Posted on

Altmaier – Merkels crisismanager

Peter Altmaier, federaal minister voor Economie en Energie, is al 20 jaar lid van de Duitse bondsdag. Hij was minister van Milieu, minister voor Bijzondere Opdrachten en chef van het Kanzleramt. Bovenal is hij vanouds een belangrijke vertrouweling van Merkel. Aan deze taak wijdt hij zich met overgave.

Immigratiechaos

Altmaier is een bewezen crisismanager, zo heet het. Kwalificatie genoeg om in oktober 2015 door de bondskanselier benoemd te worden tot algemeen coördinator van de door haar veroorzaakte immigratiechaos. Sindsdien doet Altmaier zijn best om Merkels grootste fouten te bagatelliseren en onder het tapijt te vegen.

“Duitsland heeft een zeer succesvolle bondskanselier”, zo zei hij eind 2017 vrolijk. In een interview met het dagblad Die Welt over de asielcrisis liet hij onlangs weten: “In feite zijn we de uitdagingen goed meester geworden”. In de CDU had er alleen “veel eerder en breder” over het immigratiebeleid gediscussieerd moeten worden om meer acceptatie onder de bevolking te bewerkstelligen. Dit heeft men volgens Altmaier verwaarloosd.

Migratiepact

Ervan geleerd heeft hij echter niet, want recenter hebben de Altmaier-achtigen binnen de CDU weer hun best gedaan om iedere discussie over het Migratiepact van de VN in de kiem te smoren. De coördinator voegt er tot overmaat van arrogantie nog aan toe dat, als men in de CDU meer had gediscussieerd over de ‘welkomscultuur’ en het openstellen van de grenzen in 2015, men “hoogstwaarschijnlijk precies zo besloten” zou hebben. Volstrekte minachting voor de partijbasis!

Debat

Dat er ook buiten de CDU debatten gevoerd moeten worden, in plaats van ze tegen te houden en de mensen die ze op de agenda proberen te zetten voor extreemrechts te verslijten, komt bij Altmaier niet eens op. Sowieso leken debatten over het asielbeleid hem altijd al te storen. Zo stelde hij in een talkshow dat zijn partij er over na moest denken, hoe ze de indruk tegen kon gaan “dat alles in dit land alleen om vluchtelingen draait”. De mensen zouden zich volgens hem afvragen of er niet ook nog andere problemen zijn. Een dergelijke cynische omgang met burgers is al jaren kenmerkend voor de invloedrijke CDU-partijbaron.

Oogkleppen

Als Altmaier zijn tunnelvisie in de richting van Merkel ook eens had verplaatst naar de “gewone mensen” waarvan hij zo dikwijls spreekt, dan zou hem zeker zijn opgevallen dat daar wel degelijk behoefte bestaat aan discussie. Over het feit dat de Duitse overheid zich nauwelijks nog inspant voor uitzettingen, dat honderdduizenden afgewezen asielzoekers daarom niet hoeven te vertrekken, velen van de radar verdwijnen, velen herhaaldelijk illegaal inreizen. Of dat er nog altijd 15.000 nieuwkomelingen per maand geregistreerd worden. Dat niet weinigen misbruik maken van het uitkeringsstelsel. En dat de criminaliteitsstatistieken laten zien hoe onverantwoord het beleid van Merkel was.

Zware politieke fouten laten zich misschien een tijdje verdoezelen, maar de gevolgen ervan niet. Ook ‘crisismanager’ Altmaier zal het niet schaffen, hoezeer hij Merkel ook blijft verdedigen.

Posted on

Linkse Duitse krant wordt niet meer gedrukt

De linkse Tageszeitung (taz) zal naar verwachting vanaf op zijn laatst 2022 niet meer in gedrukte vorm verschijnen.

Karl-Heinz Ruch, directeur van het dagblad, heeft de leden van de coöperatie van de krant medegedeeld dat de middelen van het blad vanaf 2021 niet meer toereikend zullen zijn om in gedrukte vorm te verschijnen. De oplage was recent naar circa 50.000 gedaald – voor een landelijke krant met volledige redactie nogal mager.

In de toekomst moet de krant alleen nog op internet bestaan. Hoe hier de middelen voor een volledige professionele redactie dan gerealiseerd moeten worden blijft onduidelijk. Ook het bereik van de taz op internet loopt terug.

De Tageszeitung werd in 1978 opgericht als links alternatief voor de bestaande socialistische en communistische dagbladen en was de krant van de jonge Groene beweging. Niet alleen de algemene malaise van de gedrukte media brak de krant uiteindelijk op. Wat ook een rol zal spelen, is dat veel andere, ook ooit conservatieve of rechts-liberale media opgeschoven zijn richting het wereldbeeld van de Groenen, waardoor de markt voor de taz krapper is geworden.

Posted on

Eric van de Beek bij Café Weltschmerz over Nepnieuwsexplosie

Onze medewerker Eric van de Beek was onlangs opnieuw te gast bij Café Weltschmerz, waar hij door Teun Gautier geïnterviewd werd naar aanleiding van het recent verschenen boek Nepnieuwsexplosie, waarover Van de Beek samen met communicatiewetenschapper Tabe Bergman de redactie voerde.

Nepnieuwsexplosie is een bundel artikelen over desinformatie in de Nederlandse media. In dit boek buigt een groep kritische journalisten en academici zich over de prangende vraag wat nepnieuws is en waar het vandaan komt. Aan de hand van onder meer de oorlog in Syrië, de ramp met vlucht MH17 en de doodgezwegen Amerikaanse invloed op de Nederlandse pers, tonen de auteurs dat het zogenaamde kwaliteitsnieuws keer op keer een vervormd beeld van de werkelijkheid geeft. Journalisten dienen, vaak zonder dat zij er zelf erg in hebben, de belangen van de politieke en economische elites – niet die van de gewone burger.

De bundel bevat bijdragen van onder andere Willy Van Damme, Stan van Houcke, Arnold Karskens en Cees Hamelink. Het boek is verschenen bij Uitgeverij De Blauwe Tijger:

Nepnieuwsexplosie ~ Tabe Bergman & Eric van de Beek (red.)

 

Posted on

De machtigen hebben het moeilijk met de democratie

De gebeurtenissen tuimelen over elkaar heen. ‘Het’ is gebeurt, in Berlijn lopen ze radeloos door elkaar.  Jakob Augstein van het weekblad Der Spiegel geeft woorden aan de hijgende paniek: “Nazi’s in de Bondsdag”! Wie heeft die gekozen? De vroegere hoofdredacteur van het weekblad Focus, Helmut Markwort verried al voor de verkiezingen dat hij persoonlijk niemand kent die op de AfD stemt en ook niemand die iemand kent die op de ‘Blauwen’ wil stemmen.

Helmut Markwort is een bedaagde man, een typische FDP-aanhanger, laat zich met andere woorden niet zo snel onrustig maken. De gebeurtenis van 24 september hoefde hem dan ook bij lange na niet dermate van zijn stuk te brengen als bijvoorbeeld een Augstein. Markworts citaat geeft echter wel duidelijkheid over hoe ver de ‘media-elite’ van de Bondsrepubliek zich verwijderd heeft van een toch niet gering deel van de bevolking – hij kent zelfs niemand die er eentje kent, alsof ze op verschillende continenten wonen.

De Hitler-kaart

Wat de auteur van Der Spiegel diep moet ergeren, is de voorzienbare ervaring dat zijn rammelende charge nergens toe leidt. Nog niet zo lang geleden kon hij met het Nazi-etiket angst en beven verbreiden onder AfD-aanhangers. Decennia lang deinsden Duitsers terug, wanneer iemand ze met Hitlerij in verband bracht. De Israëlische schrijver en regisseur Ephraim Kishon heeft dit Duitse spelletje decennia geleden al eens uit de doeken gedaan: Wie onder Duitsers een debat wil ‘winnen’, die hoeft alleen maar op het juiste moment met een zo verontwaardigd mogelijke oogopslag “Hitler!” te roepen, en de opponent  heeft geen schijn van kans meer.

Dit Duitse spel werkte zo goed, dat steeds meer mensen er aan mee wilden doen. Ten slotte hitlerde het bij iedere nog zo banale gelegenheid: Het noemen van bepaalde cijfers uit de criminaliteitsstatistieken, het aanhalen van niet-vreedzame soera’s uit de koran, de verwijzing naar wettelijke regelingen met betrekking tot grenscontroles en dergelijke was al genoeg om de bruine troefkaart op de neus te krijgen.

De AfD heeft men jarenlang met de kaart om de oren geslagen. Iedereen speelde mee: de gevestigde partijen en de staats- en concernmedia, de kerken en vakbonden, scharen van ‘prominenten’ en wie niet al. Eigenlijk hadden de alternatieve onruststokers al lang zo dood als een pier moeten zijn. Maar dat zijn ze niet, in tegendeel, zoals we sinds afgelopen zondag zwart op wit hebben. De nazikaart is zo vaak getrokken dat ze haar effect verloren heeft. Ze schrikt niet meer af, ze irriteert hooguit nog.

Israël als Duitse staatsraison

Dat bleek bijvoorbeeld begin deze week. Toen stelde AfD-leider Alexander Gauland de scherpe vraag, wat Merkels uitspraak van enkele jaren geleden, dat Israëls veiligheid en bestaansrecht onderdeel van de Duitse staatsraison zouden zijn, in de praktijk eigenlijk waard is. Of de Duitsers überhaupt bereid zouden zijn ten oorlog te trekken wanneer de (latent bedreigde) Joodse staat het doelwit van militaire agressie zou worden. Gauland heeft daar begrijpelijkerwijs zo zijn twijfels over.

Maar Volker Beck, Groenen-politicus en voorzitter van de Israël-delegatie van de scheidende Bondsdag, begon meteen te ouwehoeren over “NPD” en “antisemitisch”. En dat terwijl Gauland alleen maar de pertinente vraag opwierp, of de hoogdravende toezegging aan Israël een serieuze belofte van concrete bijstand voorstelt of slechts een betekenisloos kletspraatje – waarmee hij kennelijk de vinger op de zeer plek van de kletsmajoors gelegd heeft. Dus haalden de kleinzerige getroffenen hun nazikaart weer voor de dag, maar bereikten daarmee geen noemenswaardig effect. Alweer ernaast!

Controleverlies

Dit verlies aan controle is nog het meest choquerende aspect ervan voor het establishment. Men was eraan gewend geraakt de Duitsers met behulp van hun angst en hun slechte geweten naar believen door de manege te kunnen drijven. Maar op enig moment is het allemaal te doorzichtig geworden. Maar als de mensen het spel eenmaal doorzien, kunnen de oplichters wel inpakken.

Merkels minister van Algemene Zaken Peter Altmaier had kort voor de verkiezingen nog maar eens alles gegeven en de burgers die naar een stem op de AfD neigden opgeroepen thuis te blijven. De boodschap: Wie niet voor ons is, is niet alleen tegen ons, maar moet het beste maar helemaal niet meer aan de democratie deelnemen. Uit de woorden van Altmaier sprak een typerende combinatie van vertwijfeling en arrogantie. We kregen even een blik op wat je het ‘democratiebegrip’ van de machtigen zou kunnen noemen. Dat democratiebegrip lijkt te draaien om het beginsel: Democratie is, als wij de macht houden. Voor een bepaald deel van de Duitsers klinkt dat als: Het moet er democratisch uitzien, maar we moeten alles in de hand hebben. Dat kent dit deel van de Duitsers nog ergens van, wat het bijzondere succes van de AfD in de oostelijke deelstaten verklaarbaar maakt.

Hoe diep de misvatting van de machtigen in de Bondsrepubliek over democratie gaat, blijkt ook wel uit de commentaren op de ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Met de nodige Schadenfreude volgen de Duitse toonaangevende media, hoe de Amerikaanse president Donald Trump met een weerspannig parlement te maken heeft. Hoe de volksvertegenwoordigers hem tot onderhandelingen en compromissen dwingen en initiatieven van hun president soms ook compleet op de klippen laten lopen. “Trump faalt in Congres” jubelen Duitse redacties dan en duiden het als zwakte van de Amerikaanse president, waarvan de Duitse bondskanselier zich positief zou onderscheiden door haar sterkte en de steun die zij geniet. Dat moet dan het bewijs ervoor zijn dat de Duitse democratie momenteel veel beter zou functioneren dan de Amerikaanse. Hetzelfde enthousiasme bij Duitse commentatoren wanneer Trump door een hoge rechter wordt teruggefloten.

Checks and balances

De Amerikanen noemen dat checks and balances, maar de Duitsers weten natuurlijk wel beter. Wat de superieure Teutoonse democraten kennelijk echter over het hoofd zien, is dat het hierbij om niets anders gaat dan gepraktiseerde machtendeling. Wel zo democratisch niet waar: Dat het parlement bestaande uit gekozen volksvertegenwoordigers de regering streng controleert en dat de rechterlijke macht beide organen, zowel de regering als de volksvertegenwoordiging in de smiezen houdt, zodat alles wat ze doen zich wel binnen het kader van de wet voltrekt.

Maar hoe werkte dat in Duitsland in de afgelopen jaren? Het parlement ‘controleert’ de regering? Het leek meer op het tegendeel: Zo zwaaide in de grootste coalitiefractie een trouwe volgeling van de Bondskanselier genaamd Volker Kauder de knoet over een roedel volgzame fractiesoldaten, die in onderdanige trouw stram in het gelid bleven. Zo kon Merkel met een knip van haar vingers de wetten over grenscontroles en inreizen buiten werking stellen – uit het parlement noch uit een andere staatsinstelling klonk hoorbaar verzet, hooguit op straat. De burgers die het waagden daar te protesteren, kregen echter de ‘vierde macht’, in de gedaante van de ‘onafhankelijke’ staatsmedia, over zich heen, die gretig de Hitler-kaart trokken. Tegen dit web van een alles omspannende almacht kwam niets op niemand van het officiële Duitsland op. Machtendeling? ‘Check and balances’? Vergeet het maar!

Uit dit machtsgevoel lijkt de Bondskanselier nog altijd haar rust te putten. Als je ziet met welke vanzelfsprekendheid ze aan haar ambt kleeft, dan kun je er de indruk aan overhouden dat Merkel, na twaalf jaar aan de regering, er diep in haar hart aan twijfelt dat het zogenaamde volk – Merkel spreekt liever van “de mensen die hier al wat langer wonen” – überhaupt nog het morele recht heeft zich over haar Bondskanselierschap uit te spreken.

Posted on

Duitse rel over vermeende gebiedsaanspraken Deense Volkspartij

Het dagblad Die Welt en verschillende andere Duitse media hebben beweerd dat de vice-voorzitter van de Deense Volkspartij, Sören Espersen, zich uitgesproken zou hebben voor annexatie van alle gebieden tot aan de rivier de Eider door Denemarken.

Het artikel in Die Welt en de berichtgeving in diverse andere media is gebaseerd op een bericht van de in het Deense deel van Sleeswijk voor de Duitse minderheid verschijnende Nordschleswiger, waarin een dergelijke landhonger aan de Deense Volkspartij wordt toegeschreven en er ter verdere dramatisering nog aan toevoegt dat Espersen voorzitter zou zijn van de commissie Buitenlandse Zaken van het Deense parlement.

In werkelijkheid liggen de zaken anders. Espersen heeft in een humoristisch getoonzet vraaggesprek met Siegfried Matlok, oud-hoofdredacteur van de Nordschleswiger en lange tijd vertegenwoordiger van de Duitse minderheid bij de Deense regering, die momenteel een serie interviews over het thema ‘Duitslands stem, Europa’s lot’ modereert voor de Deense zender DK4, eerder overdreven waarderend gesproken over de oude Duitse culturele invloed in Denemarken.

Deze overdadige lof was voor Matlok aanleiding om de duidelijk humoristisch bedoelde vraag op te werpen of de Deense Volkspartij dan geen aanspraak doet op Duitse gebieden. Waarop Espersen evenzeer schertsend antwoordde, dat men als Deen natuurlijk van de Eider-grens droomt en dat hij zelf reële hoop heeft dat die ooit gerealiseerd kan worden. Hiervoor zou het Zuidsleeswijkse Kiezersverband (SSW), dat de Deense (en Friese) minderheid in het Duitse deel van Sleeswijk vertegenwoordigt, zich in moeten zetten, want dat is immers de centrale opgave van dat verband, hij zou althans niet weten waarom het anders bestond. Dit was al overduidelijk ironisch en werd met bijpassende grijns gezegd.

Duitse media, met het toonaangevende dagblad Die Welt voorop, berichtten over schertsende uitspraken van een Deense politicus alsof het serieuze gebiedsaanspraken waren.

Aansluitend verklaarde Espersen dan nog, zichtbaar serieuzer, dat Denemarken in 1945 zijn zuidgrens niet aangepast heeft, toen de mogelijkheid daartoe bestond, en het land zich zodoende neergelegd heeft bij de bestaande oplossing van het grensvraagstuk, die overigens uitstekend functioneert, aldus Espersen. In de Nordschleswiger en in Die Welt werden zijn schertsende uitspraken echter uit dit verband gerukt en doelbewust in een onjuist verband gebracht.

De kennelijke bedoeling van de journalisten is om de Deense Volkspartij in een kwaad daglicht te stellen bij het Duitse publiek en zo eventuele toekomstige samenwerking van die partij met de Alternative für Deutschland op voorhand te bemoeilijken. In werkelijkheid heeft de Deense Volkspartij helemaal geen Duitse gebieden op haar verlanglijstje en Espersen raadde Duitse kiezers zelfs een stem op de AfD aan.

De Sleeswijk-Holsteinse AfD-lijsttrekker Jörg Nobis liet zich evenwel niet van de wijs brengen door de misleidende manier waarop Duitse media de uitspraken van Espersen presenteerden. Hij stelde tegenover Die Welt dat de AfD het zou verwelkomen als in de toekomst de Denen de Duits-Oostenrijkse grens zouden beveiligen: “Want de Denen weten overduidelijk beter dan wij, hoe ze hun land moeten beschermen voor illegale immigratie.”

Posted on

‘Gevlucht’ naar Duitsland, op vakantie in thuisland

Asielzoekers die in Duitsland erkend zijn en een verblijfsvergunning hebben gekregen zijn teruggekeerd naar hun land van herkomst, terwijl ze dat land eerder naar eigen zeggen moesten ontvluchten vanwege vervolging.

Voor de verblijfsstatus van de betrokkenen heeft dit gegeven echter geen consequenties, zo bericht de Welt am Sonntag. In de aan het licht gekomen gevallen gaat het om erkende asielzoekers die voor enkele weken terug zijn gereisd naar Syrië, Afghanistan en Irak om vervolgens weer naar Duitsland te komen. Desbetreffende asielzoekers stonden als werklozen ingeschreven bij arbeidsbureaus in Berlijn en hadden daar hun vakanties doorgegeven.

Deskundigen gaan er vanuit dat deze praktijk in Duitsland wijdverbreid is. Een woordvoerster van het Bundesagentur für Arbeit bevestigt: “Er zijn dergelijke gevallen.” Officiële cijfers zijn er echter niet. Uitkeringsontvangers, of het nu gaat om Duitsers, buitenlanders of asielgerechtigden, hebben recht op 21 dagen afwezigheid per jaar met behoud van hun volledige uitkering. Een uitkeringsontvanger moet “de afwezigheid mededelen en de voorziene duur, maar niet waar hij precies naartoe reist”.

Tegenover het arbeidsbureau noch tegenover de staat bestaat een verplichting om het vakantieoord te melden. Een dergelijke vakantie wordt in de regel zonder vragen toegestaan. De gevallen in Berlijn zijn slechts aan het licht gekomen doordat de betreffende personen het uit zichzelf mededeelden. Medewerkers van het arbeidsbureau mogen deze informatie vanwege de gegevensbescherming echter niet doorgeven, ook niet aan de immigratiedienst, aldus de woordvoerster van het Bundesagentur für Arbeit.

Het Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (Bamf, vergelijkbaar met de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND in Nederland) zou daarentegen al in juni de arbeidsbureaus in de hoofdstad schriftelijk verzocht hebben om reizen van asielgerechtigden naar hun thuislanden te melden. Volgens Europese regelgeving kunnen dergelijke reizen grond zijn voor het intrekken van de verblijfsstatus.

De leider van de CDU/CSU-fractie in commissie Binnenlandse Zaken van de Bondsdag, Armin Schuster (CDU), is ontsteld: “Als dit klopt, zijn er haast geen woorden voor.” Een recht op asiel voor dergelijke asielzoekers is naar zijn mening nauwelijks nog voor te stellen, aangezien de aangedragen gronden dan niet steekhoudend kunnen zijn. “Dat moet consequenties voor de verblijfsstatus hebben”, zo stelde Schuster verder. De politicus kan zich slechts zeer weinig gevallen voorstellen waarin een dergelijke kortstondige terugkeer geoorloofd zou kunnen zijn. “Daarvoor zou het echter nodig zijn dat vluchtelingen in de toekomst verplicht zijn een dergelijke reis te melden en door het Bamf te laten billijken.”

Dat erkende asielzoekers als toeristen naar hun thuisland reizen, zou de Duitse overheid te denken moeten geven. Wanneer zelfs onder de circa 20 procent van de asielzoekers die als asielgerechtigd erkend worden dergelijke flagrante gevallen van voorgewende vervolging voorkomen, kan men zich voorstellen hoe het met de vermeende vervolging van de overige 80 procent gesteld moet zijn.

Posted on

Fiat-Chrysler bruuskeert Berlijn

Nadat het emissieschandaal over de Duitse autobouwer Volkswagen breed werd uitgemeten in de media, houdt Fiat-Chrysler zich voor onaantastbaar nu ook zij onder verdenking zijn gekomen de emissiewaarden van hun dieselvoertuigen gemanipuleerd te hebben. Managers van de Italiaans-Amerikaanse autofabrikant weigerden een gesprek met een Duitse onderzoekscommissie. Met het afslaan van de uitnodiging bruuskeert het bedrijf de Duitse regering.

De Duitse regering moet vooral gealarmeerd zijn door de reden die Fiat-Chrysler opgeeft. Het dagblad Die Welt meldt dat het bedrijf geen aanleiding ziet om met de Duitsers te praten. Bij vragen moet men maar contact opnemen met de advocaten van het concern. Fiat-Chrysler zou verder in een brief er op gewezen hebben geen juridisch handvat voor Berlijn te zien om een bedrijf te bevragen dat niet in Duitsland gevestigd is.

De Duitse regering heeft verwonderd gereageerd op de opstelling van de automaker. Berlijn overweegt nog welke stappen nu te nemen. In ieder geval heeft het bedrijf Berlijn ernstig gebruuskeerd. Het is moeilijk voorstelbaar dat Volkswagen in de Verenigde Staten met deze redenatie weg zou komen. Als het voorbeeld van Fiat-Chrysler school maakt, dan verschuilt straks iedere autobouwer zich achter een dergelijke redenatie, zo vreest men in Berlijn.

Reden voor de uitnodiging aan Fiat-Chrysler voor een gesprek met de onderzoekscommissie waren bevindingen van het Kraftfahrt-Bundesamt (KBA, vergelijkbaar met de ‘Rijksdienst voor het Wegverkeer’ in Nederland) dat de zuivering van de uitstoot in bepaalde modellen van Fiat na 22 minuten fors teruggeschakeld wordt. De meeste tests duren 20 minuten. Duitse media berichtten dat het KBA geattendeerd was op de kwestie door de leverancier van de motoraansturingsoftware, de firma Bosch. Bosch-chef Volkmar Denner zei in een persconferentie niet te weten of het op deze manier omschakelen van de mate van zuivering wettelijk toelaatbaar is.

Eén van de modellen waar het om gaat, de Fiat 500X was in een test van het tijdschrift Auto, Motor und Sport al door de mand gevallen. Uitgerekend de in ongenade gevallen automaker Volkswagen stak in die test met de Volkswagen Golf Diesel met een 2,0-liter motor het beste af qua uitstoot.

Fiat-Chrysler is wereldwijd de op zes na grootste autofabrikant en produceert auto’s van de merken Fiat, Chrysler, Alfa Romeo, Jeep en Maserati. Het bouwen van milieuvriendelijker auto’s vraagt de nodige investeringen. De chef van Fiat-Chrysler, Sergio Marchionne zoekt dan ook al lange tijd te vergeefs naar een fusiepartner voor het concern. Amerikaanse concurrenten Ford en General Motors hebben een voorstel reeds afgeslagen. Als andere kandidaten noemde Marchionne recent nog Volkswagen en Toyota.

Buiten de autobranche is Fiat-Chrysler wel een samenwerking aangegaan met Google. Daarbij gaat het om een samenwerking ten aanzien van de ontwikkeling van zelfsturende auto’s.

Lees ook: Volkswagen als kanarie in de kolenmijn

Posted on

Creëer veilige havens voor Syrische vluchtelingen in regio

Slechts twee procent van de Syrische vluchtelingen slaagt er in naar Europa te komen en in een van de EU-lidstaten asiel aan te vragen. Het gaat daarbij om die vluchtelingen die zich de dure overtocht kunnen veroorloven en bereid zijn hun leven te riskeren. De andere 98 procent van de inmiddels miljoenen ontheemden verblijven nog in Syrië als interne verdrevenen of in de aangrenzende landen, Jordanië, Libanon en Turkije.

De ontwikkelingseconoom Paul Collier heeft onlangs het Jordaanse vluchtelingenkamp Zaatari, niet ver van de Syrische grens, bezocht en aan de hand daarvan nagedacht hoe men deze mensen zou kunnen helpen. In de eerste plaats was hij blij met het goede werk dat de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR doet voor de circa 80.000 bewoners van het kamp. Het enige probleem is dat de vluchtelingen niet mogen werken, omdat Jordanië begrijpelijkerwijs bang is voor negatieve gevolgen voor het de werkperspectieven van de eigen bevolking.

Werkloosheid is voor de Syrische vluchtelingen een groot probleem. Het gezinshoofd kan op die manier zijn gezag verliezen, de dochters kunnen in de prostitutie terecht komen en veel zonen komen op het idee om geld te verdienen door zich bij de een of andere militie in Syrië aan te sluiten.

Hoe kan dit probleem nu opgelost worden? Collier stelt voor, dat Europa samen met de aan Syrië grenzende landen die het meest met de vluchtelingenstroom te maken hebben, ‘veilige havens’ inricht, waar de vluchtelingen kunnen werken zonder autochtonen uit hun aanstellingen te verdringen. Het gaat daarbij vooral ook daarom, voor Syrië en zijn burgers een perspectief voor de tijd na de oorlog te scheppen.

Het idee is zogezegd, dat de burgers hun economische activiteit als het ware in ballingschap simpelweg voortzetten, met elkaar blijven samenwerken en op enig moment met hun onderneming en al weer terug kunnen keren naar Syrië. Het idee doet een beetje denken aan het voorstel van de econoom Paul Romer, om voor de bestrijding van de armoede zogenaamde ‘Charter Cities’ in te stellen. “Naar het voorbeeld van Hongkong zou een industrieland in een ontwikkelingsland een onbewoond stuk grond moeten overnemen, om daar een compleet nieuwe stad naar kapitalistische maatstaven op te bouwen”, zo vatte het dagblad Die Welt zijn voorstel samen. Voorwaarde voor het slagen van dergelijke ‘Charter Cities’ is alleen, dat een industrieland “garant staat voor de rechtszekerheid in de stad”.

Collier denkt nu aan iets dergelijks voor Syrië en heeft daarvoor zelfs al gekeken naar een bedrijventerrein dat op slechts tien minuten van Zaatari gelegen is. “Dit zou een haven voor Syrische bedrijven kunnen worden, die in hun eigen land niet meer kunnen bestaan, en zou een vestigingsplaats kunnen zijn voor mondiale ondernemingen, die voor de Europese markt produceren en daarbij zowel Syriërs als Jordaniërs aan zouden kunnen stellen”, aldus Collier in een recente bijdrage op Social Europe.

Hij is zich daarbij zeer wel bewust, dat de opbouw en ondersteuning van deze veilige havens voor Europa geenszins goedkoop zou zijn. Het is echter zonder twijfel zinvoller om vluchtelingen direct ter plaatse te helpen en ze het vooruitzicht van een uiteindelijke terugkeer naar hun vaderland te bieden, in plaats van miljarden euro’s uit te geven om ze in Europa onder te brengen, waarbij ze ook nog eens hun leven op het spel moeten zetten om hier te geraken.