Posted on

Ingezonden: Van een morele sokkel vallen

Een ingezonden vanuit België, door Sidney Borkowski.

Hoe een golf van protest kon overwaaien vanuit de VS, maar in België een andere wending kon nemen, is best interessant. De dood van George Floyd bracht in de VS een golf van protest mee, die ook in West-Europa door velen werd gesteund. Het protest had twee pilaren, namelijk het politiegeweld en het racisme verhaal. Nu ga ik me als West-Europeaan niet wagen aan uitspraken over de beleving in de VS. Het protest had hier bij de publieke opinie een zekere steun. Het politiegeweld is in de VS al langer een structureel probleem en het anti-racisme protest werd gezien als een protest tegen de grote boeman in de media: Trump. Je zag hier dan op sociale media ook veel steunbetuigingen, gedreven door de pijnlijke beelden over de dood van George Floyd. Voor de Black lives matter beweging en aanverwanten, maar eveneens voor vele politieke partijen uit het centrum konden zich voorbereiden voor een gezamenlijke campagne. Daar liep het volledig mis, voor België was zondag 7 juni een game in het verhaal. De steun voor de protesten sloegen om in een aversie.

Nu zou je dit kunnen verwijten aan de keuze voor een massabetoging van 10.000 mensen in Brussel na maandenlange lockdown. Dit zal er voor een groot stuk mee te maken hebben, evenals met de rellen na de betoging die de moraliteit volledig onderuit halen. Toch liggen de oorzaak van aversie tegen de protesten nog dieper en waren ze voorspelbaar. Eerst en vooral staat het verhaal rond anti-racisme al veel te lang synoniem voor het ontwijken van maatschappelijke problemen. Telkens weer wanneer een debat over migratie en integratie nodig is, komen de linkse en centrumpartijen af met het racisme-schild om elke argument bij voorbaat af te weren. Het zodanig veelvuldig gebruik van het woord racisme maakt dat het hoe langer hoe meer een hol begrip is geworden, waarbij de modale man of vrouw denkt: “zijn ze daar weer?”. Dit is misschien niet terecht, want er is zeker nog racisme. Maar het is door het te pas en onpas te gebruiken als politieke dooddoener bij gebrek aan argumenten dat de lading leeg is geworden.

Een tweede pilaar van het protest was het politiegeweld in de VS. Laat het nu net zijn dat we hier in West-Europa meer geweld tegen politie zien die onze overheid machteloos doet toekijken hoe verschillende wijken no-go zones worden. Slechts enkele weken geleden moesten onze politie nog gaan lopen na een zoveelste incident met “jongeren” in Anderlecht, en het was geen faits-divers. Combineer dit met een falend en laks justitiebeleid, en we beseffen dat het geen structureel probleem is van racisme zoals Black Lives Matter graag pretendeert. De twee pilaren van het protest in de VS gaan hier niet op.

Bijkomend heb je nog de frustratie bij de bevolking over het democratische deficit van onze politiek. Na de verkiezingen was men er dezelfde avond al over eens dat er geen sprake was te praten met de winnaar van de verkiezingen. De kiezer kon enkel een ‘jaja, het is goed’ aanhoren, om dan te zien dat een minderheidsregering hun beleid al een jaar verder zet. Na een serieuze gezondheidscrisis en vlak voor een economische afgrond is men nog geen stap verder en kunnen deze kiezers enkel een grommend “nooit” horen als ze willen gehoord worden. Van 2019 kon trouwens een les worden getrokken. In het voorjaar van 2019 werd een nooit geziene Europese campagne op gang getrokken, met een miljoenen budget. De klimaatverandering moest en zou de agenda zijn van de verkiezingen. Hoewel er zeker genoeg mediasteun was, nogal zacht uitgedrukt, en dit breed werd gedragen door alle ‘fatsoenlijke’ politieke partijen die wekelijks stonden te applaudisseren voor spijbelende pubers, zette dit zich niet door tijdens de verkiezingen. De peilingen werden (bewust?) overschat, en het resultaat viel tegen. Kristof Calvo is nog steeds niet dezelfde meer, en Anuna is naar de achtergrond verplaatst, veilig bij de medewerkers van Groen, zoals verwacht.

Ditzelfde fenomeen zagen we ook nu terugkomen. De media gaven een wekenlang voorspel op de apotheose van de protesten en de ‘fatsoenlijke’ partijen wisten hun voorstellen voor meer positieve discriminatie, nog meer anti-discriminatie en hun gesponsorde Facebook advertenties klaar te houden. Alsof men nog niet had geleerd dat zo’n campagne wel eens een averechts effect kan hebben… Neen, de Vlaming of Nederlander heeft geen racistische genen in zich. Neen, we willen geen symbolen van onze geschiedenis en onze cultuur opgeven voor een kleine luidruchtige minderheid. En neen, we willen niet dat onze politiediensten zelf moet gaan lopen in onze grootsteden, en we weten al lang dat het niet zomaar gaat om “jongeren”.

Dat de dood van George Floyd zo wordt misbruikt om ons een identiteitspolitiek door de strot te rammen, zal door velen in Vlaanderen niet worden geaccepteerd. De politieke elite is de afgelopen jaren door de mand gevallen, al hebben ze dit zelf nog niet door. Het is niet zozeer het standbeeld van Leopold II dat van zijn sokkel ging. Neen: op zondag 7 juni viel ons eigen politieke establishment van haar morele sokkel.

Posted on

Na de overwinningen van radicaal-rechts, de overwinning van het morele gelijk*

De verkiezingen zijn zowel in Nederland (voor Provinciale Staten en Eerste Kamer), als in Vlaanderen en Wallonië weer achter de rug. De meerderheid heeft weer eventjes kunnen ‘meedoen’ met de besluitvorming en heeft zijn ongenoegen of steun kunnen uitspreken aan het beleid. In België en Nederland zijn er op z’n minst 3 democratieën die los van elkaar heel uiteenlopende tendensen weergeven, toch vallen er een aantal parallellen te trekken.

Vooral toch tussen Vlaanderen en Nederland. Hoewel ook in Wallonië een anti-stem werd gegeven, uitte dit zich vooral in een stem voor radicaal-links. In Vlaanderen en Nederland daarentegen naar rechts, richting Vlaams Belang en Forum voor Democratie. De voorspelde overwinningen van Groen waren niet zo groot als verwacht. Dit ondanks de gestuurde klimaatprotesten om de agenda van de verkiezingen te sturen. Het was zelfs niet genoeg om het verlies van de linkse en traditionele partijen te compenseren. Migratie en het sociaal-economische speelden een grotere rol dan het klimaat. En de kiezer zocht naar fundamentele en klare antwoorden, in plaats van het compromisbeleid van de zittende regeringen.

‘Luisteren naar het signaal van de kiezer’

De verkiezingsavond volgen is altijd wel leuk. Je weet nooit met welke redenering de verliezende politici hun huid proberen te redden. De winnende politici doen altijd een poging om zich zo slim mogelijk te positioneren naar onderhandelingen toe, of zelfs naar de volgende verkiezingen. Het is natuurlijk een eerste reflex om niet meteen de kiezer op z’n donder te geven. De eerste bezorgde uitspraken van de avonden zijn dan ook eerder: “we moeten luisteren naar het signaal van de kiezer”. Dat verandert snel na het bij elkaar komen van de partijbureaus in de grote ivoren torens van de politiek.

De golf van verontwaardiging was weer zeer groot in de periode na de verkiezingen. Tot slot mag de uitslag van de verkiezingen geen weerslag hebben op het beleid. In de dagen erna zitten de partijstrategen en beroepspolitici dan bij elkaar en plegen ze druk overleg met hun netwerk binnen de media en het middenveld. Na het signaal van de verkiezingen kijkt men naar de oorzaken.

Beïnvloeding

Er kwamen dan ook meteen onderzoeken naar het stemgedrag van deze toch wel vreemde kiezer. Al snel kwamen gelukkig toch wel enkele logische conclusies naar voren. Eerst en vooral was deze kiezer beïnvloed, was het niet door de Russen, dan wel door de sociale media-uitingen van de winnende politieke partijen. Tot slot kan de kiezer toch geen juiste mening erop nahouden, zonder de framing van gepolitiseerde nieuwsredacties als NOS of VRT?

Beter uitleggen

De tweede conclusie is dat de boodschap verkeerd is uitgelegd. Er is niets mis met het beleid van de regeringspartijen, hun vertegenwoordigers hebben het gewoon laten afweten in hun communicatie. Ook ideaal om dus een aantal voorzittersverkiezingen te organiseren om te veranderen van stijl en gezicht. Als er al mensen waren die het bijsturen van het beleid voorstelden, kon dit gelukkig zo snel mogelijk worden verdraaid tot een verandering van stijl en communicatie.

Domme, ongevoelige kiezers

Een derde conclusie, en toch wel de belangrijkste, is dat de kiezer van die radicaal-rechtse partijen laaggeschoold is, minder empathisch, … Wellicht stemmen ze nu allemaal op een rechtse partij wegens een trauma in hun jeugd en is de politieke rebelsheid te verklaren door een psychische aandoening. Althans, zo werden een aantal onderzoeken gelanceerd die dat moesten bewijzen. Zeg maar gerust dat de keuze van een bepaalde kiezer inferieur is aan die van de kiezers van de traditionele en vooral progressieve partijen. Die kiezer beseft eigenlijk ook niet goed welk leed hij met zijn stemgedrag heeft aangericht bij de mensen die daardoor gekwetst zijn!

Tv-sterren

Er werden gelukkig voor het vaderland zelfs enkele tv-sterretjes met een dipje in hun carrière gevonden die het morele geweten wisten aan te zwengelen. Berichten werden gestuurd en gepromoot via de sociale én mainstream media over hoe onverantwoord het wel niet was om op een rechtse partij te stemmen. De verwijzingen naar de jaren ’30 (nu bijna 100 jaar geleden) zijn weer een ideaal wapen om bijna elke discussie snel teniet te doen. Als men de Duitsers van 80 à 85 jaar geleden er niet bij kan halen, is het soms eens verstandig te verwijzen naar de Russen, als equivalent van de reductio at hitlerum. Per slot van rekening zijn Saoedi-Arabië, Qatar, Israël en de Verenigde Staten veel netter als bondgenoot. De bommen die zij laten vallen zijn met veel meer liefde gestuurd.

Morele verontwaardiging

De morele verontwaardiging zal ook de doorslag geven in de komende jaren. Per slot van rekening is dit toch de gemakkelijkste oplossing voor politici. In plaats van het politieke systeem te evalueren, kan men gewoon de mensen die kritiek hebben beschouwen als een besmette, vieze onderlaag van de bevolking. Dit zal hun zeker leren om de volgende keer op de ‘goede’ partijen te stemmen. Per slot van rekening zitten in die poules van partijen telkens partijen met  dezelfde inhoud maar met toch iedere keer een andere communicatietint.

De opgehitste massa kan zich vandaag lekker laten gaan tegenover de vogelvrij verklaarde politici. Dat kan variëren van sociale uitsluitingen, zoals de rage van gedeelde berichten om iedereen te vragen die zichzelf besmet heeft met het radicaal-rechtse virus zich onmiddellijk uit de comfortzone van de virtuele bubbel te verwijderen. In sommige gevallen gaat het natuurlijk over in het oproepen tot geweld. Dan gaat men als het echt niet anders kan, eventjes doen alsof men dit afkeurt en geeft men een korte berisping. Tot slot hangt deze strategie wel samen met moreel hoger te staan als het radicaal-rechts volkje dat durfde op een partij met een afwijkende mening te stemmen.

Schuldgevoel

Zo krijgen we natuurlijk de polarisatie waarop we hebben gewacht. De moreel in hun gelijkgestelde kiezers die, volgens gestuurde onderzoeken, toch bewijzen dat de kiezer van de progressieve partijen wel meer empathie heeft, een hoger diploma, gelukkiger is,… kortom de groep waarbij je toch liever wilt horen? Aan de andere kant staat die groep waarop terecht kan worden neergekeken. Laagopgeleid, egoïstisch en verzuurd. Het schuldgevoel dat er zo bij de mensen kan worden aangepraat zal hen misschien nog terugbrengen aan de juiste kant van de geschiedenis.

Dat is toch alvast een mooie overwinning op zulke verdomde verkiezingen waarin de kiezer niet heeft gestemd zoals men zou willen. Het ontslaat hen nog voor het eventueel bijsturen van regeerakkoorden van de plicht om rekening te houden met de zorgen van de kiezer. Laat staan dat men dus fundamenteel iets gaat veranderen aan de aanpak van de problemen en kernthema’s van de verkiezingen. Want tenslotte is men de morele overwinnaar na de verkiezingen.


* Voor alle duidelijkheid, dit opiniestuk werd deels sarcastisch geschreven.