Posted on 2 Comments

Sancties hinderen wederopbouw Syrië

De laatste week van april vertrok een internationale groep onder leiding van het Geopolitiek Instituut Vlaanderen Nederland op een fact finding mission naar Syrië. Deelnemers zagen hoe de wederopbouw van Syrië vordert, maar op punten nog gehinderd wordt door internationale sancties.

Omdat er door de internationale sancties  jammer genoeg nog geen rechtstreekse vluchten naar Damascus zijn, werd er gevlogen op Beiroet. We maakten van de gelegenheid gebruik om een kijkje te nemen in het zuiden van Libanon, om met eigen ogen de impact van het bevroren conflict met Israël te bekijken.

Zuid-Libanon

Als eerste bestemming bezochten we Mleeta, een museum gewijd aan het succesvolle verzet tegen de Israëlische bezetting van zuid-Libanon tot 2006. Daarna reden we verder naar de historische kuststad Tyr(us), gelegen op amper 30 km van de grens. We troffen een plaats aan met een enorm toeristisch potentieel en prachtige archeologische sites uit de Romeinse tijd, zoals de stadspoort, de necropool en de hippodroom.

Tyrus, een stad met enorm toeristisch potentieel (eigen foto)

Jammer genoeg voor de inwoners maakt de immer dreigende schaduw van Israël het moeilijk de streek toeristisch te ontwikkelen. Bepaalde gebieden op het zuid-Libanese platteland zijn ook nog steeds te vermijden vanwege landmijnen geplaatst door het Israëlische leger tijdens de bezetting.

Damascus

Per taxi reden we naar de Syrische hoofdstad Damascus. Hier verbleven we in de christelijke wijk Bab-Touma. Alhoewel toerisme niet ons eerste doel was, kan men in een stad als Damascus het niet achterwege laten om de Oude stad met de Omajjadenmoskee en de winkeltjes van de soek te bezoeken. Ook bezochten we het Nationaal Museum dat tal van archeologische schatten bevat, onder meer van Palmyra en Doura-Europos. Door de oorlog was dit museum jarenlang gesloten en de stukken waren ter bescherming naar geheime locaties gebracht. Dat het Nationaal Museum nu weer open is, illustreert hoe het normale leven langzaam maar zeker terugkeert.

Omajjadenmoskee, Damascus (eigen foto)

Ik was al eens in Damascus geweest in 2016. Het viel me op hoe in enkele jaren de stad genormaliseerd was. De overgrote meerderheid van de militaire checkpoints is verdwenen en er beginnen ook opnieuw toeristen te komen. De plaatselijke bevolking maakte ons regelmatig duidelijk dat we welkom waren en was steeds heel vriendelijk. De enige verzuchtingen gingen over de internationale boycot, die zorgde voor een brandstoftekort en een hoge inflatie van de Syrische Pond – wat import van goederen van buiten Syrië zeer duur maakt.

De soek van Damascus (eigen foto)

Ter afsluiting van ons bezoek aan Damascus hadden wij de gelegenheid om Pasen mee te vieren met de Syrische Orthodoxe kerk (oriëntaals-orthodox).  Een feest dat met heel wat fanfare (letterlijk) gevierd werd en voor alle deelnemers een bijzondere ervaring was.

Qara – Mar Yakub

Onze  volgende bestemming was het Melkitische Grieks-katholieke klooster Mar Yakub (Sint Jakobus de Verminkte). Hier verblijft al een tiental jaar de Vlaamse norbertijn pater Daniël Maes. Dit klooster ligt enkele kilometers buiten Qara, in een steenwoestijn met uitzicht op uitlopers van de Ante-Libanon-bergen, die de grens tussen Libanon en Syrië vormen. Het klooster is een dubbelklooster, er is een kleine gemeenschap van een tiental nonnen en in het gebouw daartegenover woont pater Maes, met een Vlaamse frater en enkele oblaten. Door middel van irrigatie bezit het klooster ook een prachtige vlindertuin en goed draaiende boerderij.

Mar Yakub-klooster (eigen foto)

Mar Yakub is diep verweven in de lokale gemeenschap, met ook heel wat moslims die vrijwilligerswerk doen. Het klooster verstrekt noodhulp aan oorlogsvluchtelingen, vangt enkele weeskinderen op in het klooster, maar baat verder ook nog in Qara-stad  een centrum voor hulp aan mishandelde vrouwen uit, evenals een ‘volksmarkt’ die plaatselijke kleine producenten helpt om hun goederen te verkopen via een gedeelde winkelruimte.

Mar Musa

Het klooster werd onze uitvalbasis voor de rest van de reis. Van daaruit bezochten we een ander klooster, spectaculair op een berg gelegen en enkel te voet bereikbaar, Mar Musa (Sint Mozes van Abessinië) met prachtige eeuwenoude muurschilderingen.

De weg naar Mar Musa

In het klooster

 

De huidige gemeenschap in het klooster kwam tot stand onder impuls van de jezuïet Paolo Dall’Oglio, die o.a. van de KU Leuven een eredoctoraat mocht ontvangen. Pater Dall’Oglio sprak zich aan het begin van de oorlog kritisch uit over de regering en koos de zijde van de oppositie, hij zou helaas de ware aard van de opstandelingen leren kennen. In 2013 werd hij gevangengenomen door terroristen van IS  en men gaat er vanuit dat hij door hen vermoord werd.

Homs

De moskee van Homs in 2016…

We bezochten ook een dag de stad Homs. Dit bezoek stond vooral in het kader van de wederopbouw, want in deze stad was er bijzonder hard gevochten, zodat hele stadswijken in puin lagen. We bezochten eerst de Khalid ibn Walid-moskee, deze werd in 2013 zwaar beschadigd tijdens de oorlog, omdat de rebellen de moskee gebruikten als basis en wapenopslagplaats. Ondertussen is deze moskee volledig gerestaureerd en een symbool van de wederopbouw van Homs geworden.

… en in 2019

Vervolgens was het de beurt aan de kerk van Sint Maria-van-de-Heilige-Gordel, toebehorend aan de Syrische Orthodoxe kerk (oriëntaals-orthodox). We hadden de eer om hier gastvrij ontvangen te worden door aartsbisschop Selwanos Petros Al-Nemeh. Tijdens de oorlog moest de hele christelijke gemeenschap vluchten voor de salafisten en het kerkgebouw werd ook zwaar beschadigd. Zo probeerden de rebellen – gelukkig tevergeefs – de kerk af te branden. Nu echter zijn de christenen teruggekeerd en staat het gebouw volop in de steigers.

Zwart geblakerde kerk in Homs wordt nu weer hersteld.

Frans van der Lugt

We bezochten daarna ook het graf van de Nederlandse katholieke priester Frans van der Lugt, die weigerde Homs te verlaten en daarom vermoord werd door de rebellen. Dit bezoek was bijzonder aangrijpend omdat er ook Nederlanders aan onze reis deelnamen. Ook hier zagen we echter een levende, veerkrachtige christelijke gemeenschap. De Syrische christenen zijn duidelijk vastbesloten om hun rechtmatige plaats terug in te nemen.

De soek van Homs in 2016…

… en in 2019

 

Onze trip naar Homs werd uiteindelijk afgesloten met een bezoek aan de soek. Bij mijn bezoek in 2016 was de soek van Homs nog een desolaat gebied van verwrongen metaal en muren getekend door kogelgaten. Nu was deze grotendeels opgeruimd en waren de winkeltjes weer open. Hier en daar vond men nog een gedeelte waar de heropbouw nog bezig was, maar er werd duidelijk werk van gemaakt. Wat we wel regelmatig hoorden was dat de wederopbouw gehinderd wordt door de internationale sancties, die zorgen voor een tekort aan materialen. Desalniettemin is er al indrukwekkend werk geleverd door de Syriërs.

Libanon – Bekavallei

Op de terugweg maakten we een omweg om Baalbek te kunnen bezichtigen. Hierbij zagen we ook talrijke vluchtelingenkampen voor Syriërs in de Bekavallei, een gezicht dat blijft confronteren. Uiteindelijk sloten we de reis af in Beiroet. Alle deelnemers waren heel tevreden over de reis. Iedereen was onder de indruk van de gastvrijheid en vriendelijkheid van de Syriërs. We zijn teruggekeerd met de overtuiging dat de huidige internationale boycot onrechtvaardig is en beëindigd moet worden, zodat de Syriërs alle kansen krijgen om hun land zelf her op te bouwen.

Posted on

Veroordeling terugkerende jihadisten vaak moeilijk

De terugkeer van jihadisten vanuit Syrië naar West-Europa bergt grote veiligheidsrisico’s in zich. Veroordeling blijkt vaak moeilijk. En na een gevangenisstraf kunnen jihadisten, na een paar jaar als slapende cel, opnieuw geactiveerd worden voor terroristische activiteiten.

Naar schatting zo’n 40.000 personen uit de hele wereld zouden als jihadist naar Syrië zijn getrokken. Zo’n 2.000 uit kwamen er uit de Russische Federatie. Uit West-Europa kwamen er circa 4.500, waarvan 1500 uit Frankrijk, 850 uit het Verenigd Koninkrijk en 400 uit België. Van de 980 jihadisten uit Duitsland werden er 170 gedood, een derde van de overlevenden keer inmiddels terug. Tegenwoordig bevinden er zich nog 66 Duitse staatsburgers in Koerdische gevangenschap, tegen 18 is een Duits arrestatiebevel uitgevaardigd. Hun uitlevering vindt geen doorgang, omdat er geen uitleveringsverdrag is en de Koerdische junta weliswaar feitelijk macht uitoefent in delen van het noordoosten van Syrië, maar niet als staat erkend is. Het risico bestaat dat er IS-strijders ongecontroleerd vrijkomen.

Internationaal tribunaal

Verschillende landen roepen nu dan ook op tot vervolging door een tribunaal van de Verenigde Naties. Ook Zwitserland pleit voor een internationaal strafhof, maar dan wel ter plaatse. Frankrijk liet dit idee inmiddels varen uit zorg dat gevaarlijke jihadisten daar vrijgelaten zouden kunnen worden. Behalve Engeland maken de meeste landen geen haast. De terugkeerders zouden met het vliegtuig teruggehaald moeten worden, er is zelfs sprake van een internationale luchtbrug. Zwitserland wijst dit actieve terughalen als enige af. “Ze hebben de weg naar Syrië gevonden, dan moeten ze de weg terug ook maar zien te vinden”, aldus een expert van de federale overheid tegenover Novini.

http://www.novini.nl/laat-internationale-jihadisten-gewoon-door-syrie-berechten/

Arrestatiebevel

Anders dan Engeland, Frankrijk en België die de opname van hun staatsburgers afwijzen, staat Zwitserland iedere Zwitser de inreis toe. Ook de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas stelt: “Deze personen kunnen alleen dan naar Duitsland komen, wanneer vastgesteld is dat ze onmiddellijk in hechtenis gekomen kunnen worden.” Dat kan Maas wel zeggen, maar Duitsland is internationaal-rechtelijk verplicht zijn staatsburgers toe te laten, ook als ze in het buitenland misdaden hebben gepleegd. Een arrestatiebevel vereist concrete bewijzen. Om deze te verzamelen is dikwijls bijzonder lastig. Volgens een uitspraak van het Duitse Bundesgerichtshof is het blote feit van verblijf in IS-gebied niet voldoende voor strafvervolging. Mede daarom maken Duitse overheidsinstanties geen haast met de repatriatie.

Intrekken staatsburgerschap

Voor het intrekken van staatsburgerschap is in Zwitserland een veroordeling nodig. Het intrekken van staatsburgerschap gebeurt in Europese landen doorgaans echter alleen als er sprake is van dubbel staatsburgerschap. De conventie is immers dat niemand stateloos gemaakt mag worden. Zodoende was de uitzondering die de Britse regering onlangs maakte ook omstreden. Londen koos ervoor Shamima Begum, een in Engeland geboren vrouwelijke IS-strijder van Bangladeshi afkomst het staatsburgerschap te ontnemen, waarop zij stateloos werd. Bangladesh wil haar ook niet opnemen.

Bewijzen

Mannelijke jihadisten waren vaak in IS-propagandavideo’s te zijn met vermoorde slachtoffers. Beelden die nu gebruikt kunnen worden voor het opbouwen van een zaak. Niet zelden zijn hun stemmen te identificeren. Terugkerende jihadisten die zich onschuldig voordoen, zijn vaak toch als strijders te herkennen aan het eelt op de vinger waarmee ze de trekker overgehaald hebben.

Vrouwen, die een vijfde van de jihadisten uit Duitsland uitmaken, waren minder vaak te zien in video’s. Eerder strafzaken hebben echter reeds bewezen dat ook zij in trainingskampen vaak onderwezen werden in het gebruik van automatische vuurwapens en dat ze aan publieke executies deelnamen. Wanneer directe betrokkenheid bij een misdaad niet te bewijzen valt, zijn ze voor IS-lidmaatschap of ondersteuning van een terroristische organisatie nog tot enkele jaren gevangenisstraf te veroordelen.

Laatste bolwerk ontmanteld, strijd gaat voort

Ofschoon onlangs na bijna vijf jaar ook het laatste bastion van IS in Syrië, in het dorp Baghouz ontmanteld kon worden, betekent dit niet dat IS zijn strijd op zal geven. IS-leider Abu Bakr al-Bagdadi, op wiens hoofd de VS een beloning van 25 miljoen dollar hebben gezet, zou in Irak ondergedoken zijn. In een audioboodschap riep hij op tot nieuwe aanslagen in het Westen, met “bommen, messen en auto’s”.

Surveillance

Zoals te verwachten verklaren veel jihadisten zich bij arrestatie voor onschuldige slachtoffers. De meesten lijken echter onverbeterlijk te zijn – de moorddadige ideologie leeft dikwijls voort. In Zwitserland verklaarde het verantwoordelijke department onlangs: “de terroristische dreiging in Zwitserland blijft verhoogd.” Natuurlijk zal een veroordeelde IS-strijder ook buiten de gevangenis in de gaten gehouden worden, zo licht een overheidsexpert toe. Maar volledige toezicht vereist zo’n 30 personen per geval, dat kan geen West-Europees land in alle gevallen opbrengen.

Slapercellen

Al met al is de kans groot dat niet weinig jihadisten zich na een paar jaar gevangenis uiterlijk hervormd voor zullen doen, om vervolgens twee of drie jaar een normaal leven te leiden, waarna ze opnieuw ingeschakeld kunnen worden voor aanslagen.

Posted on

Is er nog een toekomst voor christenen in Irak?

Vier jaar na de inval van IS in Irak trok onderzoeksjournalist Jens De Rycke in samenwerking met VOS Vlaamse Vredesvereniging naar Noord-Irak om te zien wat de toestand daar is voor de Iraakse christenen en of zij nog een toekomst in hun thuisland hebben. 

De kerk in het Oosten heeft gedurende haar hele geschiedenis al te maken gehad met onderdrukking en vervolging maar het afgelopen decennium was rampzalig voor het christendom in Irak. Voor de Amerikaanse invasie van 2003 leefden er nog ongeveer 1.5 miljoen christenen in Irak. Vijftien jaar laten is daar ongeveer 2/3 van verdwenen. Het verwijderen van de dictator Saddam Hoessein bracht het land in een toestand van chaos waarbij de etnische en sektarische spanningen losbarstten die zorgden voor een spiraal van geweld en terreur. Bomaanslagen door extremistische organisaties zoals Al-Qaida viseerden o.a. de christelijke gemeenschap en creëerden met hun terreur een angstklimaat. Deze terreurgolf was de voornaamste reden waarom veel christenen vanuit de Iraakse grootsteden zoals Bagdad en Mosoel vluchtten naar de christelijke dorpen op de vlakte van Nineveh die op dat moment een veilige haven waren.  Maar dat alles veranderde toen IS in 2014 de stad Mosoel veroverde en nadien ook de vlakte binnenviel. Dorpen en kerken werden verwoest en ook deze keer moesten de christenen van Irak vluchten voor terreur.

Was het voor de christenen dan allemaal beter tijdens het tijdperk van dictator Saddam Hoessein? De rode draad in mijn interviews ter plaatse was dat niemand met heimwee terugkeek naar het tijdperk Saddam. Veel Irakezen – zowel christenen als personen uit andere gemeenschappen – stierven in zijn zinloze oorlogen alsook door zijn vervolgingen. Zo werden bijvoorbeeld naast Koerden ook veel Iraakse christenen slachtoffer van de Anfal-genocide. Maar ze maakten wel een belangrijke kanttekening bij zijn bewind: Saddam viseerde individuen en niet de christenen in het algemeen als geloofsgemeenschap. Zijn bewind was wreed en onderdrukkend maar zorgde daarnaast ook voor een zekere interne stabiliteit. En het is vooral deze stabiliteit waar naar terug wordt verlangd.

Is er een toekomst voor hen?

Het Amerikaanse leger is erin geslaagd te doen wat anderhalf millennium islamitische vervolging niet is gelukt. Het christendom in Mesopotamië bevindt zich in een ernstige toestand en kan zelfs deze eeuw nog verdwijnen. Vaak wordt de hedendaagse toestand voor christenen vergeleken met de Mongoolse invallen en de daaropvolgende vervolging in de 13de eeuw. Dit was naast de Ottomaans/Koerdische genocide van begin 20ste eeuw één van de grootste rampen in de geschiedenis van de Oosterse kerk. Maar wat is dan nu het verschil met deze dramatische periode en andere vergelijkbare periodes van vervolging uit het verleden?

Het antwoord daarop zijn de moderniteit en het globalisme. De mogelijkheid om buiten de eigen regio te vluchten heeft een andere dimensie gegeven aan de emigratie van (christelijke) vluchtelingen uit het Midden-Oosten. Christenen vluchten nu niet meer (of in veel mindere mate) binnen de regio om zich elders in de regio te vestigen of om later terug te keren. Als ze er de mogelijkheid toe hebben vluchten ze nu buiten de regio en dan vaak naar westerse landen. De reden hiervoor is duidelijk: het Westen wordt bij hen nog steeds met het christendom geassocieerd en dus als een plaats gezien waar zij welkom zijn. Een plek waar zij zonder angst voor vervolging openlijk hun geloof kunnen belijden. De teleurstelling om te zien dat de huidige seculiere westerse maatschappij ver van hun denkbeelden staat is dan ook groot bij veel lokale oosterse kerkgemeenschappen wanneer ze zich eenmaal hier vestigen. Daarnaast worden ze in de buurten waar ze terecht komen ook vaak geconfronteerd met dezelfde islamitische gemeenschappen die ze trachtten te ontvluchten.

Een Midden-Oosten zonder christenen?

Als ik al de individuele verhalen hoor kan ik niets anders dan begrip opbrengen voor de redenen waarom deze christenen de regio ontvluchten. En het is dan niet meer dan begrijpelijk dat we hen om humanitaire redenen willen helpen door hen de conflictgebieden van het Midden-Oosten te helpen ontvluchten. Maar onbewust voeren we op deze manier ook de agenda uit van religieuze extremisten die een Midden-Oosten zonder christenen en andere religieuze minderheden willen creëren.

[pullquote]Het Westen moet eindelijk leren uit zijn fouten en inzien dat door middel van regimewissels onderdrukkende dictators wegwerken altijd nefast is voor de bevolking van die landen.[/pullquote]

Als we het christendom in het Midden-Oosten willen helpen overleven zullen we voor hen duidelijker in de regio iets moeten betekenen door hen ter plaatse meer te helpen. De emigratiecijfers van de christenen zullen zich waarschijnlijk op een bepaald moment stabiliseren. De personen die wilden en konden vertrekken zijn weg.  Zij die de financiële middelen voor emigratie niet hebben of er bewust voor kiezen om te blijven zullen de christelijke gemeenschap in Irak vertegenwoordigen. Een kleinere kudde die met grote uitdagingen zal worden geconfronteerd. Enerzijds zullen ze in hun land met economische instabiliteit en conflicten blijven worden geconfronteerd. Daarnaast proberen de Koerden hen met discriminerende wetgeving en door middel van demografische druk van hun landen te verdrijven. Daarenboven blijft zelfs na de nederlaag van IS het gevaar dat religieuze extremisten de gemeenschap zullen blijven viseren.

Wat is er dan nodig om hen een toekomst te bieden? Vrede en stabiliteit zijn alvast een eerste voorwaarde.  En hiermee wil ik niet als een naïeve vredesactivist klinken die de dynamiek van het Midden-Oosten en de heersende machtsconflicten niet kent maar wil ik wel een oproep lanceren aan onze politici. Het Westen moet eindelijk leren uit zijn fouten en inzien dat door middel van regimewissels onderdrukkende dictators wegwerken altijd nefast is voor de bevolking van die landen. De grootste slachtoffers van deze chaos zijn vaak ook de religieuze minderheden. Maar zelfs na de invasie van Irak werd deze les niet geleerd. Zo getuigt het beleid ten aanzien van Syrië…

Irakese en Syrische christenen

Het is politiek correcter om Irakese christenen te verdedigen dan Syrische christenen, maar in beide landen zijn ze slachtoffer van oorlogsgeweld. Beide zijn ze slachtoffer van vervolging door islamitische extremisten. Maar dan met het verschil dat veel Syrische christenen – omdat velen uit zelfbehoud de Syrische regering steunen – volgens sommigen niet dezelfde slachtoffer-status kunnen opnemen als hun geloofsbroeders in Irak. Uiteraard speelt hierin een geopolitieke dimensie mee. Extremistische soennitische groeperingen werden in Syrië door het Westen gesteund om een regimewissel te bewerkstelligen tegen dictator Bashar al-Assad. Dus werden de (oorlogs)misdaden die door deze extremisten ten aanzien van christenen en andere religieuze minderheden in Syrië werden uitgevoerd gebagatelliseerd. Of er werd de andere kant opgekeken…

Vorig jaar vroeg staatssecretaris Theo Francken tijdens de Paasviering bij de Assyrische gemeenschap in Mechelen om aandacht voor de christenen in de Syrische stad Mhardeh nabij Hama. Zij worden nog steeds door Jaysh al-Izza – een ‘gematigde’ soennitische rebellengroepering – met door de Amerikanen geleverde anti-tank raketten belegerd. Maar als hij tegelijkertijd tweetend juicht over de Amerikaanse luchtaanvallen in Syrië dan klopt zijn positie niet. In 2017 was de Amerikaanse luchtaanval in Homs één van de redenen waarom deze ‘gematigde rebellen’ een offensief tegen dit christelijke stadje konden uitvoeren. Politici die willen opkomen voor de christenen in het Midden-Oosten moeten zich dus afzetten tegen de nefaste westerse interventies die de regio destabiliseren. Wie wil bouwen aan een toekomst voor de christenen in deze regio zal een stem voor vrede moeten zijn.

‘Hungary helps’

Daarnaast hebben ze ook directe steun nodig om te blijven. De Koerdische en Iraakse autoriteiten helpen niet met het herbouwen van hun kerken en steden. Zij hebben dus onze steun nodig om dit samen met hen te doen. In het christelijke stadje Teleskuf zag ik tussen de nieuwbouw en de ruïnes van de vernielde gebouwen affiches met ‘Hungary helps’. Maar nergens zag ik in de dorpen die ik bezocht iets vergelijkbaars van een ander Europees land. Westerse landen bombardeerden deze plaatsen om IS te verdrijven en het is dan ook ontzettend jammer om te zien dat het Westen de ruïnes die ze heeft gecreëerd niet helpt weer op te bouwen.

Met het opnieuw opbouwen van kerken valt geen geld te verdienen en wapenhandel is voor veel politici lucratiever dan ontwikkelingshulp. Daarbij voelt voor de geseculariseerde elite van West-Europa steun aan christenen niet correct aan omdat ze Europeanen aan hun culturele wortels herinnert. Maar wie wel wil dat het christendom in de 21ste eeuw niet uit het Midden-Oosten verdwijnt moet zelf actief steun bieden. Help hen hun vernielde huizen en kerken weer op te bouwen, oefen druk uit op regeringsleiders om discriminerende wetgeving op te heffen en zorg voor economische ondersteuning zodat zowel zij als hun kinderen in hun thuisland een toekomst kunnen opbouwen.

VOS heeft een tentoonstelling gemaakt van het materiaal dat Jens De Rycke op zijn reis naar Irak verzamelde. Wij hopen u te mogen ontvangen bij de opening van deze tentoonstelling op zondag 7 oktober 2018 om 11.30u. in de Sint-Pieters-en-Pauluskerk (Veemarkt 44, 2800 Mechelen), na de misviering van de Chaldeeuwse gemeenschap. De tentoonstelling zal vervolgens nog tot 11 november 2018 te bezoeken zijn.

Posted on

Waarom de ‘Noord-Syrische’ staat er niet zal komen

Op dinsdag 10 april jongstleden was er op het initiatief van ‘Sallux’, de denktank van de pan-Europese partij ECPM, een conferentie plaats onder de naam ‘A future for democracy in Syria’.

Meer specifiek ging het over de toekomst van DFNS, Democratic Federation of Northern Syria. Een bestuur dat zichzelf heeft gevormd in het Noord-Oosten van Syrië. In dit gebied leven Koerden, Assyriërs, Turkmenen, Syriërs, … en staat onder controle van de Syrian Democratic Forces. Zij vroegen aandacht voor de humanitaire crisis die dankzij de Turkse agressie (Afrin, Idlib,…) is ontstaan.

In het panel zaten onder ander Branislav Skripek (ECR-fractie Europees Parlement), Sanharib Barsom (Co-president van DFNS), Sanharib Barsom (Co-president van het kanton Jazira) en een aantal leden van de bestuursraad van DFNS. Het Geopolitiek Instituut Vlaanderen – Nederland was uitgenodigd op dit congres.

De vragen gingen om een halt toe te roepen aan de Turke militaire interventie in de regio, te helpen aan de heropbouw van de regio, een zetel bij de VN, hulp bij het onderwijs en hulp voor een veilige terugkeer van vluchtelingen. Buiten ogenschijnlijk nobele doelstelling rest de vraag wat de slaagkansen zijn van een zelfstandige regio in het Noordoosten van Syrië.

Turkse agressie

Het Turkse militaire offensief is nog volop bezig, en de vraag is of ze bij de Europese Unie gehoor krijgen op hun vraag om deze interventie te stoppen. De Europese Unie is natuurlijk al lang specialist in met een moreel vingertje te wijzen als het gaat om landen te veroordelen. Maar handelen is nog iets anders, laat staan dat ze militair iets gaan doen om het Turkse leger tegen te houden.

Bovendien heeft de EU Turkije momenteel nodig. De honderdduizenden vluchtelingen die zich momenteel in Turkije bevinden, zouden geen goed nieuws zijn voor de publieke opinie in Europa, als die plots richting het Europese continent zouden komen.

De grootmacht die wel een rol van betekenis zou kunnen spelen, of moeten spelen voor de Syrian Democratic Forces, zijn de Verenigde Staten. Echter heeft Afrin al wel bewezen dat wanneer NAVO-bondgenoot Turkije in het spel komt meespelen, de bescherming wegvalt voor de Koerdische milities. Als de Verenigde Staten moeten kiezen tussen Turkije en DFNS gaan de VS niet riskeren dat Turkije zich verder afkeert van de NAVO.

De Amerikanen hebben de Koerden met andere woorden gebruikt voor hun eigen geopolitieke doeleinden, terwijl de Koerden het tegenovergestelde dachten te kunnen doen. Eerst heette het immers dat de Amerikanen de SDF (die in feite vooral bestaan uit de aan de PKK gelieerde YPG)  slechts ondersteunden in de strijd tegen ISIS, maar nu lijkt het er op dat de Amerikanen zich ingegraven hebben met ettelijke militaire bases. De Koerden dachten van de strijd tegen ISIS gebruik te kunnen maken om een veel groter gebied dan het traditionele vestigingsgebied van de Koerden in Syrië te bezetten. So far so good, maar nu Turkije in het spel komt, kan men niet zonder meer op Amerikaanse ruggensteun rekenen.

Onzekere toekomst

Zolang de militaire veiligheid niet gegarandeerd is, kan er moeilijk sprake zijn van heropbouw. Op de lange termijn is een conflict tussen Syrië, dat zich vermoedelijk niet zal neerleggen bij een onafhankelijk DFNS, niet uit te sluiten.

De situatie is ook niet vergelijkbaar met Noord-Irak, waar er Irakese troepen mee de bescherming opnemen voor de Koerden. Een rechtstreekse bescherming van Syrië, en vooral van bondgenoten Rusland en Iran, zouden Turkije mogelijk wel een voorzichtigere houding doen aannemen.

Tegen welke prijs zouden de Verenigde Staten en de Europese Unie een onafhankelijk DFNS willen faciliteren is dus maar de vraag. Zeker gezien ze beide voorlopig geen openlijk militair conflict riskeren met zowel Turkije als Rusland. Turkije heeft de afgelopen jaren meer toenadering gezocht met  Rusland. Die Russen hebben al eerder laten zien, na het incident met een neergeschoten vliegtuig, dat ze de nodige druk kunnen opleggen aan Turkije. Turkije zal niet gratis uit Syrië vertrekken, maar de Russen maken zich op termijn minder druk om de Turken dan om een blijvende aanwezigheid van Amerikaanse troepen. Het is niet voor niets dat er voortdurend gesprekken plaatsvinden tussen Moskou, Teheran en Ankara.

Een nieuwe staat lijkt ondenkbaar

Bovendien is de erkenning van DFNS niet zomaar een gegeven. Er is geen enkel mandaat gegeven door een verkiezing en een referendum, laat staan sprake van een degelijk staatsapparaat, en de buurlanden staan er niet op te wachten.

Er lijkt ook geen legitieme basis te zijn voor het oprichten van een nieuwe staat. Hoewel in de naam Democratic vermeld staat, is er geen sprake van een democratische afscheiding die erkend kan worden. Er is enkel de militaire situatie dat een militie daar grotendeels de macht tijdelijk in handen heeft. Dit tijdelijke zal vluchtig weg zijn als de Verenigde Staten hun troepen terugtrekken uit Syrië.


Het Geopolitiek Instituut Vlaanderen Nederland (GIVN) houdt op zaterdag 5 mei aanstaande in Leuven een congres onder het thema ‘Wereld in conflict? Weg naar stabiliteit’, waar onder andere pater Daniël Maes zal spreken over de heropbouw van Syrië na 7 jaar oorlog.

Meer informatie is te vinden op facebook of op de website van het GIVN.

Lees ook onze interviews met respectievelijk pater Daniël Maes en Sacha Vliegen, voorzitter van het GIVN:

Posted on

De hypocrisie rond Oost-Ghouta

Syrië is weer het brandpunt van de wereld. Na de herovering van Aleppo, de nederlaag van IS en de (momenteel) gestaakte strijd in de provincie Idlib heeft het Syrische leger de strijd verplaatst naar Oost-Ghouta nabij de hoofdstad Damascus. Het statuut van een de-escalatiezone dat Oost-Ghouta tijdens de Astana vredesbesprekingen had verkregen heeft niet standgehouden. De willekeurige mortier- en raketaanvallen die de islamitische strijders van Oost-Ghouta op de hoofdstad Damascus uitvoeren verschaffen het Syrische leger het motief om deze rebellenenclave deze keer definitief onder controle te krijgen. Dr. Bashar Jaafari (Syrische vertegenwoordiger bij de VN) maakte dit duidelijk door tijdens een zitting van de Veiligheidsraad over Oost-Ghouta te stellen dat het gebied een tweede Aleppo zou worden. Naast het feit dat Oost-Ghouta voor het Syrische leger een strategisch zeer belangrijk gebied is, is er nog een bijkomende reden achter deze reconquista: hoe meer grondgebied Assad onder controle heeft des te sterker zijn onderhandelingspositie in de toekomst. Want hoe graag velen ook stellen dat de Syriërs hun eigen toekomst zonder Assad moeten bepalen, hij heeft (in zekere mate) deze oorlog militair gewonnen en dus ook zijn positie aan de onderhandelingstafel verworven. Zij het wel dat Assad een pyrrusoverwinning heeft behaald met het behouden van de macht over een gedecimeerd en verwoest land. Desalniettemin is er tot grote frustratie van zijn tegenstanders in het Westen, Turkije en de Golfstaten (momenteel) geen sprake meer van een regimewissel in Damascus.

Ondertussen woedt de oorlog in Syrië echter verder met als gevolg dat er nog steeds duizenden doden blijven vallen en burgers moeten vluchten voor oorlogsgeweld. Deze onschuldige burgers kunnen nergens terecht en zijn het voornaamste slachtoffer van dit internationale conflict dat al 7 jaar lang op Syrisch grondgebied wordt uitgevochten.  Dit gaat ook op voor de strijd die zich momenteel in Oost-Ghouta afspeelt. In de media wordt de gruwel van de Russische en Syrische bombardementen terecht veroordeeld maar tegelijkertijd worden bepaalde aspecten van deze strijd onderbelicht. Wat ik zelf door mijn reizen naar Syrië heb geleerd is dat in deze oorlog het makkelijke zwart/wit-beeld van helden en demonen niet meer valt te hanteren. Assad heeft oorlogsmisdaden begaan maar hij is lang niet de enige partij in Syrië die dit doet. Hiermee doel ik op het bombarderen van burgerdoelen door de jihadisten die zich momenteel in Oost-Ghouta bevinden. Het klopt dat deze islamitische strijders maar een fractie van de vuurkracht van het Syrische leger en zijn bondgenoten bezitten maar dat neemt het feit dat hun onwillekeurige aanvallen honderden onschuldige levens eisen niet weg. Het stoort mij dan ook dat aan het lijden van deze onschuldige burgers van Damascus geen aandacht wordt besteed. De reden dat hier zo weinig over wordt bericht is dat zij zich volgens sommigen in het Westen aan de foute zijde van dit conflict bevinden. Wie onder de hoede van deze dictator leeft heeft geen recht op een slachtofferstatus. Een simplificatie van deze vreselijke oorlog die ik in mijn boek Het dagboek van granaten in Damascus heb trachten te weerleggen. Want ook deze burgers zijn het slachtoffer van het oorlogsgeweld en ook hun grootste wens is dat deze oorlog zo snel mogelijk word beëindigd.

Rebellen of jihadisten ?

De Syrische oorlog blijft een complex conflict waaraan verschillende partijen elk met hun eigen streven deelnemen. Oost-Ghouta is daar geen uitzondering op. Vandaag de dag controleren terreurbeweging Hay’at Tahrir a-Sham (het vroegere Al-Nusrafront m.a.w. Al Qaida in Syrië) en andere radicaalislamitische groeperingen zoals Faylaq al-Rahman, Ahar al-Sham en Jaysh al-Islam (het leger van de Islam) het grondgebied van Oost-Ghouta. In de media worden deze groeperingen simpelweg rebellen genoemd maar dit etiket dekt niet de volledige lading van deze strijders. Want door hen simpelweg rebellen te noemen wordt voorbijgegaan aan het feit dat Hay’at Tahrir a-Sham en Jaysh al-Islam dezelfde extremistische ideologie als IS uitdragen. In het verleden hebben deze ‘rebellen van Oost Ghouta’ ook met IS samengewerkt in hun strijd tegen het Syrische leger. Ook dat is iets wat we te weinig horen in de media. De burgers van Oost-Ghouta lijden ook onder hun bewind. Vorig jaar werd dit nog duidelijk toen op het internet en sociale media video’s werden gedeeld van Jaysh al-Islam die het vuur opende op protesterende burgers in Douma (Oost-Ghouta). Zij kwamen op straat tegen het geweld dat voortkwam uit de onderlinge gevechten tussen deze jihadistische groeperingen en het antwoord op hun roep om vrede waren geweerschoten. Maar Jaysh al-Islams beruchtste misdaad is waarschijnlijk het gebruiken van de in Adra gevangengenomen burgers als levend schild. Honderden Syriërs – vaak burgers afkomstig uit religieuze minderheden – werden in metalen kooien opgesloten en nadien in de straten van Douma gehangen. Zogezegd als bescherming tegen bombardementen.

Aangezien Hay’at Tahrir a-Sham door Rusland als een terreurbeweging wordt beschouwd zijn ze voor hen dan ook een legitiem doelwit. Andere gewapende rebellen weigerden volgens Russische bronnen in te gaan op onderhandelingen via het Russische bemiddelingscentrum. En dus werd gewapende strijd volgens Rusland de enige optie. En zo komen de onschuldige Syrische burgers van Oost-Ghouta weer terecht in een door mensen gecreëerde hel. Ze kunnen nergens terecht want door de jihadistische groeperingen worden ze – al dan niet onder dwang – gebruikt als gijzelaars en menselijke schilden. Anderzijds verduren ze de gruwel van de Syrische en Russische bombardementen die deze jihadisten trachten te verdrijven. In het Westen reageert men hierop door vanuit een morele hoogte Syrië en Rusland eenzijdig te veroordelen. Volledig misplaatst, want ook het Westen heeft een aandeel in deze hel. Ze hebben jarenlang deze islamitische strijders bewapend in hun strijd tegen Assad. Er is momenteel geen openlijke steun aan de strijd van deze jihadisten, maar dat neemt niet weg dat ze hun strijders waren in de proxyoorlog gericht op een regimewissel in Damascus. Tegelijkertijd zorgt de opnieuw opgelaaide Koude Oorlog tussen het Westen en Rusland ervoor dat er in Syrië een dubbele standaard wordt gehanteerd. Westerse bommen op jihadisten zijn zogenaamd rechtvaardig maar die van anderen niet. Maar dat maakt het niet minder waar dat de terreur van de jihadisten in Oost-Ghouta van dezelfde soort is als dan die van IS. Ook hebben de burgers van Mosoel en Raqqa – die ook moesten worden ontzet van islamitische terreur – dezelfde gruwel moeten ervaren als wat vandaag de realiteit is voor de burgers van Damascus en Oost-Ghouta. Maar toch krijgen de onschuldige burgers van Raqqa en Mosoel een ander statuut dan die van Oost-Aleppo en Oost-Ghouta. Dit alles op basis van de geopolitieke doelen van het Westen, die als maatstaf dienen om te bepalen wie goed en slecht is in Syrië. Terwijl de tragische realiteit is dat iedereen – evengoed Assad als zijn tegenstanders – burgerdoden op zijn geweten heeft en dit onderscheid niet meer valt te maken. Dat de media ook een wapen is in de strijd die zich momenteel tussen het Westen en Rusland afspeelt is de afgelopen week weer duidelijk gebleken in de berichtgeving over het conflict in zowel Russische als Westerse media.

Geen hoop op vrede

Maar toch probeert men in het belang van de onschuldigen de wapens te laten zwijgen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nam dit weekend resolutie 2401 aan. Hierin wordt geëist dat alle partijen voor minstens 30 dagen een wapenstilstand houden en toestaan dat humanitaire konvooien de belegerde plaatsen kunnen bereiken en medische evacuaties kunnen uitvoeren. Maar de resolutie sluit IS, Al Qaida en andere terreurbewegingen uit. Het is dus duidelijk dat de wapenstilstand niet zal standhouden aangezien de andere islamitische strijders volgens het Syrische leger en zijn bondgenoten ook onder de noemer van een terreurbeweging vallen. Bronnen in Syrië melden dat momenteel enkel Douma zal worden ontzien. Dr. Jaafari zal dus waarschijnlijk gelijk krijgen. De islamitische strijders in Oost-Ghouta zullen niet kunnen standhouden tegen de gecombineerde Syrische en Russische vuurkracht. De beruchte groene bussen zullen ook deze strijders en hun families naar de provincie Idlib brengen. De Syrische stortplaats voor jihadisten waar in de nabije toekomst de volgende strijd en daaraan verbonden mediastorm zal ontstaan. Vrede in Syrië blijft momenteel een utopie. Het is en blijft een strijdplaats tussen Rusland en het Westen alsook tussen Iran en de andere regionale machten. De strijd in Syrië zal pas volledig staken als de (regionale) grootmachten en hun plaatselijke (Syrische) bondgenoten denken dat ze door middel van geweld hun doelen niet meer kunnen bereiken. En dat punt is momenteel helaas nog niet bereikt. Dus blijft de tragische realiteit van de Syrische oorlog dat geopolitieke belangen zwaarder wegen dan het menselijke leed dat uit deze oorlog ontstaat. Of het resultaat in Syrië uiteindelijk een fragiele vrede of een bevroren conflict zal worden valt niet te voorspellen en kan enkel de toekomst uitwijzen.

Posted on

Pax Christi hypocriet over christenvervolging in Syrië

Veel wordt geschreven over het lot van de Syrische christenen in de door ISIS ooit gecontroleerde gebieden. Over hun lot in de door de andere Salafistische groepen bezette gebieden hoort men zelden of nooit iets. Een in Syrië nochtans gespecialiseerde christelijke organisatie als het Nederlands-Vlaamse Pax Christi heeft er voor zover bekend nooit aandacht voor gehad.

Geen christenen meer

En nochtans hebben christenen en hun gebedsplaatsen het daar al hard te verduren gehad. Zelfs de media van die Salafisten geven dat soms toe. Een verhaal dat een klein tipje van de sluiter opheft is dit welke de website Syrian Observer recent publiceerde en afkomstig was van All4Syria, een van de vele websites van die groepen.(1)

De jezuïet Frans van der Lugt werd in april 2014 door een Salafist neergeschoten. In welke omstandigheden is nog steeds onduidelijk. Hij was ondanks het gevaar in zijn klooster in dat door die terreurgroepen bezet stadsdeel gebleven. Enkele dagen voor de bevrijding van dit deel van de stad Homs door het leger werd hij neergeschoten.

Het betreft een beslissing van de shariarechtbank in de stad Ghasam, gelegen in het zuiden van Syrië en ten oosten van de provinciehoofdstad Daraa. Hier besloot rechter Sjeik Asmat al Abasi om de kerken terug te geven aan hun gelovigen. Die christenen waren echter allemaal uit de stad en de regio gevlucht richting de nabijgelegen provincie Sweida, een vooral door druzen bevolkt gebied dat in handen is van de regering.

Die gebedsplaats van de Christelijke Evangelische Uniekerk is al sinds 2013 verlaten omwille van de Salafistische terreur. Sindsdien is er volgens All4Syria geen enkele christen meer in de stad. En vermoedelijk ook bijna niemand meer van andere niet-Salafistische geloofsgemeenschappen.

De Salafistische groepen in de provincie Daraa worden bij de gespecialiseerde media steeds omschreven als zijnde meer gematigd waarbij de invloed van Al Qaida er vrij beperkt is. Dit in tegenstelling tot de provincie Idlib waar haar controle bijna algemeen is.

Verhalen over het vernielen van gebedsplaatsen in door de regering bezet gebied zijn er in tegenstelling tot de toestand in de provincies Daraa en Idlib dan wel niet. Integendeel, het leger zal hen zelfs beschermen tegen de terreur van die salafistische groepen.

Het verklaart waarom slecht betaalde soldaten toch voor hun land en samenleving blijven vechten en continu hun leven riskeren. Het is een verhaal wat je bij Pax Christi en andere ngo’s van dat genre echter nooit zult horen.

Hypocrisie rond Frans van der Lught

Pax Christi, dat nog het eerste woord van kritiek moet geven op die Salafistische opstandelingen, hield eerder dit jaar wel een mars om de in de stad Homs op 7 april 2014 doodgeschoten Nederlandse jezuïet Frans van der Lugt te herdenken. De dader is nog steeds niet bekend maar moet iemand van die Salafistische terreurgroepen geweest zijn. Hij zat daar immers in zijn klooster in geheel door die groepen bezet gebied.

Over de oorzaak van zijn dood en de vermoedelijke dader(s) echter voor zover geweten geen woord bij Pax Christi.(2) Deze mars was dan ook gewoon een schijnheilig misbruik van het leed van deze pater, een van de duizenden christelijke slachtoffers van die terreurbewegingen.

Omar Gharba in een legeruniform van het Vrije Syrische Leger voor hij overstapte naar ISIS. Zie de insignes op zijn borst. De vraag is wie dit zo te zien gloednieuw en piekfijn uniform betaalde. De Belgische of de Nederlandse belastingbetaler?

Deze mars van Pax Christi veroorzaakte dan ook groot ongenoegen bij de christelijke gemeenschappen in Syrië. Deze organisatie kiest al sinds 2011 de kant van die terreurgroepen. De enige slechten voor Pax Christi zijn de Syrische regering, die voor hen de vertegenwoordiger is van al het kwaad dat het land overkwam.

Voor groepen als deze en andere ngo’s is het juist de Syrische regering die schuldig is aan dit sektarisme dat tijdens deze oorlog enorm is toegenomen. Pax Christi werkt onder controle van de Nederlandse en Belgische bisschoppenconferentie. Zijn onze bisschoppen dan akkoord met het steunen van groepen die christenen desnoods omwille van hun geloof vermoorden?


1) Syrian Observer, 10 oktober 2017, All4Syria, ‘Daraa’s Churches to be Returned to Christians: Dar al-Adel Court’. http://syrianobserver.com/EN/News/33369/Daraa_Churches_be_Returned_Christians_Dar_Adel_Court/

De website Syrian Observer is een vrij interessante bron van informatie. Het brengt teksten van zowel de gewapende oppositie, de regering als van derden. Teksten die ze zoals deze vanuit het Arabisch vertaalt naar het Engels.

De website is door de Deense ngo International Media Support opgezet met de bedoeling een zogenaamd onafhankelijke Syrische pers te steunen. Hoe onafhankelijk blijkt wel als 51%, 35% en 6% van de fondsen van deze ngo afkomstig zijn van respectievelijk het Zweedse, Deense en Noorse ministeries van Buitenlandse Zaken. De hoofdlijn van deze website is dan ook die van steun aan die salafistische opstandelingen.

2) Pax, Zomer 2017.

Posted on

Is oorlog met Iran nu onvermijdelijk?

Met zijn verklaring afgelopen vrijdag, dat de kerndeal met Iran niet in het Amerikaanse nationale belang zou zijn, heeft president Donald Trump de Verenigde Staten mogelijk op de weg naar oorlog met Iran gezet.

Het is in ieder geval gemakkelijker om te voorzien welke botsingen er aan zitten te komen dan hoe we weer van deze weg af komen voor het schieten begint. Na het ‘decertificeren’ van het nucleaire akkoord, destijds getekend door alle vijf permanente leden van de VN Veiligheidsraad, gaf Trump het Congres 60 dagen de tijd om de sancties opnieuw op te leggen die het ophief toen Teheran het akkoord ondertekende. Als het Congres die sancties niet opnieuw oplegt en het akkoord de nek omdraait, dreigt Trump dat zelf te doen.

Waarom? Heeft Iran de bepalingen van het akkoord geschonden? Vrijwel niemand stelt dat – niet de nucleaire inspecteurs van de VN, noch de NAVO-bondgenoten, noch zelfs Trumps eigen nationale veiligheidsteam.

Iran heeft al zijn 20 procent verrijkt uranium het land uit verscheept, de meeste van zijn centrifuges uitgeschakeld en verstorende inspecties van alle nucleaire faciliteiten toegestaan. Zelfs voor het akkoord zeiden 17 Amerikaanse inlichtingendiensten al dat ze geen bewijs konden vinden voor een Iraans kernwapenprogramma. Als Iran een bom gewild had, had Iran allang een bom gehad.

Het blijft echter een staat zonder kernwapens om een eenvoudige reden: De vitale nationale belangen van Iran schrijven dat voor. Als de grootste sjiitische natie, met 80 miljoen mensen, onder de meest ontwikkelde in het Midden-Oosten, is Iran voorbestemd om de dominante macht aan de Perzische Golf te worden. Maar op één voorwaarde: Dat het de grote oorlog met de Verenigde Staten weet te vermijden die Saddam Hoessein niet wist te vermijden.

Iran heeft ieder kernwapenprogramma dat het had afgeblazen omdat het niet het lot van Irak wil delen, om aan stukken geslagen te worden tot Perzen, Azeri’s, Arabieren, Koerden en Beloetsjen, zoals Irak door de Amerikanen in soennieten, sjiieten, Turkmenen en Koerden uiteen werd geslagen.

Teheran wil geen oorlog met Amerika. Het zijn de oorlogspartij in Washington en haar Midden-Oosterse bondgenoten – Bibi Netanyahu en het Saoedische koningshuis – die er naar hongeren dat de VS zich ermee bemoeien en Iran de grond in slaan. En zo ontvouwt zich dan de strijd in het Congres over het al of niet de nek omdraaien van het akkoord met Iran als een cruciaal punt in het presidentschap van Trump.

Maar al eerder doemen er mogelijke botsingen met Iran op. In het oosten van Syrië, staan de door de VS ondersteunde en door de Koerden geleide Syrische Democratische Krachten (SDF) op het punt Raqqa te veroveren op ISIS. Maar ondertussen is het Syrische leger op weg om Deir Ezzor te gaan veroveren, de hoofdstad van de provincie waardoor de weg loopt die Bagdad met Damascus verbindt. De verovering van Deir Ezzor door Bashar al Assads leger zou er voor zorgen dat de weg van Bagdad naar Damascus en Hezbollah in Libanon open blijft. Als de VS echter van plan zijn om de SDF te gebruiken om het grensgebied zelf in handen te krijgen, dan kon dat wel eens lijden tot een openlijk gevecht met het Syrische leger, sjiitische milities, Iraanse troepen en misschien zelfs de Russen. Moeten we dat wel willen?

In Irak is het nationale leger bezig om de olierijke provincie Kirkoek en de gelijknamige hoofdstad daarvan veilig te stellen. De Koerden hadden Kirkoek ingenomen nadat het Iraakse leger vluchtte voor de invasie van ISIS. Waarom trekt een door de Amerikanen getraind Iraaks leger op tegen een door de Amerikanen getraind Koerdisch leger?

De Koerdische regionale overheid stuurt aan op secessie. Dit heeft alarmbellen doen afgaan in zowel Turkije en Iran als in Bagdad. Een onafhankelijk Koerdistan zou als een magneet kunnen werken op Koerden in die beide landen. Het Iraakse leger trekt Kirkoek binnen om te voorkomen dat het afgesneden wordt van Irak in een burgeroorlog of secessie door de Koerden.

Waar staat Iran in dit alles? In de oorlog tegen ISIS, waren ze de facto bondgenoten. Want ISIS is net als Al Qaida soennitisch en haat sjiieten even zeer als christenen. Maar als de VS van plan zijn de SDF te gebruiken om de Iraaks-Syrische grens onder hun controle te brengen, dan jagen ze daarmee Syrië, Iran, Hezbollah en Rusland tegen zich in het harnas. Zijn de VS bereid tot een dergelijke confrontatie?

Wij Amerikanen worden geconfronteerd met een aantal nieuwe realiteiten. De mensen die de toekomst van het Midden-Oosten gaan bepalen, zijn de mensen die daar wonen. En onder deze mensen zal de toekomst bepaald worden door hen die het meest bereid zijn om – nog jaren en in aanzienlijk aantallen – te vechten, bloeden en sterven om die toekomst te realiseren. Wij Amerikanen echter gaan niet nog een leger sturen om nog een land te bezetten, zoals we deden met Koeweit in 1991, Afghanistan in 2001 en Irak in 2003.

Bashar al Assad, zijn leger en luchtmacht, gesteund door Vladimir Poetins luchtmacht, de Islamitische Revolutionaire Garde van Iran en Hezbollah hebben de Syrische burgeroorlog gewonnen omdat ze meer bereid waren te vechten en te sterven om die te winnen. Zij hadden daar dan ook een veel groter belang bij dan wij Amerikanen. Wij wonen daar niet. Slechts weinig Amerikanen weten wat daar aan de hand is. Nog minder interesseert het.

Onze oude bondgenoten in het Midden-Oosten willen vanzelfsprekend dat wij hun 21e-eeuwse oorlogen uitvechten, zoals de Britten ons inschakelden om hun 20e eeuwse oorlogen te helpen uitvechten. Maar Donald Trump werd niet gekozen om dat te doen. Of dat dachten sommigen van ons toch.

Posted on 2 Comments

“Zonder Poetin was Syrië er geweest”

Volgens de Vlaamse pater Daniël Maes, die sinds 2010 in Syrië woont, klopt er niks van de berichtgeving over de oorlog in het land. Niet president Bashar al-Assad is het probleem, maar onze eigen politici, die ISIS en Al Nusra steunen om de Syrische regering ten val te brengen. “De echte terroristenleiders zitten in het Westen en Saoedi-Arabië.”

De 79-jarige pater Daniël Maes is tijdelijk terug in zijn geboorteland België. Hij verblijft in de norbertijner abdij van het Vlaamse Postel, van waaruit hij in 2010 vertrok naar Syrië, dat toen nog niet in oorlog was. In Qara beleefde hij precaire momenten, toen in 2013 het 25.000 zielen tellende dorp werd ingenomen door een rebellenleger van 60.000 man. Nu is hij ‘op vakantie’ in België, om aan te sterken, nadat hij in Syrië zwaar ziek was geworden (‘Ik dacht: Het is gedaan’), en het eten daar niet meer kon verdragen. Maar ook om de mensen in de Lage Landen het ‘echte verhaal’ te vertellen over Syrië, omdat ze dat van de mainstream media niet te horen krijgen. Midden juni vertrekt hij weer, zijn valiezen gevuld met hulpgoederen voor de noodlijdende Syrische bevolking. 

U woont in een klooster uit de zesde eeuw na Christus, in een land ver van huis.  Hoe kwam u daar zo terecht? 

Ik kwam daar op uitnodiging van de moeder overste, zuster Agnes-Mariam. Zij is een bijzondere figuur. Ze heeft jarenlang als hippie de wereld rondgezworven. En zij heeft de gave de authenticiteit van het monnikenleven in een aangepaste stijl te brengen. Ik vond in het Mar Yakub klooster waar ik mijn hele leven mee bezig was geweest: charismatische bezieling, oecumenische openheid, het missionarissenwerk en de zorg voor de armen. Het klooster was een ruïne, toen moeder Agnes-Mariam het aantrof, en het is vanaf het jaar 2000 onder haar leiding prachtig gerestaureerd. Ik kwam er als toerist, en ik zou er als toerist weggaan, maar Agnes-Mariam vroeg mij of ik een propedeutisch jaar wilden organiseren, een voorbereiding voor de priesteropleiding, het allereerste katholieke seminarie van heel Syrië. En zo ben ik gebleven.

Wat was uw indruk van Syrië voordat de oorlog uitbrak?

Het was een prachtig land. De persoonlijke politieke vrijheden bleken niet al te groot te zijn; dat had ik wel verwacht. Maar voor het overige werd ik aangenaam verrast. Er heerste een weldadige oosterse gastvrijheid, en een rust en orde zoals wij die in eigen land nooit hebben gekend. Stelen en baldadigheden waren nagenoeg onbestaande. De vele verschillende gelovige en etnische groepen leefden harmonieus naast elkaar.

Het land had geen staatsschuld en kende geen daklozen. Integendeel, vele honderdduizenden vluchtelingen van omringende landen, zoals Irak, werden opgenomen en ook onderhouden als eigen burgers.

Het dagelijks leven was bovendien zeer goedkoop, zoals de voeding. Scholen, universiteiten en ziekenhuizen waren gratis, zelfs voor ons vreemdelingen. Ik sprak een Franse chirurg die zei dat de ziekenhuizen in Syrië beter waren dan die in Frankrijk.

Hoe is het conflict in Syrië begonnen? De heersende opinie in het Westen is dat de eerste protesten in Homs vreedzaam begonnen, en dat dat op slag veranderde door het harde optreden van de regering.

Dat is klinkklare nonsens. Ik heb met eigen ogen gezien hoe die zogenaamde volksopstand ontstaan is in Qara. Op een vrijdagavond in november  2011, onderweg naar de pastorie, waar ik was uitgenodigd, zag ik bij de centrale moskee een groep van zo’n vijftien jongeren. Ze riepen dat Assad een dictator was, en dat hij weg moest. En ik zag andere jongeren die daar foto’s van maakten. Ze maakten zoveel herrie dat het mij een unheimisch gevoel gaf. Ik meldde dat bij de pastoor, maar die wist er al van. Hij zei: ‘Sinds enige tijd komen hier mannen van buiten Syrië. Die komen herrie maken, en die nodigen dan onze jongeren uit om daar foto’s  en video’s van te maken. Als ze die aan de Al Jazeera bezorgen, dan krijgen ze daar geld voor.’

Toen waren er nog geen protesten geweest in Homs?

Het moet rond de tijd zijn geweest dat daar de protesten begonnen. De Nederlandse Pater Frans van der Lugt, die in Homs woonde, en die later daar vermoord is, heeft ook gezien en gemeld in zijn brieven dat het niet de politie was die begon met schieten, maar de terroristen die zich te midden van de demonstranten bevonden.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders vindt dat Assad zou moeten worden berecht door het Internationaal Strafhof in Den Haag vanwege oorlogsmisdaden. U ziet dat anders?

Die Koenders is een kleine jongen die daar staat als een koning maar niet weet dat hij geen kleren aan heeft. Iedereen met een klein beetje verstand ziet dat hij een marionet is van de Amerikanen, die precies zegt wat ze hem influisteren.

Wie de belangen van vreemde grootmachten dient om andere volken in de diepste ellende te storten, is een terroristenleider, de naam van staatsman onwaardig.

Assad heeft niks verkeerds gedaan?

Zie de gifgasaanval in Goutha, bij Damascus, in 2013, waarvan Assad onmiddellijk werd beschuldigd. Iedereen die zich daar ook maar een klein beetje in verdiept, ziet meteen dat het de terroristen waren die daar achter zaten.

Een jaar voor de gifgasaanval had Obama gezegd: ‘Het gebruik van chemische wapens is een rode lijn.’  Iedereen in de journalistiek zou toen moeten hebben gedacht: ‘Klinkt dat niet een beetje als president Bush, die indertijd zei: Binnen 48 uur moeten de massavernietigingswapens van Irak bovenkomen.’

Maar ze trapten er opnieuw in. Met veel mediaomhaal werd er een internationale onderzoekscommissie naar Damascus gestuurd, en juist toen ze waren gearriveerd, was er die enorme gifgasaanval, praktisch onder hun neus. In Ghouta nota bene, een onbewoonde streek, waar de mensen allang waren gevlucht.

En binnen twee uur verschenen er foto’s van kamers met stervende kinderen. Van Hollywood-kwaliteit. Sommige bleken lang tevoren te zijn genomen, andere twee uur na de aanval. En nergens een treurende moeder te zien.

Er waren wel ouders die hun kinderen herkenden op de foto’s. Maar die woonden niet in Ghouta, maar 200 kilometer verderop, in dorpen rondom Latakia. Twee weken voor de gifgasaanval waren hun dorpen overvallen door terroristen, en die hadden hun kinderen gekidnapt. Het waren dus gekidnapte kinderen die we op de foto’s te zien kregen, die vermoord waren om een mediastunt uit te halen. Hoe is het mogelijk dat er zoveel stomme journalisten zijn die dat niet doorhebben? U kunt het nalezen in het rapport van Moeder Agnes-Mariam.

Zijn er dan helemaal geen oorlogsmisdaden gepleegd door de Syrische autoriteiten? Amnesty International bracht in februari nog een rapport uit over massaexecuties in een gevangenis in de buurt van Damascus.

Als je als journalist wilt weten hoe het werkelijk zit, dan moet je geen rapporten van Amnesty gaan lezen, dan moet je naar het land zelf gaan. En ik vraag u: Hoe kan het dat een president die zoveel oorlogsmisdaden begaat tegen zijn eigen volk, zolang in leven kan blijven, terwijl het land vol zit van terroristen die hem naar het leven staan? En hoe kan het dat je overal in Syrië mensen ziet met de foto van Assad op de achterruit van hun auto?

De christenen, sjiieten, druzen en alawieten misschien. Maar ook de soennieten?

Absoluut. De overgrote meerderheid van de soennieten staat achter Assad. En als je in Tartus komt, waar veel soennieten wonen, dan zie je daar niet alleen foto’s van Assad, maar ook die van Poetin.

Voor het rapport van Amnesty over de Saydnaya-gevangenis zijn tientallen getuigen geïnterviewd.

Dat is vals. Het laatste verhaal is dat Assad duizenden mensen heeft gecremeerd in die gevangenis. Dat kan helemaal niet. Die is zo klein, daar kunnen nooit in zo’n korte tijd zoveel mensen zijn omgebracht.

Amnesty heeft gezegd dat ze het Amerikaanse verhaal van de crematies niet kan bevestigen.

Ze spreken het ook niet tegen. En intussen hebben de media de verdenking zo vaak herhaald, dat de mensen het zijn gaan geloven.

Hoe ziet u de rol van de journalistiek? Hoe kan het dat zij een beeld schetsen van Syrië dat u totaal niet herkent?

Daarvoor moet u het boek lezen van de Duitse journalist Udo Ulfkotte, Gekochte Journalisten.  Als je niet meegaat met de heersende opinie, het opgelegde draaiboek niet volgt, dan kom je onvermijdelijk in botsing. Dan word je buitengezet.

Maar erger vind ik nog een organisatie als Pax Christi, die in naam van kerkelijke instanties reclame maakt voor de zogenaamde ‘gematigde rebellen’, en zich daarmee totaal keert tegen de christenen in Syrië, tegen de bisschoppen en patriarchen daar. Pax Christi steunt het uitmoorden van Syrische christenen.

Ik heb een voordracht gezien van een zogenaamde Midden-Oosten expert van Pax Christi. Aan het einde van haar voordracht toonde ze haar bronnen. Die waren: Al Jazeera, Al Jazeera en Al Jazeera.

Wat betreft die journalisten: Ik begrijp het wel een beetje. Ze hebben vaak een gezin waarvoor ze moeten zorgen. Maar ik zou wel willen dat ze wat meer ruggengraat toonden.  Het zijn zakken, platbroeken, die je overal neer kunt zetten, omdat ze zelf geen enkele mening hebben.

Waarom denkt u dat zoveel landen af willen van Assad?

In 2009 heeft Qatar Bashar al-Assad gevraagd een pijpleiding aan te leggen door Syrië naar de Middellandse Zee. Assad heeft toen gezegd: Wij gaan dat niet doen want we zijn al bezig zo’n pijplijn aan te leggen met Rusland en Iran. Toen is de oorlog begonnen. Niet in 2011.

We moeten niet vergeten: Homs, waar de protesten begonnen, is een belangrijke locatie voor de doorgang van de pijpleiding. Het is geen toeval dat juist daar de gewelddadigheden begonnen, en dat de nieuwszender van Qatar, Al Jazeera, daar bovenop zat.

En de overige landen? Waarom zijn zij Assad vijandig gezind?

Voor het Westen is het onaanvaardbaar dat Syrië nog een van de weinige landen is met een bank die onafhankelijk is, en dat het land geen staatsschuld had en dus niet ‘gered’ hoefde te worden.

En de Turken die willen gewoonweg het Ottomaanse rijk terug. Het is ook schandalig wat ze in Aleppo hebben gedaan. Aleppo was het economische hart van Syrië. De Turken hebben daar in een paar dagen tijden alle fabrieken ontmanteld en meegenomen naar Turkije.

Israël is ook een hele belangrijke motor achter het conflict. De zionisten willen een pure joodse staat van de Nijl tot de Eufraat. Ze willen dat Syrië in kleine staatjes uiteen valt, en dat die staatjes elkaar gaan bevechten. Divide et empera.  Verdeel en heers.

De Israëli’s bombarderen in Syrië, ze verplegen gewonde terroristen en ze leveren wapens.

Ik denk dat het zionisme even slecht is voor het jodendom als ISIS voor de islam. Maar laten we dat maar niet hardop zeggen, want dan is men voor veel protestanten in Nederland de duivel zelve.

De Israeli’s zeggen dat ze zich in het conflict mengen vanwege de aanwezigheid van milities van Hezbollah.

Dat is waar. Maar Hezbollah is één van de mooiste verzetsbewegingen die er bestaan. Ik heb jongemannen van Hezbollah gesproken, en zij zeggen: ‘Wij zijn ontstaan toen de zionisten onze families kwamen verjagen en uitmoorden. En wij helpen daarom degenen die op dezelfde wijze zo onderdrukt worden’.

U zegt zelfs dat u uw leven te danken heeft aan Hezbollah.

Het is mede dankzij Hezbollah dat zoveel christenen en andere Syriërs nog in leven zijn.  Ze zijn ons op de moeilijkste momenten te hulp geschoten. En hetzelfde geldt voor het Syrische leger en de Russen. Als Poetin niet gekomen was in 2015, dan had Syrië zeker niet meer bestaan.

Van de Russen wordt gezegd dat ze zich in het conflict hebben gemengd om hun positie in Syrië te verdedigen.

Er zal zeker eigenbelang bijzitten. Maar Poetin is ook iemand die de christenen wil verdedigen. En hij wil ook een multipolaire wereldorde, waarin niet één land, Amerika, alles bepaalt. Het ergert Poetin dat de Amerikanen zich niks aantrekken van internationale regels. Ze plegen een staatsgreep in Oekraïne, en zijn dan nog zo brutaal om te zeggen dat de Russen zo agressief reageren.

Syrië is een soeverein land. Dat is wat Poetin benadrukt. Hij zegt ook: Wij zijn er niet ter bescherming van Assad, maar ter bescherming van de Syrische staat.

De Russen zijn de enigen die, met toestemming van de Syrische regering, militair aanwezig zijn in Syrië. Wat doen de Belgische en Nederlandse F16’s daar? Die hebben er niks te zoeken. Zij werken mee aan de vernietiging van een land.

Het Westen zegt ISIS te bestrijden. Maar u betwijfelt dat?

U herinnert zich vast nog de Hollywoodopnamen van ISIS die Syrië binnenreed, een eindeloze colonne van gloednieuwe Toyota’s, dwars door de woestijn. Die zouden toch in een half uur opgeruimd moeten zijn geweest als het Westen dat werkelijk gewild had? Maar dat is niet gebeurd hè? En van wie hadden ze die Toyota’s? Ga dat maar eens uitzoeken.

Wat we wel steeds horen is dat ISIS bij vergissing wapens in handen krijgt die bedoeld zijn voor de gematigden, en dat bij vergissing het Syrische regeringsleger wordt gebombardeerd. En hier en daar wordt dan misschien nog eens een ISIS-strijder getroffen, maar dat zijn meer de uitzonderingen.

Christenen vormen een minderheid in Syrië. Hoe zien zij het geweld van ISIS, Al Nusra en andere groeperingen? Als een probleem van de islam?

In de eerste plaats zien zij het als een politiek middel van het Westen, om Syrië te ontwrichten en een regeringswissel te brengen. En niet alleen de christenen, ook de moslims in Syrië zien dat zo. Zij schamen zich voor ISIS en Al Nusra. Zij zeggen: ‘Dat is niet de islam.’

Hoe ziet u zelf het geweld binnen de islam?

De islam is dubbelzinnig. In de Koran staan hele mooie verzen over de vrede. Maar in de Koran staat ook dat de ongelovigen, dus de niet-moslims, afgemaakt moeten worden.

De Bijbel en de Torah zijn ook niet vrij van geweld.

Dat is zo. Maar de onvolmaaktheden van het Oude Testament komen tot ontplooiing in het Nieuwe Testament. En van de Koran zou je kunnen zeggen: het is het Oude Testament zonder de geest van het Nieuwe Testament.

Jezus zei: ‘Ik kom niet om de vrede te brengen, maar het zwaard.’

Als jij iemand met het zwaard doodt of verwondt, dan zal in heel de christenheid niemand zeggen: ‘Die man volgt het evangelie.’ Maar als een moslim zichzelf opblaast midden in een grote groep mensen, dan zijn er helaas moslims die zeggen: ‘Ik zou dat eigenlijk ook moeten doen, maar ik heb de moed niet.’

Maar uw ervaringen met moslims in Syrië zijn overwegend positief?

Ik ben door moslims altijd even gastvrij ontvangen als door christenen. Syrië is een seculiere staat. Syriërs zien zichzelf in de eerste plaats als Syriër, en daarna pas als christen, soenniet, druz, alaviet of sjiiet. Je ziet dat ook in de regering. Daar zie je ministers van diverse religies. Iedereen mag zichzelf zijn. De harmonieuze samenwerking van bevolkingsgroepen is altijd kenmerkend geweest voor Syrië. Ze zien zichzelf als één familie.

Ik heb zelfs een kolonel meegemaakt van het Syrische leger, die mij vroeg of ik hem wilde zegenen voordat hij naar Aleppo vertrok. Dat was een soenniet.

Hoe denken christenen in Syrië over de steun die westerse regeringen geven aan gewapende groeperingen?

Ze lijden eronder dat hun geloofsgenoten in het Westen niet solidair zijn met ze. Ze begrijpen het ook niet.

Misschien zijn er in Syrië ook christenen die het juist toejuichen dat het Westen bepaalde gewapende groepen steunt?

Ik ken ze niet. Maar als u ernaar op zoek gaat, zult u ze misschien vinden. Er zijn altijd en overal uitzonderingen op de regel. Maar de doorsnee Syriër moet daar niets van hebben.

Heeft u contact gehad in België of in Nederland met politici?

Met Herman van Rompuy, in 2012, toen hij voorzitter was van de Europese Raad. Ik had de indruk dat hij nauwelijks wist waar Syrië lag. Het enige wat hij over Syrië dacht te weten, had hij uit rapporten die het land omschreven als de vreselijkste dictatuur ter wereld. Die ontmoeting heeft mij echt ontgoocheld. Ik vertelde hem dat mijn ervaring was dat Assad gesteund werd door brede lagen van de bevolking, ook door de soennieten. Maar het leek alsof die man dat ervoer als heiligschennis. Ik had sterk de indruk dat hij vooral bezig was met de vraag: ‘Hoe voorkom ik dat ik op die 28 paar tenen ga staan in de Europese Raad?’

Pieter Omtzigt van het CDA heb ik vorig jaar ontmoet. Die weet werkelijk wat er gaande is en is ook bereid zich in te zetten.

Ik heb begrepen: In Nederland hebben de christelijke partijen gestemd voor een motie om de steun te staken aan het Vrije Syrische Leger. Maar de PVV heeft tegen gestemd. Begrijpt u dat? Is dat omdat zij zionisten zijn? Als je tegen de radicale islam bent, waarom stem je dan voor het steunen van islamitische terroristen in Syrië?

Veel Syriërs zijn gevlucht naar Libanon en naar gebieden in Syrië die onder controle zijn van de Syrische staat. Wat onderscheidt deze vluchtelingen van degenen die  naar het Westen vluchten?

Iedereen die de kans had te vluchten naar gebieden die door het regeringsleger gecontroleerd werden, heeft dat gedaan. Uitgezonderd degenen die geen toekomst meer zagen in Syrië.

Er is kritiek op Syrische jongemannen die naar het Westen gevlucht zijn. Daarover wordt gezegd: Waarom zijn die gevlucht? Waarom vechten ze niet terug?

Het is een georganiseerde ontwrichting. Die jongemannen zijn naar Europa gelokt, want Europa moet geïslamiseerd worden.

Kan iedere jongeman dienst nemen in het Syrische leger? Bestaat er een dienstplicht?

Jazeker. Alleen wie vluchten ontkomen daaraan. Daar staat tegenover dat veel oudere mannen zich vrijwillig hebben aangemeld.

Het Westen leidt een boycot tegen Syrië. Hoe houden de Syriërs zich desondanks in leven?

Veel komt het land binnen via liefdadigheid. Maar ik heb tot mijn verbazing, net voor mijn vertrek uit Syrië, medicamenten gezien die in Aleppo gemaakt waren. Dus ondanks alle verwoesting daar zijn ze er toch weer in geslaagd opnieuw te beginnen.

In een eerder interview sprak u de hoop uit dat president Donald Trump voor verandering zou zorgen van het Amerikaanse beleid. Bent u nog steeds zo hoopvol gestemd over hem?

Trump zei tijdens zijn verkiezingscampagne wat elk verstandig mens in zijn plaats gezegd zou hebben: ‘We moeten stoppen met wapens leveren aan rebellen, want we weten niet wie het zijn. Laten we stoppen met interveniëren in soevereine landen. En laten we samen met Rusland het terrorisme bestrijden.’

Dat was hoopvol. Maar intussen is hij in de greep gekomen van de Deep State, de werkelijke machthebbers in het land. Hij heeft die raketten afgevuurd op dat militaire vliegveld in Syrië. Waarschijnlijk onder druk van de Deep State. Desondanks heeft hij de Syriërs verwittigd. Zodat er weinig schade is aangericht. De meeste vliegtuigen waren al weggehaald. En de helft van de raketten was niet eens aangekomen. De dag erna was het vliegveld alweer operationeel.

U bent nu op vakantie in België. Gaat u met een gerust hart terug naar Syrië? U heeft er benauwde momenten doorgemaakt.

In 2013 werd Qara ingenomen door een leger van 60.000 terroristen. Ze liepen schietend door de stad. We hebben ons toen verstopt in de kelder van het klooster. Na een week werden ze verdreven door het Syrische leger. Die waren maar met 200 man! Maar toch sloegen de terroristen op de vlucht, terug naar Libanon, de ene groep na de andere. Dat was omdat ze geen sterk geheel vormden. Ze bestreden elkaar. Toch is er geen enkele menselijke verklaring voor waarom ze met zulk een overmacht het klooster niet hebben ingenomen.

U bent toen niet bang geweest?

De meesten van ons hebben geen enkele vrees gehad, zelfs niet op de momenten dat we dachten: Het is gedaan. We hadden ook geen tijd om ons zorgen te maken, omdat er kinderen en vrouwen en zwakken van gestel waren om wie we moesten denken. Er is zelf nog een kind geboren bij ons. Iedereen was erg bekommerd om elkaar. De kinderen moesten bezig gehouden worden. We deden spelletjes, we hebben gebeden en gezongen. We hadden na een paar dagen geen water meer, maar nog wel melk. En aan het einde van de week begon het te sneeuwen. Dat was het begin van het einde van de belegering.


Noot van de redactie: Aanvankelijk is per abuis een ongecorrigeerde versie van het interview gepubliceerd. Om 10.37 uur is derhalve een aantal kleine correcties gedaan.

Posted on 2 Comments

Steunt Nederland terroristen in Syrië?

Al Nusra

Minister Bert Koenders erkent dat Nederlandse hulp aan ‘gematigde’ gewapende groepen in Syrië in handen kan vallen van ISIS en Al Nusra. Maar de Tweede Kamer lijkt er niet mee te zitten. Volksvertegenwoordiger Joël Voordewind: “De Christenunie heeft een motie ingediend om de steun te staken, maar die heeft geen meerderheid gehaald.”

Het kabinet Rutte steunt sinds 2015 ‘gematigde gewapende groepen’ in Syrië. Anders dan de VS, Frankrijk, Groot-Brittannië en Saoedi-Arabië, die wapens leveren, verstrekt de Nederlandse overheid alleen non-lethal support, ‘niet-dodelijke hulp’. Deze bestaat uit voedselpakketten, medische kits, kleding, dekens, communicatiemiddelen, voertuigen, elektriciteitsgeneratoren, communicatiemiddelen en ‘media office-ondersteuning’. Het kabinet heeft hier 21,4 miljoen euro voor uitgetrokken.

De bedoeling van de Nederlandse steun aan ‘gematigde gewapende groepen’ is dat deze de macht overnemen in Syrië. In de woorden van PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken: “Er is steun nodig voor de gematigde oppositie om te voorkomen dat deze wordt weggedrukt tussen Assad, ISIS en Al Nusra. Het is een soort preparatie voor de toekomst, want je zult zo’n partij aan tafel moeten hebben bij onderhandelingen.”

Want niet alleen zegt Koenders af te willen van terroristische groeperingen als ISIS en Al Nusra, de Syrische tak van Al Qaida. Ook “Assad zal moeten vertrekken”. Dit omdat, volgens hem, de president van Syrië, Bashar al-Assad, de oorlog in zijn land heeft veroorzaakt en oorlogsmisdaden heeft gepleegd waarvoor hij vervolgd zou moeten worden.

Vrije Syrische Leger

Wie zijn de ‘gematigde gewapende groepen’ die steun ontvangen vanuit Nederland? “Gezien de gevoeligheid van het noemen van steun aan specifieke groepen en de mogelijke negatieve consequenties van het openbaar worden van deze informatie, kunnen specifieke namen van groepen niet genoemd worden,” schrijft Koenders op 4 februari 2015 in een brief aan de Kamer.

Het enige wat hij er op dat moment over kwijt wilde was dat gekeken werd naar groepen die ressorteerden onder de banier van het Vrije Syrische Leger. “Dit zijn gematigde, inclusieve groepen, die zichzelf als onderdeel zien van een toekomstig Syrische leger en uiteindelijk een politieke transitie voor ogen hebben, maar nu strijden tegen het regime in Damascus en tegen jihadistische groeperingen als ISIS en Jabhat al Nusra.”

‘ongewenste handen’

Bert KoendersMinister Koenders erkent, in een andere brief aan de Kamer, geschreven op 4 april 2015, dat er risico’s verbonden zijn aan zijn beleid. “Een van de risico’s van het steunen van gewapende groepen is dat deze steun in ongewenste handen valt.” Maar volgens de minister loopt het wel los: “Om te beginnen neemt het kabinet groepen in overweging die door partners – aan de hand van een zogenoemde vetting-procedure – als voldoende betrouwbaar zijn beoordeeld.”

Wie deze partners zijn (de VS? Saoedi-Arabië?) en waaruit de genoemde ‘vetting procedure’ bestaat, legt hij echter niet uit. Maar, zo zegt de minister: “In aanvulling op deze voorselectie hanteert het kabinet een eigen vetting-procedure.” Daarbij wordt onder meer gekeken naar eventuele samenwerking met extremistische groepen en naleving van het humanitair oorlogsrecht.

In dezelfde brief van 4 april 2015 meldt Koenders dat hij de goederen levert aan de gewapende groepen via “een ervaren organisatie die, op basis van eerdere werkzaamheden bij andere donoren, een goede reputatie heeft,” en dat deze werkt vanuit Turkije en Jordanië.

Stop Arming Terrorists Act

Tulsi GabbardWaar in Nederland de steun van het kabinet aan gewapende groeperingen niet of nauwelijks discussie oproept, groeit in de VS het verzet. Het Democratische congreslid Tulsi Gabbard heeft een wetsvoorstel ingediend, de ‘Stop Arming Terrorists Act’, die de Amerikaanse overheid verbiedt directe én indirecte steun te verlenen aan terroristische organisaties. Gabbard heeft inmiddels steun gekregen in de Amerikaanse senaat van de voormalige presidentskandidaat Rand Paul. Gabbard wijst er op dat al heel lang duidelijk is dat vrijwel alle hulp, geleverd door de VS, aan gewapende groepen in Syrië uiteindelijk in handen komt van groeperingen die door het Westen als terroristisch worden beschouwd.

Het kabinet Rutte en de Tweede Kamer hadden dit kunnen weten. Want de genoemde berichten in de internationale media waren er al voordat minister Koenders begon met uitdelen. Zo stond het Vrije Syrische leger al in 2015 uiterst zwak in de tweefrontenstrijd tegen het regeringsleger van Assad en terroristische groeperingen. Keer op keer liepen groepen over ‘van het Vrije Syrische Leger naar Al Nusra en ISIS, werden ze gedwongen hun wapens af te staan of samen te werken (hier, hier, hier en hier). Ook waren er op dat moment al voorbeelden van door de VS gesteunde ‘gematigden’, al dan niet verbonden aan het Vrije Syrische Leger, die oorlogsmisdaden pleegden, waaronder het zuiveren van gebieden die bewoond werden door christenen en andere minderheden (hier, hier en hier).

ongewijzigd kabinetsbeleid

Dergelijke berichten, die al sinds het begin van de oorlog in Syrië te lezen waren in de internationale pers, waren voor minister Bert Koenders kennelijk geen reden af te zien van zijn plan gewapende groepen te gaan steunen in Syrië. En tot op heden is het kabinetsbeleid ongewijzigd gebleven. “De Nederlandse steun aan gematigde oppositiegroepen, waaronder non-lethal assistance, wordt voortgezet”, schrijft Koenders op 4 april 2017 in een brief aan de Kamer.

Inmiddels is bekend dat het bij de verdeling van de Westerse lethal en non-lethal support al fout gaat. Een Bulgaarse journaliste, Dilyana Gaytancieva, interviewde afgelopen maand kolonel Malek al Kurdi, commandant van het Vrije Syrische Leger. Deze beklaagt zich er over dat de organisatie die vanuit Turkije en Jordanië de Westerse en Saoedische steun distribueert in Syrië, deze vooral levert aan groeperingen die een ‘radicale islamitische ideologie’ belijden. Het Vrije Syrische Leger zou nauwelijks nog iets ontvangen. Al Kurdi zegt de Amerikanen en Europanen hierover te hebben ingelicht, maar zonder resultaat.

oorverdovend stille Tweede Kamer
Novini benaderde alle woordvoerders buitenland in de Tweede Kamer persoonlijk, en vroeg hen of zij op de hoogte zijn van de steun van het kabinet aan gewapende groepen in Syrië. En zo ja, wat hierover hun mening is gezien bovengenoemde informatie uit de internationale pers.

De woordvoerders van de regeringspartijen VVD en PvdA onthielden zich van commentaar. Maar vreemd genoeg kwam er ook geen enkele reactie van het merendeel van de oppositiepartijen. Zelfs niet van de PVV, die zich graag profileert als bestrijder van de radicale islam.

Slechts drie Kamerleden reageerden: Joel Voordewind van de ChristenUnie, Kees van der Staaij van de SGP en Raymond Knops van het CDA.

Raymond Knops

Raymond Knops“Het CDA was op de hoogte van Nederlandse steun aan gewapende groeperingen in Syrië”, meldt Raymond Knops. Hij zegt hierover ‘kritisch’ te zijn, omdat onduidelijk is om welke groeperingen het gaat en hoeveel ‘gematigde’ rebellen er nog over zijn.

“Het kabinet heeft geen antwoord gegeven op de vraag of salafistische, jihadistische groeperingen uitgesloten worden van steun. Dat zou het kabinet wel moeten doen.” Ook stoort het Knops dat het kabinet niet duidelijk heeft gemaakt waar de non-lethal support precies uit bestaat. “Het kabinet heeft de Kamer weliswaar een lijst gegeven van geleverde goederen, maar het is onduidelijk of die uitputtend is.”

Knops vindt het verder ‘onbegrijpelijk’ dat de Syrisch-Koerdische YPG en de Syrian Democratic Forces (SDF) ‘voor zover bekend’ geen steun ontvangen van Nederland. “En dat terwijl zij nu juist bondgenoten zijn in de strijd tegen ISIS. Juist zij kunnen gezien worden als gematigde gewapende groeperingen. Het CDA pleit er dan ook voor om een belangrijk deel van de non-lethal support te bestemmen voor de SDF en YPG.”

Ook Kees van der Staaij van de SGP zegt op de hoogte te zijn, maar steunt niettemin het kabinetsbeleid, zoals verwoord in de artikel-100 brief van het kabinet aan de Kamer. Tot de gematigde groeperingen in Syrië die steun verdienen van Nederland rekent Van der Staaij de door zijn CDA-collega Knops genoemde Syrian Democratic Forces (SDF). Op de door Novini genoemde artikelen uit de internationale pers, waaruit blijkt dat de vanuit het Westen geleverde steun aan groeperingen in Syrië steevast in verkeerde handen valt en ten koste gaat van christelijke gemeenschappen en andere minderheden in Syrië, gaat Van der Staaij echter niet in.

Joël Voordewind

Joël VoordewindJoël Voordewind van de Christenunie reageert verbolgen op de vraag van Novini of hij wist van de steun van het kabinet aan gewapende groeperingen in Syrië: “Ik heb nota bene een motie ingediend om de steun aan het Vrije Syrische Leger te staken. Deze had een meerderheid kunnen krijgen als de partij van minister Koenders was meegegaan. Maar helaas: de PvdA stemde tegen.”

Een zoekopdracht in het krantenarchief van Lexis Nexis maakt duidelijk dat geen krant of actualiteitenrubriek aandacht heeft besteedt aan de motie van Voordewind. Ook in het digitale archief van de Tweede Kamer is het even zoeken, maar inderdaad: Op 29 april 2015 diende Voordewind een motie in, waarin hij het kabinet opriep “af te zien van steun aan het Vrije Syrische Leger en het geld te besteden aan humanitaire hulp in vluchtelingenkampen in en rondom Syrië.” Dit omdat “het verstrekken van middelen aan het Vrije Syrische Leger grote risico’s met zich meebrengt, bijvoorbeeld dat de steun contraproductief is en in de verkeerde handen kan vallen.”

Op dezelfde dag werd de motie in stemming gebracht. Vóór de motie stemden: CDA, SGP, Christenunie, SP, Partij voor de Dieren en 50Plus. Tegen stemden: VVD, PvdA, GroenLinks, D66, PVV, Groep Kuzu/Öztürk en Groep Bontes/Van Klaveren en Houwers.

“Ik ben zelf in Syrië geweest”, verklaart Voordewind zijn beweegreden voor het opstellen van de motie. “Ik heb daar gesproken met de Free Syrian Army. En zij zeggen gewoon openlijk: Als wij met Al Nusra kunnen samenwerken om de strijd tegen Assad te voeren, dan doen we dat. Dus die wapens worden ook gewoon doorgesluisd naar de radicalere groeperingen.”

Voordewind deelt de mening van Knops en Van der Staaij dat het kabinet er beter aan zou doen, naar het voorbeeld van de VS, de Syrian Democratic Forces (SDF) te steunen. “Die bestaan met name uit Koerden, en er zitten ook Christenen en Arabische groeperingen bij”, zegt Voordewind. “Ze hebben inmiddels al een soort plan voor een autonome regio gecreëerd, zoals de Koerden in Irak hebben gedaan. Met een grondwet, met respect voor minderheden, met respect voor godsdienstvrijheid. Die zijn veel beter te vertrouwen en zijn veel effectiever in het bestrijden van ISIS.”

Syrische christenen

Is het beeld dat Voordewind schetst van de Syrische Koerden niet te rooskleurig? De Syrian Democratic Forces worden militair geleid door de Koerdische militie YPG (People’s Protection Units). De YPG is gelieerd aan een politieke partij, Democratic Union Party (PYD), waarvan gezegd wordt dat dit de Syrische tak van de Turkse PKK is. Syrische christenen zijn over beide partijen, YPG en PYD, weinig enthousiast. Zestien Armeense en Assyrische organisaties beschuldigden in een gezamenlijke verklaring de PYD van mensenrechtenschendingen en andere vergrijpen. De World Council of Arameans richtte vervolgens soortgelijke beschuldigingen aan het adres van de YPG. En begin dit jaar bracht de Assyrian Confederation Europe een zwartboek uit over de Koerdische omgang met de Assyrische minderheid.

Zou Nederland niet beter helemaal kunnen stoppen met het verlenen van hulp aan gewapende groepen in Syrië?

“Het is mij bekend dat Human Rights Watch een rapport heeft uitgebracht over incidenten met de YPG en PYD”, zegt Voordewind. “Maar er is in Syrië geen enkele partij die geen bloed aan zijn handen heeft. Je zult moeten kiezen voor het minste kwaad. Ik behoor niet tot degenen die zeggen: Laat ze elkaar maar uitmoorden daar.”

Echter, de Koerden zijn, anders dan het kabinet Rutte, niet uit op de val van Assad. Zij streven naar een autonome regio binnen Syrië. Dat zal Turkije niet toestaan. Dan zal dus steun voor de Syrian Democratic Forces leiden tot nog meer nodeloos bloedvergieten?

Voordewind: “Van Erdogan moeten we ons niet te veel aantrekken. Kijk hoe hij onlangs tekeer is gegaan in New York, met zijn bodyguards die insloegen op demonstranten. En kijk wat er in Irak is bereikt. Daar hebben de Koerden al een autonome regio.”


Verder lezen over Stop Arming Terrorists Act: www.na4t.org


Fractiewoordvoerders Buitenlandse Zaken die geen commentaar wilden leveren op de vraag van Novini wat zij vinden van Nederlandse steun aan gewapende groepen in Syrië, gezien internationale berichtgeving over steun die in handen valt van ISIS en Al Nusra:

PvdA: Kirsten van den Hul
VVD: Han ten Broeke, André Bosman, Anne Mulder, Bente Becker, Dilan Yeşilgöz-Zegerius
PVV: Geert Wilders, Raymond de Roon, Danai van Weerdenburg
GroenLinks: Bram van Ojik en Isabelle Diks
D66: Salima Belhaj, Sjoerd Sjoerdsma en Achraf Bouali
SP: Sadet Karabulut en Renske Leijten
PvdD: Marianne Thieme
DENK: Tunahan Kuzu
50Plus: Martin van Rooijen
FvD: Thierry Baudet

Posted on

De wortel van veel kwaden

Honderd jaar geleden verdeelden de Britten en de Fransen het Midden-Oosten onder elkaar. In het zogeheten Sykes-Picot-akkoord maakten ze afspraken over de verdeling van delen van het grondgebied van het Ottomaanse Rijk en braken alle beloftes over zelfbeschikking die ze eerder aan de Arabieren hadden gegeven.

Het militaire aanzien van de Britten was twee jaar na het begin van de Eerste Wereldoorlog zwaar gehavend. De centrale machten Duitsland, Oostenrijk en Turkije hadden zich in de militaire confrontatie met de Entente Londen-Parijs-Sint-Petersburg als gelijkwaardig bewezen. De poging van de Britten om met een landing de Dardanellen en vervolgens de Ottomaanse hoofdstad Constantinopel te veroveren, was begin 1916 onder zware verliezen voor leger en vloot faliekant mislukt. In Mesopotamië moest weinig later een Brits leger van 13.000 man capituleren voor de Turken die aangevoerd werden door de Duitse veldmaarschalk Colmar Freiherr von der Goltz.

Deze precaire situatie buitte Londens bondgenoot Frankrijk schaamteloos uit om zich in het Midden-Oosten van toekomstige buit te verzekeren. Het ging er daarbij om, om na de voorziene nederlaag van het Ottomaanse rijk het territorium daarvan, buiten het Anatolische kernland, te bezetten. Aanvankelijk was het doel van de Britse diplomatie geweest om de hele regio onder Britse controle te brengen. Nu moest echter ook gerekend worden met de eisen van Frankrijk.

De gesprekken over de opdeling van het Midden-Oosten vonden onder strikte geheimhouding plaats. De leiding van de gesprekken lag bij François-Georges Picot, voormalig consul-generaal in Beiroet, en luitenant-kolonel Sir Mark Sykes, chef van de Arabische afdeling in het Britse Ministerie van Buitenlandse Zaken. “Deze twee mannen hebben een plaats op de eerste rij onder de duivels van Arabië verdient”, aldus de Britse historicus Desmond Stewart. Op 16 mei 1916 sloten de beide diplomaten een akkoord, dat officieel het ‘Asia Minor Akkoord’ heette, maar bekend zou worden als ‘Sykes-Picot-akkoord’. Met de ondertekening door de Britse minister van Buitenlandse Zaken Edward Grey en de Franse speciale gezant Paul Cambon trad het in werking.

Zonder enige rekening te houden met historische, religieuze en etnische verschillen of stamgebieden, werd in het akkoord de nog te veroveren, met talrijke olievelden gezegende, buit verdeeld. Daarbij gingen de deelnemers deels met de liniaal te werk.Ter discussie stond een enorm gebied van meer dan anderhalf miljoen vierkante kilometer, dat zich uitstrekte van Jeruzalem tot de Perzische Golf en van Oost-Anatolië tot het Suezkanaal. In dat gebied woonden ongeveer 20 miljoen mensen, Turken, Arabieren, Armenen, soennieten, sjiieten, christenen en joden.

Het twaalf punten omvattende akkoord verdeelde de zuidelijke territoria van het Ottomaanse rijk in een Gebied A (Frankrijk) en een gebied B (Groot-Brittannië). In deze gebieden bezaten de beide grootmachten “vastgelegde voorrechten”. De Fransen stelden de heerschappij over zuidoost-Turkije (Alexandrette/Iskenderun), Noord-Irak, Syrië en Libanon veilig. Het gebied strekte zich uit van Beirut tot Damascus en Aleppo tot Mosul. De Britten kregen een territorium dat overeenkomt met het huidige Jordanië en het zuiden van Irak en zich uitstrekt van Amman tot Bagdad en Basra. De grenzen binnen hun respectievelijke invloedssfeer konden de Britten den Fransen naar eigen inzicht bepalen.

Onder punt twee van het akkoord heette het: “Het zal beide machten toegestaan zijn in dit gebied direct of indirect bestuur of beheer in te richten, zoals zij dat nodig achten.” Er werd met andere woorden niet voorzien in vertegenwoordiging van de belangen van de autochtone bevolking en de koloniale overheersers konden simpelweg gebruik maken van Arabische vazallen. Tegelijkertijd werd onder punt 10 benadrukt dat men niet zou toestaan dat “een derde macht op het Arabisch schiereiland bezitsrechten verwerft of vlootbases aan de kust of op de eilanden in de Rode Zee inricht”.

Voor het door Frankrijk geclaimde Palestina werd een bijzondere regeling getroffen. Het gebied zou onder internationaal bewind geplaatst worden. De havens van Haifa en Akko vielen echter aan de Britten toe en de Britten kregen ook het recht om een spoorlijn van Haifa naar Bagdad aan te leggen.

Ondanks de geheimhouding drong medio 1916 toch iets van dit akkoord tot de openbaarheid door, waarop onrust ontstond onder Arabische politici die naar onafhankelijke staten streefden. Zo sprak Sykes in Caïro met drie vertegenwoordigers van Syrië en verzekerde hen “dat er niets onzaligs voorbereid werd”. Cynisch meldde hij aan Londen dat het eenvoudig geweest was, “de afgevaardigden om de tuin te leiden, zonder ze een landkaart te laten zien of ze te laten weten, dat er allang een gedetailleerde overkomst was”.

Lawrence, de bedrieger van Arabië

Bij deze heimelijke onderneming moesten de Britten en de Franse wel acht slaan op Hoessein Ibn Ali, de invloedrijke emir van de Hidjaz, het westelijke deel van het tegenwoordige Saoedi-Arabië met de heilige steden van Mekka en Medina. Hoessein, die door een tijdgenoot beschreven werd als “vrome, oude man met een sterke hang naar grootheidswaan”, streefde een onafhankelijk Groot-Arabisch koninkrijk onder zijn leiding na. Zijn zoon Faisal spande sinds 1915 in de omgeving van Damascus met de Britse avonturier en geheim agent Thomas Edward Lawrence, beter bekend als ‘Lawrence of Arabia’, samen. De twee organiseerden een opstand tegen de Turken die op 5 juni 1916 begon en de Britse troepen enorme bijstand verleende. Lawrence zou later bekennen: “Mij was duidelijk dat, in het geval van onze overwinning, de aan de Arabieren gedane beloftes niet meer dan een stukje papier zouden zijn.”

map-asia-minor

Italië en het tsaristische Rusland, bondgenoten van de Britten en Fransen in de Eerste Wereldoorlog, waren inmiddels door hun inlichtingendiensten ook op de hoogte gekomen van het Sykes-Picot-akkoord en deden dan ook al snel een duit in het zakje. Ook zij eisten een deel van de buit voor zich op. Met tegenzin werd Rusland Armenië en delen van Koerdistan toegestaan. De Italianen zouden Rhodos en aantal andere eilanden in de zuidelijke Egeïsche Zee krijgen, alsmede een invloedssfeer rond de stad Smyrna (Izmir) in het zuidwesten van Anatolië.

Toen na het einde van de Eerste Wereldoorlog een rüksichtslose herverdeling van de wereld inzette, werden de hoofdpunten van het Sykes-Picot-akkoord bevestigd (de Sovjets hadden het akkoord reeds eind november 1917, kort na de bolsjewistische revolutie gepubliceerd). Tijdens de conferentie van San Remo in april 1920 kregen de Britten en de Fransen een mandaat van de Volkenbond in het Midden-Oosten. De kiem voor een politieke chaos was daarmee onherroepelijk gelegd. Want de Arabieren, die men jarenlang toezeggingen had gedaan over nationale onafhankelijkheid, zagen zich afgeschaald naar de rang van tweede klas volkeren.

lawrenceZo zijn allerlei gewelddadige conflicten in de regio, het conflict tussen Israël en de Palestijnen, de burgeroorlog in Libanon, de Iraakse inval in Koeweit, de Golfoorlogen en het woeden van ‘Islamitische Staat’ (ISIS) op een of andere wijze te herleiden tot de koloniale grootheidswaan en de willekeurige verdeling van territoria door politici in Londen en Parijs zo’n honderd jaar geleden.

Tip: Bij Uitgeverij De Blauwe Tijger is onlangs een nieuw boek van Robert Lemm verschenen: Lawrence. Heraut van het Kalifaat.