Posted on

Lek in Mail on Sunday en beslag op Iraanse supertanker

Correspondentie van de Britse ambassadeur in Washington waarin hij het Witte Huis disfunctioneel noemde lekte uit naar de krant. Het heeft er alle schijn van dat het lek vergelding is voor de flater die de Britten sloegen door voor Gibraltar een Iraanse supertanker in beslag te nemen op basis van onjuiste Amerikaanse informatie.

Merkwaardig toch dat lek in de Britse zondagskrant Mail on Sunday, een der favoriete kranten van de Conservatieven in het Verenigd Koninkrijk. Daarin stond een deel van de private correspondentie van de Britse ambassadeur in Washington met zijn regering over de Amerikaanse president Donald Trump en zijn administratie.

De Amerikaanse president Donald Trump is volgens de Britse ambassadeur in Washington onbekwaam, onzeker en incompetent. Waarbij het Witte Huis een disfunctioneel milieu is.  “Wij betalen hem om oprecht te zijn” De waarheid dus stelde de Britse regering. U zegt???

Aangezien het om een normaal gesproken geheim document gaat kregen we ditmaal geen gewauwel en gelul, maar vrank en vrij wat de Britse topdiplomaat aan zijn baas, de minister van Buitenlandse Zaken schreef.

En dat was dan ook een weinig fraai beeld en in wezen niet verrassend. De man en zijn administratie zijn gewoon een bende knoeiers die behoudens ruzie maken zowel intern als met de buitenwereld er niets van bakken. En dat zal volgens de ambassadeur nog zo blijven.

Lek

Naar wie dat lek veroorzaakte hoeven we niet ver te zoeken. Alleen Buitenlandse Zaken heeft die documenten, niet de Mail on Sunday of de minister van Defensie. En zeker gezien de reactie in London op dit lek hoeft men niet eens meer te zoeken.

Want in plaats van een te verwachten ‘no comment’ of ontkenning klonk het aan de Thames nu verbazingwekkend dat men die in dienst heeft om ons oprecht zijn visie te geven. De waarheid dus? Het is een nooit geziene reactie tussen wat nauwe bondgenoten heten te zijn.

Maar waarom komt dat lek en dat toch zwaar diplomatiek incident plots nu? Dat is hier de centrale vraag. Het is natuurlijk gokken om de echte reden voor deze rel te kennen en geen van beide regeringen zullen het aan onze neus hangen. Zo werkt normaal toch de diplomatie.

Europees embargo

En dan is het uitkijken naar wat London recent erg boos kon maken wat betreft de VS. Een nadenkend mens ziet dan dat grote incident van enkele dagen eerder voor de kust van Gibraltar en Spanje. Daar hebben Britse mariniers een Iraanse supertanker gekaapt die volgens de Britten op weg was naar de Syrische raffinaderij van Banyas.

En, stelde London fier: “Er is een Europees embargo tegen Syrië wat betreft olieleveringen en dus legden we beslag op dit schip. Het heeft niets met Iran te maken.” Waarop Teheran woest reageerde als door een wesp gestoken. “Dat de Britten maar oppassen, want wij kunnen in de Perzische Golf en de Straat van Hormuz ook een Britse tanker in beslag nemen.”

Dat men in Londen hierop plots schrik kreeg bleek toen het Brits-Canadese persbureau Reuters twee dagen terug met luide trom wist te melden dat een Britse tanker ongehinderd de Straat van Hormuz had kunnen passeren, vertrekken uit de Perzische Golf. Het leek op een zucht van verlichting.

Iraanse supertanker te groot voor Syrische haven

Intussen loopt er over die zaak in Gibraltar al een proces. En wat stelt Iran: Die supertanker is niet bestemd voor Syrië want daar kan men geen dergelijke supertanker, volgeladen goed voor 2 miljoen ton, laten aanmeren. Probleem voor de Britten natuurlijk die zo hun enige argument van tafel zien verdwijnen.

Iraanse supertanker
Een VLCC, een zogenaamde supertanker, kan een lengte hebben die gaat tot 470 meter (1540 voet). De Grace 1, het in beslag genomen schip heeft een lengte van 330 meter (1081 voet) terwijl de haven van Banyas, waar de raffinaderij ligt, een kaai heeft met lengte van 500 voet. Volgens Iran grijpt de bevoorrading van die raffinaderij in Banyas trouwens plaats met kleinere tankers die door het Suezkanaal varen. De in beslag genomen supertanker is te groot en kan niet door het Suezkanaal en voer dus om Afrika heen.

Bovendien blijkt dat volgens de Spaanse regering de kaping van de Iraanse supertanker gebeurde in Spaanse wateren en op vraag van de VS, dus het oorlog stokende duo John Bolton en Mike Pompeo, respectievelijk de Nationale Veiligheidsadviseur en minister van Buitenlandse Zaken.(1) Deze hebben zelfs een speciale dienst opgericht om elke beweging van Iraanse tankers nauwgezet te volgen. Want in Iran is het nu na de zware Amerikaanse sancties smokkelen geblazen.

Bekend is dat de Britse minister van Defensie droomt van wilde militaire avonturen – de man wou weer oorlogsbodems naar het Verre Oosten sturen – terwijl die op Buitenlandse Zaken alleen kaas, vliegtuigmotoren, scotch, Brits lamsvlees en dergelijke meer naar het Verre Oosten wil zenden.

Zou het kunnen?

Zou het kunnen dat het duo Bolton en Pompeo aan Londen een tip gaven en vroegen in te grijpen en hen daarbij een fabeltje vertelden? Mede om zo de Europese bemiddeling in de kwestie van het nucleair akkoord met Teheran te kelderen. Waarna de Britten puin mogen rapen. En was Londen zo ontdaan over de strapatsen van dit duo dat men met een USB-stick dan maar eens naar de Mail on Sunday stapte.

Het is een mogelijk en zeker niet vergezocht scenario. Er moet nu eenmaal een voor de ontslagnemende regering van Theresa May gegronde reden geweest zijn om zomaar de geheime correspondentie van hun topdiplomaat op straat te gooien. Wie nauwkeurig een regeringsgetrouwe Britse krant als The Financial Times leest ziet dat London trouwens met die kaping van die Iraanse supertanker erg in de maag zit.

Kaping Iraanse supertanker

Het zomaar in beslag nemen van een vrachtschip in de Straat van Gibraltar is nu eenmaal alleen als een kaping te beschouwen. De Britse eigenaar van deze haven, rots en fraudeursparadijs moeten bij wet vrije doorgang verlenen aan elk schip, of dat nu passagiers, militairen of vracht aan boord heeft.

Hetzelfde trouwens voor elke zee-engte zoals de Bosporus, het Panamakanaal of de Straat van Hormuz. Argumenten als een Europees of Amerikaans embargo zijn hier waardeloos. Wat de Britten hier deden was gewoon pure piraterij en diefstal. Het leek wel of kapitein Drake terug is, ooit Londens grootste piraat. Maar dit is niet de zeventiende eeuw maar 2019. Wakker worden!


1) Het idee van Trump betreffende Iran was bijna zeker te doen wat hij deed met Noord-Korea. Eerst het land tegen de muur gooien en dan gaan praten en liefdesverklaringen afleggen. Zonder dat men natuurlijk wat ook bereikt. Met Pyongyang lukte dat voorlopig maar in Iran stellen de politici unaniem dat ze met de VS niet willen praten zolang men die sancties niet opheft. Een strategie die Trump vermoedelijk niet had verwacht. Geknoei dus.

Posted on

Nieuw fregat vergroot inzetbaarheid Duitse marine

De Duitse marine heeft met de ‘Baden-Württemberg’ in Wilhelmshaven de eerste van vier fregatten van de klasse F125 in gebruik genomen. Het is het modernste schip in de Duitse vloot en volgens de marineleiding een “mijlpaal in de geschiedenis van de Duitse marine”.

De Baden-Württemberg is het eerste fregat van de Duitse marine dat geen vaste bemanning heeft, maar een roterende. De moderne maar robuuste techniek moet intensief gebruik, tot twee jaar aaneengesloten inzet voor missies zonder gepland werfbezoek mogelijk maken. Door de hoge mate van automatisering kan het schip bovendien met een bemanning van slechts 120 man toe. Dat is ongeveer de helft van de sterkte van voorlopers.

Uitgebreide verkennings- en wapenreikwijdte

Met de fregatten van de klasse F125 “krijgt de marine de mogelijkheid tot verreikende tactische vuursteun van legereenheden aan land, alsmede tot afweer van asymmetrische dreigingen”, aldus de Duitse marineleiding trots. Met vier kleine motorboten en helikopters beschikt ieder fregat in deze klasse naast een uitgebreide verkennings- en wapenreikwijdte over omvattende transportmiddelen om eigen specialisten voor redding of evacuatie, voor gewapende extractie of operaties tegen vijandige eenheden in te zetten. Ook de bestrijding van onderzeeërs behoort tot de mogelijkheden.

Wilhemshaven

De onderkomens voor het personeel zijn ook aangepast aan moderne maatstaven. Iedere kamer is uitgerust met een natte cel en beschikt over een internetverbinding. Zo kunnen de soldaten ook tijdens lange afwezigheid met het thuisfront in contact staan.

De marine nam de Baden-Württemberg bewust op 17 juni in gebruik. Dat was namelijk het 150-jarig jubileum van de stad Wilhelmshaven. Daarmee wou de Duitse marine haar verbondenheid met de basis van alle fregatten tot uitdrukking brengen. Het schip zou eigenlijk enkele jaren geleden al in gebruik genomen worden. Eerst moesten echter enkele technische problemen nog verholpen worden.

Straat van Taiwan

Intussen speculeert men in de politieke wandelgangen in Berlijn reeds over de eerste inzet van het gloednieuwe fregat. Sommige Duitse politici pleiten ervoor het schip door de straat van Taiwan te sturen om een wit voetje te halen bij de Verenigde Staten. Anderen zijn daar tegen omdat het de betrekkingen met handelspartner China onnodig zou belasten. Andere voor de hand liggende gebieden om het fregat in te zetten zijn de Zwarte Zee en de wateren rond de Hoorn van Afrika en het Arabisch schiereiland.

Posted on

Egypte breekt met ‘Arabische NAVO’

Egypte heeft zich teruggetrokken uit het overleg om te komen tot de vorming van een Middle East Strategic Alliance (MESA), in de omgang wel aangeduid als de Arabische NAVO. Dat meldt persbureau Reuters op basis van vier goed ingevoerde Arabische bronnen. De terugtrekking van de Arabische Republiek is een tegenslag voor het anti-Iran-beleid van de Amerikaanse regering.

Afgelopen zondag had in de Saoedische hoofdstad Riaad een overleg tussen betrokken landen plaats. Egypte zou het besluit om niet mee te doen aan de vorming van een ‘Arabische NAVO’ voorafgaand aan de Amerikaanse regering overgebracht hebben. Caïro stuurde geen afvaardiging naar het overleg.

Spanningen met Iran

De MESA behelst een politiek, economisch en veiligheidspact van soennitische Arabische staten. Egypte zou zich teruggetrokken hebben, omdat de regering van Abdel Fattah el-Sisi twijfels heeft over het project. Caïro was sceptisch omdat de plannen nog altijd weinig concreet zijn. Verder vreest Egypte dat de vorming van de MESA de spanningen met het sjiitische Iran onnodig zal opdrijven.

Opzichtige vleierij

Tegen deze achtergrond wordt het ook een stuk begrijpelijker dat Donald Trump zich afgelopen dinsdag tijdens het bezoek van Sisi uitputte in loftuitingen voor de “great president”. Minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo noemde de Egyptische leider zelfs een “baken van godsdienstvrijheid”. Deze opzichtige vleierij was kennelijk bedoeld om de veldmaarschalk toch nog op andere gedachten te brengen.

Posted on

China neemt leiding in vredesbemiddeling Afghanistan

China heeft de leiding genomen in de bemiddeling in het conflict in Afghanistan en heeft reeds een verrassend diplomatiek succes weten te boeken. Chinese diplomaten zijn er in geslaagd Afghanistan in een vredesdialoog met Pakistan over de bestrijding van het terrorisme te betrekken.

De Chinese regering had enige tijd daarvoor aangeboden Afghanistan op te nemen in een miljardeninvesteringsprogramma. In het nieuwe jaar moet er een vervolgtreffen in Kaboel plaatsvinden, waar Peking ook vertegenwoordigers van de Taliban uit wil nodigen.

Met deze ontwikkeling is China nu al succesvoller dan de VS met hun Afghanistan-beleid ooit geweest zijn. De reden daarvoor moet vooral gezocht worden in het feit dat de Chinese diplomaten zich inspannen voor het vinden van een vergelijk, terwijl de Verenigde Staten Pakistan recent vooral hard verbaal aangevallen hebben en in Afghanistan hun geld reeds langer eenzijdig op militaire aanvallen zetten. Daarbij kan China zich positioneren als vriend van de Pakistaanse regering, terwijl Washington de confrontatie zoekt met Islamabad.

Het Chinese initiatief in Afghanistan is onderdeel van de strategie van Nieuwe Zijderoutes. De regio speelt daarin een belangrijke rol. China heeft er dus zelf ook belang bij dat er naar vrede toegewerkt wordt of tenminste een verdere escalatie voorkomen wordt.

“Op de lange termijn zullen we de Pakistan-corridor met de Centraal-Chinese economische corridor en de West-Aziatische economische corridor door Afghanistan verbinden”, aldus de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi.

Met het Chinese initiatief in Afghanistan zet zich een trend uit de afgelopen maanden voort: China kan zijn invloed in het eigen nabije buitenland, maar ook in verder afgelegen regio’s van geostrategisch belang uitbreiden, terwijl de Verenigde Staten buitenlandse partners voor het hoofd stoten. Peking kan daarmee zijn buitenlandse betrekkingen bestendigen, terwijl de Amerikaanse aan toenemende belasting blootstaan.

Lees ook:

Posted on

Nieuwe Zijderoutes: China pacht haven in Sri Lanka

China bouwt zijn strategische positie langs de Nieuwe Zijderoutes verder uit. Onlangs verpachtte Sri Lanka formeel de diepzeehaven van Hambantota in het zuiden van het land voor 99 jaar aan China.

Volgens mediaberichten betaalde China meer dan 292 miljoen Amerikaanse Dollar voor de diepzeehaven, waarbij het slechts om de eerste tranche zou gaan. Het totaalbedrag dat China Sri Lanka betaalt voor de pacht zou zo’n 1,12 miljard dollar zijn.

Ofschoon China benadrukt dat de nieuwe haven net als andere nieuwe maritieme projecten in de regio uitsluitend vreedzaam benut zal worden, zijn sommige Indiase commentatoren achterdochtig. Zij vermoeden dat China een net van militaire steunpunten uitbouwt, wat ongunstig zou zijn voor de geopolitieke situatie van India.

Volgens de overeenkomst tussen China en Sri Lanka wordt de haven van Hambantota voor 99 jaar verpacht. China krijgt 70 procent van de aandelen. Sri Lanka behoudt de soevereiniteit over het territorium van de haven en garandeert de veiligheid. In de overeenkomst is ook vastgelegd dat de Chinezen er geen militair steunpunt inrichten.

Aan China is het nu de uitdaging om de verliesdraaiende haven winstgevend te maken. Vergelijkbare Chinese infrastructurele projecten in Afrika, Oost- en Zuidoost-Azië laten zien dat zoiets voor Chinese investeerders en ingenieurs geen onhaalbare kaart is.

Aan de Indische Oceaan bouwen of bouwden Chinese firma’s reeds havens in Pakistan, op de Malediven, in Birma en Bangladesh. Verder werd er voor 99 jaar een haven in Darwin, in het noorden van Australië gepacht en richtten de Chinezen in augustus 2017 een militair steunpunt in Djibouti in. Dat militaire steunpunt ligt strategisch, vanwege de nabijheid van de Straat van Bab el Mandeb, die de Rode Zee en de Golf van Aden verbindt en daarmee ook de Indische Oceaan met de Middellandse Zee. Aan de Middellandse Zee is de Griekse haven van Piraeus in Chinese handen.

Posted on

Regering Pakistan beducht voor Kleurenrevolutie

In Pakistan is de minister van Wetgeving en Justitie, Zahid Hamid, afgetreden onder druk van radicale islamieten die massabetogingen organiseerden in de grote steden. Aanleiding voor de betogingen was dat de minister begin november een nieuwe tekst uitbracht voor de eed die parlementsleden afleggen. De radicale islamieten zagen de ogenschijnlijk onschuldige aanpassing als een affront en de invloedrijke islamitische prediker Khadim Hoessein Rizvi, hoofd van de partij Tehreek-e-Labaik reageerde zeer negatief.

Dientengevolge werd Pakistan ondergedompeld in demonstraties, waarin het aftreden van de regering werd geëist. De autoriteiten probeerden het tentenkamp van de demonstranten in de hoofdstad Islamabad te ontbinden, maar dit leidde tot opstootjes tussen islamisten en de politie.

Kleurenrevoluties

Netwerksites en private nieuwszenders waren enkele dagen uit de lucht. De regering nam deze beslissing, omdat het parallellen zag tussen de gebeurtenissen in het land en die tijdens de Kleurenrevoluties en ‘Arabische Lente’ elders. De demonstranten coördineerden hun acties nauwgezet via de sociale media, arrangeerden provocaties en gedroegen zich uiterst agressief om harde repressie uit te lokken. Zo leidde een actie om een autoweg van Islamabad naar Rawalpindi vrij te maken in een gewelddadige confrontatie.

De autoriteiten melden zes doden. 250 mensen, waaronder politieagenten, raakten gewond. De organisator van de protesten – de  islamistische beweging Tehreek-e-Labaik – claimt dat er 17 mensen gedood zijn. De pogingen om de demonstraties te ontbinden leken ze alleen maar te versterken. Buiten Islamabad werden de hevigste demonstraties gehouden in de grootste bevolkingsconcentraties in de Punjab, waaronder Lahore, en daarnaast in de grootste stad van het land, het zuidelijke Karachi. De demonstranten hielden sit-ins, maar gooiden ook stenen naar de politie en staken autobanden, auto’s en politievoertuigen in brand.

Politieke crisis

De positie van het leger is interessant: voormalig stafchef van het Pakistaanse leger Qamar Javed Bajwa, die juist op bezoek was in de Verenigde Arabische Emiraten, riep ertoe op geen geweld te gebruiken toen hij telefonisch met premier Shahid Khaqan Abbasi sprak.

De protesten van de islamisten vonden plaats terwijl Pakistan al enkele maanden in een politieke crisis verkeert. In juli van dit jaar werd premier Nawaz Sharif uit zijn ambt gezet door het Hooggerechtshof. Hij wordt beschuldigd van corruptie. In 2018 moeten er nieuwe verkiezingen gehouden worden.

De Pakistaanse politicoloog Afrasiab Khattak is er dan ook zeker van dat de demonstraties een al langer geplande actie waren, waarvoor nog slechts op een concrete aanleiding werd gewacht. Het oogmerk was een machtsverschuiving. “Dit is geen spontaan protest. Het is een goed geplande poging door islamisten en hun ondersteuners binnen de overheid om de rellen in Islamabad te gebruiken als ontsteking voor oproer in andere delen van het land, met name Punjab.”

De Punjab, een regio in het oosten van Pakistan, wordt beschouwd als een bolwerk van de regerende conservatieve Pakistaanse Moslim Liga (PML) van ex-premier Nawaz Sharif. Het is een zeer religieus gebied en veel mensen die voorheen op de PML stemden, namen nu deel aan de demonstraties, gemobiliseerd met de hefboom van de veronderstelde godslastering van de minister van Justitie. Denkbaar dus vooral met het doel om hier in 2018 politieke munt uit te slaan.

In Pakistan en Centraal-Azië vallen volken en talen nauwelijks samen met de staatsgrenzen, waardoor instabiliteit in het ene land gemakkelijk over kan slaan naar het andere.

Geopolitieke factor

Recent oriënteert Pakistan zich minder op de Verenigde Staten en zoekt het, zowel economisch als op militair gebied, toenemend samenwerking met regionale partners als China, Rusland en Iran, bijvoorbeeld door de aanleg van transportroutes en -faciliteiten van de Arabische Zee naar China en binnen de Shanghai Samenwerkingsorganisatie.

Tegelijkertijd zetten de Verenigde Staten vooral in op het aanhalen van de banden met Pakistans aartsvijand India, in de hoop daarmee tegenwicht te bieden aan de groeiende invloed van China. Door Pakistan net als Afghanistan instabiel te houden, kunnen de VS verder de Chinese plannen ten aanzien van de Nieuwe Zijderoutes ten dele frustreren. Gezien de ontwikkelingen in Syrië, waar ook veel jihadisten van buiten Syrië vochten, ligt het in de lijn der verwachting dat een deel van deze strijders naar Afghanistan en het stammengebied aan de Pakistaanse kant van de grens zal komen c.q. terugkeren.

Lees ook:

Posted on

Waarom Amerika IS in Afghanistan in stand houdt

In Afghanistan is veel te doen over ongekenmerkte militaire helikopters die IS Khorasan assisteren met bevoorrading en transport van strijders. Er bestaat een sterk vermoeden dat de Verenigde Staten er achter zitten.

Doordat Amerikaanse en andere westerse troepen in het land, en onder invloed van de Amerikanen ook het Afghaanse leger, zich vooral richten op het bestrijden van de Taliban, heeft ‘Islamitische Staat’ stevig voet aan de grond kunnen krijgen in Afghanistan. De IS-tak in het land noemt zich ‘IS Khorasan’, naar een historische staatkundige eenheid die delen van Afghanistan, maar ook van diverse andere Centraal-Aziatische landen omspant.

Het vermoeden dat het om Amerikaanse helikopters gaat ligt voor de hand, omdat de Amerikanen nog altijd militair aanwezig zijn in het land. De Amerikanen frustreren al enige tijd iedere poging tot vredesonderhandelingen tussen de regering in Kaboel en (delen van) de Taliban, door op cruciale momenten Taliban-leiders uit te schakelen. Door kort voor besprekingen een Taliban-leider die tot onderhandelingen bereid is te elimineren, werken de Amerikanen in de hand dat de volgende Taliban-leider minder geneigd is tot gesprekken.

Door IS in stand te houden en onderhandelingen tussen de regering in Kaboel en de Taliban te frustreren, houden de VS Afghanistan instabiel. Om te begrijpen welk belang de VS daar bij hebben, moeten we naar de bredere regio kijken.

Een blik op de kaart van Eurazië laat een steppe- en woestijnzone zien die zich uitstrekt van Mantsjoerije in het oosten tot de Kaspische Zee in het westen. Zowel Rusland als China hebben historisch veel te kampen gehad met Mongoolse en Turkse volkeren uit deze contreien. Inmiddels werken Rusland en China er samen echter al enkele jaren aan om deze zone te bestendigen om zo een vreedzaam continent te creëren, waarin meer mogelijkheden ontstaan om economische potentiëlen aan te boren. Zo is Centraal-Azië rijk aan delfstoffen en een belangrijke doorgangsroute voor de Nieuwe Zijderoute richting Europa.

Centraal-Aziatische landen als Kazachstan, Tadzjikistan, Oezbekistan en Kirgizië doen allemaal mee in de Shanghai Samenwerkingsorganisatie (SSO) en recent zijn ook India en Pakistan toegetreden. Iran wil zich ook bij de SSO aansluiten en zelfs Mongolië zoekt inmiddels aansluiting. Daarmee zou – afgezien van geval apart Turkmenistan – een gigantische aaneengesloten landmassa ontstaan waarin vrede en veiligheid heersen en men zich zodoende kan richten op het ontplooien van economische potentiëlen die nog maar weinig benut worden.

De Verenigde Staten, die sommige van hun plannen gedwarsboomd zien door een meer assertieve rol van Rusland en China op het wereldtoneel, en die vrezen voor de aanhoudende economische opkomst van met name China, willen deze bestendiging van het Euraziatische continent waar mogelijk verstoren.

Amerikaanse activiteiten aan de Oost-Aziatische kant van Eurazië om bevroren conflicten zoals dat op het Koreaanse schiereiland en dat in de Zuid-Chinese Zee op te porren, zijn hinderlijk voor China. Maar de Volksrepubliek rekent al langere tijd met het gegeven dat de Amerikanen een snoer van landen in Oost-Azië – van Zuid-Korea tot Vietnam – aaneen hebben geregen, waarmee China’s toegang tot de open zee potentieel in gevaar is. Weliswaar hebben de Filipijnen en Maleisië dit stramien recent enigszins doorbroken, maar China denkt op de lange termijn en had dus al corridors gecreëerd om voor haar buitenlandse handel niet te sterk afhankelijk te zijn van de doorgang door de straat van Malakka. Zo legden de Chinezen infrastructuur aan in Burma en in Pakistan, zoals de haven van Gwadar, die toegang geeft tot de Arabische Zee.

Afghanistan is echter ideaal gepositioneerd om de bestendiging van Eurazië te verstoren. Zo werkt IS Khorasan samen met de Islamitische Beweging van Oezbekistan en andere islamisten in Tadzjikistan en Kirgizïe, waarmee de kleine Centraal-Aziatische landen te destabiliseren zijn. Ook het Oeigoerse separatisme in China is wat dat aangaat een middel waarvan de Amerikanen goed gebruik kunnen maken.

IS Khorasan heeft ook partners in Pakistan. Grensregio’s als Beloetsjistan zijn al instabiel en islamisten aan weerszijden van de grens kunnen daar gebruik van maken. En als Pakistan gedestabiliseerd zou worden, heeft China niets meer aan de haven van Gwadar. Het hele punt is namelijk dat China van daaruit goederen verder door Pakistan naar China kan transporteren en vice versa.

Maar ook als IS voorlopig vooral nog in Afghanistan actief is en de Centraal-Aziatische staten en Pakistan niet gedestabiliseerd worden, hangt de dreiging dat dit kan gebeuren nog wel boven de markt, zolang er in Afghanistan geen vrede bereikt wordt en IS zijn macht daar verder uit kan breiden.

China en Rusland willen begrijpelijkerwijs het nodige doen om vredesonderhandelingen tussen de Afghaanse regering en de Taliban te stimuleren, niet alleen het land zelf maar de hele regio zou daar baat bij hebben. De Amerikanen spreiden hun kansen door enerzijds die vredesonderhandelingen te blijven frustreren en anderzijds IS in stand te houden voor het geval Kaboel en de Taliban op enig moment toch tot een vergelijk mochten komen.

Posted on

Amerikaanse betrokkenheid frustreert vredesonderhandelingen Afghanistan

Vertegenwoordigers van Pakistan, Afghanistan, China en de Verenigde Staten hebben in de afgelopen maanden geprobeerd relaties tot stand te brengen met de Taliban, die delen van Afghanistan beheersen, om tot een vreedzame en stabiele situatie te komen.

Alle betrokken partijen hebben echter hun eigen, deels overlappende, belangen. De Taliban wil de pro-westerse regering aan de kant schuiven en een islamitisch bewind vestigen. De VS zijn voor de Taliban een vijand. Amerikaanse drone-aanvallen op Taliban-stellingen dragen bij aan de instabiele, gewelddadige situatie in het land, aangezien het merendeel van de slachtoffers burgers zijn, waaronder vrouwen en kinderen. De Afghaanse regering wil vooral vrede en stabiliteit bereiken, maar staat onder zware druk van de VS.

De Pakistaanse regering wil vooral haar eigen bewind uit de wind houden en de Taliban de ruimte geven zijn activiteiten op Afghanistan en niet op delen van Pakistan te richten.

Een complicerende factor is de Jalaluddin Haqqani. Het Haqqani-netwerk, dat zowel in Afghanistan als Pakistan actief is, beschouwt de Verenigde Staten als een terroristische organisatie en werkt actief samen met de Taliban.

AfPak

China wil een veilige transportroute door Pakistan naar de haven van Gwadar (foto: J. Patrick Fisher).
China wil een veilige transportroute door Pakistan naar de haven van Gwadar (foto: J. Patrick Fisher).

China heeft belang bij het tot stand brengen van veilige corridors voor gas- en oliepijpleidingen en spoorwegen, die onderdeel uit kunnen gaan maken van de Nieuwe Zijderoute. Voor China is vooral de route van de havenstad Gwadar, aan de Arabische Zee net buiten de Golf van Oman,  naar het noorden van Pakistan, oftewel de grens met China, van groot belang.

De VS pretenderen een vredesproces tot stand te willen brengen. In feite hebben de VS er voordeel bij de zwakke regeringen van Afghanistan en Pakistan in het zadel te houden, zodat ze de regio in de hand kunnen blijven houden. De VS hebben geen belang bij een stabilisatie van de regio, die ten gunste zou komen van de economische relatie van China en Pakistan.

Eerdere pogingen om vreedzame relaties tot stand te brengen in Afghanistan liepen stuk. In plaats van een vredesakkoord, begon de Taliban in diverse provincies een lenteoffensief, waarop het Afghaanse leger de tegenaanval in moest zetten.

Het grootste probleem in de vredesonderhandelingen in is de aanwezigheid van de Verenigde Staten. De Amerikanen willen hun aanwezigheid in het Rimland versterken en zijn bereid een escalatie van de spanningen op de koop toe te nemen. De Taliban zien de onderhandelingen dan ook als zinloos en willen er niet aan deelnemen. De Amerikanen zijn in dezen dus de verstorende factor, zonder hun aanwezigheid aan de onderhandelingstafel, zouden de andere partijen, die meer op stabilisatie uit zijn, eenvoudiger tot een akkoord kunnen komen.