beweging van 68’ een “Weltuntergangssekte”, die ervan overtuigd was “dat oorlog en fascisme zowel als de intriges van het kapitaal een bedreiging vormen, en dat men verplicht is deze te stoppen, het beste door middel van een revolutie”.

De AIVD en Bureau Beke uit Arnhem vinden dat de dreiging van extreemlinks niet overschat moet worden. Het is immers maar een reactie op extreemrechts. En die zijn verzwakt door een aantal arrestaties, melden de onderzoekers. Dus hoeven we van extreemlinks niet veel te vrezen, luidt de conclusie. Het lijkt erop dat de veiligheidsexperts zich niet kunnen voorstellen dat extreemlinks een eigen agenda heeft. Dat is de klassieke blinde vlek als het gaat om radicaal-linkse terreur. Het wordt altijd vergoelijkt én onderschat. Terwijl Gerd Koenen de stelling aandurft dat de communistische ideologie de ‘totalitaire conditie’ (met een knipoog naar Hannah Arendt) veel dichter naderde dan het nationaalsocialisme. Maar zo’n historische analyse gaat de NRC-journalist boven zijn pet. Dan liever een gemakzuchtig stukje over dat het allemaal wel meevalt met de linkse radikalinski’s

Posted on

Wie tipte de Volkskrant? Geen bewijs voor AIVD-hack Cozy Bear

Groot nieuws op 26 januari 2018. ‘AIVD leverde VS het bewijs,’ kopte de Volkskrant. ‘De Russen hacken jullie.’ Agenten van de AIVD zouden in 2014 zijn geïnfiltreerd in het netwerk van de Russische hackersgroep Cozy Bear, en zouden zo getuige zijn geweest van hoe deze de Amerikaanse presidentsverkiezingen probeerde te beïnvloeden. De auteur van het artikel, Huib Modderkolk en degene die hem bij zijn onderzoek had geassisteerd, Nieuwsuur-presentator Eelco Bosch van Rosenthal, werden als helden onthaald in De Wereld Draait Door. Matthijs van Nieuwkerk presenteerde ze als de Nederlandse Woodward and Bernstein, de Amerikaanse journalisten die met hun onthulling van het Watergateschandaal president Richard Nixon ten val hadden gebracht. Nederland gloeide van trots. Onze eigen AIVD had niemand minder dan ‘de Russen’ te grazen genomen en een wit voetje gehaald bij onze vrienden in Amerika.

Referendum Sleepwet

De inhoud van het artikel werd door heel politiek en journalistiek Nederland voor waar aangenomen. Dat de auteur van het artikel, Huib Modderkolk, de lezer in het ongewisse liet over wie hem het verhaal had ingefluisterd, leek niet van belang. Op de sociale media klonken echter al snel kritische geluiden. Sommigen wezen er op dat de timing van het lek – volgens Modderkolk in de zomer van 2017 dus zo’n drie jaar na de AIVD-hack – opmerkelijk was. In diezelfde zomer bereidde namelijk een groepje studenten een referendum voor over de zogeheten Sleepwet, die de bevoegdheden verruimt voor de Nederlandse inlichtingendiensten. Ook opmerkelijk: de dag na publicatie van het artikel in de Volkskrant, greep premier Mark Rutte de ophef erover aan om een warm pleidooi te houden voor diezelfde Sleepwet. Helemaal wonderlijk: Eelco Bosch van Rosenthal, die met Modderkolk had samengewerkt aan het artikel, verklaarde in het tv-programma Nieuwsuur geen bewijzen te hebben gezien voor het verhaal van de AIVD-hack. ‘Het blijft inlichtingenwerk,’ zei hij. ‘Dat betekent dat wij het resultaat daarvan niet te zien krijgen. Maar bij de inlichtingendiensten is er geen enkele twijfel.’

Kennelijk was dus het hele artikel in de Volkskrant volledig gebaseerd op wat inlichtingendiensten Modderkolk en Bosch van Rosenthal verteld hadden, en was er geen enkele twijfel bij de twee journalisten over het waarheidsgehalte van het verhaal omdat de inlichtingendiensten hadden gezegd dat ze zelf geen enkele twijfel hadden. Voor iedereen die iets weet over de werkwijze van geheime diensten komt dat nogal naïef over. Inlichtingendiensten lekken nooit zomaar. Dat doen ze met een reden, en meestal is dat om de publieke opinie te beïnvloeden. ‘Zijn dit dezelfde bronnen die ons in 2002 vertelden over de Iraakse massavernietigingswapens,’ twitterde cybersecurity-deskundige Arjen Kamphuis. ‘Dezelfde bronnen die ons in 1990 vertelden over de gestolen couveuses in Koeweit, in 1984 over het belang van de bewapening van de Afghaanse Moedjaheddien en in 1965 over de ‘winnable’ war in Vietnam?’

Amerikaanse belangen

En inderdaad: Wie was het die de Volkskrant verteld had over een AIVD-hack van Cozy Bear? Waren dat de Amerikanen? Zeker is dat er Amerikaanse belangen spelen in dit verhaal. Door Rusland keer op keer als een groot gevaar af te schilderen, behouden de VS via de NAVO hun machtsbasis in Europa en verdient vooral de Amerikaanse wapenindustrie goed aan de Europese landen die hun militaire uitgaven verhogen. Het verhaal over de AIVD-hack zorgt er bovendien voor dat degenen die de Amerikaanse president Donald Trump vijandig gezind zijn, nieuw ‘bewijs’ aangeleverd hebben gekregen voor hun bewering dat hij in het zadel is geholpen door ‘de Russen’. De VS hebben bovendien een belang bij onze Sleepwet. Nederland vormt een belangrijk knooppunt voor internetverkeer. Als Nederlandse inlichtingendiensten verruimde bevoegdheden krijgen om dit verkeer te monitoren, dan profiteren de Amerikaanse diensten daarvan mee door hun nauwe samenwerking met hun Nederlandse partners.

In een interview in de podcast het Volkskrantgeluid verklaarde Modderkolk dat de AIVD tot de dag van publicatie van zijn artikel over de AIVD-hack ‘van niets wist’. In de zeven jaar dat hij over de AIVD en MIVD schrijft, zouden deze diensten hem ook ‘nog nooit gebeld hebben’ met de boodschap: ‘Ik heb een nieuwtje’. Was het lek dus Amerikaans? Het heeft er alle schijn van.

Zeker is dat Amerikaanse inlichtingendiensten direct invloed uitoefenen op onze eigen inlichtingendiensten. Volgens NSA-klokkenluider Edward Snowden, in een interview met de NOS in 2015, zouden de Amerikanen hun Nederlandse collega’s van de AIVD en MIVD zien als ‘ondergeschikten’ die altijd ‘onbegrensde toegang’ bieden. ‘Zij werken voor de Amerikaanse diensten. Zij hebben geen eigen beleid’, aldus Snowden. ‘Ze doen wat ze wordt opgedragen.’ AIVD-directeur Rob Bertholee deed in NRC die aantijgingen af als ‘absolute bullshit’.

Chantage met inlichtingenmateriaal

Hoe het ook zij. De nauwe samenwerking met de Amerikaanse inlichtingendiensten zorgt er voor dat de Amerikanen meer over ons weten dan ons soms lief is. Volgens de Duitse professor Werner Weidenfeld, die gedurende twaalf jaar voor de Duitse overheid de betrekkingen coördineerde met de VS, chanteren de Amerikanen de Duitsers met vertrouwelijke informatie. ‘Als we met de Amerikanen van mening verschillen over een serieuze kwestie, dan komt er voor Duitsland compromitterend inlichtingendienstmateriaal op tafel en zeggen ze: “Of je doet met ons mee, of het is afgelopen met je.”’ Aldus Weidenfeld in een uitzending van de Duitse talkshow Beckmann op 28 november 2013.

Volgens cybersecurity-expert Arjen Kamphuis, die dagelijks samenwerkt met voormalige medewerkers van de NSA en andere inlichtingendiensten, illustreert de bekentenis van Weidenfeld waar mass surveillance, grootschalige observatie, toe dient. Deze is niet bedoeld om terroristen te vangen, maar voor ‘de politieke en economische spionage in andere landen en de repressie van de democratische oppositie in eigen land.’

In de bundel Nepnieuwsexplosie van Uitgeverij De Blauwe Tijger heel veel meer over de Amerikaanse beïnvloeding van de Nederlandse pers en politiek. Eén van de auteurs, professor Cees Hamelink, schrijft over de hierboven besproken ‘primeur’ van de Volkskrant: “Een artikel met zoveel anonieme, niet verifieerbare bronnen, ongerijmdheden en misleidende onzorgvuldigheden zou ongetwijfeld tot nepnieuws gerekend zijn als het gepubliceerd was op sociale media.”

Voor een uitgebreid interview met Arjen Kamphuis, zie:
‘Ieder mens heeft wel iets te verbergen.’

Posted on

“Demonisering Poetin is zeer gevaarlijk”

Marie-Thérèse ter Haar is de grande dame van de Nederlands-Russische betrekkingen. Sinds begin jaren tachtig, toen Rusland nog onderdeel uitmaakte van de Sovjet-Unie, zet ze zich in voor een beter wederzijds begrip tussen de landen. Als tolk-vertaalster en koppelaarster begeleidt zij multinationals als Shell, ABN Amro, Rabobank, Philips, Campina en Grolsch op de Russische markt. In Moskou, waar zij een deel van het jaar woont, en ook in Sint-Petersburg, maakt zij studenten aan de universiteit wegwijs in de Nederlandse taal en cultuur. In haar vrije tijd speelt zij viool in het Moskou Symfonieorkest en zet ze zich in voor de Rotary Club Moskou.

Vanuit haar tweede woonplaats Arnhem, reist Ter Haar het land door voor het verzorgen van lezingen over Rusland-gerelateerde onderwerpen, maar ook voor het geven van solovoorstellingen over de levens van de tsarina’s Catharina de Grote en Alexandra Romanov. Verder verzorgt zij culturele groepsreizen; zowel naar Rusland als naar andere voormalige sovjet-republieken.

Plaats van gesprek is Ter Haars Rusland & Oost-Europa Academie, gevestigd in een statig pand langs de Arnhemse Rijnoever. Ze is net terug van een lezing in Tilburg, voor een ondernemersvereniging, en moet duidelijk nog even stoom afblazen over de reacties die ze daar voor haar kiezen kreeg: de gebruikelijke aantijgingen over agressieve Russen die elk moment Europa kunnen binnenvallen en een dictatoriale Poetin die iedereen uit de weg ruimt die hem voor de voeten loopt.

Ter Haar: “Toen na afloop de wijn ging werken waren er tien macho-meneertjes, die allemaal hun zegje deden, waarbij de een het nog beter wist dan de ander, en ik terloops naar het hoofd geslingerd kreeg dat ik geïndoctrineerd was, het allemaal niet meer helder zag, en men zich hardop afvroeg of ik misschien door de Russische regering betaald werd. Van alle aanwezigen die het zo goed dachten te weten, was er maar één met Rusland-ervaring. Hij was één keer in het land geweest. Als toerist.”

Ter Haar benadrukt dat er veel niet in orde is in Rusland, en dat ze niks wil goedpraten wat fout is. Ze vindt alleen dat er weinig klopt van het algemene beeld dat wij in het Westen van Rusland hebben, en dat de politiek en media hiervoor verantwoordelijk zijn. “Onze berichtgeving toont weinig oog voor de achtergronden van het land”, zegt ze. “Laten we, voordat we oordelen, eerst eens onze westerse bril afzetten, en proberen in de schoenen te gaan staan van de Russen. Wij in het Westen vinden Poetin maar niks. Maar de grote meerderheid van de Russen loopt met hem weg. Die kunnen toch niet allemaal gek zijn?”

Een gesprek over: de Russische presidentsverkiezingen van 18 maart, de toenemende dreiging van een oorlog met het land, en de anti-Poetin-retoriek in de Nederlandse pers en politiek.

Jij schrijft in jouw boek De Ontgoocheling – Rusland en het Westen dat de Nederlandse pers niet veel verschilt van de Russische?

Ook in Nederland worden er feiten verdraaid en belangrijke zaken weggelaten. Er is sprake van stemmingmakerij, de nuance ontbreekt. Zelden wordt een spreker aan het woord gelaten die de zaak van een andere kant belicht.

Het zijn vooral de hardliners die een podium krijgen in de media. Van kopstukken uit de VVD, PvdA en D66 tot en met NAVO-secretarissen; en van virulente Ruslandhaters tot en met betweterige parlementsleden die nog nooit in Rusland zijn geweest. Allen appelleren ze aan het Koude-Oorlog-spookbeeld van ‘De Russen komen’.

Er zijn veel westerlingen met verstand van Rusland, die begrip hebben voor de Russische positie of die kritisch zijn ten opzichte van de westerse politiek. Zij komen bij ons nauwelijks aan het woord in de media. Alleen op het internet en bij de Russische zenders Rossia 1 en RT krijgen ze de ruimte.

Wij, met onze vrije pers, gaan ervan uit dat onze nieuwsvoorziening niet gemanipuleerd wordt en onbevooroordeeld is. En daarin schuilt wel het grootste gevaar. Wij zijn zelf het slachtoffer van de grootste zelfcensuur in de westerse media sinds de Tweede Wereldoorlog.

Jij citeert in jouw boek met instemming Henry Kissinger die zich kritisch uitlaat over de ‘demonisering’ van Poetin. Zelf noem je die demonisering ‘een zeer gevaarlijke zaak’. Waarom? 

Op Kerstavond stond ik op het vliegveld in Moskou, met een reisgezelschap dat ik leidde. Het was de bedoeling dat we Kerst zouden vieren in Rusland. Ik werd er uit de rij gehaald door een douanier. Hij zei: “Uw papieren zijn niet in orde. U moet terug naar Nederland.” Ik zei: “Beste meneer, ik ben verantwoordelijk voor al die mensen die u net heeft doorgelaten. Zij staan al aan de overkant. Ik heb nooit problemen. Ik woon al dertig jaar in Rusland. Wat kan hier aan de hand zijn?” Het leek mij een eerlijke man. Geen Brezjnev-type. Dus ik dacht dat er een kans was dat ik hem nog om kon praten. Maar toen mij eenmaal duidelijk werd dat ik toch op het vliegtuig terug gezet zou worden, smeekte ik hem: “Ik ben uw land goedgezind. Hier, ik bied u 200, 300 euro om mij er door te laten.” Dat was totaal verkeerd geschoten van mij. Hij veranderde van een aardige in een boze man, die mij bulderend duidelijk maakte hoezeer het hem dwars zat dat wij vanuit het Westen de Russen steeds maar weer de les lezen en schofferen. Hij zei: “U in het Westen beschuldigt ons er van een corrupt land te zijn. En wat doet u? U probeert mij om te kopen.”
Zoals deze meneer zijn er tegenwoordig velen in Rusland. Ze pikken het niet langer, ons opgeheven vingertje, de sancties tegen hun land, onze militaire dreigementen, onze betweterigheid, onze bemoeizucht. Je ziet daaraan: De schade die wij hebben aangericht in Rusland is enorm. Rusland was eerst nog op de hand van het Westen. Ze namen een voorbeeld aan ons. Maar sinds een jaar of twee is dat helemaal aan het omdraaien. Het nationalisme neemt toe. De Russen keren zich steeds meer van ons af, en zoeken steeds meer toenadering tot China en andere niet-Westerse landen. Ze zien: In het Oosten daar gebeurt het. Daar liggen de economische kansen.

Is jou inmiddels duidelijk geworden waarom je er werd uitgepikt bij de douane?

Van de Russische ambassade in Den Haag hoorde ik achteraf dat ik niet de enige was die die dag was teruggestuurd naar Nederland. Er zat ook iemand bij van Philips en drie journalisten, waarvan twee waarschijnlijk van de Volkskrant. En waarschijnlijk had het er mee te maken dat het ‘code rood’ was voor de Russen. Op Kerstavond was bekend geworden dat de VS weer nieuwe wapens zouden leveren aan Oekraïne. 

Het is spijtig dat de verhoudingen zo verstoord zijn. Maar hoezo vind je dat ‘zeer gevaarlijk’? 

Door de demonisering van Rusland begint er een draagvlak te ontstaan voor het voeren van een oorlog. Aan beide zijden.

In de Baltische staten houdt de NAVO schietoefeningen langs de Russische grens. Er vliegen Russische bommenwerpers langs de Noorzeekust. Er hoeft maar een ongelukje te gebeuren, in Oekraïne of in Estland, iemand van de NAVO of van het Russische leger die zijn geduld verliest, of een inschattingsfout maakt, en we hebben de poppen aan het dansen.

In juli 2016 heeft Gorbatsjov nog alarmerende woorden gesproken op de Russische televisie. Hij heeft gezegd de indruk te hebben dat de NAVO voorbereidingen treft voor een aanval op Rusland.

De Amerikaanse minister van Defensie James Mattis heeft afgelopen maand gezegd Rusland en China als een grotere bedreiging te beschouwen dan terroristische groeperingen als IS en Al Qaida.

Je kunt je afvragen hoe het mogelijk is dat de Amerikanen Donald Trump tot president hebben verkozen. Maar met Hilllary Clinton was het niet beter geweest. Als minister van Buitenlandse Zaken heeft ze er alles aan gedaan om de relatie met Rusland te verstoren, niet in de laatste plaats in Oekraïne.

In het begin van de jaren ’80 werd er in Nederland nog massaal gedemonstreerd tegen de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten. Het nummer De Bom van Doe Maar was een grote hit. Nu lijkt niemand in Nederland zich nog bewust van het gevaar van een kernoorlog. Hoe zit dat met de Russen? Zien die de ernst in van de situatie?

Ook in Rusland is het gevaar van een kernoorlog geen onderwerp van gesprek. Mensen willen er waarschijnlijk liever niet aan denken dat het met één knal afgelopen kan zijn. Het gaat het menselijk voorstellingsvermogen te boven.

Donald Trump heeft in zijn eerste persconferentie nog gewaarschuwd voor een ‘nuclear holocaust’, en de pers ervan beschuldigd het hem onmogelijk te maken de relatie met Rusland te verbeteren. Hoe verklaar jij de anti-Russische houding van de westerse media?

China en Rusland zijn opkomende machten, en de VS willen die de kop indrukken omdat ze streven naar alleenheerschappij. Zie de Wolfowitz-doctrine die ik in mijn boek noem, en Project For A New American Century. Natuurlijk speelt ook de lobby van de Amerikaanse wapenindustrie een grote rol. Die heeft er belang bij dat de spanningen tussen Oost en West in stand worden gehouden.

Wij in Nederland worden meegezogen in dat Amerikaanse verhaal van gecreëerde vijanden. We kunnen kennelijk niet onze eigen koers bepalen.

Jeltsin en later ook Poetin hebben te kennen gegeven open te staan voor een lidmaatschap van de NAVO. De toenmalige secretaris-generaal van de NAVO was voor, net als Duitsland en Frankrijk. Maar de Amerikanen waren tegen. Zij hebben de controlerende stem binnen de NAVO.

Zijn er nog andere partijen die belang hebben bij het opvoeren van de spanningen met Rusland en het afvoeren van Poetin van het politieke toneel? 

Tijdens de chaos van de jaren negentig had een club oligarchen zich het hele land toegeëigend. Toen Poetin de macht wilde terugbrengen bij de staat, en begon met het innen van achterstallige belastingbetalingen, is een aantal van die oligarchen naar het Westen gevlucht. In hun kielzog volgden personen als Masha Gessen, Bill Browder en Gary Kasparov. Die verdienen hun brood met het demoniseren van Poetin. Ze worden overal uitgenodigd, en komen overal, tot in de Balie en de Rode Hoed aan toe.

De Russen zien deze mensen als de Vijfde Kolonne. Ze zijn er heel erg allergisch voor. 

Je zegt in je boek een verschil te zien tussen de Nederlandse en de  Duitse pers.

Die vormen een positieve uitzondering. Veel vooraanstaande Duitsers pleiten in de media en in de politiek voor betere betrekkingen met Rusland en benadrukken dat de westerse waarden en vrijheid niet worden bedreigd door Rusland. De Duitsers kijken breder en minder door een NAVO-bril. Het lijkt alsof zij meer de ernst zien van een dreigende oorlog op ons continent. Zij begrijpen beter dat Rusland zich omsingeld voelt door NAVO-troepen en ze vragen zich af of de EU niet te ver is gegaan door Oekraïne binnen de Europese invloedssfeer te halen zonder Rusland hierin te kennen.

Je houdt in je boek een pleidooi voor een meer genuanceerde berichtgeving. Ben je hierover al eens in gesprek geweest met Nederlandse correspondenten en Rusland-deskundigen?

Om gericht met mensen hierover in gesprek te gaan ontbreekt mij helaas de tijd. Maar ik kom ze wel eens tegen, Hubert Smeets, Michel Krielaars en Peter d’Hamecourt. En ik heb wel eens aan ze gevraagd: “Waarom laten jullie maar steeds één kant van het verhaal horen?” Onder vier ogen is het goed praten met ze, vooral als ze een borrel op hebben. Dan erkennen ze soms zelf dat het niet deugt bij de media waarvoor ze werken. Maar op de televisie of in de krant vertellen ze weer het bekende verhaal over Rusland waar niks goed is of het deugt niet.

Wat vind je van de met belastinggeld betaalde website Raam op Rusland van Hubert Smeets en Laura Starink? Sommigen, waaronder Stan van Houcke, noemen dat een ‘anti-Ruslandwebsite’.  

Ik vind het niet te pruimen. Ik begrijp niet wat er met die mensen is gebeurd. Waarom schrijven ze alleen nog wat de Nederlandse politiek en media willen horen? Ik kon het vroeger zo goed met ze vinden. Ik kijk wel eens naar mijzelf in de spiegel; niet om mijn haar te kammen, maar met de vraag: “Ben ik misschien degene die de nuance uit het oog is verloren, in plaats van zij?” Maar ik denk dan: “Vroeger keek ik tegen ze op, omdat ze ouder waren dan ik en meer ervaren, en misschien zie ik nu pas hoe ze werkelijk zijn.”

Hubert Smeets en Laura Starink zijn nu geen correspondent meer bij het NRC. Maar hun opvolger Steven Derix is geen haar beter. In zijn artikelen ontbreekt elke nuance. Hij geeft zijn lezers de indruk dat Rusland een verschrikkelijk land is om in te leven, en dat alles de schuld is van Poetin.

Je lijkt een medestander te hebben in hoofdredactrice Eva Hartog van The Moscow Times. Zij vindt het beeld dat Nederlanders van Rusland hebben ‘zorgwekkend’ en noemt met name de lezers van NRC en de Volkskrant.

Dat ziet ze inderdaad goed. Maar in haar analyse van de Russische media zie ik dat zij echt een leerling is van Derk Sauer, de eigenaar van die krant. Ik ken hem nog van een cursus Ruslandkunde die wij gevolgd hebben, in 1993 of 1994. Ik heb respect voor hoe hij in de jaren negentig in Rusland een media-imperium heeft opgebouwd. Hij had dé persoon kunnen zijn die in Nederland het echte Rusland kon laten zien. Maar helaas. Wat ben ik teleurgesteld in hem. Het enige wat hem nog lijkt te interesseren is de vraag: “Hoe kom ik zo vaak mogelijk bij Jinek en De Wereld Draait Door?”

In navolging van Eva Hartog liet ook Pieter Waterdrinker onlangs weten dat er iets mankeert aan de berichtgeving over Rusland. Hij heeft zelfs Poetin in verdediging genomen tegen zijn westerse critici, en maakt geen gebruik meer van kwaadsprekende anonieme bronnen.

Pieter Waterdrinker heeft lange tijd in dubio gestaan. Vertel ik wat de politiek en media willen horen? Of vertel ik een genuanceerd verhaal? Tijdens borrels heb ik hem heel vaak kritisch gehoord over de Nederlandse Ruslandverslaggeving. Maar in zijn publieke optredens praatte hij weer heel anders. Ik ben blij dat dat nu anders is. Ik heb er ook respect voor, dat hij het uiteindelijk heeft aangedurfd kleur te bekennen.

Correspondent Joost Bosman van het Financieele Dagblad stelt dat het niet zo gek is dat Rusland vaker in het nieuws komt over mensenrechtenschendingen dan bijvoorbeeld een land als Duitsland. Hij zegt: “Als Amnesty International een rapport uitbrengt over mensenrechtenschendingen in Rusland, dan kun je daar als journalist moeilijk omheen.”  

Ik snap zijn reactie. Natuurlijk moet hij daarover schrijven, en ik prijs Joost Bosman voor zijn eerlijke verslaggeving. Maar ik vind het onterecht de huidige regering daar zo hard op af te rekenen. Het land komt van achthonderd jaar achterstand. Je kunt dan toch niet in tien jaar tijd alles goedmaken wat er fout is? Je mag dan ook wel kijken wat er in de afgelopen pakweg tien jaar is verbeterd. Zoals de hervorming van het gevangeniswezen, onder Dmitri Medvedev, toen die president was.
In tegenstelling tot Joost Bosman begin ik steeds meer waardering te krijgen voor Vladimir Poetin, omdat ik steeds meer ben gaan inzien wat het betekent om een land als Rusland te besturen. Russen, maar ook veel Oost-Europeanen, beschouwen het als een vanzelfsprekendheid dat de staat voor je zorgt. Ze nemen zelf weinig initiatief, stellen zich erg afhankelijk op. Dat is iets wat wij in Nederland maar niet kunnen bevatten. Steeds als de Russische overheid maatregelen neemt, dan zien wij dat als een verdere aantasting van de vrijheid van het Russische volk. Wat we niet zien is dat die maatregelen worden genomen bij gebrek aan initiatieven vanuit de bevolking zelf.

Hoe zie jij de rol van de mensenrechtenorganisaties in de demonisering van Rusland?

Bij organisaties als Amnesty werken veel mensen van goede wil, geweldig lieve mensen. Maar ik ben mij inmiddels gaan afvragen wat de werkelijke bedoelingen zijn van sommige van die organisaties. Zoals de NGO’s van meneer George Soros. Ik heb met eigen ogen gezien hoe die in Kiev de mensen opjutten om in opstand te komen. Ik ben daardoor gaan begrijpen waarom de Russen mensenrechtenorganisaties met argwaan bekijken.

Je beschrijft in jouw boek een oud-medewerker van de AIVD die met jou op groepsreis ging naar Rusland. Hij zag dingen die er niet waren, zoals drie mannen in een zwarte auto die hem achtervolgden, en moest uiteindelijk door de Nederlandse SOS-dienst worden teruggevlogen naar Schiphol omdat hij helemaal was doorgedraaid. De paranoïde wanen van deze meneer doen mij denken aan bepaalde politici in Den Haag die overal Kremlintrollen zien.

Het is een treffende vergelijking. Die meneer Buma die zegt dat de Russen vuurtjes stoken in Nederland, en mevrouw Ollongren die vreest voor Russische beïnvloeding van de gemeenteraadsverkiezingen. Wat moet ik daar verder op zeggen? Ik kan er met mijn pet soms niet bij hoe deze mensen denken. Het is voer voor psychiaters. Minister Sergej Lavrov van Buitenlandse zaken heeft een keer grappend gezegd: “Wij Russen voelen ons gevleid dat wij de Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben gewonnen.”

Ik probeer mij wel eens voor te stellen hoe ik zou hebben gedacht over Rusland als ik het land nooit had leren kennen. Ik denk dat het met je persoonlijkheid te maken heeft. Als iedereen in één richting praat, dan zullen de meesten denken: “Het zal wel zo zijn.” Slechts een enkeling denkt: “Klopt het wel?” Ik durf niet te zeggen dat ik tot de enkelingen had behoord. Ik kan het alleen hopen. Zo’n 95 procent van de Nederlanders die nog nooit in Rusland zijn geweest, hebben hun oordeel al klaar: “Het land deugt niet.” Het is bijna onmogelijk daar enige nuance in aan te brengen. Het is het gevolg van een jarenlange, dagelijkse stroom aan propaganda.

Op 18 maart kiezen de Russen een nieuwe president. Er zijn 14 kandidaten. Maar het wordt zo goed als zeker opnieuw Vladimir Poetin. Hoe kan dat? Jij verklaart Poetins populariteit uit de orde die hij heeft aangebracht in de chaos die zijn voorganger Jeltsin had aangericht in de jaren negentig. Toch is er de afgelopen jaren veel onvrede ontstaan over de toenemende sociale ongelijkheid, de dalende levensstandaard en diverse verkiezingen die oneerlijk zouden zijn verlopen. Hoe kan het dat geen van de kandidaten die het opneemt tegen Poetin er in slaagt daar politieke munt uit te slaan?

Dat is omdat de Russen het idee hebben dat geen van die kandidaten een plan B heeft, een geloofwaardig alternatief biedt voor de huidige koers van de regering. Bovenal zijn de Russen bang voor de zoveelste revolutie. Met het wildwest-kapitalisme van de jaren negentig nog vers in het geheugen zitten ze niet te wachten op een nieuw experiment. Ze kiezen voor safe. Voor zover ze ontevreden zijn en hopen op verbetering is die hoop niet gevestigd op andere politici maar op de huidige machthebbers.
Daar komt bij dat de meeste Russen helemaal niet geïnteresseerd zijn in politiek. Een praatcultuur zoals bij ons in Nederland, over ‘wat wil Pechthold’, ‘wat doet Rutte’ en ‘wat vinden we van Ollongren’, kennen ze daar helemaal niet. Ik zie het althans heel weinig in mijn omgeving: mensen uit de middenklasse en studenten aan de universiteit.

Al die demonstraties in Rusland lijken een ander beeld te geven. Volgens Ruslandkenner Bas van der Plas, die een aantal van die demonstraties bezocht, nemen ze al sinds enige jaren in aantal en omvang toe.

Ik herken dat niet. Op die demonstraties in Moskou en Sint-Petersburg wordt altijd flink ingezoomd, zodat het lijkt alsof ze heel groot zijn. Maar in werkelijkheid lopen er dan maar iets van 8000 mensen door de straten. Zet dat tegenover het inwonertal van Moskou: ruim 12 miljoen.

Je schrijft in jouw boek dat er in 2012 zoveel protestmarsen waren in Moskou dat het verkeer ernstig belemmerd werd, en je regelmatig te laat kwam op jouw afspraken.

Het leek toen inderdaad een doorgeslagen protestmaatschappij. Op de ene hoek stonden jonge anarchistische neo-bolsjewieken te protesteren en op een andere hoek aanhangers van Poetins partij Verenigd Rusland. Een paar stoplichten verder gingen veertig bejaarden met vlaggen van hamer en sikkel de straat over, om vervolgens bij de Doema op een protestmars van een anti-WTO beweging te stuiten. Het verkeer werd daardoor ernstig belemmerd.

Sinds een paar jaar moet je daarom een vergunning aanvragen voor demonstraties. Ik snap niet waarom wij daar in het Westen over vallen. Dat is bij ons toch ook normaal? Bij ons moet je toch ook een vergunning aanvragen om in protest de straat op te gaan? Soms krijg je zo’n vergunning niet, en als je dan toch gaat demonstreren, maakt de politie er een einde aan.

Poetin is, in tegenstelling tot zijn tegenkandidaten, iedere dag op televisie te zien. Dat zorgt er voor dat zijn populariteit groot blijft.

Die tegenkandidaten mogen van mij vaker op televisie, maar ik denk niet dat ze daarmee hun kansen vergroten. Ook bij de meeste Russen die buiten Rusland wonen is Poetin heel populair.

We horen in het Westen veel over Aleksej Navalny, die niet mee mag doen aan de verkiezingen en al een paar keer in de gevangenis is beland.

Drie jaar geleden zag ik nog wat in hem. Ik dacht: “Die doet tenminste wat. Hij heeft een leuke uitstraling. Hij vertegenwoordigt een nieuwe generatie Russen.”

Maar inmiddels is hij op de populistische toer gegaan, en roept nu dingen als: “Als ik president van Rusland wordt, dan gaan alle tsjorni, alle zwarten eruit.” (Tsjetsjenen en mensen uit de Aziatische voormalige sovjet-republieken, EvdB) Vergelijk dat met het beleid van de Russische overheid van de afgelopen tien jaar. Om het fundamentalisme onder moslims tegen te gaan is er flink geïnvesteerd in onderwijs, en ook in de ‘onderbuik van Rusland’, in de economieën daar, van de deelrepubliek Tsjetsjenië tot en met de buurlanden Kazachstan, Oezbekistan en Tadzjikistan.

Een andere presidentskandidaat waar we in het Westen veel over horen is tv-persoonlijkheid Ksenia Sobtsjak. Het NRC suggereert dat zij een verlengstuk is van Poetin en meedoet om de verkiezingen meer aanzien te geven en ook om stemmen bij de liberale partijen weg te kapen. Hoe zie jij haar kandidatuur? 

De reden dat de Westerse media haar afschilderen als een beschermeling van Poetin is omdat hij een student is geweest van Sobtsjaks vader, toen die professor was aan de Universiteit van Leningrad. En ook omdat Poetin in 1999 als premier een einde maakte aan het corruptieonderzoek dat tegen haar vader liep. Maar ik zie niet hoe Poetin belang heeft bij de kandidatuur van Ksenia Sobtsjak. Geen van de andere liberale kandidaten vormt een bedreiging voor Poetins herverkiezing. Ook Sobtsjak maakt geen enkele kans. De Russen zien haar als talkshowpresentatrice en glamourgirl. Iedereen die weet wat ervoor nodig is Rusland te besturen lacht om haar kandidatuur. Ze heeft geen enkele bestuurlijke ervaring. Ze heeft zelf ook al aangegeven dat ze weinig kans maakt Poetin op te volgen. De reden waarom ze dan toch meedoet? Ze staat graag in de belangstelling. En misschien ook om te kijken hoever ze komt. 

Jij zegt: ‘Wij wanen ons in het Westen superieur aan Rusland.’ Zijn er zaken waarvan jij zegt: Wij kunnen nog een voorbeeld nemen aan Rusland?

Op zaterdagavond lijkt het hier in de binnenstad van Arnhem een sport te zijn zoveel mogelijk MacDonalds-zakken en Coca Cola-flessen op straat te gooien. Als je op zondagochtend door de stad loopt is het een grote ravage. In Rusland zal je zoiets nergens zien. Mensen spreken elkaar er op aan dat het not done is je afval op straat te gooien.

Ik zie daarnaast dat het de norm is in Rusland om niet al te luidruchtig te praten in publieke ruimtes, zoals in restaurants, op vliegvelden, op scholen, in de metro, op vergaderingen. Dreinende peuters worden terecht gewezen. In de metro zie je jonge mensen opstaan voor ouderen en heren voor dames.

In Nederland leggen wij dat negatief uit. We zien het als een achteruitgang dat de Russen conservatiever en patriottischer worden, het gezinsleven voorop stellen en dat de kerk weer een grotere rol gaat spelen. Maar ik ervaar het als een verademing de mensen zo te zien knokken voor beschaving. Ze doen hard hun best om, na de ellende van het communisme en de chaos van de jaren negentig, hun land weer op de rails te krijgen.

Andere zaken waar we in Nederland een voorbeeld aan kunnen nemen?

De Russen zijn er trots op dat hun land geen noemenswaardige staatsschulden meer heeft. Dit in tegenstelling tot de megaschulden van de VS en de EU.

De Russen zijn ook erg gesteld op hun cultuur. De theaterzalen zitten avond na avond bomvol. Ze zijn trouw aan hun tradities, zoals Internationale Vrouwendag. Dan komt meneer Grolsch naar mij toe en die vraagt: “Wat moet ik daar toch mee? Dan wordt er zeker weer van mij verwacht dat ik aan de vrouwelijke medewerkers rozen uitdeel en gedichten van Tolstoi?” Dan zeg ik: “Dat is wel de manier om uw waardering te tonen aan de vrouwen hier, en als u daar in meegaat, dan geven ze u het beste wat ze te bieden hebben.” Maar dan zegt meneer Grolsch: “Ik wil helemaal niks met cultuur, ik wil dat het personeel mij helpt de omzet te versnellen.”

Daar gaat het dus mis tussen de Russen en de Nederlanders. Zij willen gewaardeerd worden om hun eigen identiteit, en wij kunnen daar maar geen begrip voor opbrengen.

Hoe is de positie van de vrouw in Rusland?

Aan de ene kant ongeëmancipeerd. Je ziet weinig mannen achter een kinderwagen lopen of een aardappeltje meeschillen. Maar aan de andere kant is de Russische vrouw veel geëmancipeerder dan de Nederlandse. In Rusland zitten er veel meer vrouwen op topfuncties. Dat is een erfenis van het communisme. De Russische vrouw is al decennialang hoogopgeleid. Ze heeft recht op een zwangerschapsverlof van een jaar en de garantie dat ze bij terugkeer op haar werk weer aan de slag kan in haar oude functie.

Wat heb jij met Catharina de Grote? Jij verbeeldt haar in jouw solovoorstellingen, en er staat een borstbeeld van haar in jouw Rusland & Oost-Europa Academie.

Er is veel dat ik in haar herken. Zij was een vrouw die leefde tussen twee culturen, de westerse en de Russische. Van Duitse prinses werd ze tsarina van Rusland. Zij stuitte op veel onbegrip van westerse tijdgenoten als Voltaire en Montesquieu, die vonden dat ze het land waarover ze regeerde niet snel genoeg hervormde. Dan schreef ze teleurgesteld: “Die filosofen en politici zitten daar in hun westerse studeerkamers en chique paleizen, en dan denken ze dat ze mij kunnen vertellen hoe ik van Rusland in een paar jaar een Europees land moet maken. Ze hebben geen idee van het grote verschil in cultuur en mentaliteit.”

Ik ervaar dat net zo. Dan zie ik zo’n Frans Timmermans, of in de VS Hillary Clinton. Het zijn geen grote filosofen als Voltaire en Montesquieu, maar ze zijn even betweterig. Ze eisen van de Russische regering dat die het land à la minute omtovert in een democratie naar westers model. Ik kan mij daar flink aan ergeren. Dat heb ik gemeen met Catharina.

Jij stelt dat Poetin een enorme populariteit geniet bij Russische vrouwen. Hoe verklaar je dat?

Het is waar. Ik schat zijn populariteit bij vrouwen op 82 procent, uit alle lagen van de bevolking, van jong tot oud. Ze hangen aan Poetin. Heel apart. Ik vraag wel eens aan de vrouwen die ik ken, bij de Rotary, in het orkest waar ik speel en op de universiteit. “Wat zien jullie toch in die man?” De antwoorden die ik dan hoor komen meestal aardig overeen: “Hij drinkt en rookt niet, hij sport, hij is een patriot, hij wil het beste voor Rusland, hij heeft ons uit de ellende geholpen en heeft ons land weer op de kaart gezet.”

Ik zeg wel eens grappend tegen mijn studentes: “Prima als je hem zo’n goede president vind. Maar je moet geen Poetin t-shirt aantrekken, want dan ga ik gillen.”


Russische media en Nederlandse Ruslandverslaggeving

Dit interview is onderdeel van een reeks interviews en artikelen van Eric van de Beek over de Russische media en de verslaggeving van Nederlandse media over Rusland. Eveneens verschenen in deze reeks:

Posted on

Verdere escalatie terroristische aanslagen door terugkeer jihadisten

West-Europese veiligheidsexperts hebben een gedetailleerde analyse over jihadisten gepubliceerd. Daaruit kwamen de volgende, soms weinig verrassende, zaken naar voren: Dat het meestal om mannen tussen de 15 en 69 jaar oud gaat. De helft van hen is vrijgezel, terwijl bijna een kwart getrouwd is en kinderen heeft. 40,2 procent van de jihadisten was werkloos, meer dan 41 procent had een strafblad, een derde psychologische problemen. Meer dan 35 procent werd voor de ‘heilige oorlog’ in Syrië geworven door de massieve internetpropaganda van ‘Islamitische Staat’ (IS) en bijna 48 procent door persoonlijke contacten in hun land van herkomst.

In de afgelopen tijd werden de eerste gevallen bekend waarin vanuit Syrië als gesneuveld gemelde jihadisten in werkelijkheid nog in leven waren en met valse identiteitspapieren naar een Europees land terug gekeerd waren, naar het zich laat denken om daar hun ‘heilige oorlog’ voort te zetten.

Terrorisme-expert Peter Neumann van het Londense King’s College alsmede de Zwitser Léon Gaucher, die als een van de eersten sinds 2005 over jihadisten publiceert, vrezen dat jihadisten vanwege hun steeds verdere terugdringing in Syrië “een nieuwe escalatiegraad, een nog gruwelijker aanslag zullen beramen, om sterker de aandacht te trekken. Ze willen angst en paniek verbreiden. Daarvoor zijn steeds dramatischer aanslagen nodig.”

Neumann sluit zelfs niet uit dat er op enig moment chemische wapens gebruikt zullen worden bij terroristische aanslagen in Europa.

Posted on

“Ieder mens heeft wel iets te verbergen”

Volgens Cybersecurity-expert Arjen Kamphuis stevenen we in Nederland af op een politiestaat. Met inlichtingendiensten die alles van iedereen weten, heeft het individu niks meer in te brengen tegen de machtige overheid.

Arjen Kamphuis adviseert bedrijven en overheden over de beveiliging van hun netwerken. Zakelijk gaat het hem voor de wind, maar in zijn missie burgers te doordringen van het belang van privacy lijkt hij een roepende in de woestijn. “Ik moet stoppen mij daarover boos te maken”, zegt hij. “Ik probeer het inmiddels te bekijken met een geamuseerde verbaasdheid.”

Een gesprek (op persoonlijke titel) over: de killswitches van de NSA, de lessen van de Tweede Wereldoorlog, het hacken van stemcomputers, chantage en intimidatie van inlichtingendiensten, de CIA als hoeder van de democratie, tv’s die je in de gaten houden, terroristen die altijd hun paspoort achterlaten, Russische fantoomhackers, de War on Terror, de Volkskrant die ons Irak heeft ‘ingeluld’, de iPads van het kabinet Rutte, de marteling van Julian Assange en het grote wachten op het ‘digitale equivalent van de Watersnoodramp’.

Je hebt gestemd op lijsttrekker Ancilla van de Leest van de Piratenpartij. Ze heeft geen zetel gehaald in de Tweede Kamer. Teleurgesteld?

Ik vind het jammer voor Nederland dat we geen Ancilla hebben in Den Haag. Het tekent de collectieve hersenloosheid, het totale gebrek aan toekomstvisie. Negentig procent van het politieke debat ging over vragen als: ‘U bent een zetel gedaald in de peilingen, wat vindt u daarvan?’ Over belangrijke vraagstukken als het klimaat en digitale burgerrechten werd niet of nauwelijks gesproken.

Je bent verhuisd naar Duitsland. Daar is het anders?

In Nordrhein-Westfalen, dat vergelijkbaar is met Nederland qua inwonertal en economie, beschikt de Piratenpartij over 17 van de 237 zetels. Duitsland heeft natuurlijk ook een andere geschiedenis, of eigenlijk: ze hebben andere lessen getrokken uit hun geschiedenis. Duitsers erkennen dat ze dader kunnen zijn of zijn geweest. Ze leren hun kinderen vanaf hele jonge leeftijd: dit is wat er is gebeurd, en het kon gebeuren omdat wij het hebben laten gebeuren, en het is jouw plicht als Duitse burger om het nooit meer te laten gebeuren. Vergelijk dat met Nederland. Toen ik in de jaren zeventig en tachtig in het basis- en middelbaar onderwijs zat, heb ik vooral geleerd: de Duitsers waren slecht, wij waren goed en Anne Frank was zielig. Op 6 mei 1945 zat heel Nederland in het verzet met terugwerkende kracht, en never mind de politionele acties in Nederlands-Indië.

Politiek in Nederland is een belangenstrijd tussen individuen en groepen. Er is geen grotere context, een collectief verhaal, iets waar we met z’n allen voor staan of naartoe willen. Dat maakt het allemaal heel plat en leeg. En intussen rooft het corporate gebeuren in Nederland de hele tent leeg.

Waarschijnlijk was de uitslag voor de Piratenpartij anders geweest als er gestemd was met stemcomputers?

We hebben wel schertsend gezegd dat als de overheid zo stom was geweest van stemcomputers gebruik te maken, er maar één manier was om het ze voorgoed af te leren, en dat was: de verkiezingen hacken en de Piratenpartij 148 zetels te geven. Met alles wat we nu weten, over de diverse zwakheden in het systeem, was het zeker gelukt met tien of twintig man en een half jaartje voorbereiding.

Helemaal makkelijk was het geweest als we nog de oude Nedaps hadden gehad, waarvan de Nederlandse overheid zei dat er geen problemen waren, totdat er een paar hackers, Rop Gonggrijp en zijn club, op televisie demonstreerden dat het tegendeel het geval was. Die geschiedenis heeft geleerd dat het geen zin heeft een rationeel gesprek te voeren op een kamertje in een ministerie. Als er een rotte vis is, dan moet je die demonstratief voor het gezicht houden van de dames en heren politici, publiekelijk, met alle media erbij.

Zijn er concrete aanwijzingen geweest dat de Russen zich hebben willen bemoeien met onze verkiezingen?

Ik heb nog nooit iets gezien wat daar op wijst, en ook niet dat ze zich hebben willen bemoeien met de Amerikaanse verkiezingen. Ik heb wel bewijzen gezien dat de CIA in meer dan tachtig nationale verkiezingen heeft geïntervenieerd.

Hoe is het gesteld met onze privacy? Wat is daar nog van over?

Tenzij je radicale maatregelen neemt zijn de levens in de westerse wereld 100 % transparant voor een hele lange lijst diensten, en dat beperkt zich niet tot statelijke actoren, maar dat kunnen ook grote bedrijven zijn, die al dan niet samenwerken met overheden, en in die rol ook zelf toegang hebben tot dingen.

Je telefoon kan afgeluisterd worden, je laptop, je smart-tv. Eigenlijk wisten we dit al voor de onthullingen van Edward Snowden in 2013, maar sinds Snowden kennen we de technische details, en na Snowden nog weer wat meer technische details.

Wikileaks kwam in maart 2017 met Vault 7, een nieuwe reeks onthullingen over de technologische werkwijzen van de CIA.  Is het nog erger dan we dachten?

Telkens als we weer iets leren, blijkt het toch weer een tikkeltje erger te zijn. Ik ga er nu van uit dat alles wat technisch mogelijk is en voor minder dan tien miljard dollar gebouwd kan worden, ook daadwerkelijk bestaat. Vrijwel alle gebruikelijke technologie die we hebben is niet te vertrouwen, want zit onder een buitenlandse killswitch, een soort achterdeurtje, waarmee deze vanuit het buitenland kan worden uitgezet, en ook dat alle informatie die er doorheen beweegt, kan worden bekeken en gemanipuleerd.

Als het er op aankomt, kun je dus niks vertrouwen, niet dat het systeem dat jij gebruikt voor jou werkt, dat de informatie die je ziet klopt en dat de informatie die je er in stopt terecht komt waar je wilt dat die terecht komt. Het is niet jouw computer. Je mag wel met je vingers aan het toetsenbord zitten, en je ziet wel iets op het scherm, en soms kan het ook best wel kloppen, maar jij hebt daar niks over te vertellen. Dus als jij je computer gebruikt en daar iets mee doet in Nederland, bijvoorbeeld een ziekenhuis, gemeente of bedrijf aansturen, dan kan dat prima, maar het is alleen bij de gratie van een buitenlandse partij die op dat moment niet de knop indrukt.

Want als die buitenlandse partij de knop indrukt?

Dan kan het zijn dat jouw systeem het helemaal niet meer doet, of misschien nog wel erger: dat datastromen gemanipuleerd worden, en dat je dus denkt dat je de werkelijkheid ziet, maar dat het iets heel anders is.  Je denkt bijvoorbeeld dat je een artikel leest op de website van de NOS, maar het is geen artikel van de NOS, het is een artikel dat ze willen dat je leest en waarvan je denkt dat het betrouwbare informatie is.

We weten uit de Snowden-documenten dat men die technische mogelijkheden heeft om de inhoud te manipuleren van een pagina terwijl die reist van de webserver naar jouw computer. Je kunt dus op het niveau van individuele gebruikers het nieuws aanpassen. Je kunt op die manier verwarring stichten, groepen tegen elkaar opzetten.

Ik zeg niet dat het dagelijks gebeurt bij iedereen, maar de technische capaciteit is er. In elk geval weten we dat Amerikaanse inlichtingendiensten een lange geschiedenis hebben van het creëren van narratieven om beleidsdoelstellingen te halen. Noem het nepnieuws. Voor 2016 heette het nog propaganda.

Wat is voor jou de grootste openbaring van Vault 7?

Dat daadwerkelijk operationeel gebruik wordt gemaakt van de technische mogelijkheden die Snowden geopenbaard heeft. En dat er dus geen enkele rem zit op de activiteiten van Amerikaanse geheime diensten om elk apparaat waar zij informatie mee kunnen verzamelen te manipuleren en daarvoor in te zetten.  Er is geen enkele wettelijke of morele limiet.

En dat doen ze met medewerking van de fabrikanten?

Vaak wel. Bedrijven als Apple hebben geen enkele keuze. Als een Amerikaanse inlichtingendienst iets van ze vraagt, dan kunnen ze geen ‘nee’ zeggen. Dan is het: ‘ja’, of ‘ja graag’. Het maakt dus ook niet uit of Apple daar met liefde aan meewerkt of met frisse tegenzin. Voor jou als eindgebruiker is het resultaat hetzelfde. De Amerikaanse overheid is de grootste klant, en heeft ze wettelijk by the balls.

Waarom is privacy zo belangrijk? Velen hebben een houding van: ‘Ik heb niks te verbergen, Ze mogen alles van mij weten, behalve mijn pincode’.

Privacy is het mensenrecht dat je hebt om al die andere mensenrechten te kunnen bevechten. Als jij je wilt verzetten tegen de macht, of dat nou een bedrijf is of een overheid, dan heb je samen met anderen daarvoor privacy nodig om je te kunnen organiseren als tegenmacht. Als je dat niet hebt, dan ben je volledig overgeleverd aan de machtigen van deze planeet. En als zij zich misdragen, dan kun jij niks meer terugdoen.

Dan maakt het bijvoorbeeld niet meer uit dat jij als journalist bronbescherming hebt, omdat je je bronnen dan in de praktijk niet meer kunt beschermen, want die hebben geen privacy meer. Het is dan niet langer mogelijk om met onderzoeksjournalistiek bedrijven en overheden scherp te houden. Dan eindig je dus in een heel vervelend soort samenleving, waarvan we de afgelopen eeuw genoeg voorbeelden hebben gezien.

De gsm van Merkel werd afgeluisterd door de NSA, weten we dankzij Snowden. En de VS chanteren Duitsland met afgeluisterde informatie, onthulde een Duitse insider, Werner Weidenfeld, live in een tv-show.

Duitsland is nog steeds een bezet land. En met behulp van hun inlichtingendiensten houden de Amerikanen het ook bezet. Het doel van mass surveillance, grootschalige observatie, is altijd geweest; de politieke en economische manipulatie van andere landen door de VS.

Toch gebeurt er in Duitsland wel iets. Onderdelen van de Duitse overheid stappen af van onveilige computersystemen, ze versleutelen hun dataverkeer en gebruiken niet langer reguliere smartphones. In tegenstelling tot Nederland overigens, waar de iPads in de kabinetsvergadering op tafel liggen.

De Bundesnachrichtendienst (BND) is een paar keer gemept door de Duitse overheid omdat onderdelen van de BND trouwer bleken te zijn aan hun Amerikaanse partners dan aan de Duitse overheid die ze formeel aanstuurt.

Maar zo’n BND, die gedetailleerde dossiers heeft over iedereen die in Duitsland politiek iets voorstelt, is heel moeilijk politiek te managen, want die hebben alle dirty details over alle politici. Als die dus vervelend worden, dan lopen ze het risico dat hun dossier terecht komt op de redactie van Bild.

Ook Duitsland heeft zijn Deep State?

Alle landen hebben dat in zekere zin. Duidelijker dan in Duitsland zie je het in het Verenigd Koninkrijk. Daar zijn MI5 en MI6 een staat in een staat. Er is geen enkel toezicht op. Elke politicus in het land weet: ‘Don’t fuck with MI5’. Want elke joint die je hebt opgestoken sinds je zestiende en elke seksuele escapade staat in je dossier en kan zo bij The Sun belanden.

Ze bestaan al bijna een eeuw, en hebben nog nooit een budgetreductie gehad. Of het nu oorlog was of vrede. Fuckups, of geen fuckups. De enige rode draad is altijd geweest: meer macht, meer mensen, meer middelen.

Iedere politicus heeft wel iets te verbergen en is dus chantabel?

Ieder mens heeft wel eens iets gedaan in zijn leven waarvan hij liever niet heeft dat zijn vrouw, zijn moeder, zijn kinderen en de rest van de wereld het weet. Dat is namelijk omdat we allemaal maar mensen zijn. En dan sta je kansloos tegenover een organisatie die heel goed is in alles weten, en daar vrijwel onbeperkt middelen tegenaan kan gooien, en ook nog volledig buiten de wet kan opereren. Inlichtingendiensten worden niet beperkt door wat mag. Ze doen in grote lijnen wat ze willen. Er is in theorie wel een wettelijk kader, maar in de praktijk is het een wassen neus.

De Commissie Stiekem, die vanuit de Tweede Kamer toezicht houdt op de AIVD en MIVD, is een wassen neus?

Het zit in de natuur van de inlichtingendiensten dat ze buiten de wet opereren, omdat ze zich anders niet te weer kunnen stellen tegen andere inlichtingendiensten. Dus dat het zo werkt is goed te begrijpen.

Mensen lijken graag bereid hun privacy te offeren in ruil voor meer veiligheid. Ze denken dat hiermee terroristische aanslagen kunnen voorkomen en dat zware misdrijven, zoals moord en de handel in kinderporno, beter kunnen worden aangepakt.  Zijn we er in veiligheid op vooruitgegaan? Zijn er veel aanslagen voorkomen?

Londen is de stad met het grootste aantal bewakingscamera’s per hoofd van de bevolking en per vierkante meter, meer dan enige andere plek op aarde.  Een paar jaar geleden is er een groot intern rapport van de London Metropolitan Police gelekt. De conclusie was: ‘It doesnt work’. Er is geen enkel bewijs dat al die camera’s preventief werken of significant helpen in de opsporing.

In 1993 was er de spraakmakende zaak van de moord op het 2-jarige jongetje James Bulger In Liverpool. Die werd opgelost dankzij bewakingscamera’s in een winkelcentrum.

Als je ergens een miljard pond tegenaan gooit , dan is er altijd wel een resultaatje te vinden. Maar de vraag die je je altijd moet stellen is: wegen de kosten en de beperking van de burgerrechten op tegen de resultaten? En ook: kun je met hetzelfde geld meer bereiken als je het anders besteedt, bijvoorbeeld aan meer dienders op straat en beter onderwijs?

We hebben ondanks al die bewakingscamera’s onlangs weer een aanslag gehad in Londen. De dader was bekend bij de politie.

Het heeft dus weer niet gewerkt. Parijs, Brussel, Madrid, London 2005, Bali, 9/11… mass surveillance heeft niet geholpen.

We leven nu 16 jaar na 9/11. Kijk wat de War on Terror die daaruit voortvloeide ons heeft gebracht. We zijn onveiliger dan ooit. Want we hebben een hele serie failed states gecreëerd, die een bron zijn geworden van ellende.

Vergelijk wat we nu doen met de manier waarop ze destijds de IRA hebben aangepakt. Toen de IRA wekelijks bommen liet ontploffen in Londen, heeft niemand voorgesteld dat we Belfast gingen bombarderen, of dat we een land gingen bezetten dat niks te maken hadden met de bommen van de IRA.

Experts van MI5 en FBI zeggen ook allemaal: Je rolt een terroristisch systeem niet op met mass surveillance, en ook niet met militaire interventies. Dat weten we van de ervaring die we in Europa hebben met het oprollen van de IRA, en ook de ETA, de Rote Armee Fraktion en de Rode Brigades. Je rolt ze op met goed politiewerk en door te onderhandelen met de civiele poot van zo’n organisatie over de grieven die zij hebben. Je moet die grieven adresseren, of in elk geval bespreekbaar maken, zodat je ze omkat van een terroristische organisatie naar een legitieme, politieke organisatie, die binnen een democratisch kader kan strijden voor de belangen van hun achterban.

Overigens zien wij ons in het Westen als slachtoffers van het terrorisme, maar als ik even naar de cijfers kijk, dan komen wij er nog goed vanaf. West-Europa is een paar honderd mensen kwijt geraakt. Irak zo’n 2 miljoen. Terrorisme in Europa is een statistisch randverschijnsel. Er gaan meer mensen dood in West-Europa aan slecht gelegde stoeptegels, doordat ze hun heupen breken en overlijden aan de complicaties, dan aan terrorisme.

De Amerikaanse president Eisenhower waarschuwde voor het military-industrial complex, de toenemende invloed van de wapenindustrie op de politiek. We kunnen inmiddels misschien spreken van een military-surveillance-industrial complex?

Mass surveillance is een extensie van hetzelfde mechanisme. Overheden willen een mechanisme in handen hebben om hun burgers in het gareel te houden, en er is niks zo effectief en goedkoop als mass surveillance. Het enige wat je hoeft te doen is mensen bang te maken om hun mening te uiten.

Arjen Kamphuis (foto: Dennis van Zuijlekom)

In workshops hoor ik mensen die ontkennen dat we in Nederland mass surveillance hebben, maar als ik ze adviseer Tor Browser te installeren, zeggen ze: ‘Dat doe ik niet, want dan gaat de overheid mij in de gaten houden’. En dat is dan een en dezelfde persoon die binnen drie minuten die twee uitspraken doet, zonder dat hij in de gaten heeft dat hij Orwelliaanse doublethink aan het plegen is. Dus: hij ontkent dat het bestaat, want, zeg hij: ‘We zijn een democratie’ – om vervolgens drie minuten later te zeggen: ‘Ik ga geen Tor downloaden want dan kom ik op de radar van de overheid’.

Mensen weigeren eenvoudig te accepteren dat de Nederlandse overheid misschien wel trekjes heeft die in die richting wijzen. Het gebruiken van Tor en het versleutelen van je e-mail is een politieke daad geworden. Je speelt je dan in de kijker.

Het feit dat er mensen zijn die dit niet durven: hun mensenrecht op privacy op legale wijze regelen – toont aan hoe stuk je samenleving al is. Dan leef je feitelijk al in een politiestaat. Het is dan weliswaar nog niet zover in Nederland dat op dagelijkse basis SWAT-teams deuren van politieke activisten komen inbeuken, maar dat is ook helemaal niet nodig, want mensen censureren zichzelf al.

Zie jij aanwijzingen dat er bewust wordt ingespeeld op de angst voor terrorisme om de privacy steeds verder af te kunnen schaffen? Jij stelt dat labiele mensen er toe worden aangezet om aanslagen te plegen.

De meeste plannen voor terroristische aanslagen in de VS na 9/11 zijn niet gemaakt door terroristen, maar door de FBI, met de bedoeling mensen die tot zoiets in staat zijn in de val te lokken. FBI-informanten voorzien ze van geld en wapens, en de FBI pakt ze op voordat ze toeslaan. In rechtszaken tegen deze mensen blijkt dan vaak dat ze helemaal niet van plan waren om een aanslag te plegen, maar dat de  informanten van de FBI flink op ze hebben ingepraat om ze zover te krijgen.

Het is toch ook opmerkelijk dat terroristen altijd paspoorten achterlaten of bij zich dragen? Ja, sorry, als je dat gelooft… Maar de meeste mensen willen het kennelijk allemaal graag geloven, of geloven het niet, maar vinden het niet belangrijk genoeg om zich er druk over te maken. Anders liepen er nu 80.000 mensen in optocht met brandende toortsen door Den Haag.

Hoe onderscheiden we een false flag van een echte aanslag?

Je bullshitradar moet keihard tekeer gaan als je ziet dat het volledige mediasysteem binnen negentig minuten na een event een compleet verhaal heeft wat intern consistent lijkt te zijn over alle mediabronnen heen.

Zie MH17. Er dwarrelden nog dingen uit de lucht, maar de hele Nederlandse media, alle instituties, onafhankelijk van elkaar, leken het complete antwoord al te hebben. Dan denk ik: ‘We are being played, again’.  Het is een psychologische tactiek: als de emoties vers zijn, dan moet je de boodschap er in rammen bij de mensen. Sla de CIA en MI5 handboeken er maar op na.

Zijn er na de onthullingen van Snowden nog dingen ten goede veranderd?

Europese instellingen mogen sinds 1 februari 2016 persoonsgegevens niet langer opslaan op Amerikaanse servers. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vastgesteld in een juridische uitspraak. Die gaat dus 180 graden in tegen de dominante technologische trend, zeker in een land als Nederland, waar we alles weggeven aan Amerikaanse bedrijven die onder Amerikaans recht opereren, ook al staan hun servers in Europa. En ondanks die uitspraak van het Hof, die hard is en niet onderhandelbaar, probeert de Europese Commissie de boel weer recht te plakken, waarbij ik dan denk: voor wie werken jullie eigenlijk? Kennelijk niet voor de belangen van Europese burgers. Daar is dus iets heel geks aan de hand.

We leven nu drieënhalf jaar na Snowden. Er is onweerlegbaar documentair bewijs dat vrijwel alle systemen die wij gebruiken in Nederland kunnen worden gemanipuleerd, afgeluisterd en uitgezet, en dat daar gebruik van gemaakt kan worden in het nadeel van onze samenleving. Dan zou je zeggen: dan gaan we iets doen. Maar in Nederland hebben we er niet eens een gesprek over.

Rationele informatie is dus kennelijk niet in staat een politiek momentum te creëren. Je hebt dan blijkbaar iets nodig, een digitaal equivalent van de Watersnoodramp van 1953, om het politieke systeem wakker te schudden. Denk bijvoorbeeld aan een crash van ons financiële systeem als gevolg van manipulatie van informatiestromen. Als mensen drie dagen geen pinbetalingen kunnen doen, dan moet je eens zien wat er gebeurt. In 1933 wisten we al dat we een probleem hadden met onze dijken, maar pas twintig jaar later, nadat de dijken waren doorgebroken, zijn we het gaan fixen.

Jij bent bevriend met Julian Assange.  Je bezoekt hem wel eens, in de ambassade van Ecuador in Londen. Hoe gaat het met hem?

Hij heeft het mentaal heel zwaar, wat goed te begrijpen is als je, zonder dat je iets hebt gedaan of in staat van beschuldiging bent gesteld, in feite gevangen zit en letterlijk met de dood bedreigd wordt door militaire hyperpowers.

Hillary Clinton heeft zich hardop afgevraagd: ‘Can’t we drone this guy?’ Haar adviseur Bob Beckel riep op tv: ‘We should illegally shoot the son of a bitch’. Als mensen op dat niveau dat soort uitspraken doen, dan is het geen lolletje meer.

De Working Group on Arbitrary Detention van de Verenigde Naties, die normaal uitspraken doet over landen als Birma, heeft een glasheldere uitspraak gedaan: de situatie waarin Julian Assange verkeerd is niet legitiem en staat gelijk aan marteling. Amerika, Zweden en het Verenigd Koninkrijk moeten onmiddellijk stoppen, hem vrijheid garanderen, en hem een schadevergoeding betalen.

In Nederland wordt het niet eens gemeld, we hebben het er niet over. Wij in Nederland hebben het liever over de persoon Assange, of je hem wel of niet leuk vindt, dan over de vraag: hoe het kan dat er geen politieke shitstorm uitbreekt over het feit dat wij nauwe banden onderhouden met landen als het Verenigd Koninkrijk en Zweden, die een journalist op zo’n manier behandelen dat de Verenigde Naties zeggen: het staat gelijk aan marteling. Als hetzelfde in Birma gebeurt, dan staat iedereen op zijn achterste benen.

Ook hier zie je: je kunt in Nederland bijna geen volwassen gesprek meer voeren over de feiten. Je kunt alleen nog op een fantasie-eilandje een beetje in de marge klooien.

Heb je Assange wel eens gevraagd waarom WikiLeaks vooral documenten lekt van de Amerikaanse overheid?

Wat je hier ziet: de media creëren een beeld van Wikileaks, en vervolgens beschuldigen ze Wikileaks van dat gecreëerde beeld. Wikileaks is begonnen met het adresseren van corruptie in Kenia in 2006. En ze doen het nog steeds: documenten lekken van andere landen dan de VS. Zoals over de corruptie binnen het Russische overheidsapparaat en staatsbedrijven. En over hoe Rusland in de jaren negentig, met behulp van Amerikaanse adviseurs van Harvard, en onder leiding van het IMF, volledig economisch werd uitgekleed en leeggeroofd, waar de Russische oligarchen uit zijn voort gekomen.

Maar op de een of andere manier vinden we dat dan weer niet interessant om over te schrijven, omdat het niet in het narratief past van het goede Amerika en het slechte Rusland. Ik neem daarom, op een handjevol uitzonderingen na, Nederlandse journalisten niet meer serieus. Het zijn een stel kleuters. Levensgevaarlijke kleuters, die met vlammenwerpers spelen, en ons straks weer een oorlog in lullen, zoals ze dat al een paar keer hebben gedaan de afgelopen vijftien jaar.

Maar het is wel zo: Wikileaks lekt vooral Amerikaanse documenten.

Ja, en met recht. Want welk ander land voert dagelijks bombardementen en dronestrikes uit op zeven landen tegelijk, en schiet burgers dood, inclusief hun eigen burgers, waarvan sommigen minderjarig zijn,  zonder vorm van proces? Dus dat een bepaald land bovenaan het lijstje van Wikileaks staat is niet gek.

De meeste mensen, zelfs journalisten die over Wikileaks schrijven, hebben de website van Wikileaks nog nooit bezocht. Het kost ook moeite, maar wat gebeurt er als je het niet doet? Dan ga je er over lezen in de Volkskrant, de krant die ons Irak heeft ingeluld.

Word jij extra in de gaten gehouden? Vanwege jouw contacten met Assange of anderen?

Ik was verhuisd naar Duitsland, had net een nieuw appartement. We waren anderhalve dag weggeweest, en bij thuiskomst, bij het openen van de buitendeur kwam de cilinder uit het slot.  Dan weet je dus dat er iemand in je huis is geweest, en als daar dan niks van waarde is verdwenen, dan weet je: het was waarschijnlijk een waarschuwing. En zo zijn er meer dingen gebeurd.

Of ik digitaal gevolgd wordt, weet ik niet. Professioneel opgezette surveillance van een inlichtingendienst heb je niet door, tenzij de dienst wil dat je die doorhebt. En heel vaak willen ze dat, om je te intimideren.

Maar jij laat je niet intimideren?

Ik ga nog wel even door. Maar de laatste jaren ben ik mij wel meer gaan focussen. Met politiek activisme kun je eindeloze hoeveelheden energie verbranden aan dingen die nergens toe leiden. Dan moet je af en toe zeggen: Deze laat ik even aan mij voorbijgaan, vraag maar aan iemand anders. Of: Hier kan ik niet winnen, dus laat maar. Wat betreft Nederland: ik weet niet meer zo goed wat je hier nog moet zeggen of doen. Zie alleen al het feit dat Nederland achterop wil lopen in de strijd tegen de klimaatverandering, terwijl wij er als eerste Europese land fysiek door zullen verdwijnen. Ik weet niet wat je daar nog over moet zeggen. In een vrije samenleving heb je het recht collectief zelfmoord te plegen, maar het is wel vreemd om het te zien gebeuren.

Door de nieuwe Nederlands afluisterwet mogen ook burgers die nergens van verdacht worden worden gevolgd. Maakt dat wat uit voor onze privacy? De NSA houdt nu toch al iedereen in de gaten?

Waarschijnlijk is de nieuwe wet bedoeld om technische praktijken die al gebeurden met terugwerkende kracht legaal te maken. Zo gaat het wel vaker namelijk. Zo heeft de Nederlands overheid, lang voordat de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) was ingegaan, elektronische tools ingekocht, onder meer bij Israëlische bedrijven. Die tools koop je niet in als je ze niet gaat gebruiken, toch?

Destijds, toen ik sprak met mensen die werkten in die kringen, klaagden zij erover dat de Israëlische software zo ondoorzichtig was, en dat er vaak mensen uit Tel Aviv kwamen om software-upgrades te doen, en dat het hun niet werd toegestaan te kijken hoe die gasten dat deden. Het ging daarbij om software die hangt in systemen die gekoppeld zijn aan de telefooncentrales. We praten hier dus over een of meerdere Israëlische bedrijven die low level toegang hebben tot de hele communicatiestructuur van Nederland, en dus zonder dat onze overheid kan weten wat dat systeem nou eigenlijk allemaal doet. Als je die remote dus kunt controleren dan kun je ook via die remote data vanuit Nederland verplaatsen naar Tel Aviv. Wat dus bijvoorbeeld betekent dat je iedere ministersvergadering kunt afluisteren.

Jij vindt dat een Nederlands bedrijf dit zou moeten doen?

In elk geval een Europees bedrijf.

Maar een Europees bedrijf kan toch ook gegevens doorsluizen?

Ja, maar we hebben meer een vertrouwensrelatie met bijvoorbeeld Duitsland, dat geen belang heeft bij een failed state aan hun westgrens, vanwege onze integratie van economie en samenleving, dan een land ver weg als Israël. Maar daarvoor ligt nog een heel principieel feit: als je weet dat jouw nationale soevereiniteit op het spel staat, dan moet je toch gewoon ingrijpen?

Misschien geloven onze politici niet meer in nationale soevereiniteit. We voelen ons één met de landen waarmee we bevriend zijn, en alleen de rest wantrouwen we.

Het curieuze is: onze vrienden en vijanden definiëren we arbitrair en los van hun daden. Dus Rusland waarvan we niet weten of ze interveniëren in onze verkiezingen, maar het misschien doen, is onze vijand. Terwijl Amerika waarvan we honderd procent zeker weten dat ze het doen nog steeds onze vriend is. Dat is toch Alice in Wonderland?

Hoe zie jij de rol die de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben gespeeld in de Amerikaanse verkiezingen, en de rol die ze nog steeds spelen in het onderzoek naar hoe de verkiezingen zijn verlopen? Proberen ze Trump te wippen?

Die indruk heb ik niet. Wel dat ze proberen te bewijzen dat zij de grote redders zijn van de democratie, en hij de grote klootzak is. Dat is natuurlijk de ultieme mediacoup van de CIA. Dat zij nu worden gezien als de bewakers van de democratie. Ondanks de 55 coup d’états die ze de afgelopen halve eeuw hebben gepleegd.

Dat is toch prachtig? Dat we nu naar de CIA kijken om de democratie te redden? En Trump is de ultieme afleidingsmanoeuvre, want aan de achterkant gebeuren er de gruwelijkste dingen. En wat dat betreft is hij niet anders dan Obama die ook een fantastische afleidingsmanoeuvre was voor het feit dat het buitenlandbeleid van George W. Bush gewoon doorging: de regime changes, het martelen, het bombarderen van burgers.

Je roept mensen op de NSA op kosten te jagen door gebruik te gaan maken van cryptologie.

De NSA geeft nu ongeveer 10 dollarcent per internetter per dag uit. Ga je Tor gebruiken en je e-mailverkeer versleutelen dan verhoog je de kosten voor de NSA voor jou alleen naar 100.000 dollar per dag. De NSA heeft een jaarbudget van 100 miljard dollar. Dus die kan wel tegen een stootje. Maar als mensen massaal hun privacy gaan beschermen, dan kan zelfs de NSA er niet tegenop.