Posted on

Brexit on music – Morrissey stem van de Britse arbeidersklasse

Platenzaken werden niet bestormd of belegerd. Er lagen geen diehard fans in slaapzakken de hele nacht voor de deur. Het is dan ook geen groot nieuws meer, een nieuwe plaat van Morrissey. Op 24 mei (direct na zijn verjaardag) verscheen California Son, een plaat met covers van Amerikaanse artiesten. Ooit vierde de Moz als voorman van The Smiths grote successen. De groep uit Manchester werd door sommige critici zelfs beter dan The Beatles genoemd. En dat ondanks slechts 4 albums en 70 songs tussen 1982 en 1987.

Net als die van The Beatles uit Liverpool waren de ouders van Steven Patrick Morrissey, van gitarist Johnny Marr en van drummer Mike Joyce arbeiders van Ierse afkomst; de vader van bassist Andy Rourke was Iers. Typische voorbeelden van de Ierse immigranten-arbeidersklasse.

Op het podium en in zijn teksten is Morrissey een hopeloze romanticus. Veel gebroken harten, onbereikbare liefdes en dode dichters. In de begintijd van The Smiths stond hij het liefst met een bos bloemen in de broekband op het toneel. Zoals overigens Duitse jongeren eind 19de eeuw de burgerij provoceerden door rond te lopen met bloemen in de gulp van hun broek.

Provocaties

Provocaties zijn zo’n beetje het handelsmerk van de Moz. Die gaan verder dan de romantische pose die hij graag aannam in zijn jongere jaren. Maar zelfs in de teksten van een groot aantal nummers uit de dagen van The Smiths is een dubbelzinnigheid te bespeuren die veel progressieve fans wanhopig maakt. Zoals in het nummer ‘Still Ill’ van de debuutelpee The Smiths uit 1984. Daarin zingt Morrissey “I decree today that life is simply taking and not giving/England is mine, it owes me a living/But ask me why, and I’ll spit in your eye”. Simpele tekst lijkt het, maar volgens critici verwijst de zanger hier naar niet-Engelsen die, zonder ooit iets voor het land te hebben gedaan en betekend, denken dat ze recht hebben op werk en inkomen.

Vergelijk deze gedachte met een uitspraak van Morrissey uit 1999: “Although I don’t have anything against people from other countries, the higher the influx into England the more the British identity disappears.” En in 2012: “If you walk through Knightsbridge on any bland day of the week you won’t hear an English accent. You’ll hear every accent under the sun apart from the British accent…England is a memory now. The gates are flooded and anybody can have access to England and join in.”

England for the English

Het is niet de eerste keer dat Morrissey beschuldigd wordt van (extreem)-rechtse sympathieën. In 1992 was hij het middelpunt van een politieke mediastorm vanwege het nummer ‘The National Front Disco’, op de elpee Your Arsenal. Vooral de tekst “England for the English” riep heftige reacties op bij de linkse criticasters. Toen hij ook nog ging optreden met een Union Jack over de schouders gedrapeerd, nam de hysterie ongekende vormen aan.

Al snel volgden de plichtmatige oproepen tot een boycot. Die er overigens vorige maand – 17 jaar nadien – toe leidden dat de Engelse spoorwegmaatschappij Merseyrail reclameposters voor de nieuwe plaat van Morrissey verwijderde van stations omdat een reiziger had geklaagd over de politieke meningen van de zanger. De linkse website Mangal Media schreef onlangs: “We need to vote with our ears and call Morrissey out.”

Margaret on the guillotine

Maar het nummer ‘The National Front Disco’ biedt juist een opmerkelijke kijk op de visie van de zanger op de wereld, speciaal op het Britse koninkrijk. “David, the wind blows/The wind blows/Bits of your life away/Your friends all say/”Where is our boy? Oh, we’ve lost our boy” zingt Morrisey. “There’s a country, you don’t live there/But one day you would like to/And if you show them what you’re made of/Oh, then you might do.” Het is de samenleving waarin hij opgroeide, maar die verdwenen is, willens en wetens stuk gemaakt door liberalisering, globalisering en massa-immigratie.

Op zijn eerste solo-album Viva Hate uit 1988 zingt Morrissey: “The kind people/Have a wonderful dream/Margaret on the guillotine/Cause people like you/Make me feel so tired/When will you die?” Hij kreeg vanwege deze tekst zelfs bezoek van Scotland Yard! Links meende dat Morrissey en The Smiths spreekbuizen waren van hun politiek, omdat ze zich keerden tegen Thatcher. Maar de werkelijke reden waarom Morrissey een hekel had aan de Britse conservatieve premier, die het land regeerde van 1979 tot 1990, was vanwege haar harde, neoliberale beleid, dat het leven van de oorspronkelijke arbeidersklasse stuk maakte en hen ieder perspectief op verbetering ontnam. “I’ve been dreaming of a time when/The English are sick to death of Labour and Tories/And spit upon the name Oliver Cromwell/And denounce this royal line/That still salute him and will salute him forever,” zingt hij in ‘Irish Blood, English Heart’ (2002).

Having ones childhood wiped away

Op YouTube staat een mooi filmpje van de nog jonge Morrissey, waarin hij vertelt over zijn jeugd en de buurt waarin hij opgroeide. Die buurt bestaat niet meer, afgebroken eind jaren zestig. “In a way, it’s having ones childhood wiped away. It was a very strong community, it was very tight, very solid, and it was often quite happy.” De zwart-wit beelden van de straten met eenvoudige Victoriaanse huizen, maken in de opname plaats voor kleurenbeelden van hoge, moderne, anonieme flatgebouwen. “There’s nothing here, everything has vanished, it’s completely erased. It makes me angry and sad.”

De ziel is verdwenen. Er is enkel nog beton, staal en vervreemding. In Autobiography (in 2013 verschenen in nota bene de Penguin Classics-reeks) schrijft hij: “My childhood is streets upon streets upon streets upon streets. Streets to define you and streets to confine you, with no sign of motorway, freeway or highway. Somewhere beyond hides the treat of the countryside.” Zijn oma woonde links en zijn tante woonde rechts van het Morrissey-gezin. “We are stuck in the wettest part of England in a society where we are not needed, yet we are washed and warm and well fed.”

In de steek gelaten

Als Morrissey een stem vertegenwoordigt, is het die van de arbeider die door de politieke klasse in de steek is gelaten. In het bijzonder door de oorspronkelijke socialistische partijen, die hun oude idealen hebben verloochend en hun ziel hebben verkocht aan het grootkapitaal. Het zijn die arbeiders die in Frankrijk de partij van Le Pen groot maken, in Italië Matteo Salvini aan de macht brachten, en in het Verenigd Koninkrijk de Brexit mogelijk maakten. In 2016 verklaarde de zanger dat hij de Brexit een “magnifieke beslissing” vindt. En vervolgens: “The British political class has never quite been so hopeless, but the same can be said for the USA. What has happened is that news media can no longer attach any nobility to old-style politics because, although politicians do not and cannot change, the people the world over have changed. What could be more grotesquely stupid than the Clinton-Trump coverage?  As for Brexit, the result was magnificent, but it is not accepted by the BBC or Sky News because they object to a public that cannot be hypnotised by BBC or Sky nonsense.”

Schietschijf voor links

Drie jaar eerder zei hij dat hij overwogen had op UKIP te stemmen en bewondering heeft voor Nigel Farage: “His views are quite logical – especially where Europe is concerned.” Met dit soort uitspraken blijft Morrissey een schietschijf voor links, dat maar niet wil begrijpen waar het de zanger echt om gaat. “I despise racism. I despise fascism. I would do anything for my Muslim friends, and I know they would do anything for me, ” schreef hij in 2018. “In view of this, there is only one British political party that can safeguard our security. That party is For Britain. Please give them a chance. Listen to them. Do not be influenced by the tyrannies of the MSM who will tell you that For Britain are racist or fascist – please believe me, they are the very opposite!!! Please do not close your mind. Labour is hopelessly naive. Theresa May’s policies have turned Britain into an international target. The BBC has closed down. The Loony Left is concerned only with victim culture. For Britain will keep British society together. Violence is not the way forward.”

Pro-Brexit

Overigens is Morrissey niet de enige muzikant die een uitgesproken pro-Brexit geluid laat horen. Roger Daltrey staat bekend om zijn ongezouten mening over de EU. Daltrey, die al 55 jaar samen met Pete Townsend het hart van de Britse popgroep The Who vormt, vergeleek de Europese Unie met de maffia: “If you want to be signed up to be ruled by a f****** mafia, you do it. Like being governed by FIFA.”

Over de muzieksmaak van Nigel Farage is weinig bekend. Maar de leider van de Brexit Party kan met een gerust hart een paar cd’s van The Smiths en The Who aanschaffen. Hoewel hij daarvoor niet meer terecht kan bij een platenzaak. Die zijn in de neoliberale storm van de laatste decennia ook verloren gaan.

Posted on

Multimiljonair Trump begrijpt arbeiders beter dan links

Links kan en wil het economisch nationalisme van Trump en de Brexit niet begrijpen, want ze heeft geen enkele binding meer met arbeiders die hun werk en leefomgeving bedreigd zien door migranten en kosmopolieten.

De Duitse journalist Hans Magnus Enzensberger muntte in de vorige eeuw de treffende beeldspraak van de samenleving als een treincoupé. In de tijd dat treinen nog afzonderlijke coupes kenden, was dit een herkenbaar beeld: je zit met z’n tweeën in de trein en na een stop meldt zich een nieuwe reiziger in de coupé. Er ontstaat onrust en wrevel. De derde persoon neemt plaats, maar van beide kanten is er onmin. Dat blijft totdat een nieuwe reiziger ook plaats wil nemen in de coupé. Zodra deze aanstalten maakt om te gaan zitten, vormen de twee oorspronkelijke reizigers samen met nieuwkomer nummer drie een onzichtbaar verbond tegen nummer vier, de nieuwste reiziger. Enzensberger wilde met dit beeld duidelijk maken hoe migratie werkt in de samenleving. Vraag eerste of tweede generatie gastarbeiders wat ze vinden van nieuwe landgenoten en het antwoord zal, overal ter wereld, luiden: “Er moeten niet teveel komen, want ze verpesten het voor ons.”

Succesvolle migranten

In de geschiedenis van migratie naar westerse landen is dat een constante. Paul Scheffer in de discussie naar aanleiding van zijn spraakmakend essay ‘Het multiculturele drama’: “De vraag blijft in welke mate de succesvolle migranten zichzelf nog willen zien als zaakwaarnemers van hun eigen gemeenschap. Mijn indruk is dat velen in deze nieuwe middenklasse zich los hebben gemaakt van de problemen in hun gemeenschap.” De constante dat succesvolle migranten zich voegen bij de al bestaande middenklasse en tot grote verwondering van linkse journalisten en wetenschappers gaan stemmen op rechtse partijen die kritisch zijn over migratie en de multiculturele samenleving.

In de Verenigde Staten stemt zo’n 30 procent van de Latino’s op Trump, ondanks het beleid dat illegale immigratie wil stoppen. Zoals bijvoorbeeld Sylvia Menchaca Abril, eigenaar van een Mexicaans restaurant in Phoenix (AZ), die over Trump in een BBC-reportage zegt: “Ik ken hem en ik geloof dat hij begrijpt dat we met z’n allen er aan werken om Amerika weer groot te maken. Ik denk niet dat hij tegen Latino’s is, maar hij is tegen de problemen die over de grens binnen komen.”

Klootjesvolk

Ooit stond links voor de verheffing en emancipatie van de arbeidersklasse. Maar in de jaren zestig van de vorige eeuw kon die arbeider voor het eerst een eigen huis kopen en wilde hij niet meer dan met de caravan op vakantie en kijken naar TROS-programma’s. Halverwege de jaren zestig bestempelden de Provo’s de arbeiders daarom al denigrerend als ‘klootjesvolk’. Niets ergers dan burgerlijke idealen.

De arbeiderspartij bij uitstek, de Partij van de Arbeid, werd overgenomen door identitaire belangengroepen: feministes, homoseksuelen en allochtonen. Ze kwam niet meer op voor de arbeider, maar verkocht haar ziel aan politieke en maatschappelijke minderheden. De berendans van André van der Louw op het vernieuwingscongres van de PvdA in 1969, was een dans op het graf van de klassieke arbeidersbeweging. Daarna was het einde verhaal voor de sociaaldemocratie. De arbeiders werden uit hun stadswijken naar Lelystad en Purmerend verdreven. Hun plaatsen werden ingenomen door of yuppies (Jordaan) of allochtonen (Schilderswijk). De partij deed nog een paar zielige pogingen om de arbeidersstem terug te winnen – Joop den Uyl in de ‘André van Duin Show’ (1981). Maar met Jan Schaefer stierf in 1994 – symbolisch het eerste jaar van het Paarse kabinet Kok – de laatste arbeider in de PvdA.

Eerste kabinet Kok

Het eerste kabinet Kok, de vakbondsman die ooit op de schouders van scheepwerfarbeiders in Schiedam werd rondgedragen, was niet het begin van het einde van de sociaaldemocratie, maar eerder het sluitstuk. Het verloochenen van de socialistische principes en het op zolder opbergen van het ‘roode vaandel’ was al enkele decennia eerder begonnen, toen links zich overleverde aan protest- en identiteitspolitiek. Zelfs de communisten moesten er aan geloven; de gestaalde kaders werden verdreven door getuinbroekte feministes en biodynamische milieufreaks. Legendarisch is de boosheid van een lokale communist, ergens in de Groningse ommelanden: “Ze hebben de strokarton-industrie uitgekleed en nu maaien ze niet eens meer de bermen langs de weg. Allemaal voor het milieu, zeggen ze, maar het is toch levensgevaarlijk voor het verkeer!”

Het neoliberalisme begon niet met Paars I, maar had in de jaren zestig de linkse protestbeweging al overgenomen. De commercie rook geld en nieuwe, vooral jonge consumenten, en speelde behendig in op de toegenomen welvaart, de nieuwe popmuziek en de vernieuwende mode.

De arbeider

De arbeider was ondertussen al lang uitgeweken naar andere partijen (DS70, met de zoon van de sociaaldemocratische godfather Willem Drees, Centrumpartij/Centrumdemocraten en PVV). Alleen de SP vormt een uitzondering op deze regel, maar het is niets voor niets dat de socialisten door nieuwlinks en de identiteitspolitici zo onder vuur liggen. Want de arbeider heeft geen boodschap aan open grenzen, rekeningrijden en klimaatheffingen.

Links kan en wil het economisch nationalisme van Trump en de Brexit niet begrijpen, want ze heeft geen enkele binding meer met arbeiders die hun werk en leefomgeving bedreigd zien door migranten en kosmopolieten. “De enige manier om de migranten uit Oaxaca te veranderen in middenklasse-stemmers, vergelijkbaar met conservatieve Cubaanse migranten, is het sluiten van de grenzen en het toelaten van diverse en legale immigranten op basis van bekwaamheid”, schrijft Victor Davis Hanson in zijn boek ‘The Case for Trump’.

Democratische revolte

“Dit ging helemaal niet over de Europese Unie of over buitenlanders, zij zijn slechts de totem van waar mensen zich tegen verzetten: verandering”, zegt Sir John Hayes in een beschouwing in De Groene Amsterdammer over de Brexit. “Wij van de leave-kant hebben begrepen waar het referendum echt over ging. Dit is een spirituele beweging, een van emotie en gemeenschap – daar is niets irrationeels aan.” De Britse politicoloog Matthew Goodwin zegt in datzelfde artikel: “We moeten deze opstand niet zien als de omverwerping van liberaal-democratie, maar een correctie daarop. In de kern is dit een democratische revolte. Dat bewijzen de cijfers, mensen aan de oostkust zijn niet tegen democratie. Ze willen juist méér gehoord worden. Al keren ze zich wel tegen liberale waarden, dat is niet mooi maar het is te makkelijk om ze dan maar af te schrijven als een stelletje racisten.” In het Engelse Luton zijn blanken in de minderheid. En toch stemde ook daar een meerderheid voor het verlaten van de EU. Het gelijk van Hans Magnus Enzensberger.

Posted on

Ruimterevolutie: Hoe de walvisjacht ons wereldbeeld veranderde

Het boek Land en zee van de Duitse rechtsfilosoof Carl Schmitt is een opvallende afwijking van zijn gebruikelijke discours. In zijn andere werken schrijft hij vooral over recht, politiek en direct aanverwante zaken. Een voorbeeld is het boek Die geistesgeschichtliche Lage des heutigen Parlamentarismus waarin Schmitt in 1923 de parlementaire democratie van de Weimarrepubliek bekritiseert. Bekender is het werk Der Begriff des Politischen waarin hij de politiek tot wij-zij tegenstellingen herleidt. In Land en zee gaat hij echter op heel andere zaken in.

Wat is de aarde eigenlijk en hoe komt het dat we de aarde zien zoals wij die zien? Hoe komt het dat wij anno 2018 de aarde zien als een groen-blauwe bol in een oneindige ruimte? Hoe kan dat zo verschillen van het wereldbeeld van andere volkeren? Volgens Carl Schmitt ligt hier een zogenoemde “ruimterevolutie” aan ten grondslag en die heeft alles te maken met de manier waarop onze voorouders naar hun wereld keken.

De eersten die de omslag maken zijn de oude Grieken in de klassieke Oudheid. Griekenland bestaat uit vele stadstaten, maar de zeemacht Athene en de landmacht Sparta steken in deze Griekse wereld boven allen uit. Het denken van de Grieken veranderde van een volk dat zich enkel met landbouw bezighield naar een zeemacht, omdat het op een gegeven moment het gehele oostelijke deel van de Middellandse zee ging beheersen. De Grieken waren opgesloten in deze context en ze misten de mankracht om hieruit te breken.

Pas toen het Romeinse Rijk uitdijde naar het tegenwoordige Frankrijk en dus naar de Atlantische oceaan, wist de klassieke Oudheid uit deze kooi te breken in de eerste eeuw van onze jaartelling. Maar toen was het eigenlijk al gedaan. Het Romeinse Rijk stortte zichzelf daarna in chaos en er was onder Romeinse leiding geen paradigmaverschuiving.

In de middeleeuwen was heel Europa, van het noorden tot het hele zuiden, opgemaakt uit verschillende agrarische staten. Aan de randen van deze boerenstaten werd er visserij bedreven. Met de Bijbel in de hand werden de Germaanse volkeren van noord tot zuid bekeerd tot het Christendom. De ruimte op de aarde is wat de Middeleeuwers betreft een heleboel land en een heleboel agrarische producten op dat land. Tot het einde van de middeleeuwen is er geen echte verandering in deze zienswijze.

In het Oude Testament is er een mythisch zeedier te vinden, de leviathan (Job, hoofdstuk 40 en 41), en leviathan gaat een grote rol spelen in de omslag van het besef van ruimte van de Germaanse volkeren in Europa. De leviathan, meestal afgebeeld als walvis, lokt de vissers van Europa de zee op omdat deze vis zich niet laat vangen aan de kust. Zonder de walvisjacht zouden de Europese vissers in een smalle strook van de kust zijn gebleven. Het besef van de ruimte op aarde verandert onder druk van de walvisjacht razendsnel. Carl Schmitt beschrijft dit fenomeen als een “ruimterevolutie”. De ruimte waarin men denkt te leven verandert van landmassa naar land- en zeemassa.

Ook de middelen om zich op de zee te begeven veranderen. De galei van de Klassieke wereld worden afgedaan en schepen die de wind opvangen met zeilen doen hun intrede. Men kan veel verder en veel sneller zich op zee begeven. Er wordt een nieuw continent ontdekt en daarmee nieuwe handel, nieuwe regels, nieuwe innovaties. Ongeveer tussen de jaren 1490 en 1600 vinden deze veranderingen plaats. Het besef van de ruimte waarin men denkt te leven verandert en de middeleeuwse ordening der dingen komt definitief ten einde. Hulpeloos rolt de Europese beschaving een nieuw tijdperk binnen.

Het begin is nog wat onhandig. Er gebeurt ook iets geks met Engeland. Vooral Engeland is in de middeleeuwen ook een boerenstaat die zich voornamelijk bezighoudt met schapen, textiel en Frankrijk proberen te veroveren. Het protestantse Engeland draait zijn rug naar het continent Europa en richt zich op de zee. Met zo’n succes zelfs dat het de katholieke landen Spanje en Portugal inhaalt. De heerschappij van de zee is van niemand of iedereen. Maar eigenlijk vooral van één land: Engeland. Dit Germaanse volk beheerst in de negentiende eeuw de zee, de zeehandel en daarmee de wereld. Zozeer zelfs dat Engeland zichzelf niet meer als Europese macht ziet.

We belanden aan in de 20e eeuw en dan vindt een tweede ruimterevolutie plaats. Het oudtestamentische monster, Leviathan, is niet meer zozeer een vis, maar een ijzeren monster in de vorm van een modern slagschip. De overgang van stoomboot naar modern slagschip is niet kleiner dan de overgang van galei naar zeilschip, verklaart Carl Schmitt. Duitsland en enkele andere landen zijn industriële machten geworden en kunnen net zo produceren als Engeland. Hiermee komt de onbetwiste heerschappij over de zee door Engeland ten einde.

Land en Zee is een bijna dichterlijke beschrijving van deze gigantische veranderingen. Het zijn mooie woorden die laten zien hoe het komt dat de Europese beschaving andere volkeren ontdekte en dat het niet die andere volkeren zijn geweest die ons ontdekt hebben.

Carl Schmitt ~ Land en Zee

Posted on

Soros doneerde 4 ton om Brexit tegen te houden

George Soros, de miljardair die in 1992 berucht werd door tegen het Britse Pond te speculeren, heeft via zijn stichtingen 400.000 pond (453.000 euro) bijgedragen aan een campagne die er op gericht is de Brexit alsnog tegen te houden, dat zei de voorzitter van die campagne gisteren.

“George Soros’ stichtingen hebben net als een aantal andere grote donateurs ook significante bijdrages aan ons werk geleverd”, aldus Mark Malloch-Brown, een voormalige Britse diplomaat die de ‘Best for Britain’-campagne leidt. “Via zijn stichtingen heeft hij £400.000 bijgedragen”, aldus Malloch Brown, die eerder verantwoordelijke posities bekleedde bij de Verenigde Naties en het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken, in een verklaring per e-mail tegenover persbureau Reuters.

Best for Britain wil de Brexit tegenhouden en een nieuw referendum over EU-lidmaatschap afdwingen. In 2016 stemde 51,9%, of 17,4 miljoen Britten, om de EU te verlaten, terwijl 48,1%, of 16,1 miljoen stemden om te blijven. Premier Theresa May zegt dat het Verenigd Koninkrijk de EU zal verlaten op 29 maart 2019 en dat er geen nieuw referendum zal zijn.

Posted on

Britten betrekken voor het eerst direct Russisch gas

Het Verenigd Koninkrijk zal deze maand naar verwachting voor het eerst een directe gaslevering uit Rusland ontvangen, nadat vrees voor een tekort in de wintermaanden de prijzen opdreef. De gaslevering is controversieel, omdat de leverancier een Russisch gasproject is dat het voorwerp is van Amerikaanse sancties.

Nadat de Russische president Vladimir Poetin vorige week het LNG-project op het arctische schiereiland Jamal, dat omgerekend zo’n 22 miljard euro kostte, opende, is het Verenigd Koninkrijk een van de eerste afnemers. Een lading vloeibaar gas is momenteel op weg naar een import-terminal aan de zuidoost-kust van Engeland.

Poetin die bij de officiële opening van het project op de knop drukte om het vullen van de tanker te starten, noemde het LNG-project op Jamal “een uiterst belangrijk project dat de toekomst van Rusland en van zijn economie veiligstelt.”

De afgelopen dagen zijn de energieprijzen gestegen in het Verenigd Koninkrijk ten gevolge van de sluiting van een Noordzee-pijpleiding vanwege schade en een explosie in een verdeelstation in Oostenrijk. De Britse firma Ineos maakte maandag 11 december bekend dat haar 42-jaar oude Forties-pijpleiding twee weken gesloten moet worden, nadat een breuk was gevonden in een sectie in Schotland. De sluiting heeft het Verenigd Koninkrijk afgesneden van 12% van zijn aandeel van het Noordzee-gas.

De tanker Christophe de Margerie, hier bij de doop in juni 2017, is momenteel onderweg naar Engeland met een lading vloeibaar gas (foto: Kremlin).

Als de speciaal als ijsbreker aangepaste tanker ‘Christophe de Margerie’ later deze maand in Engeland aankomt, zal het de eerste keer zijn dat de Britten direct Russisch gas betrekken, in plaats van per pijpleiding via andere Europese landen.

Novatek, het Russische bedrijf dat het gas levert, is echter voorwerp van Amerikaanse sancties vanwege de aansluiting van de Krim bij de Russische Federatie in 2014. Er zijn echter geen directe Britse of EU-sancties ingesteld tegen de LNG-leverancier, alleen restricties ten aanzien van financiering. Novatek heeft dan ook een grote lening betrokken van een Chinese bank. Verder is de Franse firma Total een partner in het project op het Jamal-schiereiland.

Dat de Britten zich genoodzaakt zien direct Russisch gas te betrekken, plaatst de Britse regering in een gênante positie, gezien haar houding ten aanzien van de Russische regering inzake Oekraïne en premier Theresa Mays beschuldigingen van inmenging in Britse verkiezingen door de Russen. De Financial Times haalt een bron uit de omgeving van het Russische ministerie van Energie aan, die stelt dat de keuze van de Britten om de sancties te steunen en tegelijkertijd gas te betrekken uit Rusland “lijkt op iemand die zaagt aan de tak waarop hij zit”.

De Christophe de Margerie is momenteel onderweg voor de Noorse kust en komt naar verwachting op 28 december in Kent aan. De tanker is vernoemd naar de Fransman Christophe de Margerie, voormalig topman van Total, die in 2014 omkwam door een botsing van zijn vliegtuig met een sneeuwploeg waarvan de bestuurder dronken zou zijn geweest.

Posted on

Napoleon verenigde het Europese continent tegen de Britse dominantie, Rusland brak hem op

Zonder substantiële inzichten ging dit jaar de geboortedag van Napoleon Bonaparte (Ajaccio, 15 augustus 1769) aan een groot deel van het Nederlandse publiek voorbij. Dat is jammer, want zeker nu we in een verdere verwikkeling raken met de Europese Unie en er vanuit een centraal gezag buiten het land veel beleid komt, vormt een dergelijk moment een goede aanleiding om in de geschiedenis te duiken. Over hoe al eerder werd geprobeerd een Europese politiek vorm te geven en op welke wijze dit gebeurde.

Napoleon Bonaparte was generaal en later keizer van Frankrijk en heeft zo’n 15 jaren lang met het land een groot deel van Europa bestuurd. De Franse staatsman heeft ook in Nederland een aantal blijvende veranderingen gebracht, denk maar aan het verplicht laten registreren van een officiële achternaam, of het invoeren van de Code Napoleon met als onderdelen het burgerlijk wetboek (1806), het wetboek van koophandel (1807), de strafvordering (1808) en het wetboek van strafrecht (1810). Daarnaast is wellicht nog wel bekender de invoering van het metrisch stelsel, waarbij eenheden als kilo (bij gewicht) en meter (bij lengte) de standaard werden.

Dat was allemaal niet uit altruïsme, maar er zat beleid achter. Dat beleid richtte zich op het Europese continent en stond in dienst van Frankrijk onder leiding van Napoleon Bonaparte. Dit is bekend geworden als Napoleons continentale politiek en bestond ruwweg uit twee onderdelen, namelijk de continentale blokkade (blocus continental) en het continentale stelsel (système continental). We maken een korte gang door deze politieke ontwikkelingen in het Europa van Napoleon Bonaparte.

Aanloop

In het begin van de 19e eeuw was Frankrijk onder Napoleon Bonaparte dé sterke macht op het Europese vasteland, vooral middels economische ruzies en veroveringen kwam het in de loop van 1803 in constant conflict met Groot-Brittannië. Beide landen zagen elkaar als grootste tegenstander en hadden alle twee een sterke economie met veel industrie. Het kwam tot een botsing die naast militair ook een sterk economisch karakter had.

Omdat uit de onderhandelingen tussen de landen voor Frankrijk geen goede resultaten kwamen en oorlog vanwege de sterke Britse vloot niet als heel verstandig werd gezien, dacht men na over de verschillende mogelijkheden om Groot-Brittannië economisch te verzwakken en zo op de knieën te dwingen met het oog op nieuwe onderhandelingen met een voor Frankrijk gunstiger uitkomst. Zo kwam er het idee van een brede strijd tegen het Brits handelsimperialisme.

Er werd daarnaast door Napoleon Bonaparte gekeken hoe om te gaan met de veroverde gebieden en het te bezetten, het creëren van vazalstaten en wat te doen met de neutrale staten. Middels een politiek van ontwikkeling van de industrie op het continent, een uitwisselingseenheid tussen munten en het afromen van soldaten van de bezette landen als ideeën.

De continentale blokkade

“Men definieert de continentale blokkade, zoals per decreet te Berlijn op 21 november 1806 uitgevaardigd, als een verzameling van politieke, militaire en diplomatieke maatregelen, eenzijdig door Napoleon genomen om Europa te bewegen naar het opleggen van verbodsmaatregelen voor Britse handelswaar die in Frankrijk reeds van kracht waren.” Deze blokkade had als doel het hele continent te omvatten en de Britten het handelen hier onmogelijk te maken.

In het donkerblauw Frankrijk (na de annexatie van het Koninkrijk Holland), in de middentint de vazalstaten en in de lichte tint de andere landen die op enig moment meededen aan de blokkade.

Bondgenoten, vazallen en geannexeerde landen werden dan ook bewogen om eveneens geen handel met Groot-Brittannië te drijven. Britse schepen werden geplunderd en verkocht, Britse soldaten op het continent gevangengenomen. De blokkade wisselde per periode van deelnemers. De continentale blokkade vond wel goedkeuring van veel van de toenmalige Europese staten, waaronder ook van Duitse vazalstaten als Westfalen en het verslagen Pruisen.

Er bestond zo een tijd lang een Europees front tegen het Britse economische imperialisme, hoewel het meer een concept was dan een werkelijke economische unie. Napoleon wilde hiermee alle continentale staten in industriële en commerciële oorlog met Groot-Brittannië duwen. Nederland, dat eerst een vazalstaat was, werd later ook geannexeerd omdat daar teveel de blokkade werd ontlopen en het vanuit Franse optiek een steviger regime nodig had. Het niet meedoen met de blokkade werd in 1812 ook de officiële reden voor de oorlog van Frankrijk met het Keizerrijk Rusland. 

Het continentale stelsel

Napoleon had nog verder gaande plannen voor de onderworpen landen, namelijk om deze in overeenstemming te brengen met het Franse politieke model. Om het leiderschap van Frankrijk als centrale macht te versterken door andere economieën hierop af te stemmen. Het continentaal stelsel betrof het herorganiseren van de verschillende staten op politiek, institutioneel, sociaal en economisch vlak. Napoleon benoemde zijn broers als koningen in de diverse onderworpen landen, omdat hij dacht dat zij het best de vereisten voor het continentale stelsel konden doorvoeren.

Er werden pogingen gedaan modelstaten te creëren, landen te moderniseren, mensen te overtuigen van de Code Napoleon. Deze code bevatte diverse wetgeving en had als doel de eenwording van wetten en het volk. Ook waren er verschillende acties tegen de bestaande privileges, zoals het afschaffen van fiscale privileges van de kerk en clerici, de verkoop van goederen van de kerk en een centrale administratie door uniformering, versimpeling en specialisatie. Verder werden er in opdracht van Napoleon publieke werken als havens en wegen gebouwd. Het beleid van modernisering zou door veel Europeanen gewaardeerd worden.

Het moest echter wel allemaal Frankrijk dienen. Het continentaal stelsel werd gebruikt voor veiligheid, de Franse economie, maar ook om soldaten uit de onderworpen landen te halen. Er waren op een bepaald moment vanuit 16 landen mensen die in het Franse leger dienden en de staten moesten daarbij de Franse troepen op hun grondgebied onderhouden. Uiteraard werden de militaire beslissingen enkel door de Franse legerleiding genomen. 

Conclusie

De staten die niet waren geannexeerd namen het continentale stelsel nauwelijks over, succesvoller was de continentale blokkade en er ging ook meer aandacht uit naar de handhaving hiervan. Aanvankelijk was er veel sympathie vanuit Europa juist vanwege het beleid tegen de Britse hegemonie op handelsgebied en tirannie van haar zeevaarders. Groot-Brittannië reageerde op de blokkade door belastingen te heffen op de schepen van neutrale landen.

Groot-Brittannië compenseerde de schade van de blokkade door met Latijns-Amerika een nieuwe afzetmarkt aan te boren. Frankrijk kon dat gebied niet met schepen afschermen en daarbij verzwakte de blokkade op het Europees continent doordat Rusland eruit stapte. De Britten moesten echter wel concluderen dat ondanks het Franse economische egoïsme er toch een economische samenwerking en eenheid op het Europees continent was.

Hoewel er meerdere verdragen tussen landen werden afgesloten nam Frankrijk altijd de leiding in acties zonder anderen te consulteren. Het continentale stelsel moest Frankrijk sterker maken, Napoleon wilde vazalstaten om zich heen, geen bondgenoten. De economie van andere staten aanpassen aan de belangen van Frankrijk, Napoleon wilde zeker geen supranationale instellingen. Verdere uitbuiting heeft ervoor gezorgd dat patriottische krachten in de Europese landen sterker werden en zich uiteindelijk tegen Frankrijk keerden.

24 juni 1812 viel het leger van Napoleon Rusland binnen en werd het binnen zes maanden totaal vernietigd en verloor hiermee de oorlog. Napoleon zag deze hele campagne als een blunder. Rusland werd niet alleen struikelblok naar werelddominantie maar ook naar die op het Europees vasteland. Hoewel de uitbreidingen van het Franse gebied in Europa ten dienste van de eigen veiligheid waren, zijn een flink aantal moderniseringen die Napoleon in de onderworpen landen invoerde, na het vertrek van de Fransen behouden gebleven.

Posted on

Bier als motor van de geschiedenis

De Finse historici Mika Rissanen en Juha Tavanainen hebben een zwak voor eigenzinnige geschiedenisboeken. Met hun boek over sport in de oudheid wonnen ze de grootste non-fictieboekenprijs van Finland. Een nog interessanter thema behandelt het voorliggende boek Geschichte Europas in vierundzwanzig Bieren (Geschiedenis van Europa in vierentwintig bieren).

Wat heeft bier met geschiedenis te maken, vraag je je misschien af, maar aan dit gebrek aan kennis komen de auteurs tegemoet met interessante teksten. Al in 4000 voor Christus schilderden de Soemeriërs het bierdrinken. Uit deze tijd stammen ook de oudst bekende recepten voor het maken van bier.

De vroege christenheid volgde echter het voorbeeld van de Heilige Schrift en dronk wijn. De oudst bekende vermelding van het drinken van bier in Europa stamt uit de 7e eeuw voor Christus. Lang gold bier als drank van weinig verfijnde barbaren. Wijndrinkers keken neer op bierdrinkers.

Niettemin speelde bier bij belangrijke politieke beslissingen en sociale omwentelingen een rol. Omdat water lang als vervuild en zodoende riskant gold en bier een hoge voedingswaarde had, triomfeerde het gerstenat. Zo drink Martin Luther in Erfurt graag bier in kroegen. Peter de Grote importeerde uit Engeland het recept voor Porter-bier, dat hij bij de havenarbeiders in Londen gesmaakt had. Catharina de Grote, eveneens een liefhebber van bier, liet Duitse brouwers naar Rusland komen.

De problematiek van het transporteren van bier bespoedigde de uitbouw van nieuwe spoortrajecten in de 19e eeuw. Bier speelde een rol van de Noordpoolexpeditie van Fridtjof Nansen. Bij de legendarische Kerstviering in 1914 dronken Britse en Duitse soldaten bier. En er was tijdens de Tweede Wereldoorlog zelfs een bierslag om Engeland. Zelfs bij de Tour de France verfristen zich de sporters met het gerstenat, dat hen de kracht gaf om de Alpen te overwinnen. En Adolf Hitler hield zijn toespraken in bierkelders in München.

Op ieder hoofdstuk volgt informatie over de beschreven biersoort. Aan de hand van 24 biersoorten leert de lezer zo tussen neus en lippen door veel wetenswaardigs uit de Europese geschiedenis. Onverwacht onderhoudende en aan te bevelen lectuur!

N.a.v. Mika Rissanen/Juha Tahvanainen, Die Geschichte Europas in vierundzwanzig Bieren (Eichborn
Verlag: Köln, 2016), gebonden, 352 pagina’s.

Posted on

May Day: Britse kiezers zetten Brexit kracht bij

Rode vlaggen met hamer en sikkel op de 1 mei-viering (May Day), dat is een recept voor catastrofe. En dat overkwam de Labour Party gisteren in de lokale verkiezingen in een deel van het Verenigd Koninkrijk (exclusief Noord-Ierland). De partij van Jeremy Corbyn verloor 382 raadszetels en heeft nu nog een meerderheid in 9 van de verkiesbare districten.

De grootste schok voor de socialisten was het verlies van Glasgow, hun Schotse bolwerk. Ook de Liberaal-Democraten en de Schotse Nationalisten verloren. Dramatisch was het verlies voor UKIP: de partij werd weggevaagd en heeft nu nog slechts één raadslid.

Grote winnaar zijn de Conservatieven. De partij van Theresa May werd beloond voor haar stevige Brexit-standpunten en de houding tegenover de ‘bureaucraten in Brussel’. De Conservatieven wonnen 583 zetels en vermeerderden hun aantal districten met 11, naar een totaal van 28. In alle Schotse en Noord-Engelse councils wonnen de Conservatieven zetels. Zelfs in echt Schots-nationalistische councils, zoals die van Aberdeen, en in diep-rode graafschappen zoals Cumbria en Nottinghamshire en de rode stad Birmingham, wonnen de blauwen. Met recht mag de 5e mei in Groot-Brittannië May Day genoemd worden.

De uitslag van de verkiezingen in 88 districten laat zien dat een kritisch of anti-Europa standpunt electoraal geen windeieren legt. Ondanks al het gehuil van de kosmopolitische elite en de inktzwarte analyses van economen over de Brexit, laten de kiezers een ander geluid horen. Een peiling begin mei bevestigde dit al: de steun voor de Brexit is groter dan ooit.

De verschuiving van rood en geel (de Schotse Nationalisten) naar diep blauw over de hele breedte van het Britse politieke landschap laat ook zien dat de Conservative Party in het land van Queen Elizabeth II de echte arbeiderspartij is.

Hoewel het progressieve blok sinds de overwinning van Donald Trump bij volgende belangrijke verkiezingen keer op keer opgelucht adem haalt, is de trend onmiskenbaar dat de kiezer het globalistische, pro-Europese en multiculturele experiment zat is. Er waart zeer zeker een spook door Europa, en dat is niet die van rode leiders. Op 8 juni zijn er parlementsverkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Deze zullen laten zien dat de trend onomkeerbaar is.

Posted on

Theresa May: Vervroegde parlementsverkiezingen

De Britse premier Theresa May heeft eerder vandaag aangekondigd dat er vervroegde parlementsverkiezingen gehouden zullen worden op 8 juni aanstaande.

Er werd lange tijd ontkennend geantwoord op de vraag die na het Brexit-referendum al snel opkwam, of er vervroegde parlementsverkiezingen zouden komen. Nu heeft premier May dan toch verkiezingen aangekondigd voor 8 juni aanstaande. May hoopt daarmee een sterker mandaat van de kiezer te krijgen voor haar aanpak van de Brexit-onderhandelingen.

Peilingen wijzen er op dat zo’n sterk mandaat er inderdaad in zit. Zo wijst een in de Daily Telegraph gepubliceerde peiling van Orb International er op dat 55 procent van de ondervraagden de manier waarop Mays regering de Brexit-onderhandelingen aanpakt positief waardeert.

Peilingen voor de komende parlementsverkiezingen laten verder zien dat de Conservatieve Partij met mogelijk zelfs 46 procent van de stemmen op een beter resultaat zou kunnen rekenen dan in de verkiezingen van 2015, toen de partij onder leiding van David Cameron nog 36,9% van de stemmen behaalde.

Labour zou aanzienlijk verlies lijden als er nu verkiezingen gehouden zouden worden. Het is dan ook niet uit te sluiten dat Jeremy Corbyns leiderschap opnieuw in twijfel getrokken wordt. Ook de eurosceptische UK Independence Party, die met weglopende politici kampt, staat enkele procentpunten in de min. Van de oppositiepartijen zouden alleen de Liberal Democrats er licht op vooruit gaan, maar die hadden in 2015 al forse electorale klappen geïncasseerd na hun deelname aan de coalitieregering van Cameron.

Ondertussen is de Schotse Nationale Partij van Nicola Sturgeon nog altijd uit op afscheiding en wat meer is voortgezet lidmaatschap van de Europese Unie. Ook in Noord-Ierland ligt de Brexit, die tot een ‘harde grens’ tussen Ulster en de Ierse Republiek zou kunnen leiden, gevoelig; in Belfast zijn DUP en Sinn Fein er nog altijd niet in geslaagd een regering te vormen.

Posted on

Heeft UKIP nog toekomst? Politici lopen weg

Het enige Lagerhuislid van de UK Independence Party heeft onlangs bekend gemaakt dat hij de partij verlaat. Douglas Carswell maakte op zijn blog bekend verder te willen als partijloze afgevaardigde.

Nadat de Britten in een referendum voor het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stemden is dit inmiddels “veilig gesteld”, zo motiveerde Carswell. “Daarmee hebben we de loop van de geschiedenis van ons land ten goede gekeerd.”

Carswell had in de zomer van 2014 de overstap gemaakt van de Conservatieve Partij naar UKIP. In oktober 2014 was hij de eerste afgevaardigde die voor UKIP in het Lagerhuis gekozen werd.

Zijn relatie met de partijleiding was lange tijd gespannen. Uiteindelijk riep toenmalig partijleider Nigel Farage Carswell in februari zelfs op om UKIP te verlaten vanwege gedrag dat de partij beschadigd zou hebben.

Enige tijd later maakte Mark Reckless bekend dat hij UKIP verlaat om zich weer bij de Conservatieve Partij aan te sluiten. Reckless was net als Carswell als Conservatief Lagerhuislid overgestapt naar UKIP. Hij slaagde er echter net niet in om herkozen te worden. Inmiddels is hij lid van de Nationale Vergadering van Wales en heeft daar nu de UKIP-fractie verruild voor die van de Conservatieve Partij.

Afgezien van 20 leden van het Europees Parlement heeft UKIP nu nog 3 leden van het Hogerhuis en 5 leden van de Nationale Vergadering van Wales. Verder heeft de partij een kleine vijfhonderd lokale mandaten. Het gegeven dat het Verenigd Koninkrijk momenteel stappen onderneemt om uit de Europese Unie te vertrekken, trekt echter de zin van het voortbestaan van de partij in twijfel, aangezien het verzet tegen de Europese integratie het belangrijkste speerpunt is.

Lees ook: