Posted on

Grenzeloze experimenten

Bruno Latour

De Franse filosoof Bruno Latour spreekt in de Volkskrant. Aanleiding is zijn nieuwste boek, waarin hij klimaat, globalisering en migratie met elkaar verbindt. Volgens de filosoof is de klimaatkwestie dé geopolitieke kwestie van deze tijd. ‘Godin aarde slaat terug’ staat er boven het interview, waarmee Latour wil zeggen dat het klimaat de grenzen van wetenschap en oneindige groei aangeeft.

Hij begrijpt de reactie – die hij rechts noemt – op de lege belofte van eeuwigdurende vooruitgang. “Veel mensen willen daarom naar de oude natiestaat, omdat ze weten dat de droom van ‘outer space’ , van oneindige toegang tot natuurlijke hulpbronnen voorbij is… De horizon van moderniteit en economische groei is verdwenen. ” Links heeft hierop geen antwoord, want ze verkondigde zelf dat mantra decennialang. Latour wil hen een alternatief aandragen, omdat hij vindt dat links het beste antwoord heeft op mondiale ontwikkelingen zoals klimaatverandering, globalisering en migratie.

Maar ook bij de ideeën van Latour is de vraag ‘wat is links’ en ‘wat is rechts’? Want links is tegenwoordig gevangen in de bizarre cultus van identiteitspolitiek. Daarin strijden diverse groepen een wedstrijd wie het meest slachtoffer is. Hoor je daar niet bij – ben je niet slachtoffer genoeg, of erger, ben je onderdrukker – dan mag je niet meedoen. Dat bepaalt hun denken en handelen: een versplintering van politiek en samenleving. Waar Latour rechts van beschuldigt – zoeken naar identiteit in de oude natiestaat – doet links in overtreffende trap. Niet de trots op eigen cultuur, maar de prijs voor ‘het grootste slachtoffer’ is hun ideaal. Daar zal het “Europa als patrie”, waar Latour zijn hoop op vestigt, geen antwoord op zijn.

Kortom, ook Latour blijft een gevangene van het Franse denken dat zo typerend is voor ‘La Rive Gauche’. Het doet denken aan die sleetse jaren zeventig-opvatting, dat “de kraan linksom open gaat en rechtsom gesloten” wordt. Want ook Latour droomt van openheid en daarmee van grenzeloze experimenten, waarin voor de individuele mens geen plaats is. En naoorlogs links heeft deze experimenten – van Culturele Revolutie tot Seksuele Revolutie tot Humanitaire Revolutie – altijd gepropageerd. De gevolgen ervan ondervinden mensen waar ook ter wereld tot op de dag van vandaag. Dat is dé geopolitieke kwestie van deze tijd.

Posted on

Waarom de ‘hete fase’ van de Duitse verkiezingscampagne zo lauw is

De verkiezingscampagne in Duitsland wil maar niet ontvlammen. Schijnbaar omdat de Duitsers tevreden zijn met de status quo. Maar schijn bedriegt.

Bondskanselier Angela Merkel en haar SPD-concurrent Martin Schulz hebben de ‘hete fase’ van de verkiezingscampagne ingeluid, zo berichten Duitse media. Dat werd ook tijd: Over een goeie vijf weken mogen de Duitsers ter stembus gaan.

In een normale democratie zou zo kort voor de belangrijkste stembusgang de campagne voluit losbarsten. In bedrijfskantines, aan de toog en de keukentafel zouden de aanhangers van de concurrenten om het premierschap gepassioneerd verbaal strijd leveren met elkaar.

Maar in het Duitsland van 2017 niets van dit alles. Een merkwaardige stilte ligt er over de verkiezingscampagne. Kandidaat-bondskanselier Martin Schulz probeert met de meest ongebruikelijke thema’s wanhopig de campagne te doen ontvlammen, maar het lukt niet.

Zittend bondskanselier Merkel speelt daarentegen op veilig en zet opnieuw in op haar oude strategie van saaiheid (of deftig:’demobilisering’), die haar al tweemaal aan herverkiezing hielp. Ze profiteert van datgene waar Schulz mee te kampen heeft: de oppervlakkige tevredenheid van de burgers met hun huidige situatie, die door alle peilingen bevestigd wordt.

Ongerustheid

Achter de oppervlakkige tevredenheid met de status quo verbergt zich echter een diepe ongerustheid ten aanzien van de toekomst. Volgens onderzoek van de uit de hoek van de vakbonden voortkomende Hans-Böckler-Stiftung en andere instituten maken de Duitsers zich in het bijzonder zorgen over een algemeen verlies aan controle, die onder andere uit de verzwakking van de natiestaat en zijn instellingen voortvloeit.

Hier kon dan ook wel eens de oorzaak liggen voor het gebrek aan succes van de SPD-campagne: Terwijl Schulz “meer sociale gerechtigheid” belooft, zien de Duitsers de grondslagen daarvoor op de helling staan. Zulke beloftes komen zodoende niet geloofwaardig over.

Over dergelijke zorgen wil Schulz echter net zo min praten als Merkel. Waarom niet? Omdat dergelijke angsten te herleiden zijn tot het opgeven van grenscontroles en het daaruit resulterende in gevaar komen van de binnenlandse veiligheid. Hierin hebben echter alle momenteel in de Bondsdag vertegenwoordigde partijen hun aandeel gehad. Zodoende zijn ze alle vastberaden de wortels van deze onzekerheid niet bespreekbaar te maken, want dat zou hun partijen slechts electorale schade berokkenen.

Naast de asielcrisis en zijn onoverzienbare gevolgen op de lange termijn ligt bovendien de onopgeloste euro- en schuldencrisis op de achtergrond nog altijd op de loer. Ook die maakt de Duitse kiezers onzeker, maakt dat burgers vrezen voor de stabiliteit en zekerheid van hun bestaan en de toekomst van hun kinderen.

Zwijgen

Maar omdat de gevestigde partijen er het zwijgen toe doen op deze cruciale thema’s en hen die het wel bespreekbaar willen maken het zwijgen proberen op te leggen, blijft de verkiezingscampagne lauw en tegelijk bizar, doordat de mainstream media pogingen doen om surrogaatthema’s als de ‘dieselcrisis’ of ‘gif-eieren’ centraal te stellen, zodat wezenlijke thema’s als massa-immigratie, verlies van controle en de euro buiten de discussie blijven.

De meeste Duitse kiezers lijken nog altijd vatbaar voor dit soort doorzichtige manoeuvres. De werkelijkheid laat zich echter niet zo eenvoudig manipuleren als het stemvee. De werkelijkheid meldt zich vanzelf weer, …na de verkiezingen.

Posted on

Ongemakkelijke waarheid: Groenen vliegen te veel

De door de Groenen gedomineerde regering van de Duitse deelstaat Baden-Württemberg wil de CO2-uitstoot tegen 2040 tot bijna nul hebben gereduceerd. Een tussenbalans laat echter zien dat het personeel van de deelstaat te veel vliegt.

Sinds 2010, toen Baden-Württemberg nog een grote coalitie kende, is de uitstoot van broeikasgassen van de overheid in de deelstaat weliswaar met 30 procent teruggedrongen, maar dat is vooral te herleiden tot de overstap naar ‘groene stroom’.

Bij de dienstreizen ziet het plaatje er echter heel anders uit. Vooral reizen per vliegtuig zijn daarbij een groot probleem. Want personeel en politici van de deelstaat vliegen heel wat af. “De berekende uitstoot is van 26.967 ton CO2 in 2010 naar 41.028 ton CO2 in het jaar 2015 en daarmee met 52 procent gestegen”, aldus de tussenrapportage. Alleen de intercontinentale vluchten in 2015 zijn al goed voor 72,7 miljoen kilometers. Twee jaar daarvoor waren het nog slechts 55,4 miljoen kilometers. En dat terwijl de diensten voor iedere vliegkilometer een klimaatafdracht moeten betalen.

Deelstaatminister voor Milieu Franz Untersteller (Groenen) wilde dit uiteraard niet aan de grote klok hangen. Maar daar zorgde dan de CDU-politicus Paul Nemeth voor. “Dat is een ontwikkeling die zowel vanuit ecologisch als ook vanuit economisch opzicht onacceptabel is”, aldus Nemeth tegenover de Stuttgarter Zeitung. In deze tijd is het ook nergens voor nodig, zo stelt de CDU-politicus in een brief aan Untersteller. Er zijn immers genoeg technische mogelijkheden voor teleconferenties en sommige reizen zouden ook met klimaatvriendelijker middelen afgelegd kunnen worden.

De minister reageerde daarop dat hij de vliegreizen wil terugdringen. Daartoe wil hij in ieder geval de klimaatafdracht verhogen. Met het geld uit die afdracht worden ontwikkelingshulpprojecten gericht op klimaatbescherming gefinancierd. Volgens Nemeth is dat echter niet meer dan het afkopen van schuldgevoel en geen geëigende manier om de wildgroei aan vliegreizen van het deelstaatbestuur tegen te gaan.

 

Posted on

“Ieder mens heeft wel iets te verbergen”

Volgens Cybersecurity-expert Arjen Kamphuis stevenen we in Nederland af op een politiestaat. Met inlichtingendiensten die alles van iedereen weten, heeft het individu niks meer in te brengen tegen de machtige overheid.

Arjen Kamphuis adviseert bedrijven en overheden over de beveiliging van hun netwerken. Zakelijk gaat het hem voor de wind, maar in zijn missie burgers te doordringen van het belang van privacy lijkt hij een roepende in de woestijn. “Ik moet stoppen mij daarover boos te maken”, zegt hij. “Ik probeer het inmiddels te bekijken met een geamuseerde verbaasdheid.”

Een gesprek (op persoonlijke titel) over: de killswitches van de NSA, de lessen van de Tweede Wereldoorlog, het hacken van stemcomputers, chantage en intimidatie van inlichtingendiensten, de CIA als hoeder van de democratie, tv’s die je in de gaten houden, terroristen die altijd hun paspoort achterlaten, Russische fantoomhackers, de War on Terror, de Volkskrant die ons Irak heeft ‘ingeluld’, de iPads van het kabinet Rutte, de marteling van Julian Assange en het grote wachten op het ‘digitale equivalent van de Watersnoodramp’.

Je hebt gestemd op lijsttrekker Ancilla van de Leest van de Piratenpartij. Ze heeft geen zetel gehaald in de Tweede Kamer. Teleurgesteld?

Ik vind het jammer voor Nederland dat we geen Ancilla hebben in Den Haag. Het tekent de collectieve hersenloosheid, het totale gebrek aan toekomstvisie. Negentig procent van het politieke debat ging over vragen als: ‘U bent een zetel gedaald in de peilingen, wat vindt u daarvan?’ Over belangrijke vraagstukken als het klimaat en digitale burgerrechten werd niet of nauwelijks gesproken.

Je bent verhuisd naar Duitsland. Daar is het anders?

In Nordrhein-Westfalen, dat vergelijkbaar is met Nederland qua inwonertal en economie, beschikt de Piratenpartij over 17 van de 237 zetels. Duitsland heeft natuurlijk ook een andere geschiedenis, of eigenlijk: ze hebben andere lessen getrokken uit hun geschiedenis. Duitsers erkennen dat ze dader kunnen zijn of zijn geweest. Ze leren hun kinderen vanaf hele jonge leeftijd: dit is wat er is gebeurd, en het kon gebeuren omdat wij het hebben laten gebeuren, en het is jouw plicht als Duitse burger om het nooit meer te laten gebeuren. Vergelijk dat met Nederland. Toen ik in de jaren zeventig en tachtig in het basis- en middelbaar onderwijs zat, heb ik vooral geleerd: de Duitsers waren slecht, wij waren goed en Anne Frank was zielig. Op 6 mei 1945 zat heel Nederland in het verzet met terugwerkende kracht, en never mind de politionele acties in Nederlands-Indië.

Politiek in Nederland is een belangenstrijd tussen individuen en groepen. Er is geen grotere context, een collectief verhaal, iets waar we met z’n allen voor staan of naartoe willen. Dat maakt het allemaal heel plat en leeg. En intussen rooft het corporate gebeuren in Nederland de hele tent leeg.

Waarschijnlijk was de uitslag voor de Piratenpartij anders geweest als er gestemd was met stemcomputers?

We hebben wel schertsend gezegd dat als de overheid zo stom was geweest van stemcomputers gebruik te maken, er maar één manier was om het ze voorgoed af te leren, en dat was: de verkiezingen hacken en de Piratenpartij 148 zetels te geven. Met alles wat we nu weten, over de diverse zwakheden in het systeem, was het zeker gelukt met tien of twintig man en een half jaartje voorbereiding.

Helemaal makkelijk was het geweest als we nog de oude Nedaps hadden gehad, waarvan de Nederlandse overheid zei dat er geen problemen waren, totdat er een paar hackers, Rop Gonggrijp en zijn club, op televisie demonstreerden dat het tegendeel het geval was. Die geschiedenis heeft geleerd dat het geen zin heeft een rationeel gesprek te voeren op een kamertje in een ministerie. Als er een rotte vis is, dan moet je die demonstratief voor het gezicht houden van de dames en heren politici, publiekelijk, met alle media erbij.

Zijn er concrete aanwijzingen geweest dat de Russen zich hebben willen bemoeien met onze verkiezingen?

Ik heb nog nooit iets gezien wat daar op wijst, en ook niet dat ze zich hebben willen bemoeien met de Amerikaanse verkiezingen. Ik heb wel bewijzen gezien dat de CIA in meer dan tachtig nationale verkiezingen heeft geïntervenieerd.

Hoe is het gesteld met onze privacy? Wat is daar nog van over?

Tenzij je radicale maatregelen neemt zijn de levens in de westerse wereld 100 % transparant voor een hele lange lijst diensten, en dat beperkt zich niet tot statelijke actoren, maar dat kunnen ook grote bedrijven zijn, die al dan niet samenwerken met overheden, en in die rol ook zelf toegang hebben tot dingen.

Je telefoon kan afgeluisterd worden, je laptop, je smart-tv. Eigenlijk wisten we dit al voor de onthullingen van Edward Snowden in 2013, maar sinds Snowden kennen we de technische details, en na Snowden nog weer wat meer technische details.

Wikileaks kwam in maart 2017 met Vault 7, een nieuwe reeks onthullingen over de technologische werkwijzen van de CIA.  Is het nog erger dan we dachten?

Telkens als we weer iets leren, blijkt het toch weer een tikkeltje erger te zijn. Ik ga er nu van uit dat alles wat technisch mogelijk is en voor minder dan tien miljard dollar gebouwd kan worden, ook daadwerkelijk bestaat. Vrijwel alle gebruikelijke technologie die we hebben is niet te vertrouwen, want zit onder een buitenlandse killswitch, een soort achterdeurtje, waarmee deze vanuit het buitenland kan worden uitgezet, en ook dat alle informatie die er doorheen beweegt, kan worden bekeken en gemanipuleerd.

Als het er op aankomt, kun je dus niks vertrouwen, niet dat het systeem dat jij gebruikt voor jou werkt, dat de informatie die je ziet klopt en dat de informatie die je er in stopt terecht komt waar je wilt dat die terecht komt. Het is niet jouw computer. Je mag wel met je vingers aan het toetsenbord zitten, en je ziet wel iets op het scherm, en soms kan het ook best wel kloppen, maar jij hebt daar niks over te vertellen. Dus als jij je computer gebruikt en daar iets mee doet in Nederland, bijvoorbeeld een ziekenhuis, gemeente of bedrijf aansturen, dan kan dat prima, maar het is alleen bij de gratie van een buitenlandse partij die op dat moment niet de knop indrukt.

Want als die buitenlandse partij de knop indrukt?

Dan kan het zijn dat jouw systeem het helemaal niet meer doet, of misschien nog wel erger: dat datastromen gemanipuleerd worden, en dat je dus denkt dat je de werkelijkheid ziet, maar dat het iets heel anders is.  Je denkt bijvoorbeeld dat je een artikel leest op de website van de NOS, maar het is geen artikel van de NOS, het is een artikel dat ze willen dat je leest en waarvan je denkt dat het betrouwbare informatie is.

We weten uit de Snowden-documenten dat men die technische mogelijkheden heeft om de inhoud te manipuleren van een pagina terwijl die reist van de webserver naar jouw computer. Je kunt dus op het niveau van individuele gebruikers het nieuws aanpassen. Je kunt op die manier verwarring stichten, groepen tegen elkaar opzetten.

Ik zeg niet dat het dagelijks gebeurt bij iedereen, maar de technische capaciteit is er. In elk geval weten we dat Amerikaanse inlichtingendiensten een lange geschiedenis hebben van het creëren van narratieven om beleidsdoelstellingen te halen. Noem het nepnieuws. Voor 2016 heette het nog propaganda.

Wat is voor jou de grootste openbaring van Vault 7?

Dat daadwerkelijk operationeel gebruik wordt gemaakt van de technische mogelijkheden die Snowden geopenbaard heeft. En dat er dus geen enkele rem zit op de activiteiten van Amerikaanse geheime diensten om elk apparaat waar zij informatie mee kunnen verzamelen te manipuleren en daarvoor in te zetten.  Er is geen enkele wettelijke of morele limiet.

En dat doen ze met medewerking van de fabrikanten?

Vaak wel. Bedrijven als Apple hebben geen enkele keuze. Als een Amerikaanse inlichtingendienst iets van ze vraagt, dan kunnen ze geen ‘nee’ zeggen. Dan is het: ‘ja’, of ‘ja graag’. Het maakt dus ook niet uit of Apple daar met liefde aan meewerkt of met frisse tegenzin. Voor jou als eindgebruiker is het resultaat hetzelfde. De Amerikaanse overheid is de grootste klant, en heeft ze wettelijk by the balls.

Waarom is privacy zo belangrijk? Velen hebben een houding van: ‘Ik heb niks te verbergen, Ze mogen alles van mij weten, behalve mijn pincode’.

Privacy is het mensenrecht dat je hebt om al die andere mensenrechten te kunnen bevechten. Als jij je wilt verzetten tegen de macht, of dat nou een bedrijf is of een overheid, dan heb je samen met anderen daarvoor privacy nodig om je te kunnen organiseren als tegenmacht. Als je dat niet hebt, dan ben je volledig overgeleverd aan de machtigen van deze planeet. En als zij zich misdragen, dan kun jij niks meer terugdoen.

Dan maakt het bijvoorbeeld niet meer uit dat jij als journalist bronbescherming hebt, omdat je je bronnen dan in de praktijk niet meer kunt beschermen, want die hebben geen privacy meer. Het is dan niet langer mogelijk om met onderzoeksjournalistiek bedrijven en overheden scherp te houden. Dan eindig je dus in een heel vervelend soort samenleving, waarvan we de afgelopen eeuw genoeg voorbeelden hebben gezien.

De gsm van Merkel werd afgeluisterd door de NSA, weten we dankzij Snowden. En de VS chanteren Duitsland met afgeluisterde informatie, onthulde een Duitse insider, Werner Weidenfeld, live in een tv-show.

Duitsland is nog steeds een bezet land. En met behulp van hun inlichtingendiensten houden de Amerikanen het ook bezet. Het doel van mass surveillance, grootschalige observatie, is altijd geweest; de politieke en economische manipulatie van andere landen door de VS.

Toch gebeurt er in Duitsland wel iets. Onderdelen van de Duitse overheid stappen af van onveilige computersystemen, ze versleutelen hun dataverkeer en gebruiken niet langer reguliere smartphones. In tegenstelling tot Nederland overigens, waar de iPads in de kabinetsvergadering op tafel liggen.

De Bundesnachrichtendienst (BND) is een paar keer gemept door de Duitse overheid omdat onderdelen van de BND trouwer bleken te zijn aan hun Amerikaanse partners dan aan de Duitse overheid die ze formeel aanstuurt.

Maar zo’n BND, die gedetailleerde dossiers heeft over iedereen die in Duitsland politiek iets voorstelt, is heel moeilijk politiek te managen, want die hebben alle dirty details over alle politici. Als die dus vervelend worden, dan lopen ze het risico dat hun dossier terecht komt op de redactie van Bild.

Ook Duitsland heeft zijn Deep State?

Alle landen hebben dat in zekere zin. Duidelijker dan in Duitsland zie je het in het Verenigd Koninkrijk. Daar zijn MI5 en MI6 een staat in een staat. Er is geen enkel toezicht op. Elke politicus in het land weet: ‘Don’t fuck with MI5’. Want elke joint die je hebt opgestoken sinds je zestiende en elke seksuele escapade staat in je dossier en kan zo bij The Sun belanden.

Ze bestaan al bijna een eeuw, en hebben nog nooit een budgetreductie gehad. Of het nu oorlog was of vrede. Fuckups, of geen fuckups. De enige rode draad is altijd geweest: meer macht, meer mensen, meer middelen.

Iedere politicus heeft wel iets te verbergen en is dus chantabel?

Ieder mens heeft wel eens iets gedaan in zijn leven waarvan hij liever niet heeft dat zijn vrouw, zijn moeder, zijn kinderen en de rest van de wereld het weet. Dat is namelijk omdat we allemaal maar mensen zijn. En dan sta je kansloos tegenover een organisatie die heel goed is in alles weten, en daar vrijwel onbeperkt middelen tegenaan kan gooien, en ook nog volledig buiten de wet kan opereren. Inlichtingendiensten worden niet beperkt door wat mag. Ze doen in grote lijnen wat ze willen. Er is in theorie wel een wettelijk kader, maar in de praktijk is het een wassen neus.

De Commissie Stiekem, die vanuit de Tweede Kamer toezicht houdt op de AIVD en MIVD, is een wassen neus?

Het zit in de natuur van de inlichtingendiensten dat ze buiten de wet opereren, omdat ze zich anders niet te weer kunnen stellen tegen andere inlichtingendiensten. Dus dat het zo werkt is goed te begrijpen.

Mensen lijken graag bereid hun privacy te offeren in ruil voor meer veiligheid. Ze denken dat hiermee terroristische aanslagen kunnen voorkomen en dat zware misdrijven, zoals moord en de handel in kinderporno, beter kunnen worden aangepakt.  Zijn we er in veiligheid op vooruitgegaan? Zijn er veel aanslagen voorkomen?

Londen is de stad met het grootste aantal bewakingscamera’s per hoofd van de bevolking en per vierkante meter, meer dan enige andere plek op aarde.  Een paar jaar geleden is er een groot intern rapport van de London Metropolitan Police gelekt. De conclusie was: ‘It doesnt work’. Er is geen enkel bewijs dat al die camera’s preventief werken of significant helpen in de opsporing.

In 1993 was er de spraakmakende zaak van de moord op het 2-jarige jongetje James Bulger In Liverpool. Die werd opgelost dankzij bewakingscamera’s in een winkelcentrum.

Als je ergens een miljard pond tegenaan gooit , dan is er altijd wel een resultaatje te vinden. Maar de vraag die je je altijd moet stellen is: wegen de kosten en de beperking van de burgerrechten op tegen de resultaten? En ook: kun je met hetzelfde geld meer bereiken als je het anders besteedt, bijvoorbeeld aan meer dienders op straat en beter onderwijs?

We hebben ondanks al die bewakingscamera’s onlangs weer een aanslag gehad in Londen. De dader was bekend bij de politie.

Het heeft dus weer niet gewerkt. Parijs, Brussel, Madrid, London 2005, Bali, 9/11… mass surveillance heeft niet geholpen.

We leven nu 16 jaar na 9/11. Kijk wat de War on Terror die daaruit voortvloeide ons heeft gebracht. We zijn onveiliger dan ooit. Want we hebben een hele serie failed states gecreëerd, die een bron zijn geworden van ellende.

Vergelijk wat we nu doen met de manier waarop ze destijds de IRA hebben aangepakt. Toen de IRA wekelijks bommen liet ontploffen in Londen, heeft niemand voorgesteld dat we Belfast gingen bombarderen, of dat we een land gingen bezetten dat niks te maken hadden met de bommen van de IRA.

Experts van MI5 en FBI zeggen ook allemaal: Je rolt een terroristisch systeem niet op met mass surveillance, en ook niet met militaire interventies. Dat weten we van de ervaring die we in Europa hebben met het oprollen van de IRA, en ook de ETA, de Rote Armee Fraktion en de Rode Brigades. Je rolt ze op met goed politiewerk en door te onderhandelen met de civiele poot van zo’n organisatie over de grieven die zij hebben. Je moet die grieven adresseren, of in elk geval bespreekbaar maken, zodat je ze omkat van een terroristische organisatie naar een legitieme, politieke organisatie, die binnen een democratisch kader kan strijden voor de belangen van hun achterban.

Overigens zien wij ons in het Westen als slachtoffers van het terrorisme, maar als ik even naar de cijfers kijk, dan komen wij er nog goed vanaf. West-Europa is een paar honderd mensen kwijt geraakt. Irak zo’n 2 miljoen. Terrorisme in Europa is een statistisch randverschijnsel. Er gaan meer mensen dood in West-Europa aan slecht gelegde stoeptegels, doordat ze hun heupen breken en overlijden aan de complicaties, dan aan terrorisme.

De Amerikaanse president Eisenhower waarschuwde voor het military-industrial complex, de toenemende invloed van de wapenindustrie op de politiek. We kunnen inmiddels misschien spreken van een military-surveillance-industrial complex?

Mass surveillance is een extensie van hetzelfde mechanisme. Overheden willen een mechanisme in handen hebben om hun burgers in het gareel te houden, en er is niks zo effectief en goedkoop als mass surveillance. Het enige wat je hoeft te doen is mensen bang te maken om hun mening te uiten.

Arjen Kamphuis (foto: Dennis van Zuijlekom)

In workshops hoor ik mensen die ontkennen dat we in Nederland mass surveillance hebben, maar als ik ze adviseer Tor Browser te installeren, zeggen ze: ‘Dat doe ik niet, want dan gaat de overheid mij in de gaten houden’. En dat is dan een en dezelfde persoon die binnen drie minuten die twee uitspraken doet, zonder dat hij in de gaten heeft dat hij Orwelliaanse doublethink aan het plegen is. Dus: hij ontkent dat het bestaat, want, zeg hij: ‘We zijn een democratie’ – om vervolgens drie minuten later te zeggen: ‘Ik ga geen Tor downloaden want dan kom ik op de radar van de overheid’.

Mensen weigeren eenvoudig te accepteren dat de Nederlandse overheid misschien wel trekjes heeft die in die richting wijzen. Het gebruiken van Tor en het versleutelen van je e-mail is een politieke daad geworden. Je speelt je dan in de kijker.

Het feit dat er mensen zijn die dit niet durven: hun mensenrecht op privacy op legale wijze regelen – toont aan hoe stuk je samenleving al is. Dan leef je feitelijk al in een politiestaat. Het is dan weliswaar nog niet zover in Nederland dat op dagelijkse basis SWAT-teams deuren van politieke activisten komen inbeuken, maar dat is ook helemaal niet nodig, want mensen censureren zichzelf al.

Zie jij aanwijzingen dat er bewust wordt ingespeeld op de angst voor terrorisme om de privacy steeds verder af te kunnen schaffen? Jij stelt dat labiele mensen er toe worden aangezet om aanslagen te plegen.

De meeste plannen voor terroristische aanslagen in de VS na 9/11 zijn niet gemaakt door terroristen, maar door de FBI, met de bedoeling mensen die tot zoiets in staat zijn in de val te lokken. FBI-informanten voorzien ze van geld en wapens, en de FBI pakt ze op voordat ze toeslaan. In rechtszaken tegen deze mensen blijkt dan vaak dat ze helemaal niet van plan waren om een aanslag te plegen, maar dat de  informanten van de FBI flink op ze hebben ingepraat om ze zover te krijgen.

Het is toch ook opmerkelijk dat terroristen altijd paspoorten achterlaten of bij zich dragen? Ja, sorry, als je dat gelooft… Maar de meeste mensen willen het kennelijk allemaal graag geloven, of geloven het niet, maar vinden het niet belangrijk genoeg om zich er druk over te maken. Anders liepen er nu 80.000 mensen in optocht met brandende toortsen door Den Haag.

Hoe onderscheiden we een false flag van een echte aanslag?

Je bullshitradar moet keihard tekeer gaan als je ziet dat het volledige mediasysteem binnen negentig minuten na een event een compleet verhaal heeft wat intern consistent lijkt te zijn over alle mediabronnen heen.

Zie MH17. Er dwarrelden nog dingen uit de lucht, maar de hele Nederlandse media, alle instituties, onafhankelijk van elkaar, leken het complete antwoord al te hebben. Dan denk ik: ‘We are being played, again’.  Het is een psychologische tactiek: als de emoties vers zijn, dan moet je de boodschap er in rammen bij de mensen. Sla de CIA en MI5 handboeken er maar op na.

Zijn er na de onthullingen van Snowden nog dingen ten goede veranderd?

Europese instellingen mogen sinds 1 februari 2016 persoonsgegevens niet langer opslaan op Amerikaanse servers. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens vastgesteld in een juridische uitspraak. Die gaat dus 180 graden in tegen de dominante technologische trend, zeker in een land als Nederland, waar we alles weggeven aan Amerikaanse bedrijven die onder Amerikaans recht opereren, ook al staan hun servers in Europa. En ondanks die uitspraak van het Hof, die hard is en niet onderhandelbaar, probeert de Europese Commissie de boel weer recht te plakken, waarbij ik dan denk: voor wie werken jullie eigenlijk? Kennelijk niet voor de belangen van Europese burgers. Daar is dus iets heel geks aan de hand.

We leven nu drieënhalf jaar na Snowden. Er is onweerlegbaar documentair bewijs dat vrijwel alle systemen die wij gebruiken in Nederland kunnen worden gemanipuleerd, afgeluisterd en uitgezet, en dat daar gebruik van gemaakt kan worden in het nadeel van onze samenleving. Dan zou je zeggen: dan gaan we iets doen. Maar in Nederland hebben we er niet eens een gesprek over.

Rationele informatie is dus kennelijk niet in staat een politiek momentum te creëren. Je hebt dan blijkbaar iets nodig, een digitaal equivalent van de Watersnoodramp van 1953, om het politieke systeem wakker te schudden. Denk bijvoorbeeld aan een crash van ons financiële systeem als gevolg van manipulatie van informatiestromen. Als mensen drie dagen geen pinbetalingen kunnen doen, dan moet je eens zien wat er gebeurt. In 1933 wisten we al dat we een probleem hadden met onze dijken, maar pas twintig jaar later, nadat de dijken waren doorgebroken, zijn we het gaan fixen.

Jij bent bevriend met Julian Assange.  Je bezoekt hem wel eens, in de ambassade van Ecuador in Londen. Hoe gaat het met hem?

Hij heeft het mentaal heel zwaar, wat goed te begrijpen is als je, zonder dat je iets hebt gedaan of in staat van beschuldiging bent gesteld, in feite gevangen zit en letterlijk met de dood bedreigd wordt door militaire hyperpowers.

Hillary Clinton heeft zich hardop afgevraagd: ‘Can’t we drone this guy?’ Haar adviseur Bob Beckel riep op tv: ‘We should illegally shoot the son of a bitch’. Als mensen op dat niveau dat soort uitspraken doen, dan is het geen lolletje meer.

De Working Group on Arbitrary Detention van de Verenigde Naties, die normaal uitspraken doet over landen als Birma, heeft een glasheldere uitspraak gedaan: de situatie waarin Julian Assange verkeerd is niet legitiem en staat gelijk aan marteling. Amerika, Zweden en het Verenigd Koninkrijk moeten onmiddellijk stoppen, hem vrijheid garanderen, en hem een schadevergoeding betalen.

In Nederland wordt het niet eens gemeld, we hebben het er niet over. Wij in Nederland hebben het liever over de persoon Assange, of je hem wel of niet leuk vindt, dan over de vraag: hoe het kan dat er geen politieke shitstorm uitbreekt over het feit dat wij nauwe banden onderhouden met landen als het Verenigd Koninkrijk en Zweden, die een journalist op zo’n manier behandelen dat de Verenigde Naties zeggen: het staat gelijk aan marteling. Als hetzelfde in Birma gebeurt, dan staat iedereen op zijn achterste benen.

Ook hier zie je: je kunt in Nederland bijna geen volwassen gesprek meer voeren over de feiten. Je kunt alleen nog op een fantasie-eilandje een beetje in de marge klooien.

Heb je Assange wel eens gevraagd waarom WikiLeaks vooral documenten lekt van de Amerikaanse overheid?

Wat je hier ziet: de media creëren een beeld van Wikileaks, en vervolgens beschuldigen ze Wikileaks van dat gecreëerde beeld. Wikileaks is begonnen met het adresseren van corruptie in Kenia in 2006. En ze doen het nog steeds: documenten lekken van andere landen dan de VS. Zoals over de corruptie binnen het Russische overheidsapparaat en staatsbedrijven. En over hoe Rusland in de jaren negentig, met behulp van Amerikaanse adviseurs van Harvard, en onder leiding van het IMF, volledig economisch werd uitgekleed en leeggeroofd, waar de Russische oligarchen uit zijn voort gekomen.

Maar op de een of andere manier vinden we dat dan weer niet interessant om over te schrijven, omdat het niet in het narratief past van het goede Amerika en het slechte Rusland. Ik neem daarom, op een handjevol uitzonderingen na, Nederlandse journalisten niet meer serieus. Het zijn een stel kleuters. Levensgevaarlijke kleuters, die met vlammenwerpers spelen, en ons straks weer een oorlog in lullen, zoals ze dat al een paar keer hebben gedaan de afgelopen vijftien jaar.

Maar het is wel zo: Wikileaks lekt vooral Amerikaanse documenten.

Ja, en met recht. Want welk ander land voert dagelijks bombardementen en dronestrikes uit op zeven landen tegelijk, en schiet burgers dood, inclusief hun eigen burgers, waarvan sommigen minderjarig zijn,  zonder vorm van proces? Dus dat een bepaald land bovenaan het lijstje van Wikileaks staat is niet gek.

De meeste mensen, zelfs journalisten die over Wikileaks schrijven, hebben de website van Wikileaks nog nooit bezocht. Het kost ook moeite, maar wat gebeurt er als je het niet doet? Dan ga je er over lezen in de Volkskrant, de krant die ons Irak heeft ingeluld.

Word jij extra in de gaten gehouden? Vanwege jouw contacten met Assange of anderen?

Ik was verhuisd naar Duitsland, had net een nieuw appartement. We waren anderhalve dag weggeweest, en bij thuiskomst, bij het openen van de buitendeur kwam de cilinder uit het slot.  Dan weet je dus dat er iemand in je huis is geweest, en als daar dan niks van waarde is verdwenen, dan weet je: het was waarschijnlijk een waarschuwing. En zo zijn er meer dingen gebeurd.

Of ik digitaal gevolgd wordt, weet ik niet. Professioneel opgezette surveillance van een inlichtingendienst heb je niet door, tenzij de dienst wil dat je die doorhebt. En heel vaak willen ze dat, om je te intimideren.

Maar jij laat je niet intimideren?

Ik ga nog wel even door. Maar de laatste jaren ben ik mij wel meer gaan focussen. Met politiek activisme kun je eindeloze hoeveelheden energie verbranden aan dingen die nergens toe leiden. Dan moet je af en toe zeggen: Deze laat ik even aan mij voorbijgaan, vraag maar aan iemand anders. Of: Hier kan ik niet winnen, dus laat maar. Wat betreft Nederland: ik weet niet meer zo goed wat je hier nog moet zeggen of doen. Zie alleen al het feit dat Nederland achterop wil lopen in de strijd tegen de klimaatverandering, terwijl wij er als eerste Europese land fysiek door zullen verdwijnen. Ik weet niet wat je daar nog over moet zeggen. In een vrije samenleving heb je het recht collectief zelfmoord te plegen, maar het is wel vreemd om het te zien gebeuren.

Door de nieuwe Nederlands afluisterwet mogen ook burgers die nergens van verdacht worden worden gevolgd. Maakt dat wat uit voor onze privacy? De NSA houdt nu toch al iedereen in de gaten?

Waarschijnlijk is de nieuwe wet bedoeld om technische praktijken die al gebeurden met terugwerkende kracht legaal te maken. Zo gaat het wel vaker namelijk. Zo heeft de Nederlands overheid, lang voordat de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) was ingegaan, elektronische tools ingekocht, onder meer bij Israëlische bedrijven. Die tools koop je niet in als je ze niet gaat gebruiken, toch?

Destijds, toen ik sprak met mensen die werkten in die kringen, klaagden zij erover dat de Israëlische software zo ondoorzichtig was, en dat er vaak mensen uit Tel Aviv kwamen om software-upgrades te doen, en dat het hun niet werd toegestaan te kijken hoe die gasten dat deden. Het ging daarbij om software die hangt in systemen die gekoppeld zijn aan de telefooncentrales. We praten hier dus over een of meerdere Israëlische bedrijven die low level toegang hebben tot de hele communicatiestructuur van Nederland, en dus zonder dat onze overheid kan weten wat dat systeem nou eigenlijk allemaal doet. Als je die remote dus kunt controleren dan kun je ook via die remote data vanuit Nederland verplaatsen naar Tel Aviv. Wat dus bijvoorbeeld betekent dat je iedere ministersvergadering kunt afluisteren.

Jij vindt dat een Nederlands bedrijf dit zou moeten doen?

In elk geval een Europees bedrijf.

Maar een Europees bedrijf kan toch ook gegevens doorsluizen?

Ja, maar we hebben meer een vertrouwensrelatie met bijvoorbeeld Duitsland, dat geen belang heeft bij een failed state aan hun westgrens, vanwege onze integratie van economie en samenleving, dan een land ver weg als Israël. Maar daarvoor ligt nog een heel principieel feit: als je weet dat jouw nationale soevereiniteit op het spel staat, dan moet je toch gewoon ingrijpen?

Misschien geloven onze politici niet meer in nationale soevereiniteit. We voelen ons één met de landen waarmee we bevriend zijn, en alleen de rest wantrouwen we.

Het curieuze is: onze vrienden en vijanden definiëren we arbitrair en los van hun daden. Dus Rusland waarvan we niet weten of ze interveniëren in onze verkiezingen, maar het misschien doen, is onze vijand. Terwijl Amerika waarvan we honderd procent zeker weten dat ze het doen nog steeds onze vriend is. Dat is toch Alice in Wonderland?

Hoe zie jij de rol die de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben gespeeld in de Amerikaanse verkiezingen, en de rol die ze nog steeds spelen in het onderzoek naar hoe de verkiezingen zijn verlopen? Proberen ze Trump te wippen?

Die indruk heb ik niet. Wel dat ze proberen te bewijzen dat zij de grote redders zijn van de democratie, en hij de grote klootzak is. Dat is natuurlijk de ultieme mediacoup van de CIA. Dat zij nu worden gezien als de bewakers van de democratie. Ondanks de 55 coup d’états die ze de afgelopen halve eeuw hebben gepleegd.

Dat is toch prachtig? Dat we nu naar de CIA kijken om de democratie te redden? En Trump is de ultieme afleidingsmanoeuvre, want aan de achterkant gebeuren er de gruwelijkste dingen. En wat dat betreft is hij niet anders dan Obama die ook een fantastische afleidingsmanoeuvre was voor het feit dat het buitenlandbeleid van George W. Bush gewoon doorging: de regime changes, het martelen, het bombarderen van burgers.

Je roept mensen op de NSA op kosten te jagen door gebruik te gaan maken van cryptologie.

De NSA geeft nu ongeveer 10 dollarcent per internetter per dag uit. Ga je Tor gebruiken en je e-mailverkeer versleutelen dan verhoog je de kosten voor de NSA voor jou alleen naar 100.000 dollar per dag. De NSA heeft een jaarbudget van 100 miljard dollar. Dus die kan wel tegen een stootje. Maar als mensen massaal hun privacy gaan beschermen, dan kan zelfs de NSA er niet tegenop.

Posted on

Waarom Nederland rond 2050 zeker 20 miljoen inwoners telt

In het nieuws lees ik al jaren, dat ten gevolge van de vergrijzing Nederland zal afnemen qua bevolking. Vanaf 2025, zo werd begin jaren ’90 gezegd, zou Nederland gaan krimpen. Nederland zit nu op ruim 17 miljoen inwoners. De top van de toekomstige bevolking wordt geraamd op 18 miljoen inwoners, waarna de bevolking zou gaan afnemen. Die top zal echter ruim overtroffen worden. De CBS-ramingen vallen of staan, bij drie voorwaarden:

  1. vruchtbaarheid blijft onder vervangingsniveau;
  2. migratie neemt niet veel toe en
  3. mensen worden niet nog veel ouder dan nu.

Vooral niet-toenemende migratie is zeer onwaarschijnlijk – en de vruchtbaarheid zal ongetwijfeld toe gaan nemen de komende decennia.

Migratiebronnen

Alhoewel de financiële crisis zal overgaan, zal de economische voorsprong van Noord-Europa ten opzichte van Zuid-Europa en Oost-Europa gigantisch blijven. Met name jonge Italianen, Spanjaarden, Grieken, Polen enz. zullen blijven vertrekken, omdat ze in Noordwest-Europa meer kunnen verdienen en meer carrière kunnen maken. Straks is London geen optie meer. Daarnaast heeft Nederland historisch veel Joegoslaven opgenomen. Het is aannemelijk dat als Kosovo, Bosnië en Servië bij de EU komen, velen zich in Nederland zullen vestigen. Als de EU vrij reizen voor Turkije en Oekraïne toestaat, dan zullen er zonder enige twijfel miljoenen Turken en Oekraïners naar Europa komen – en disproportioneel veel naar Nederland.

Ook de vluchtelingenstromen uit het Midden-Oosten zullen blijven. Zelfs als die regio stabiliseert, en dat is onwaarschijnlijk, dan nog zal er decennialang ketenmigratie plaatsvinden uit Syrië, Irak, Afghanistan, Iran etc. De aanwas van arme Afrikanen die hun geluk willen beproeven in Europa is eveneens enorm. De bevolkingsgroei in Afrika is zó groot dat er rekening gehouden moet worden met migratie van miljoenen; als ze niet legaal mogen komen, zullen velen illegaal komen. Om een indruk te krijgen waar deze mensen toe in staat zijn om te migreren, moet je een blik werpen op de Calais-jungle of de Italiaanse en Griekse stranden. Deze Afrikaanse migranten prefereren destitutie boven hun eigen land. (Laat dat eens tot je doordringen.)

Verder zijn er genoeg unknown-unknowns in migratiebewegingen. Het is nog niet zo lang geleden dat er geen Turk, Syriër, Marokkaan of Iraniër in Nederland woonde. Nu praten we over krap een miljoen totaal. Het is niet ondenkbaar dat er migratie vanuit China, India en Zuid-Amerika zal komen. En wat te denken van nieuwe oorlogen in nieuwe conflicthaarden? Europa staat nu op de kaart als vluchtelingenhaven. Wie weet maakt de opwarming van de aarde wel hele gebieden onleefbaar met migratie tot gevolg.

Politiek

Schijnbaar onbelangrijke politieke beslissingen (en nalatigheden) hebben enorme gevolgen. Pieter Lakemans Binnen zonder kloppen beschrijft heel duidelijk dat de immigratie vanuit Turkije en Marokko voort is gekomen uit een aaneenschakeling van vergissingen en vooruitschuiven van harde beslissingen van de overheid, gelobby van bedrijven en allerlei belangengroepen. Er was zelfs emigratiebeleid en er was een dominante visie dat het dichtbevolkte Nederland geen immigratieland kón zijn. Toch zijn er nu miljoenen immigranten.

Denk ook eens aan het Verenigd Koninkrijk sinds eind jaren ‘90; Tony Blair besloot om, in tegenstelling tot Duitsland en Nederland, geen quota in te stellen voor Oost-Europeanen. Ze hebben in 10 jaar zoveel Roemenen, Polen, Hongaren en Litouwers binnen gekregen, dat er nu meer dan 1 miljoen zijn. In het Verenigd Koninkrijk en Nederland werd verkondigd dat het bij een paar duizend zou blijven. Blair had ook tijdens zijn regeringsperiode besloten, uit electorale overwegingen, om alle inwoners van het Britse wereldrijk staatsburger te laten worden. Beide acties waren pennenstreken. Evenzo, Merkels beslissing om Dublin eenzijdig op te zeggen, betekende een gigantische instroom van allerlei vluchtelingen, meer dan 1,5 miljoen in een paar jaar tijd. Rusland neemt sinds de Oekraïne-oorlog veel Oekraïners op, naar schatting al meer dan een half miljoen.

Bij media, politiek, universiteiten en grote bedrijven is er een voorkeur voor immigratie —  de motieven verschillen weliswaar, van kosmopolitisme tot goedkope arbeidskrachten en van wereldburgerschap tot de open samenleving, maar het effect is hetzelfde. Er zijn grote tegenkrachten, maar of die sterker zijn dan al die invloedrijke groepen samen valt te betwijfelen. Er zullen wellicht wat migratiebeperkende successen behaald worden, maar dan voor bepaalde periodes, zoals het uitstel van de toetreding tot Schengen voor Roemenië of inreisverboden uit conflictgebieden als Syrië en Irak. Voor verdere migratiebeperkende maatregels bestaat nauwelijks animo onder beleidsmakers. Daarnaast vallen Europese landen als Nederland nog onder de EU-voogdij, dus zelfs een Nederlandse regering die migratie wil beperken moet kritiek en vooral politieke druk van de EU weerstaan. Hongarije probeert dit nu, en wordt aan alle kanten tegengewerkt.

Veranderende dynamiek

Verder nemen de vruchtbaarheidstechnieken toe, en het is bekend dat de gewenste vruchtbaarheid van gezinnen lager ligt dan de gerealiseerde vruchtbaarheid. De vruchtbaarheidscijfers zijn vooral laag, omdat er zoveel vrouwen zijn die kinderloos blijven. Als deze vrouwen met behulp van nieuwe technieken niet langer kinderloos blijven  – en uit veel onderzoeken blijkt dat ze dat ook niet wensen – dan zullen vruchtbaarheidscijfers opnieuw stijgen. Het omgekeerde geldt voor de sterftecijfers, deze zullen blijven dalen, omdat de geneeskunde steeds beter wordt. De levensverwachting van nieuwgeborenen zal dus ook nog scherp omhoog gaan, dit betekent eveneens dat de bevolking voorlopig minder hard zal afnemen dan gedacht.

Het CBS stelt dat de kans op een bevolking van meer dan 20 miljoen in 2050 klein is, rond de 5%. Alle boven beschreven bewegingen wijzen in de tegengestelde richting. De kans dat Nederland een krimp doormaakt, is veel minder waarschijnlijk dan geraamd. Het is eerder waarschijnlijk dat de migratiestromen hoog zullen blijven en Nederland rond 2050 zeker 20 miljoen inwoners zal tellen.

Nederland is (en blijft voorlopig) namelijk een uitzonderlijk goed land voor haar ingezetenen. Op de regen na is alles hier bovengemiddeld goed. Een Nederlandse baby uit 2016 zal opgroeien in een rijk, vredig, beschaafd, sociaal, groen en schoon land. Het Nederlandse succes is de magneet die migratie uit alle windstreken aan zal blijven trekken.

http://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82682NED&D1=0&D2=0,21-23&D3=2&D4=a&VW=T

Posted on

Fiat-Chrysler bruuskeert Berlijn

Nadat het emissieschandaal over de Duitse autobouwer Volkswagen breed werd uitgemeten in de media, houdt Fiat-Chrysler zich voor onaantastbaar nu ook zij onder verdenking zijn gekomen de emissiewaarden van hun dieselvoertuigen gemanipuleerd te hebben. Managers van de Italiaans-Amerikaanse autofabrikant weigerden een gesprek met een Duitse onderzoekscommissie. Met het afslaan van de uitnodiging bruuskeert het bedrijf de Duitse regering.

De Duitse regering moet vooral gealarmeerd zijn door de reden die Fiat-Chrysler opgeeft. Het dagblad Die Welt meldt dat het bedrijf geen aanleiding ziet om met de Duitsers te praten. Bij vragen moet men maar contact opnemen met de advocaten van het concern. Fiat-Chrysler zou verder in een brief er op gewezen hebben geen juridisch handvat voor Berlijn te zien om een bedrijf te bevragen dat niet in Duitsland gevestigd is.

De Duitse regering heeft verwonderd gereageerd op de opstelling van de automaker. Berlijn overweegt nog welke stappen nu te nemen. In ieder geval heeft het bedrijf Berlijn ernstig gebruuskeerd. Het is moeilijk voorstelbaar dat Volkswagen in de Verenigde Staten met deze redenatie weg zou komen. Als het voorbeeld van Fiat-Chrysler school maakt, dan verschuilt straks iedere autobouwer zich achter een dergelijke redenatie, zo vreest men in Berlijn.

Reden voor de uitnodiging aan Fiat-Chrysler voor een gesprek met de onderzoekscommissie waren bevindingen van het Kraftfahrt-Bundesamt (KBA, vergelijkbaar met de ‘Rijksdienst voor het Wegverkeer’ in Nederland) dat de zuivering van de uitstoot in bepaalde modellen van Fiat na 22 minuten fors teruggeschakeld wordt. De meeste tests duren 20 minuten. Duitse media berichtten dat het KBA geattendeerd was op de kwestie door de leverancier van de motoraansturingsoftware, de firma Bosch. Bosch-chef Volkmar Denner zei in een persconferentie niet te weten of het op deze manier omschakelen van de mate van zuivering wettelijk toelaatbaar is.

Eén van de modellen waar het om gaat, de Fiat 500X was in een test van het tijdschrift Auto, Motor und Sport al door de mand gevallen. Uitgerekend de in ongenade gevallen automaker Volkswagen stak in die test met de Volkswagen Golf Diesel met een 2,0-liter motor het beste af qua uitstoot.

Fiat-Chrysler is wereldwijd de op zes na grootste autofabrikant en produceert auto’s van de merken Fiat, Chrysler, Alfa Romeo, Jeep en Maserati. Het bouwen van milieuvriendelijker auto’s vraagt de nodige investeringen. De chef van Fiat-Chrysler, Sergio Marchionne zoekt dan ook al lange tijd te vergeefs naar een fusiepartner voor het concern. Amerikaanse concurrenten Ford en General Motors hebben een voorstel reeds afgeslagen. Als andere kandidaten noemde Marchionne recent nog Volkswagen en Toyota.

Buiten de autobranche is Fiat-Chrysler wel een samenwerking aangegaan met Google. Daarbij gaat het om een samenwerking ten aanzien van de ontwikkeling van zelfsturende auto’s.

Lees ook: Volkswagen als kanarie in de kolenmijn

Posted on

Gouden kalveren en zondebokken

Al sinds mensenheugenis dienen dieren, in de vorm van zondebokken of gouden kalveren, als vorm voor menselijke bezwering of verering. Met het offeren of wegzenden van dieren hoopten mensen hun schulden met God te vereffenen. En met het vereren van dieren waarvan ze leefden vergoddelijkten ze hun eigen realiteit van natuur en vruchtbaarheid.

De moderne mens heeft die twee zaken op een bijzondere manier verenigd in fenomenen als ‘scharrelvlees’. Mensen kopen mijns inziens geen scharrelkip omdat ze zich zo inleven in de kip, maar omdat ze in die plofkip hun eigen bestaan herkennen. Weinig tijd en ruimte om natuurlijk gedrag te vertonen en haastig door opvang-, leer-, werk-. en sterfbatterijen gejaagd om profijt op te leveren. Door het kopen van scharrelkip proberen ze die werkelijkheid te bezweren. Ze eten de illusie van vrijheid, natuurlijkheid en geluk om hun eigen gevoel onvrijheid en ongeluk te verminderen.

Behalve het instandhouden van een illusie van invloed of controle over de natuurlijke omgeving, heeft de groene bio-cultus ook de functie van een bijna eucharistische verering van het progressieve wereldbeeld waarin we richting een paradijselijk samenleving gaan waarin mens en dier vrij, blij en gelukkig zijn. Voelt u die voorsmaak ook al bij uw bio-kippetje en fair trade wijntje?

Een omgekeerde variant van dat fenomeen zie je bij een bedrijf als Monsanto. Dat bedrijf verkoopt uniforme, productieve, genetisch gemodificeerde groenterassen die resistent gemaakt zijn tegen hun eigen onkruidverdelger Round-up. Op de een of andere manier herinnert dit bedrijf ons aan een diepe realiteit van ons eigen bestaan. In essentie worden we allemaal steeds meer en dieper gemodificeerd tot uniforme productie-units die middels opvoeding en onderwijs resistent worden gemaakt tegen pesticide van de politiek correcte progressiviteit. Die politieke correctheid is bedoeld om daarna alle afwijkende vormen van menselijk leven en denken te vernietigen. De reden waarom een dergelijk bedrijf zo gehaat wordt is wellicht ook omdat het ons eigen bestaan zo aanschouwelijk voor ogen stelt.

Posted on 1 Comment

Duitse kiezers: Bevoegdheden EU terug naar lidstaten

Een meerderheid van de Duitse kiezers wil de EU op een aantal punten afslanken. Dat blijkt uit een peiling in opdracht van de denktanks Open Europe en Open Europe Berlin, uitgevoerd door YouGov Deutschland.

Op ten minste acht beleidsterreinen is een meerderheid van de Duitse kiezers voor minder Brusselse inmenging. De diverse beleidsterreinen werden apart van elkaar voorgelegd aan de geënquêteerden.

  • Zes op de tien was van mening dat nationale parlementen meer mogelijkheden moeten krijgen om EU-wetgeving te blokkeren, 25% was daar tegen;
  • 61% van de ondervraagden was van mening dat beslissingen over het regionale ontwikkelingsbeleid alleen door nationale politici genomen zouden moeten worden in plaats van op EU-niveau (24% was het daar deels of geheel mee oneens);
  • 58% was van mening dat landbouwsubsidies nationaal geregeld zouden moeten worden;
  • Zes op de tien vond dat beslissingen op het gebied van strafrecht, databescherming en arbeidsrecht door nationale politici genomen moeten worden en niet op EU-niveau (respectievelijk 26, 27 en 24% was het daarmee oneens).
  • Iets meer dan de helft (51%) is van mening dat beslissingen over immigratie binnen de EU op het niveau van de lidstaat genomen moeten worden (30% was het daarmee oneens).
  • Op het gebied van visserij, voedselstandaarden en klimaatverandering bleek een meerderheid van de ondervraagden voortzetting van de betrokkenheid van de EU te ondersteunen.

decentralisation2

Als de vraag naar afslanking van de EU in het algemeen werd gesteld, koos 41% voor een EU met minder bevoegdheden, 36% voor de status quo en slechts 23% voor meer bevoegdheden. 50% antwoordde met ja op de vraag of de nieuwe bondskanselier de pogingen van andere regeringsleiders om bevoegdheden van EU-niveau naar nationaal, regionaal of lokaal niveau te verplaatsen moet ondersteunen.

Uit de peiling bleek verder dat Duitsers, gevraagd naar 13 verschillende Duitse en Europese instellingen, het geringste vertrouwen hebben in de Europese Commissie en het Europees Parlement. Het Duitse grondwettelijk hof genoot het grootste vertrouwen (71%), het Europees Parlement en de Europese Commissie zijn de hekkensluiters met respectievelijk 33 en 30%. De Duitse regering en de bondsdag hebben daarentegen het vertrouwen van  resp. 44 en 45% van de kiezers. De Bundesbank heeft duidelijk aan vertrouwen ingeboet, evenveel kiezers (47%)  vertrouwen deze instelling als niet. De Europese Centrale Bank staat er met 38% nog slechter voor.

Duitse kiezers hebben weinig vertrouwen in het Europees Parlement.
Duitse kiezers hebben weinig vertrouwen in het Europees Parlement.

Mats Persson, directeur van de Brusselse denktank Open Europe over de uitkomst van de peiling:

“Hoewel Duitsland sterk aan Europa hangt, blijkt dat, als de vraag naar EU-bevoegdheden wordt teruggebracht tot specifieke beleidsterreinen, er brede steun is onder het Duitse publiek voor de terugkeer van bevoegdheden van Brussel naar de lidstaten. Dit versterkt de indruk dat er in diverse lidstaten op veel terreinen een toenemende voorkeur is voor minder Europa.”

Brexit?

“Een duidelijke meerderheid van de Duitsers is ook van mening dat een Brits vertrek uit de EU zeer schadelijk zou zijn voor Duitsland en de EU en wil dan ook dat de volgende bondskanselier er actief naar streeft het Verenigd Koninkrijk aan boord te houden, zelfs al wordt Frankrijk nog steeds als Duitslands belangrijkste bondgenoot in Europa gezien”, aldus Persson.

53% van de ondervraagden was van mening dat het niet in Duitsland economisch en politiek belang is als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat (30% was het daar niet mee eens). 57% zei dat het vertrekken van de Britten het prestige en de geloofwaardigheid van de EU schade zou berokkenen. 63% was van mening dat Duitsland en Engeland bondgenoten kunnen zijn in het hervormen van de EU, maar 50% was het er niet mee eens dat de Britten natuurlijker bondgenoten voor de Duitsers zouden zijn dan de Fransen. Gevraagd naar de belangrijkste bondgenoot van Duitsland in Europa, noemt 61% Frankrijk en slechts 19% het Verenigd Koninkrijk als eerste. François Hollande geniet onder de Duitsers met 26% echter minder vertrouwen dan David Cameron met 30%, 18% noemt Mark Rutte als meest betrouwbare leider.

Twee derde van de ondervraagden was het er mee eens dat ingrepen gericht op het stabiliseren van de Euro niet ten koste mogen gaan van de gemeenschappelijke markt of in het nadeel van lidstaten mogen zijn die de Euro niet hebben ingevoerd.

Het volledige onderzoek en een toelichting op de methodologie is hier te vinden: http://www.openeurope.org.uk/Article/Page/en/LIVE?id=13845&page=PressReleases

Posted on Leave a comment

Afrikanistiek en koloniale geschiedenis

Afrikanistiek, de studie betreffende het Afrikaanse continent, is jong. De vroegste studies die op schrift gesteld zijn en die vandaag als studiemateriaal gebruikt kunnen worden, dateren van 1880. De archeologische vondsten en overleveringen laten veel ruimte over voor vrije interpretatie. De grote leemten in studiestof maken dat deze discipline gemakkelijk door ideologische stromingen wordt opgeslokt. Aangezien in Zwart Afrika veelal schriftloze volkeren leefden, en er weinig of geen archeologische vondsten van gebruiksvoorwerpen of woningen te vinden zijn, maken de leemten daarom in verreweg de meeste studies plaats voor onwetenschappelijke beweringen. Deze beweringen, waar aan historische feiten voorbij wordt gegaan ten gunste van subjectieve interpretaties waarin de ‘goede’ en ‘slechte’ rollen in het verhaal van tevoren al worden vastgesteld, vindt men terug in het debat rondom de kolonisatie. « Kolonisatie » staat daarom gelijk aan uitbuiting, onrecht en slavernij.

Zo zou de oorsprong van de mensheid in Afrika liggen, de technische (en daarmee de economische) achterstand te wijten zijn aan de “Eerste Wereldlanden” die de bodemschatten leeggeroofd zouden hebben. De oorzaak van de bloederige stammenoorlogen zou bij de kolonisten liggen, die het land hebben afgepakt, de slavenhandel ontwikkeld en na de onafhankelijkheid grenzen hebben achtergelaten die niet overeenkomen met de etnische kaart van Afrika.

Oorspronkelijke bewoners van Afrika
Falilou Diallo schreef in 1987 wat de laatste decennia op de meeste scholen in ons land wordt aangenomen en onderwezen: “Alle wetenschappelijke studies bewijzen dat de eerste bewoners van Zuid-Afrika zwart waren. Sinds vele duizenden jaren bevolken Zuid-Afrikaanse negers, Australopithecus, zuidelijk Afrika.” (Le Soleil, 4 februari 1987)

De wetenschap die uitgaat van de evolutietheorie geeft echter aan dat de Australopithecus leefde in een tijd dat de rassenvorming nog niet was begonnen (deze zou pas tegen 100.000 v. Chr. Begonnen zijn). Hoewel er veel verwantschappen aan te wijzen zijn tussen de Australopithecus en de Homo Erectus, die ook buiten Afrika is gevonden, heeft niemand tot nu toe kunnen bewijzen dat de Homo Erectus van de Australopithecus afstamt. De bewering van Falilou Diallo stuit op een ander probleem, namelijk door de oorspronkelijke afrikaan als zwarte voor te stellen.

Vijf- tot tienduizend jaar geleden werd Subsaharisch Afrika bevolkt door 4 dominerende rassen: de zwarte voorouders van de Bantoevolken in de omgeving van Nigeria en de Nijl-Sahariërs, tevens zwart van huidskleur, woonachtig in de streek rond Nubië. De twee andere volkeren zijn niet-negroïde en noemen wij Pygmeeën, die het gehele gebied van de Kongo bevolkten en de Khoisan, die heel Oost- en zuidelijk Afrika bevolkten. Door archeologische vondsten kennen wij de aanwezigheid van zwarte West-Afrikanen vanaf 15.000 v. Chr. Pas tegen 10.000 v. Chr. vinden wij ook sporen van deze bevolking in Nigeria.

De zwarte West-Afrikaanse en Nubische negerbevolking koloniseerde gaandeweg Oost- en zuidelijk Afrika waardoor de oorspronkelijke bewoners werden gedecimeerd of van hun oorspronkelijke leefomgeving werden beroofd en zich moesten terugtrekken in onherbergzame plaatsen zoals de Pygmeeën in de tropische wouden. Naast de Pygmeeën en Khoisan hebben enkele stammen zich in leven weten te houden in oost- en zuidelijk Afrika. De autochtone bewoners van Bambouk (Senegal/Mali) zijn in de negentiende eeuw door de Fulbe afgeslacht. De oudste bevolking van West-Afrika zijn de Bassari, die hun cultuur hebben weten te behouden, maar vanwege de gemengde huwelijken niet meer als autonoom ras worden onderscheiden van de Zwarten uit hun regio.De Toucouleur (Senegal/Mauritanië/Mali) danken hun overleving tevens aan de vermenging met de Peulen en bestaan als volk slechts sinds de tiende, elfde eeuw. Het is pas vanaf de vijftiende, zestiende eeuw dat een gevestigde, georganiseerde cultuur van zwarte volkeren in West-Afrika en elders ontstaat.

In Zuid-Afrika bestaat tot vandaag de dag een etnische groep, die door de blanke kolonisten “Hottentotten” werden genoemd en vandaag bekend staan als de San (Bosjesmannen) en de Khoi. Oorspronkelijk houden deze volken geen verband met de zwarte bevolking die rond de zestiende eeuw in Zuid-Afrika aankwam. Deze oorspronkelijke bewoners kozen soms de kant van de blanke boeren, soms die van de zwarte overheersers, met als resultaat dat velen in de gevechten tussen blanke en zwarte kolonisten sneuvelden. Vandaag leven er nog slechts enkele duizenden San.

Oorzaken van de Afrikaanse achterstand
De droogte in noordelijk Afrika begon ongeveer twaalf eeuwen geleden en bracht de Sahara tot stand. Hiermee ontstond een klimaatbreuk en een culturele grens in Afrika: ten noorden van de Sahara ontwikkelde zich een rijke beschaving die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de rijke cultuur van het Middellandse Zeegebied. Ten zuiden van de Sahara raakte Afrika geïsoleerd, vergeten en zelfs onbekend voor de rest van de wereld, tot de mosliminvasie enerzijds en de kolonisatie anderzijds. Ten zuiden van het Marokkaanse Mogador heeft de archeologie nog nooit iets gevonden waaruit een invloed van het Middellandse zeegebied blijkt. Slechts de Nijlstreek, de Rode Zee en de Oost-Afrikaanse kuststreek waren reeds in de vijftiende eeuw v. Chr. bekend. Het is juist via deze streek dat de zwarten, rond het begin van onze jaartelling naar zuidelijk Afrika trokken. De oude Grieken en de Romeinen kenden het bestaan van zwarten. Deze waren echter afkomstig van de Nijlstreek Nubië.

De enige nijverheid die men buiten Noord-Afrika met de opkomst van de Islam kan ontdekken zijn de handelssteden zoals Essouk (Tadmakka) en Audoghast, die gesticht waren door (blanke) Berbers, die zwarten aanstelden voor het bestuur. Resultaat van dit isolement en klimaat is naast een culturele achterstand vooral een hopeloze achterstand in de basisbehoeften. Subsaharisch Afrika moest tot de kolonisatie wachten om het gebruik van vee voor landbouw, het wiel en de katrol te leren. Rond het begin van onze jaartelling was de primitieve landbouw in tweederde van subsaharisch Afrika onbekend. Landbouw in Afrika bleef tot die tijd beperkt tot Egypte, het huidige Libië en de noordelijke Sahara. De gewassen die daar werden verbouwd waren niet opgewassen tegen het subsaharische klimaat. Rond 2000 v. Chr. begon men in West-Afrika met het verbouwen van eigen producten. Tot die tijd voedde men zich door verzamelen en kleinschalige veehouderij.

IJzertijd in Afrika
De koper- en bronstijd zijn aan Afrika voorbij gegaan. De steentijd werd opgevolgd door de ijzertijd, doordat Egypte rond de zevende eeuw v. Chr., Axoum (Ethiopië) rond de eerste eeuw v. Chr. en Carthago rond 800 v. Chr. ijzerwerktuigen in omloop brachten. In de streek rondom het Victoriameer begon de ijzertijd tegen 300 v. Chr, in Midden-Afrika tussen 300 en 500 na Chr. en in zuidelijk Afrika tussen 500 en 1100 na Chr.

Rond 2000 v. Chr. trokken zwarte Bantoestammen richting het westen en verbreidden zo de zwarte bevolking over het grootste deel van het continent. Hun kennis van landbouw en metallurgie maakten dat zij een grote voorsprong hadden op de autochtone bevolking van Oost- en zuidelijk Afrika en een dominante positie konden innemen. De trek naar het zuiden van de Bantoe moet niet vroeger dan de tweede eeuw v. Chr. hebben plaatsgevonden.

Khoisanmannen op jacht in Angola.

Lange tijd werd zonder bewijs aangenomen dat de ijzertijd dankzij de Bantoes het licht zag in Afrika. Velen blijven vasthouden aan deze theorie die wetenschappelijk gewoonweg niet hard te maken is en zelfs tegenstrijdig is met de gegevens die nu voorhanden zijn. Men nam de ontwikkeling van landbouw en metallurgie (tussen 500 en 1100 in zuidelijk Afrika) als bewijs van aanwezigheid van Bantoevolkeren en gaf daarmee aan dat de Bantoevolkeren lang voor de komst van de blanken Zuid-Afrika bevolkten. Het enige dat wij met zekerheid over de bevolking van Zuid-Afrika kunnen zeggen is dat er mensen boven de Oranjerivier hebben geleefd vanaf de ijzertijd (vierde, vijfde eeuw) en dat de Nederlandse kolonisten zich in de Kaapprovincie vestigden vanaf 1652. Archeologisch onderzoek wijst echter uit dat er in Zuid-Afrika twee “ijzertijden” hebben plaatsgevonden. De tweede, die rond de twaalfde eeuw ontstaat, gaat samen met nieuwe smeedtechnieken en houdt verband met landbouw. Naar alle waarschijnlijkheid is deze Tweede IJzertijd aan de komst van Bantoevolken toe te schrijven. Deze twee periodes bleven echter beperkt tot het oostelijk deel van Zuid-Afrika, ten oosten van de Visrivier en ten noorden van de Oranjerivier. Aan de rest van Zuid-Afrika is die ijzertijd voorbij gegaan. Deze Tweede IJzertijd duurt ongeveer zes eeuwen. De huizen die in die periode werden gebouwd waren van gedroogde modder. Vanaf het einde van de zestiende eeuw begon men stenen huizen te bouwen. De zestiende en de zeventiende eeuw zijn essentieel voor de geschiedenis van zuidelijk Afrika, omdat de volken rond die tijd zich in rijkjes en stammen met hiërarchie beginnen te organiseren.

Slavenhandel
Om de slavernij in Afrika te kunnen begrijpen is het nodig het ontstaan hiervan in herinnering te brengen. Terwijl de slavenhandel ontstond na de komst van de moslim- en Europese kolonisten wijst alles er op dat deze op suggestie van de Afrikaners zelf is ontstaan.

Nooit hebben de Westerlingen vrije Afrikanen gevangen genomen met het oog op de slavenhandel. Van oudsher werden de overwonnen vijanden tijdens de stammenoorlogen door de Afrikaners zelf in slavernij weggevoerd. Het koninkrijk Dahomey jaagde zo in het binnenland actief op mensen die zij als slaven konden verkopen. Koning Tegbessou leverde zo in 1750 9000 slaven per jaar, hetgeen hem meer opleverde dan de scheepsreders van Liverpool of Nantes. Voor de Europeanen was het tot 1795 verboden zich buiten het kustgebied te begeven. Zo had « vrijheidsstrijder » Samory Toeré een grootschalig slavennetwerk opgezet.

Vanaf de dertiende eeuw waren de moslims voornamelijk geïnteresseerd in vrouwen en jonge jongens. In de loop van de negentiende eeuw trachtten de Engelse kolonisten de slavenhandel in Oost-Afrika, die voornamelijk in handen was van Arabieren, door middel van het Verdrag van Hamerton, drastisch te verminderen. Tot afschaffing werd éénzijdig, namelijk van Europees-Amerikaanse zijde, besloten, zonder de mening van de Afrikanen of de Arabieren te raadplegen. Arabische karavanen met slaven waren in Libië tot 1929 bekend. Mauritanië heeft de slavernij in de twintigste eeuw vier maal moeten verbieden. In Soedan was het de kolonisatie die een eind maakte aan de slavenhandel. Met de onafhankelijkheid bloeide deze echter weer op.

In Soedan komt ook tegenwoordig nog slavernij voor.

Toen de slavenhandel werd verboden, zagen de Westerse mogendheden geen belang meer in verdere contacten met subsaharisch Afrika. Deze werd aan het begin van de 19e eeuw zelfs als een blok aan het been gezien, die de economie in het thuisland belemmerde. Dat Europa zich niet geheel terugtrok, was om humanitaire redenen: het Britse Lagerhuis verbood in 1807 de slavenhandel en in 1833 de slavernij als zodanig en stuurde schepen die illegale slavenhandel onderschepten.

Deze andere kant van de kolonisatie wordt door Derde Wereldideologen maar al te graag verzwegen. Hun beweringen gaan echter nog verder. Zo zou de slavenhandel één van de oorzaken zijn van de honger in Afrika. Het verdwijnen van de nodige mankracht zou de mislukking in de landbouw verklaren. De feiten spreken deze bewering echter zonder meer tegen. De komst van de Portugese kolonisten brachten juist rijke, snelgroeiende producten met zich mee, die de arme gewassen overbodig maakten en de lokale bevolking tot voeding kon strekken.

De onderverdeling van koloniaal Afrika vond echter pas tussen 1885 en 1900 plaats en duurde tot de onafhankelijkheid van deze landen, zestig of zeventig jaar later. Tot het einde van de 19e eeuw hadden de Westerse mogendheden geen enkele hand in de Afrikaanse landen zelf, maar bleef hun werkveld beperkt tot enkele kuststeden die de handel met de Afrikaanse volkeren mogelijk maakte.

Kolonisatie als Verlichtingsideaal
Onder de verschillende kolonisatiemethoden neemt de Franse een bijzondere plaats in. De Engelse kolonisatie ging doorgaans uit van segregatie. En terwijl de Portugezen mestizaje (vermenging van Portugezen en inboorlingen, red.) invoerden, gingen de Fransen uit van een Verlichtingsideaal. Slechts enkele jaren na de Franse Revolutie zagen veel Fransen het kolonialisme als opdracht om de primitieve volkeren te beschaven. Frankrijk had geen enkel economisch belang bij het koloniseren: slavernij was afgeschaft en rietsuiker was inmiddels vervangen door suikerbieten die op eigen bodem werden verbouwd.

Jules Ferry, de oprichter van het openbaar onderwijs in Frankrijk, verklaarde openlijk aan Jean Jaurès dat zijn politieke doeleinde was: een « mensheid zonder God en koning » op te bouwen. Tegen de koningsgezinde partijen van het parlement en Clémenceau, die waarschuwde dat het kolonialisme tot verarming van zowel Frankrijk als Afrika zou leiden, zette Jules Ferry die minister-president werd, de kolonisatiepolitiek op touw. « Frankrijk, het Vaderland van de Rechten van de Mens, moest de kruistocht voor de vrijheid van de primitieve volkeren aanvoeren ».

In een taalgebruik dat in zijn tijd ontvankelijk werd gezien verklaarde Jules Ferry in 28 juli 1885 : « De superieure rassen hebben rechten ten aanzien van de inferieure rassen maar ook een plicht: om deze te beschaven. De Spanjaarden hebben gefaald door de slavenhandel in Centraal-Amerika in te voeren. Het superieure ras verovert niet voor eigenbelang, maar om de zwakke te beschaven en tot haar niveau op te voeden. »

Leon Blum, de linkse politicus van het Front Populaire verklaarde: « De superieure rassen hebben het recht en de plicht om de rassen die hun niveau nog niet hebben bereikt tot de vooruitgang te roepen aan de hand van wetenschap en industrie. » Ook Emile Zola, altijd begaan met de arbeiders, verklaarde ten opzichte van Algerije dat dit land toebehoort aan hen die er werk van maken.

Albert Bayet, voorzitter van de Liga van Mensenrechten, verklaarde in 1931 dat de kolonisatie rechtvaardig is omdat deze de boodschap van de « illustere voorouders van 1789 » met zich meedraagt. « Rechten van de mens te doen kennen is geen imperialisme, maar een broederlijke taak. »

Victor Schoelcher, vermaarde abolitionist schonk de medaille van de « Société anti-esclavagiste » aan generaal Galliéni, die met harde hand de oude cultuur van Madagascar met wortel en tak uitroeide, maar de slavernij afschafte.

De tegenstanders van dit ideaal vond men in de eerste plaats onder de koningsgezinde partijen maar ook bij de republikeinse nationalisten Maurice Barrès en Paul Deroulède. Zij zagen het verlies van Elzas en Lotharingen als belangrijker en het koloniseren, zeker als verlichtingsideaal, als een kostbare verspilling die de investering niet waard was.Rond 1890 kwam aan dit tegengeluid een einde, toen kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders zich over de slavernijproblematiek gingen buigen. Mgr. Lavigerie verklaarde in 1888, dat het kolonialisme noodzakelijk was om de slavenhandel, die op dit moment hele volkeren dreigde te vernietigen, een halt toe te roepen. Vanaf dit moment steunden ook de kerk en conservatieve krachten de kolonisatie.

Het is verleidelijk om in deze houding een invloed van het Eerste Vaticaans Concilie te zien. Door de onfeilbaarheid van de Paus uit te roepen werd de universaliteit van de jurisdictie van Rome en daarmee van haar boodschap benadrukt. Het Patriarchaat van Alexandrië, onder wie het Afrikaanse werelddeel sinds de eerste eeuw viel, heeft zich nooit in de Afrikaanse stammenproblematiek willen mengen, ondanks hun aanwezigheid in Oost-Afrika, waar de meeste slaven vandaan kwamen. Het verklaart echter niet het belangrijke aandeel dat de protestanten hebben gehad in de koloniale geschiedenis, die doorgaans meer van privé-initiatieven uitgingen. Het resultaat van de religieuze inmenging in de Afrikaanse culturen is op zuiver politiek vlak desastreus te noemen: Burundi, voor 90% christelijk, kent sinds 1972 meer dan 2 miljoen doden. Landen waarin de christenen in de meerderheid zijn: Rwanda, Oeganda, Kongo, Liberia, Sierra Leone, de Ivoorkust, zijn tonelen waar christenen elkaar onderling uitmoorden. De oppervlakkige kerstening van deze volkeren heeft de etnische verschillen niet weten te overbruggen.

Balans
Voor de balans die Lugan opmaakt betreffende Afrika verwijzen wij de lezer naar zijn werken, waarin hij met veel feiten- en vakkennis de volgende stellingen onderbouwt: zo zouden de westerse landen meer kwijt dan rijk geweest zijn aan de Afrikaanse kolonies. De westerse investeringen in infrastructuur, vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw, zijn kolossaal. Terwijl slechts enkelen zich hebben weten te verrijken in deze korte tijd, heeft het aan de westerse landen vooral geld gekost.

De kolonisatie had een eind gemaakt aan vele stammenoorlogen, epidemieën, slavernij en zelfvoorzienende landbouw mogelijk gemaakt. Bij de onafhankelijkheid welden sommige van deze rampzalige gebeurtenissen weer op, maar de nataliteit is daardoor explosief toegenomen. De onafhankelijkheid heeft de verstedelijking tevens verregaand doorgezet en de ontwikkelingshulp geeft het Afrikaanse achterland geen kans om zelfvoorzienende landbouw weer op te pakken.

Bronnen:
Bernard Lugan:

  • Afrique, l’histoire à l’endroit, Perrin, 1989
  • Afrique, de la colonisation philantropique à la reconolisation humanitaire, Bartillat, 1995
  • Pour en finir avec la colonisation, Editions du Rocher, 2006