Posted on

Triomftocht van de Duitse carrièrepolitica

carrièrepolitica Annegret Kramp-Karrenbauer

Zelfs regeringsgezinde media, die het publieke debat in Duitsland nog altijd grotendeels beheersen, moesten wat langer nadenken om argumenten te vinden om de carrièresprongen van de CDU-politici Ursula von der Leyen en Annegret Kramp-Karrenbauer te prijzen. De motieven zijn overduidelijk niet zuiver en tekenend voor de triomf van het verschijnsel carrièrepolitica.

In het geval van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie konden ze tenminste nog op haar verblijven in het buitenland en haar taalkennis wijzen, alsmede haar buitenlandpolitieke ervaring als minister van Defensie. Voor de nieuwe minister van Defensie Kramp-Karrenbauer was echter ook met de beste wil van de wereld niets te vinden dat haar kwalificeerde voor die post.

Carrièrepolitica AKK ziet Defensie puur als springplank

Het is al te doorzichtig dat het ministerie van Defensie voor de CDU-leider slechts een springplank naar het bondskanselierschap na Angela Merkel is. AKK ontwijkt vragen over haar ware motieven dan ook met onheldere of nietszeggende antwoorden. Ondertussen probeert ze wat aan inhoudelijk profiel te winnen door te pleiten voor meer verhoging van de Defensie-begroting.

Defensiebegroting

Scepsis is hier echter op zijn plaats. Ten eerste wil Kramp met haar eis overduidelijk demonstreren dat ze echt in Defensie geïnteresseerd is. Dat het motief om dit ambt op te nemen niets met Defensie te maken heeft, is echter zo duidelijk dat de demonstratieve eis die indruk niet weg kan nemen.

SPD is tegen, carrièrepolitica Merkel drukt zich

Ten tweede moet Kramp de verhoging van de Defensiebegroting zwaar bevechten op de coalitiepartner SPD. Daarvoor heeft ze de steun van bondskanselier Merkel nodig. Merkel staat er echter om bekend zich steeds buiten inhoudelijke twisten binnen de coalitie te houden, omdat ze haar machtspositie belangrijker acht dan welke inhoudelijke kwestie ook. Het is nauwelijks voorstelbaar dat Merkel omwille van de Bundeswehr een breuk in de coalitie riskeert. Dat zou immers haar laatste twee jaren kanselierschap in gevaar brengen.

Von der Leyen als uitvoerder anti-Duits beleid

Dat Ursula von der Leyen vooral op instigatie van de Franse president Emmanuel Macron op het schild geheven werd, is al door menigeen uiteengezet. Macron bouwt steeds openlijker aan een door Frankrijk aangevoerde as binnen de EU, die duidelijk tegen Duitse belangen ingaat. Dat hij daarbij ook Duitse politici in weet te schakelen spreekt dit frappant genoeg niet tegen. Vergemeenschappelijking van schulden en andere manieren om geld uit Duitsland en andere noordelijke EU-lidstaten naar het zuiden te doen vloeien, daar komen veel van Macrons plannen op neer.

Duitsland aan het noordelijke kamp onttrekken

Onder leiding van de Nederlandse regering is er weliswaar enig verzet, maar zonder Duitsland kan dit de zuidelijke eisen niet afstoppen. Parijs rekent erop dat Von der Leyen juist als Duitse EU-federalist de ideale persoon is om Duitsland uit het noordelijke kamp los te maken.

Posted on

Wie er werkelijk achter nominatie Von der Leyen zit

Farage zat achter nominatie Von der Leyen

Wie heeft het lumineuze idee gehad om Ursula von der Leyen aan de spits van de EU te zetten? Eerst heette het dat scheidend voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk het op de kerfstok had. Later stelde menigeen dat de Franse president Emmanuel Macron erachter zat. Of is het toch Angela Merkel als eerste ingevallen? Allemaal speculatie, daar doen wij uiteraard niet aan mee. Hebben wij ook niet nodig, want wij weten precies wie erachter zit: Nigel Farage, de leider van de Brexit-partij.

Hoe we dat weten? Dat hebben we helemaal zelf uitgedacht. Ga maar na: Het moet wel om iemand gaan die weinig opheeft met de Europese Unie. Alleen zo iemand kan immers op het idee komen om uitgerekend Frau Ursula de leiding in handen te geven, zodat ze de EU in net zo’n slechte toestand kan manoeuvreren als eerder de Duitse krijgsmacht.

Goedkeuring Europees Parlement

Nu weten we op dit moment nog niet of Von der Leyen de functie ook daadwerkelijk krijgt. Farage moet de afloop van zijn geniale plan nog even afwachten. Het Europees Parlement moet de fatale personeelskeuze namelijk nog goedkeuren. Krijgt ze die goedkeuring, dan is de schade al aangericht. Want het zogenaamde parlement zal er niet ongehavend uit komen.

Spitzenkandidaten

De kiezers was immers voorgehouden dat de winnende Spitzenkandidat de chef van de Europese Commissie zou worden, in het kader van de ‘democratisering’ van de EU. Toen zoals verwacht de Europese Volkspartij opnieuw de grootste fractie werd, deden de sociaaldemocraten ineens alsof het niet om het winnen gaat, als het maar een Spitzenkandidat was (lees: Frans Timmermans). Uiteindelijk wordt het überhaupt geen Spitzenkandidat.

Regeringsleiders

De regeringsleiders besloten met hun eigen democratische mandaat immers om zich niets gelegen te laten liggen aan het Spitzenkandidatenproces. Het Europees Parlement heeft zich zo in een hoekje geschilderd. Ondertussen steekt Farage nog maar eens een sigaartje op. Aan het eind van Von der Leyens termijn als commissievoorzitter zal het kistje wel leeg zijn. 

Bild in de bocht

Ondertussen zijn de Duitse media weer eens bezig met iets waar ze bedreven in zijn: Net zo lang aan het licht draaien tot zelfs de donkerste plekken op het gelaat van de politieke leiding lijken te stralen. Een groot boulevardblad heeft niets dan lof voor de nominatie van Von der Leyen voor het hoogste EU-ambt. Von der Leyen zou “een zeer rechtlijnige vrouw” zijn, zo citeert men oud-eurocommissaris Viviane Reding. De Luxemburgse behoort volgens het blad tot “Von der Leyens internationale vrouwennetwerk”. De beoogde commissievoorzitter zou volgens de krant verder “naar perfectionisme neigen”, over “ijzeren discipline” beschikken en van mening zijn dat “vrouwen iedere baan aankunnen”.

Tussen de regels door lezen

Vroeger zouden dergelijke loftuitingen voor de persoon in kwestie een propagandistische bonus geweest zijn, omdat menig lezer het voor zoete koek zou slikken. De Duitsers hebben in de afgelopen jaren namelijk geleerd tussen de regels door te lezen.

Ja, Von der Leyen heeft de Bundeswehr inderdaad met verbazingwekkende “rechtlijnigheid” in de prak gereden en bij die koers “ijzeren discipline” aan de dag gelegd. De ramp is tot in het “perfectionistische” uitgevoerd. De Duitse krijgsmacht kan iedere vijand aan. Vrouwenquota en vaderschapsverlof zullen de vijand zoveel angst inboezemen, dat hij het wel uit zijn hoofd laat iets te wagen. Ook dat vrouwen iedere baa aankunnen, waagt tegenwoordig nog nauwelijks iemand te betwijfelen. Maar om daarvoor juist deze minister als voorbeeld aan te voeren, zullen zelfs Bild-lezers als slechte grap zien.

Ironie

Von der Leyen kan er qua ironie trouwens zelf ook wat van. Ze vindt het Spitzenkandidaten-systeem eigenlijk goed, zo meldde ze, en over vijf jaar zou het weer toegepast moeten worden. Wablief? Als ze dit serieus meende, zou ze haar nominatie – die dat systeem doorkruiste – uiteraard niet aangenomen hebben. Von der Leyen klinkt hier als een putschist in een bananenrepubliek, die beweert alleen maar de democratie te willen redden. Dergelijk putschisten blijven doorgaans aan de macht tot ze er zelf weer van verstoten worden door de volgende democratieredder. In ieder geval is daarmee nu vast duidelijk wat beloftes van Von der Leyen waard zijn.

Posted on

Von der Leyen: gewillige lakei die nergens in uitblinkt

Ursula von der Leyen

Wat valt er te verwachten van Ursula von der Leyen, als ze inderdaad de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt? Haar loopbaan spreekt boekdelen.

Ten tijde van het koninkrijk Hannover behoorden de Albrechts reeds tot de meest vooraanstaande families van het patriciaat, waaruit de hoge ambtenaren werden betrokken. Er werd veel waarde gehecht aan academische vorming en standsbesef. Ursula von der Leyen, dochter van de Nedersaksische deelstaatpremier Ernst Albrecht (CDU) wisselde herhaaldelijk van studie, tot ze uiteindelijk voor geneeskunde koos. Na meer dan twintig semesters legde ze uiteindelijk het staatsexamen af. Gewerkt heeft ze als arts uiteindelijk slechts een paar jaar. Ondanks het afbreken van haar specialisatie noemde Von der Leyen zich graag gynaecoloog.

Creatief met haar CV

Ze was wel vaker wat vrij in de weergave van haar vitae. In een cv op haar website wekte ze de indruk als zou ze aan de Amerikaanse universiteit Stanford gedoceerd hebben. In werkelijkheid heeft ze er slechts enkele seminars bezocht. Haar proefschrift bevatte talrijke fouten, zodat ze in 2015 te nauwer nood haar doctorsgraad kon behouden.

Veilige zetel in landdag dankzij pappie

De politieke carrière van Von der Leyen begon pas laat. In 2001 was ze kort actief in de gemeentepolitiek. Vanwege de reputatie van haar vader, die achter de schermen veel steun wist te mobiliseren, versloeg Von der Leyen in een omstreden interne verkiezing met een meerderheid van slechts één stem de ervaren landdagafgevaardigde Lutz von der Heide. De stemming was gemanipuleerd. Von der Heide vocht de nominatie van Von der Leyen in het CDU-bolwerk succesvol aan. In de aanloop naar het ingelaste nieuwe partijcongres werd hij door de supporters van Von der Leyen echter systematisch door het slijk gehaald en gold hij uiteindelijk als nestbevuiler. Nu won ze de stemming duidelijk, waarmee ze zeker was van een zetel in de Nedersaksische landdag.

Pijlsnelle opkomst als minister

De nieuwe premier Christian Wulff maakte haar meteen tot minister van Sociale Zaken in de deelstaatregering. De opkomst van Von der Leyen werd steeds begeleid door de media van het Springer-concern. In het boulevardblad Bild kreeg ze een eigen column. Slechts twee jaar later werd ze door bondskanselier Angela Merkel naar het kabinet in Berlijn gehaald. Ze bekleedde tot nu toe drie verschillende ministersambten op federaal niveau. In geen daarvan was ze bijzonder succesvol.

Ontbrekende vakkundigheid

Ambtenaren plachten onderling grapjes te maken over de ontbrekende vakkundigheid van hun chef. Deze benutte dan ook liever externe deskundigheid en nam – dikwijls zonder de wettelijk voorgeschreven aanbestedingsprocedures – internationale consultancyfirma’s als McKinsey in dienst. Nadat strafrechtelijke vervolging tegen Von der Leyen werd ingesteld en een onderzoek van haar ambtsvervulling werd ingeleid, was ze binnenlands aangeschoten wild.

Weggepromoveerd

Haar huidige kandidatuur voor het ambt van voorzitter van de Europese Commissie komt dan ook voor als een vlucht. Ze wordt als het ware weggepromoveerd, voor ze in Berlijn definitief onhoudbaar blijkt. Voor de positie van commissievoorzitter is ze in zoverre geknipt dat ze als gewillige lakei van westerse elites geldt. Nog begin juni was ze te gast op de Bilderberg-conferentie in Montreux. Daar kwam ze ook Springer-directeur Mathias Döpfner en McKinsey-manager Dominic Barton weer tegen.

Verenigde Staten van Europa

von der leyenAl vroeg sprak Von der Leyen graag van de “Verenigde Staten van Europa”. In 2017 speelde ze een belangrijke rol in het uitwerken van het Pesco-akkoord, dat gericht is op gemeenschappelijke ontwikkeling van wapensystemen door de EU-lidstaten en de basis moet leggen voor een toekomstig EU-leger. Ondertussen staat de Duitse Bundeswehr er belabberd voor en heeft Von der Leyen daar als minister nauwelijks iets aan gedaan.  Van Ursula von der Leyen is als voorzitter van de Europese Commissie dan ook geen streven naar een statenbond met respect voor verschillen tussen de lidstaten te verwachten, maar veeleer een centralistische bondsstaat. Tegelijk is Von der Leyen door en door atlanticus en is onder haar voorzitterschap dus ook geen meer zelfstandige opstelling van de EU ten opzichte van de VS te verwachten.

Posted on

Merkels opvolger wacht een explosieve erfenis

Merkel kocht de politieke stabiliteit van haar kanselierschap op kosten van een toekomst die nu langzaam aanbreekt.

Wie een persoon van dergelijke historische impact als Angela Merkel opvolgt, moet zich voorbereiden op een zware tijd. De manier waarop Merkel met de problemen van haar tijd omging, maakt het voor de toekomstige leider van de CDU bijzonder moeilijk.

Tijdbommen

Het was en is typisch voor de scheidende partijleidster en voorlopig nog bondskanselier om geen enkel probleem echt op te lossen. Steeds ging het haar er vooral om de negatieve uitwerking van een crisis op haar eigen machtspositie te verminderen. Maar niet om een optredend gevaar in de kern te bestrijden en zo duurzaam onschadelijk te maken. Zodoende laat Merkel voor haar opvolger een arsenaal van tijdbommen achter, die een voor een af zullen gaan.

Of het nu gaat om de Energiewende, de ‘euroredding’, het verval van de Bundeswehr, de uitdijende immigratie en de gevolgen daarvan, zoals de afbrokkelende binnenlandse veiligheid en een uit elkaar groeiende samenleving, een opgeblazen verzorgingsstaat (die ondanks stevige conjunctuur alleen in 2017 al twee keer zo snel groeide als de economie) of het eroderende partijensysteem na de trek naar links van de Unie van CDU en CSU. Alles waarmee de CDU-leidster haar land de afgelopen jaren opgezadeld heeft, zal zijn volle explosieve uitwerking pas na het tijdperk Merkel als CDU-leidster en bondskanselier ontvouwen. Pas dan zal deze karaktertrek van Merkels regeringsstijl zich volledig wreken.

‘Goede toekomst’ brokkelt

De vrouw die nu al meer dan 13 jaar aan het hoofd van de Duitse regering staat, heeft de problemen echter niet alleen voor zich uitgeschoven. Ze heeft ze op deze manier ook steeds ernstig vergroot. Maar in veel gevallen wel zonder dat haar tijdgenoten dit onmiddellijk merkten, zodat ze zich overwegend rustig en veilig voelden onder haar bewind.

Bij het slotstuk van het tijdperk Merkel begint de illusie van de “goede toekomst” die de vertrekkende CDU-leider de Duitsers een- en andermaal voorgespiegeld heeft, echter scheurtjes te vertonen. En dit zeker niet alleen ter zaken van asiel en immigratie, waar het verraderlijk goede gevoel al aanzienlijk omgeslagen is onder indruk van de dagelijkse realiteit. Eigenlijk failliete bedrijven en banken, die een vertraagd gevolg zijn van de ‘euroredding’ en het daarvoor afgedwongen nulrentebeleid, kunnen al heel snel een hausse in gang zetten die Duitsland en daarmee Europa economisch in zwaar weer zullen storten.

Daarmee zal ook een abrupt einde komen aan de (momenteel zeer ruime) financiële speelruimte van de Duitse staat. Hoe en waarmee dan al de opgespaarde problemen uit het Merkel-tijdperk opgelost moeten worden, staat in de sterren geschreven. Wie de partijleidster ook opvolgt, hij/zij zal de CDU juist in die toekomst moeten leiden op kosten waarvan de huidige bondskanselier de politieke stabiliteit van haar bewind gekocht heeft.

Posted on

Duitsland huurt vijf Israëlische drones voor 1 miljard

Voor het eerst huurt de Duitse krijgsmacht voor circa 1 miljard euro vijf bewapenbare drones van het type Heron (Reiger) TP van de Israëlische fabrikant Israel Aerospace Industries (IAI). Het onderhoud wordt uitgevoerd door Airbus. Buiten hun inzet moeten de drones in Israël gestationeerd worden.

De Bondsdag heeft een militair contract met Israël ter grootte van 1 miljard USD goedgekeurd, om meerdere Heron-TP-drones, die door Israel Aerospace Industries gebouwd worden, te huren. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu prees de Duitse regering en het parlement voor de instemming met de overeenkomst. “Dit is een grote bijdrage voor de Israëlische defensie-industrie en voor Israëlische economie. De grote deal is een uitdrukking van het strategische partnerschap tussen Duitsland en Israël en laat het potentieel van de Israëlische industrie zien oom ook met landen als Duitsland zaken te doen”, stelde hij tegenover Israëlische media. Volgens berichten van deze media houdt de deal onder andere een betaling in van circa 720 miljoen USD aan IAI voor het huren van de drones en nog eens 180 miljoen dollar aan de regering van Israël voor het gebruik van vliegvelden en andere infrastructuur in Israël.

De Heron TP is de meest vooruitstrevende drone van IAI. Deze drones kunnen 40 uur in de lucht blijven. Hun maximale startgewicht bedraagt 11685 pound en hun maximale lading 2204 pound, waarbij een pound ongeveer een halve kilo is. Ze kunnen zowel voor verkenningsvluchten als voor vuursteun ingezet worden en gronddoelraketten dragen om vijandelijke doelen uit te schakelen. De nu door Duitsland gehuurde drones zullen overigens in eerste instantie geen wapens dragen.

De Duitse minister van Defensie Ursula von der Leyen noemde het huren van de drones een “belangrijk signaal” voor de Bundeswehr, omdat de drones beelden met een hogere resolutie zullen leveren, langere afstanden af kunnen leggen en de militairen bij operaties over de hele wereld van betere informatie kunnen voorzien.

In 2009 leverde IAI reeds Heron-1-systemen aan de Duitse luchtmacht, die zes maanden later in gebruik genomen werden en sedertdien op grote schaal ingezet werden. De deal volgde enkele maanden nadat IAI een nieuw bureau in Berlijn had geopend om de groeiende zaken op de Europese markte af te handelen. Het Berlijnse bureau verving een bureau in Parijs “vanwege de centrale rol van Duitsland in Europa en zijn sterke bondgenootschap met Israël”, aldus IAI destijds in een verklaring.

Duitsland geldt als belangrijke Europese markt en als samenwerkingspartner voor Israëlische defensie- en luchtvaarttechnologie. “We zien Europa in het algemeen en Duitsland in het bijzonder als markten met hoog potentieel voor militaire en civiele producten”, aldus de IAI-vicepresident voor marketing, Eli Alfassi, tegenover de Jerusalem Post: “De opening van het bureau in Berlijn is onderdeel van onze marketingstrategie om onze technologische producten naar onze klanten toe te brengen en ze in hoge kwaliteit en realtime aan hun behoeften aan te passen.”

Over het aanschaffen van munitie en de opleiding van Duitse soldaten voor de inzet van de wapensystemen zal naar wens van coalitiepartner SPD pas later besloten worden, na een consultatie zoals dat heet. wat dit betekent liet men in het midden. In de vorige zittingstermijn van de Bondsdag was het verkrijgen van de Heron TP nog verrassend mislukt door de weerstand van de sociaaldemocraten. De Heron TP is als overgangsoplossing bedacht, totdat op zijn vroegst in 2025 Europese drones gereed zijn. De overeenkomst voor Heron TP moet tot 2027 lopen.

Het Amerikaanse concern General Atomics, dat het concurrerende model Predator B bouwt, had tevergeefs geklaagd over de keuze van het Duitse ministerie van Defensie voor de Heron TP. Het ministerie onderbouwde zijn besluit ermee, dat Israël bereid zou zijn de Bundeswehr grondige inzage in de technische gegevens van het toestel toe te staan. De Predator B zou daarentegen met een zogenaamde zwarte doos geleverd zijn, waar De Duitsers niet in hadden kunnen kijken. Daarbij werkt de Bundeswehr al enkele jaren met de voorloper, wat de omschakeling zou vergemakkelijken.

Posted on

Duitse politiek zet Bundeswehr te kijk door vertrek uit Incirlik

Hoewel toestemming van het parlement helemaal niet vereist is, sprak de bondsdag zich vorige week uit voor het verplaatsen van het contingent van de Bundeswehr van de Turkse luchtmachtbasis Incirlik naar het Jordanische Al Azraq. In de resolutie heet het ten slotte: “De Duitse bondsdag verwacht dat de verplaatsing snel uitgevoerd wordt en daarbij negatieve effecten voor de anti-IS-coalitie vermeden worden.”

Daarvan kan echter geen sprake zijn, want volgens het door minister van Defensie Ursula von der Leyen overlegde plan gaat de “technisch complexe verhuizing” van de zes Tornado’s met hun infrastructuur op de grond twee tot drie maanden duren. Dat wil zeggen dat de toestellen pas medio oktober hun verkenningsvluchten weer kunnen hervatten. Daarmee verspeelt de minister het vertrouwen van de partners in de anti-IS-coalitie, die de inzet van de Duitse vliegtuigen al vanaf eind juni ingepland hadden.

Het is nauwelijks te begrijpen dat de verplaatsing van de vliegtuigen, die toch in een simpele vliegbeweging kan geschieden, weken in beslag moet nemen. De verplaatsing van een commandocentrale die als ‘mobiel’ wordt aangeduid kan evenmin een kwestie van maanden zijn als het beladen en transporteren van 200 containers.

Als het verplaatsen van het luchtmacht-contingent toch zo lang duurt, kan het moeilijk ‘mobiel’ genoemd worden. We moeten eerder constateren dat het slechts beperkt inzetbaar is. Hiermee heeft de Duitse minister van Defensie de Duitse krijgsmacht dus nog maar eens te kijk gezet. En daarmee ook de Bondsrepubliek Duitsland. Ze verkondigt enerzijds luid dat Duitsland internationaal “meer verantwoordelijkheid op wil nemen”, maar moet anderzijds bekennen dat het niet de militaire capaciteiten heeft om een half dozijn vliegtuigen snel te verplaatsen.

Posted on

Merkels afstand van Amerika is vooral campagnetactiek

Donald Trumps bezoek heeft bondskanselier Angela Merkel aan het denken gezet, zo heet het. In werkelijkheid speelt er vooral campagnetactiek.

Trumps boodschap aan de Europeanen was duidelijk: Zie dat je je eigen zaken regelt en kijk niet steeds naar ‘grote broer’ Amerika. De bondskanselier leek dat naderhand ogenschijnlijk zowaar ter harte te nemen: “Wij Europeanen moeten ons lot in eigen handen nemen”, aldus Merkel.

Op het eerste oog een behartenswaardige conclusie. Waarom nu pas, zou je nog kunnen vragen. Maar wat heeft Merkel in de afgelopen bijna twaalf jaar van haar bondskanselierschap eigenlijk bijgedragen aan het versterken van de mogelijkheden van Duitsland en Europa om een zelfstandige rol te spelen op het wereldtoneel?

Ze heeft de multiculti-ideologie verder op de spits gedreven en daarbij alle waarschuwingen in de wind geslagen. Vandaag de dag kampen Europese samenlevingen meer dan ooit tevoren met parallelle samenlevingen en terroristische aanslagen. De Bundeswehr takelde onder Merkel verder af en is nu ook nog het voorwerp van allerhande ideologische campagnes van minister van Defensie Ursula von der Leyen. Ondertussen wordt het economische fundament van de EU steeds verder aangetast door het monetaire experiment genaamd Euro, zonder dat er in Duitsland een behoorlijke politieke discussie over mogelijk is.

Vers in het geheugen ligt ook nog Merkels non-reactie op het NSA-afluisterschandaal. Daarmee was glashelder dat Berlijn helemaal niet geïnteresseerd is in een zelfbewuste, op de eigen nationale belangen georiënteerde positie van Duitse geheime diensten. In plaats daarvan ziet men zichzelf als gewillige uitvoerder van Amerikaanse aanwijzingen.

Wat beoogt de onbetwijfelde CDU-leider nu dan met haar plotselinge distantie ten opzichte van Washington, nadat ze zich door geen andere Duitse politicus liet overtreffen in gedienstigheid tegenover Amerika? Vooral dit: De verkiezingen voor de Bondsdag komen er aan. En de SPD, vanouds nooit zo onverdeeld Amerikaans georiënteerd als de CDU, zouden uit de Trans-Atlantische frictie politiek kapitaal kunnen slaan.

Merkels politieke instinct brengt haar er in zo’n situatie toe om te doen wat ze al zo vaak gedaan heeft: Ze kaapt het thema. Zo kaapte ze eerder bijvoorbeeld de transitie naar duurzame energie en glijden de Groenen nu steeds verder af richting kiesdrempel. Ook ditmaal werk het, daarmee maait ze haar concurrent voor het kanselierschap, Martin Schulz, het gras voor de voeten weg. Schulz kan nog wel proberen een duit in het anti-Trump-zakje te doen, maar hij kan er zich niet meer echt mee onderscheiden van Merkel.

Duitsland mag dan, gespreid over de komende jaren, meer geld uittrekken voor Defensie – dat deels op zal gaan aan olijfgroene positiekleding voor zwangere soldaten en cursussen politieke correctheid, dat het daadwerkelijk een meer onafhankelijke koers van Amerika zou gaan varen, komt onder Merkel noch Schulz werkelijk aan de orde. Het is allemaal voor de bühne, na de federale parlementsverkiezingen gaat men over tot de orde van de dag.

Posted on

Adenauer, onvermijdelijk leider van de Bondsrepubliek

Wat een politiek leven! Het strekt zich uit van het keizerrijk, de republiek van Weimar, het nationaal-socialistisch bewind tot en met de Bondsrepubliek Duitsland. Steeds was Konrad Adenauer er bij. Op 19 april is het vijftig jaar geleden dat de eerste bondskanselier van Duitsland overleed.

Adenauer werd op 5 januari 1876 in Keulen geboren en zijn hele leven bleef zijn Rijnlandse herkomst zo duidelijk hoorbaar als zijn katholieke signatuur herkenbaar. Na zijn staatsexamen in de Rechten werkte hij als advocaat in Keulen. Als lid van de katholieke Zentrumspartei werd hij Beigeordneter (wethouder/schepen), vanaf 1909 Erster Beigeordneter (loco-burgemeester). Zo nam hij bij gelegenheid de honneurs waar voor de Oberbürgermeister, een oom van zijn echtgenote.

Burgemeester van Keulen

Tijdens de Eerste Wereldoorlog legde Adenauer op het Voedingsdepartement opmerkenswaardige creativiteit aan de dag. Een door hem gebakken brood van rijst en maismeel liet hij als “Keuls brood” patenteren. Omdat zijn surrogaatstoffen weinig smakelijk waren, noemden de Keulenaren hem “Graupenauer”. Niettemin werd hij in 1917 door de gemeenteraad tot Oberbürgermeister gekozen. Een decreet van de koning van Pruisen maakte hem tot de jongste Oberbürgermeister van zijn tijd.

Adenauer als burgemeester van Keulen, in gesprek met rijksminister van Oorlog Wilhelm Groener, bij de tewaterlating op 1 mei 1928 van de kruiser ‘Köln’ in Wilhelmshaven (foto: Bundesarchiv)

Hij bekleedde dit ambt tot 1933 en na 1945 zou hij het nog enige tijd bekleden. Beduidend korter was zijn lidmaatschap van het Pruisische Herenhuis, waarvan hij uit hoofde van zijn ambt als Oberbürgermeister van Keulen zitting had. Het revolutiekabinet van SPD en USPD hief de Eerste Kamer van de Pruisische landdag in 1919 op. Dat schaadde de politieke loopbaan van Adenauer echter niet. Van 1920 tot 1930 was hij voorzitter van de Pruisische Staatsraad. Herhaaldelijk werd hij genoemd als kandidaat voor het ambt van rijkskanselier, ofschoon hij zich hard maakte voor een scheiding van Pruisen en een autonoom Rijnland.

Koning van het Rijnland

Uiteindelijk bleef de “koning van het Rijnland” echter steeds burgervader van Keulen, van dat ambt was hij zeker. Minder bedachtzaam was hij toen hij zich in 1928 vergaloppeerde met speculatie in aandelen glanszijde. Toen zijn schulden in de openbaarheid dreigden te komen, leende hij een aandelenpakket en deponeerde het bij de Duitse Bank. Die stelde aansluitend dat Adenauers conto vereffend was. De episode schijnt kenmerkend te zijn voor de sluwheid van Adenauer.

Van vergelijkbare kwaliteit waren zijn eerste ‘conflicten’ met de nationaal-socialisten. Die hadden in 1931 Hakenkruisvlaggen aan de brug over de Rijn gehangen. Adenauer liet ze verwijderen. De daaropvolgende woede van de nazi’s wimpelde hij af. De actie was met de districtsleiding van de NSDAP afgesproken; er stond tegenover dat Adenauer het hijsen van de vlaggen voor de beurshallen, waar Hitler werd verwacht, toestond.

In 1934 wees Adenauer de nationaal-socialistische minister van Binnenlandse Zaken er op, dat hij daarmee tegen een decreet van de Pruisische SPD-minister van Binnenlandse Zaken was ingegaan. Dat was nadat Adenauer in 1933 het ambt van Oberbürgermeister van Keulen verloren had en in de abdij van Maria Laach onderdak had gevonden. De tijd tot het einde van de nazi-heerschappij zat Adenauer uit als gepensioneerde, hij werd keer op keer lastig gevallen door de nazi’s, maar financieel zat hij er droogjes bij en in de juridische strijd om schadeloosstelling had hij door de bank genomen succes.

In mei 1945 was hij weer terug. De Amerikanen zetten hem opnieuw als Oberbürgermeister van Keulen in, maar Keulen werd deel van de Britse bezettingszone en de Britten gooiden hem er weer uit. Hij zou zich niet genoeg voor de bevoorrading van de bevolking ingezet hebben.

Onvermijdelijk leider van de Bondsrepubliek

Als ambteloos burger concentreerde Adenauer zich nu op de opbouw van een politieke partij. In 1946 nam hij de leiding van de CDU in de Britse bezettingszone. Doelbewust bouwde hij zijn positie uit. Carlo Schmid (SPD) noemde hem “de eerste man van de te scheppen staat, nog voordat die bestaat”. En dat werd hij inderdaad. De Bondsdag koos Konrad Adenauer op 15 september 1949 als eerste bondskanselier van de pas opgerichte Bondsrepubliek Duitsland – met een meerderheid van slechts één stem, die van Adenauer. Dat was het begin van een lang tijdperk. Nog driemaal, namelijk in 1953, 1957 en 1961 werd hij herkozen, schijnbaar alternativlos in zijn tijd.

Het zwaartepunt van zijn kanselierschap lag voor Adenauer bij de internationale betrekkingen.

Het waren jaren van beslissende keuzes. Reeds voor zijn verkiezing had Adenauer Bonn als provisorische hoofdstad doorgedrukt. Uit electorale overwegingen zette hij zich er voor in dat West-Berlijn geen volwaardige deelstaat werd. Hoezeer Adenauer al het andere ondergeschikt maakte aan de politiek, blijkt bijvoorbeeld uit een voorgenomen bomaanslag tegen de bondskanselier in 1952. Afzender van de bom was de joodse ondergrondse organisatie Irgun, opdrachtgever zou de latere Israëlische premier Menachem Begin zijn geweest. De wezenlijke feiten kende men in Bonn. Ze werden echter geheim gehouden om antisemitische reacties te voorkomen.

Hoe dan ook was het buitenlandbeleid voor Adenauer het zwaartepunt van zijn kanselierschap. Van 1951 tot 1955 was hij zelfs tegelijk bondskanselier en minister van Buitenlandse Zaken. Nauwe banden met het Westen, in het bijzonder met de Verenigde Staten, en een verenigd Europa waren zijn voornaamste doelen. Mijlpalen hierin waren de oprichting van de Bundeswehr, de toetreding tot de NAVO, de erkenning als enige legitieme regering van Duitsland, het Duits-Franse Vriendschapsverdrag (beter bekend als Élysée-verdrag) en de verzoening met Israël.

Voor het oordeel van de publieke opinie bleef zijn grootste prestatie echter de terugkeer  van de krijgsgevangen uit de interneringskampen van de Sovjet-Unie. Adenauers bereidheid om ook mensen die ten tijde van het nazi-bewind een ambt hadden vervuld in overheidsdienst te nemen, kwam hem daarentegen naderhand op heftige kritiek te staan. Tegelijkertijd voer hij een stramme koers tegen communisten, dwong hij een verbod van de KPD af en eiste hij per ‘Adenauer-decreet’ trouw aan de grondwet van overheidsdienaren.

In 1961 werd Konrad Adenauer nog eenmaal als bondskanselier verkozen (foto: Bundesarchiv).

Zijn laatste verkiezing tot bondskanselier kon hij in 1961 alleen met de belofte veiligstellen, dat hij voor het einde van de zittingsperiode van de Bondsdag plaats zou maken voor een opvolger. Het publieke debat over de Spiegel-affaire, waarin journalisten van weekblad Der Spiegel met rechtsvervolging wegens landverraad te maken kregen, bespoedigden Adenauers afscheid van de regering. In 1963 trad hij af, de 87-jarige bondskanselier stond toen inmiddels bekend als ‘Der Alte’.

Tot het einde van zijn leven bleef hij politiek actief en strijdlustig. Zes dagen voor zijn dood verbreidde zich een prematuur bericht over zijn overlijden. Dit leidde tot wereldwijde betuigingen van deelneming. Adenauer zal er nota van hebben genomen. De eerste bondskanselier van Duitsland stierf op 19 april 1967 op de leeftijd van 91 jaar in zijn huis in Rhöndorf.

Posted on

Waarom Kaczynski’s waanbeeld Europese kernmacht niet opgaat

De uitlatingen van de Amerikaanse president Donald Trump over de NAVO houden de gemoederen bezig en plotseling wordt zelfs weer gediscussieerd over de vraag of Duitsland een eigen kernwapenpotentieel zou moeten bezitten. Dat idee is echter volstrekt irreëel.

Jaroslaw Kaczynski bekleedt weliswaar geen staatsambt, maar de leider van regeringspartij ‘Recht en Gerechtigheid’ (PiS) geldt wel als de sterke man achter de schermen in Polen. Op wat hij zegt wordt ook in het buitenland acht geslagen.

Reeds lang mag hij graag voor vermeende Russische agressie waarschuwen en een sterkere aanwezigheid van de NAVO in zijn land eisen. Intussen is hem dat echter niet meer genoeg, hij droomt nu zelfs van een “supermacht Europa”.

In een interview met de Frankfurter Allgemeine Zeitung zette de politieke leider, die als eurosceptisch geldt en onder andere bekend werd door anti-Duitse retoriek, uiteen dat hij het zou verwelkomen, als Europa zich als zelfstandige kernmacht met Rusland zou kunnen meten.

Kaczynski moest daarbij wel toegeven dat Europa daarvoor tot “enorme uitgaven” bereid zou moeten zijn. En zoals altijd wanneer er in Europa geld op tafel moet komen, werd daarmee ook nu de blik op Duitsland gevestigd.

Zelfs in het Verenigd Koninkrijk, waar men de Bondsrepubliek ook na decennia partnerschap in het Noord-Atlantisch bondgenootschap nog altijd met een zekere argwaan bekijkt, kan men zich in het licht van de momentele onzekerheden van het Amerikaanse beleid een kernmacht Duitsland voorstellen.

De reactie van Duitse politici, militairen en wetenschappers op deze impuls is evenwel overwegend negatief. Dat heeft niet alleen politieke en praktische redenen. De jurist Wolfgang Ischinger, voormalig Duits ambassadeur in Washington, staatssecretaris op het ministerie van Buitenlandse Zaken, en sinds 2008 directeur van de Münchner Sicherheitskonferenz, zegt duidelijk waarom het debat over een uitrusting van het Duitse leger met kernwapens een schijndebat is: “Het grijpen naar kernwapens zou voor Duitsland een ernstige schending van het internationaal recht zijn.”

Internationaal recht

Duitsland heeft zich er immers in diverse verdragen vastgelegd op het afzien van kernwapens. De eerste stap in deze richting nam de Bondsrepubliek bij het toetreden tot de West-Europese Unie (WEU) in 1954, toen ze verklaarde het bezit noch het beschikkingsrecht over kernwapens na te streven. Korte tijd later, bij het afsluiten van de Verdragen van Parijs bekrachtigde de Bondsrepubliek dit nog eens.

Vervolgens ondertekenden op 1 juli 1968 de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en het Verenigd Koninkrijk na zesenhalf jaar onderhandelen het Non-proliferatieverdrag. Dat verdrag legde vast welke landen kernmachten waren en welke niet en stond geen verandering van die situatie toe. Als 91e staat ondertekende op 28 november 1969 ook de Bondsrepubliek Duitsland dit verdrag. Daarin verplicht iedere ondertekenende niet-kernmacht zich ertoe, van niemand direct of indirect kernwapens of het beschikkingsrecht daarover aan te nemen en om ze ook zelf niet te vervaardigen of verwerven, en om geen ondersteuning te geven aan de vervaardiging van kernwapens. Het verdrag werd oorspronkelijk afgesloten voor een periode van 25 jaar, maar geldt sinds 1995 voor onbepaalde tijd. Vandaag de dag zijn 191 staten verdragspartij.

In het zogenaamde Twee-plus-Vier-verdrag bekrachtigden de regeringen van de Bondsrepubliek Duitsland en de Duitse Democratische Republiek in 1990 “hun afzien van de vervaardiging en het bezit van en van het beschikkingsrecht over atoom-, biologische en chemische wapens. Zij verklaren dat ook het verenigde Duitsland zich aan deze verplichtingen houden zal. In het bijzonder blijven de rechten en verplichtingen uit het Verdrag over de Non-proliferatie van Kernwapens [..] voor het verenigde Duitsland gelden.”

Een legaal Duits bezit van kernwapens is kortom niet mogelijk en een debat daarover overbodig. Toch is het niet voor het eerst dat er over gedacht wordt. Bondskanselier Konrad Adenauer droomde namelijk al van Duitsland als kernmacht.

Geheime overeenkomst

Hoewel Adenauer zeer geloofde in het Noord-Atlantische bondgenootschap, vertrouwde hij toch niet helemaal op de verzekering uit Washington dat iedere Russische agressie met een nucleaire tegenaanval beantwoord zou worden. In een kabinetszitting eind 1956 verklaarde hij dat het nodig was om tenminste over tactische kernwapens te beschikken.

Aangezien de Bondsrepubliek zich er in de Verdragen van Parijs internationaal-rechtelijk op had vastgelegd af te zien van kernwapens, moest hij in het geheim opereren. Hij vond daarbij steun in Parijs, waar men eveneens twijfelde aan de geloofwaardigheid van Washington.

Tijdens een ontmoeting in Adenauers privéwoning in november 1957 deed de Franse staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Maurice Faure hem het aanbod om samen Frankrijk en Italië kernwapens te produceren. Nog geen week later ondertekenden de minister van Defensie van de Bondsrepubliek, Franz Josef Strauß, en zijn ambtsgenoten uit Frankrijk en Italië een geheim protocol over de samenwerking, waarbij de Duitse bijdrage als deelname aan een “Europees Instituut voor Raketten” verhuld werd.

In april 1958 ondertekenden de drie ministers van Buitenlandse Zaken het akkoord over het trilaterale bewapeningsprogramma. Er kwam echter niets van terecht. Want toen Charles de Gaulle enkele weken later premier werd, maakte hij meteen een eind aan de plannen. Hij wilde Frankrijk tot een zelfstandige grootmacht met eigen nucleaire slagkracht maken.

Nadat hun plannen om zich van het Amerikaanse kernwapenpotentieel onafhankelijk te maken mislukt waren, bleef Adenauer en Strauß niets anders over dan de ‘nuclear sharing‘, die tot op de dag van vandaag voortduurt. Dit gaf (West-)Duitsland de mogelijkheid aan de planning voor de inzet en aan de consultaties over de vrijgave van kernwapens mee te werken. Bovendien verwierf de Duitse krijgsmacht eigen systemen waarmee Amerikaanse kernwapens ingezet konden worden.

Lees ook: