Posted on

‘Duitse economie leed al 100 miljard euro schade door sancties tegen Rusland’

Sinds het instellen van de sancties tegen Rusland door het Westen in 2014 hebben al meer dan 1300 Duitse bedrijven Rusland verlaten. Dat meldde Wolfgang Büchele van de Ost-Ausschuss der Deutschen Wirtschaft.

Vijf jaar geleden waren nog 6.000 Duitse firma’s met Duits kapitaal op de Russische markt actief. Eind 2018 was hun aantal volgens Büchele echter geslonken tot 4700. Daarbij zijn de grotere spelers overigens gebleven.

Nieuwe Amerikaanse sancties

Geen van de bedrijven zou er normaliter belang bij hebben om de Russische markt te verlaten, aldus Büchele, maar omdat nieuwe Amerikaanse sancties dreigden, hebben de firma’s die Rusland verlieten het risico niet meer aangedurfd.

Schade Duitse economie

De voorzitter van het samenwerkingsverband becijferde de schade die de Duitse economie door de sancties tegen Rusland reeds geleden heeft op 100 miljard euro. Hij riep Duitse bedrijven op de samenwerking met Rusland ook in de toekomst voort te zetten.

Posted on

VS en Rusland zeggen INF-verdrag op, wapenwedloop dreigt

Nadat de VS afgelopen vrijdag aankondigden uit het INF-verdrag te stappen, heeft vandaag Rusland aangekondigd in dat geval hetzelfde te doen. Een nieuwe wapenwedloop lijkt hiermee onvermijdelijk. Rusland heeft inmiddels opdracht gegeven voor de eerste hypersonische raket voor de middellange afstand. 

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, verklaarde vrijdag op een persconferentie:

“Ruslands overtredingen [van het INF-verdrag] zorgen ervoor dat miljoenen Amerikanen en Europeanen een groter risico lopen. Het is erop gericht om de VS militair te benadelen en het ondergraaft ons handelen om bilaterale relaties in een betere richting te doen bewegen. Het is onze plicht om dienovereenkomstig te handelen. Als een verdrag zo onbeschaamd wordt genegeerd en onze veiligheid zo openlijk wordt bedreigd, moeten we handelen.”

Rusland ontkent schending

Rusland heeft steeds ontkend dat het het INF-verdrag zou overtreden. De beide verdragspartners konden het de afgelopen tijd echter niet eens worden over de nodige stappen om het verdrag overeind te houden. Zo eisten de VS van Rusland de vernietiging van alle raketten die het INF-verdrag zouden overtreden. Van Russische zijde wordt echter ontkend dat de bewuste raketten het bereik hebben dat de Amerikanen er aan toeschrijven.

NAVO steunt VS

De NAVO steunt de beslissing van de VS om het INF verdrag op te zeggen. Zo schreef Jens Stoltenberg op Twitter:

Pompeo en Stoltenberg doelen in hun uitspraken op de ontwikkeling van de 9M729-raket door Rusland. Volgens de VS en de NAVO zou deze raket een bereik hebben dat wordt verboden door het INF-verdrag. In de afgelopen maanden zou het aantal bataljons uitgerust met deze raketten zijn verhoogd van drie naar vier. Hoewel veel informatie over de 9M729 afkomstig is uit militaire bronnen van westerse overheden, is het goed mogelijk dat de 9M729-raket de aangewezen capaciteiten heeft. In ieder geval is duidelijk dat Rusland in staat is om dergelijke wapens te produceren sinds het afvuren van de Kalibr-M-raketten door de Russische Kaspische Zee-vloot.

Rusland stapt ook uit INF-verdrag

De dag erop kwam het Russische antwoord op het opzeggen van het INF-verdrag door de VS bij monde van president Poetin. Bij een uitgezonden zitting van de Russische president Poetin met de minister van Defensie Sjoigoe en minister van Buitenlandse zaken Lavrov, verklaarde Poetin:

“Onze reactie zal identiek zijn. De Amerikaanse partners hebben aangekondigd hun deelname aan het verdrag op te schorten: Wij zullen ook uit het verdrag stappen.”

De Russische president droeg tevens het ministerie van Defensie op een hypersonische, vanaf de grond afgevuurde raket voor de middellange afstand te ontwikkelen.

Dat Rusland in staat is om dergelijke wapens te produceren is waarschijnlijk. De eerdergenoemde vanaf de zee afgevuurde Kalibr-M raketten zijn in staat dergelijke afstanden af te leggen. Ook heeft Rusland met de presentatie van de hypersonische Kanzjal-raket aangetoond dat het ook hypersonische wapens kan produceren. Dit overigens waarschijnlijk als eerste land ter wereld.

‘VS al sinds 1999 in overtreding’

Tijdens de zitting stelde minister Lavrov dat de VS al sinds 1999 het INF-verdrag overtreedt door het gebruik van drones, die Rusland ook als een soort raket beschouwt.  Deze kunnen de 500-kilometergrens van het verdrag overschrijden. Verder wees Lavrov op het in Roemenië gestationeerde Aegis-ashore systeem.

Het Aegis-ashore systeem is reeds lang een doorn in het oog voor Moskou. Dit anti-ballistisch-raketsysteem  (ABM-systeem) is oorspronkelijk in Oost-Europa gestationeerd om, volgens de VS, te beschermen tegen een raketaanval uit Iran. Moskou wees er al eerder op dat het plaatsen van een ABM-systeem het MAD-principe ondergraaft en daardoor kan leiden tot een nieuwe wapenwedloop.

“In 2014 begonnen de VS met het inzetten van lanceerplatforms voor ABM-systemen, de Mk41-lanceerplatforms, die kunnen worden gebruikt – zonder het maken van veranderingen (aan het systeem) – om Tomahawk middellangeafstandsraketten af te vuren.”

Nederland en het INF-verdrag

Vanuit Nederland wordt door verschillende politieke partijen met afkeur gereageerd op de Amerikaanse en Russische beslissingen, waarbij de schuld veelal eenzijdig bij Rusland wordt gelegd.

Eind november vorig jaar stuurde minister van Defensie Bijleveld de Tweede Kamer een brief over de Russische 9M729-raket. Volgens de minister beschikte Nederland over bewijs dat de raket inderdaad het INF-verdrag zou schenden. Zo’n twee weken hierna kwam de regering met een nationaal plan voor de NAVO. Hierin werd gemeld dat Nederland wil inzetten op het ontwikkelen van een eigen ABM-systeem door het aanschaffen van nieuwe radarsystemen voor de ‘Zeven Provinciën’-klasse-fregatten en het aanschaffen van SM-3-raketten.

Russische bommenwerpers in Venezuela

Nadat eerder deze maand al duidelijk was geworden dat de VS uit het INF-verdrag zouden stappen, kondigde Rusland aan strategische lange-afstandsbommenwerpers te stationeren in Venezuela. Deze supersonische Tu-160-bommenwerpers, die uitgerust kunnen worden met nucleaire wapens, zijn zo vlak bij de Amerikaanse zuidkust gestationeerd. De stationering van de bommenwerpers in Venezuela werd door de Russische luchtmacht direct in verband gebracht met de dreigende opzegging van het INF-verdrag door de VS.

Posted on 1 Comment

“Over Rusland is maar één standpunt toegestaan”

Nederland behoort tot de meest Russofobe landen ter wereld. Voor diplomaat Vladimir Naydenov is het een raadsel hoe het zover heeft kunnen komen. “De contacten tussen Nederland en Rusland waren prachtig.”

diplomatieke carrière 
1977- 1978 stagiair Russische ambassade Den Haag
1978 eindexamen Hogeschool internationale betrekkingen
1978-1982 Russisch consulaat Antwerpen. Eerste medewerker
1982- 1987 Benelux-desk Russische Ministerie BuZa
1987- 1990 medewerker Russische ambassade Den Haag
1990 – 1992 cultureel- en persattaché Russische ambassade Den Haag
1992 – 1995 hoofd Benelux-desk Russische ministerie BuZa
1995 – 2000 ambassaderaad politieke afdeling Russische ambassade Den Haag
2000 – 2001 In Moskou
2001 – 2006 cultureel attaché Russische ambassade Berlijn
2006 – 2010 In Moskou
2010 – 2019 ambassaderaad, hoofd politieke afdeling Russische ambassade Den Haag

Vladimir Naydenov is de éminence grise van de Russische ambassade in Den Haag. In 1977 ging hij daar als stagiair aan de slag. Sindsdien woonde en werkte hij afwisselend in voornamelijk Den Haag en Moskou. Hij zag liefst vijf Nederlandse premiers voorbijkomen: van Dries van Agt tot en met Mark Rutte. Hij ontmoette ze allemaal. In zijn functie van tolk begeleidde Naydenov vele delegaties van Nederlandse en Russische politici, zakenmensen, kunstenaars en anderen.

Sinds 2010 staat hij aan het hoofd van de politieke afdeling van de ambassade. Hij volgt in die functie de Nederlandse buitenlandpolitiek op de voet. Zowel door het bijwonen van debatten in de Tweede Kamer, als door de Nederlandse kranten te spellen en contacten te onderhouden met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Met lede ogen heeft Naydenov zien gebeuren hoe er “in korte tijd weinig overbleef van de uitstekende vriendschapsrelatie die Nederland en Rusland in de jaren negentig met elkaar hadden ontwikkeld.” Met als voorlopig dieptepunt: “Minister Bijleveld van Defensie die zegt dat Nederland in oorlog is met Rusland.”

Een gesprek met Vladimir Naydenov over onder meer de bijdrage die Nederland begin jaren tachtig leverde aan de ontspanning met de Sovjet-Unie, het rampzalig verlopen Nederland-Ruslandjaar 2013, de afwikkeling van de ramp met MH17, Russische bommenwerpers die de Noordzeekust frequenteren, de uitzetting van Russen die gepoogd zouden hebben de OPCW in Den Haag te hacken, de volgzaamheid van Nederlandse journalisten – en last but not least de dreigende terugkeer van de discussie over plaatsing van Amerikaanse kruisraketten op Nederlands grondgebied.

In 1989 liepen er militairen van de Sovjet-Unie mee in de Nijmeegse Vierdaagse. In 1990 zei u daarover in een interview met Elsevier: “Als iemand mij vijf jaar geleden had verteld dat er Russische militairen naar een NAVO-land zouden komen en daar met Amerikaanse militairen in hetzelfde kampement zouden logeren, dan had ik dat niet geloofd.” Wat had u zich vijf jaar geleden niet voor kunnen stellen wat er nu gebeurt?

Dat Russische militairen niet meer meelopen in de Vierdaagse, omdat zij niet meer welkom zijn hier. Voor de gebeurtenissen in Oekraïne in 2014 liepen jaarlijks militairen mee uit Pskov, een zusterstad van Nijmegen. Ik had mij in het algemeen niet kunnen voorstellen dat er in zo’n korte tijd zo weinig zou overblijven van de vriendschapsrelatie die Nederland en Rusland in de jaren negentig met elkaar hadden ontwikkeld. De contacten tussen Nederland en Rusland waren prachtig.

Hoe ontwikkelde zich die vriendschapsrelatie?

In 1981, toen de spanningen groot waren tussen de Sovjet-Unie en het Westen, is er een Nederlandse delegatie van de Tweede Kamer naar Moskou gegaan. Ook Ruud Lubbers, die later premier werd en het afgelopen jaar helaas is overleden, maakte deel uit van die delegatie. De parlementariërs brachten een enorme stapel foto’s mee van de demonstratie op het Museumplein in Amsterdam tegen de komst van Amerikaanse kruisraketten. Ze presenteerde die foto’s aan Andrey Gromyko, de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken. Ik was daarbij als tolk aanwezig en ik kreeg als relatiegeschenk een stropdas. Die was helemaal blauw, met een witte afbeelding van de Ridderzaal. Het bleek een traditie te zijn van delegaties van Tweede Kamerleden om stropdassen te schenken. Ik heb er sindsdien heel wat ontvangen. De das die ik vandaag draag is er één van.

De parlementaire delegaties van Nederland hebben in de jaren tachtig een enorme bijdrage geleverd aan de ontspanning, aan het einde van de Koude Oorlog, en aan de verbetering van de betrekkingen tussen onze landen.

In 1985 werd het begin van het einde ingeluid van de Sovjet-Unie met het aantreden van Michail Gorbatsjov als president.

Ik herinner mij als de dag van gisteren 21 november 1986. Dat was de dag dat premier Ruud Lubbers en zijn minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek in Moskou waren. Er was een belangrijke bespreking tussen Van den Broek en onze minister van Buitenlandse Zaken Edoeard Sjevardnadze over ontwapening, en dan vooral over het terugdringen van het aantal kernwapens. Die bespreking begon om 9 uur ’s ochtends en eindigde pas om half 2 ’s middags. Russische toponderhandelaren namen eraan deel. Daarom duurde het ook zo lang. Zij hebben Van den Broek zeer serieus genomen. Zij vonden dat hij met concrete voorstellen kwam, met compromissen die zowel voor de Sovjet-Unie als de Verenigde Staten aanvaardbaar waren. Toponderhandelaar Juli Kwizinski heeft gezegd: “Nederlanders zijn slimme mensen. Ze komen met goede suggesties voor hoe je problemen kunt oplossen.” Van de NAVO-landen heeft met name Nederland geprobeerd tot goede compromissen te komen. Nederland is een soort politieke katalysator geweest voor de totstandkoming van het INF-verdrag.

Het verbod op het gebruik van raketten voor de middellange afstand dat Michail Gorbatsjov en Ronald Reagan in 1987 overeenkwamen staat inmiddels op losse schroeven. Donald Trump heeft aangekondigd het INF-verdrag op te zeggen.

Wat nu gebeurt, kan ik mij nauwelijks voorstellen. En wat mij nog het meest verbaast is de opstelling van Nederland. Ik ging er van uit dat Nederlanders zouden protesteren tegen deze eenzijdige stap van Amerika. De Nederlandse politiek heeft nu gezegd: “Wij steunen de Amerikanen in de opzegging van het verdrag.” Ik vind dat onvoorstelbaar. Nederlandse politici zouden toch moeten weten met hoeveel moeite het verdrag tot stand is gekomen en welke rol ze er bij hebben gespeeld? Denk ook aan de demonstraties van Nederlanders begin jaren tachtig, tegen de plaatsing van kernraketten in Woensdrecht, de eindeloze discussies in de Tweede Kamer, en de daaropvolgende blijdschap in Nederland toen men hoorde dat het verdrag een feit was.

Er staan in de Nederlandse kranten soms berichten over Russische bommenwerpers die langs de Noordzeekust vliegen. Wat doen die daar?

Zij maken oefenvluchten. Zoals de NAVO-landen dat doen langs de Russische grens. Het zijn geen schendingen van het nationale luchtruim. Zij vliegen in de ruimte waarin dat is toegestaan. Tussen 1992 en 2011 waren er geen Russische oefenvluchten, maar de NAVO is in die periode wel doorgegaan met oefenvluchten langs de Russische grens. Toen wij in antwoord daarop de oefenvluchten hervatten, ontstond daarover in de pers veel verontwaardiging. Wij hebben toen tegen Nederland en andere NAVO-landen gezegd: “Laten we rond de tafel gaan zitten, en zien of we hierover een akkoord kunnen sluiten. Vooral ook om misverstanden te voorkomen.” Want de vluchten zijn op zichzelf niet gevaarlijk, alleen wel dat ze onverwacht komen. Maar de NAVO heeft gezegd: “Wij zijn niet geïnteresseerd in onderhandelingen daarover.”

U zegt: “De vluchten zijn op zichzelf niet gevaarlijk.” Maar het gaat hier wel om strategische bommenwerpers. Met of zonder bommen aan boord?

Dat weet niemand. Maar ik denk geen bommen. Daarvoor is de situatie nog niet gespannen genoeg. Wij hebben in Rusland ook genoeg middelen om af te weren. Men hoeft niet met kernbommen te vliegen. Dat heeft geen zin, en het is gevaarlijk.

Het Amerikaanse onderzoeksbureau Pew Research vroeg mensen in 25 landen naar hun mening over Rusland. Nederland kwam uit de bus als meest Russofobe land. Hoe verklaart u dit?

Het is de uitkomst van Amerikaans onderzoek. Ik baseer mijn idee daarover op de opinie van de Nederlanders met wie ik in contact sta.

De Nederlanders met wie u in contact staat zijn waarschijnlijk geen doorsnee Nederlanders.

Dat er negatief gedacht wordt over Rusland zal in elk geval kloppen voor Nederlandse politici, en ook voor de Nederlandse pers. De Nederlandse pers draagt het beleid uit van de Nederlandse overheid. Ik zie dat vooral bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), waar kennelijk maar één standpunt is toegestaan. Dat is toch geen vrije meningsuiting? Niet zo vreemd. De NPO is eigendom van de Nederlands staat. De vrijheid van pers bestaat niet. Nergens, Nederland niet uitgezonderd.

De commerciële zenders en kranten zijn niet in bezit van de Nederlandse overheid.

Ook daar zie je maar één standpunt over Rusland, dat van de overheid. En ook daarin verschilt Nederland niet van Rusland, want ook in Rusland laten journalisten  zich doorgaans leiden door de mainstream, al moet ik zeggen dat er in Rusland meer diversiteit bestaat dan in Nederland. In Russische talkshows zie je burgers uit tal van landen, Amerikanen, Britten, Oekraïners, Polen, Nederlanders, die daar het standpunt uitdragen van hun land. Op de Nederlandse televisie zie je nooit een Rus die de Russische visie uitdraagt. Nou ja, één keer onze ambassadeur, Alexander Shulgin, en één keer de tweede man van onze ambassade, Boris Zhilko.

Maar in elk geval beseft men in Rusland heel goed welke landen het slechtst over Rusland denken. De laatste jaren is Nederland bij die groep gekomen.

Hoe verklaart u dat in Nederland de opinie zo slecht is over Rusland?

Dat is voor mij een groot raadsel. Want vanaf eind jaren tachtig tot 2013 waren wij zeer goed bevriend. De betrekkingen waren perfect. Als ik met mijn Nederlandse gesprekspartners praat, dan zeggen zij: “Alles is begonnen in 2014, toen jullie de Krim annexeerden.” Maar dat is niet zo. De grote ommekeer kwam in 2013, tijdens het Nederland-Ruslandjaar. In dat jaar was er een aaneenschakeling van incidenten, niet in Rusland, maar hier in Nederland. Vooral rond de LHBT-campagne. Toen onze president Vladimir Poetin in april 2013 naar Nederland kwam, waren er enorme betogingen in Amsterdam, bij de Hermitage, het Scheepvaartmuseum.

U doelt op de betogingen tegen wat in Nederland genoemd wordt ‘de anti-homowetgeving’ in Rusland?

Van een anti-homowetgeving is absoluut geen sprake in Rusland. Er is een wetgeving, maar die is niet gericht tegen homo’s. U moet het in perspectief zien. In de jaren dat Rusland democratiseerde en er steeds meer openheid kwam, heeft de homobeweging zich enorm ontwikkeld. Moskou was, en is misschien nog steeds, de stad met de meeste homoclubs ter wereld. Niemand heeft die clubs gesloten. Er werd voor ons alleen een grens bereikt toen activisten naar lagere en middelbare scholen gingen om met kinderen te praten over homoseksualiteit. Dat wilden wij niet. Daar is die wetgeving voor bedoeld. Dat dat niet meer mogelijk is.

U denkt dus dat de LHBT-campagne in Nederland de betrekkingen tussen de landen heeft geschaad?

Om het Nederland-Ruslandjaar te vieren was er in zomer van 2013 een galaconcert georganiseerd op het Museumplein in Amsterdam. Dat dreigde mis te gaan omdat burgemeester Eberhard van der Laan toestemming had gegeven voor de organisatie van een protestmanifestatie van het COC op hetzelfde tijdstip, op dezelfde plek. Ik had niet de indruk dat dit van het COC uitging. Ik heb toen namelijk op de ambassade gesproken met vertegenwoordigers van het COC die contact met ons hadden opgenomen omdat ze zich zorgen maakten. Zij wilden voorkomen dat er confrontaties zouden ontstaan tussen de bezoekers van de twee evenementen. En natuurlijk wilden ook wij dat niet. Dat is uiteindelijk ook niet gebeurd. We hebben met het COC afgesproken dat zij eerst hun manifestatie zouden houden, en wij later zouden beginnen. Er zijn na afloop van de COC-manifestatie ook nog bezoekers van die manifestatie naar het Russische galaconcert gegaan. Niet om te demonstreren, maar om te kijken en te luisteren.

Het verliep dus vreedzaam, de twee evenementen op het Museumplein, maar u vermoedt dat er is aangestuurd op een confrontatie?

Ik ben er van overtuigd dat achter de mensen van het COC die geen confrontatie met ons wilden, iemand stond die wel een confrontatie wilde.

Wie kan dat geweest zijn? Burgemeester Van der Laan?

Ik weet het niet. Maar het is waar dat burgemeester Van der Laan toestemming heeft gegeven voor de organisatie van de beide evenementen op hetzelfde tijdstip en op dezelfde plek. Als onze ambassade en het COC niet samen geregeld hadden dat de evenementen na elkaar zouden plaatsvinden, dan had het goed mis kunnen lopen.

Heeft u het vermoeden dat er ook op andere momenten in het Nederland-Ruslandjaar is aangestuurd op confrontatie?

De problemen rond het Nederlandse Greenpeace-schip Arctic Sunrise.

Greenpeace probeerde een boorplatform van Gazprom te bezetten, als protest tegen de Russische oliewinning bij het Noordpoolgebied. U ziet dat als een provocatie?

Ik ben ervan overtuigd. Waarom heeft men uitgerekend in het Nederland-Ruslandjaar die actie georganiseerd?

Is Greenpeace ook niet in andere jaren actief geweest in de Russische wateren?

Absoluut niet.

Het kan toch ook toeval zijn geweest?

Misschien. Maar als ik al die toevalligheden bij elkaar optel, dan zie ik een bepaalde trend.

Het Nederland-Ruslandjaar begon met de dood van een Russische activist en asielzoeker in een Nederlandse cel, Aleksandr Dolmatov.

Dat was in januari. Hij pleegde zelfmoord in het detentiecentrum Rotterdam. Hoe heeft dat kunnen gebeuren?

Er is een Russische diplomaat door de Nederlandse politie opgepakt, omdat hij zijn kinderen zou mishandelen.

Dmitry Borodin was de tweede man van de ambassade, gevolmachtigd minister. Hij werkt nu in België. Hij is een vriend van mij. Ik ken hem heel goed, en ook zijn vrouw en kinderen. Het is volkomen idioot wat men hier over hem en zijn familie heeft beweerd.

Wat is er volgens u nog meer misgegaan in het Nederland-Ruslandjaar?

Er zijn LHBT-activisten naar Moermansk gegaan, om te proberen daar een manifestatie te organiseren. Wat hadden die mensen in Moermansk te zoeken? Waarom gingen ze niet naar Ankara, Turkije? Of naar Riaad, Saoedi-Arabië? Daar zijn echte schendingen van homorechten. En probeer daar ook maar eens te demonstreren.

U gelooft hoe dan ook niet in een ongelukkige samenloop van omstandigheden? U denkt dat geprobeerd is de feestelijkheden rond het Nederland-Ruslandjaar te verstoren?

Ik kan het mij bijna niet anders voorstellen. Ik stel mij de vraag: In de betrekkingen tussen Nederland en Rusland  loopt alles prima. Er zijn goede contacten op alle niveaus. Er zijn over en weer bezoeken, er wordt goed onderhandeld over diverse kwesties. Premier Rutte gaat naar Lubmin, een stadje in Duitsland, naar de opening van de gaspijpleiding Nord Stream 1, en voert daar vriendschappelijke gesprekken met Dmitri Medvedev, de toenmalige Russische president. En dan plotseling, in het Nederland-Ruslandjaar gebeuren al die dingen.

Als er is aangestuurd op een rampzalig Nederland-Ruslandjaar, wie kan daar dan belang bij hebben gehad?

Ik mag geen beschuldigingen uiten als ik geen bewijzen heb. Zeker niet aan het adres van onze Nederlandse vrienden. Maar kijk naar de Verenigde Staten. Aan het begin van de tweede termijn van Obama, in 2013, begint alles mis te gaan in de betrekkingen tussen Rusland en de Verenigde Staten. Is het toeval dat tegelijk hetzelfde gebeurde tussen Rusland en Nederland?

U noemde net de ontmoeting van Rutte en Medvedev bij de opening van Nord Stream 1 als voorbeeld van dingen die goedgingen in 2013. Was dat een willekeurig voorbeeld? We weten nu dat de Amerikanen fel gekant zijn tegen Nord Stream 2 en de aanvoer van Russisch gas naar Europa in het algemeen.

Er werd in de Verenigde Staten destijds geen campagne gevoerd tegen Nord Stream 1 zoals nu tegen Nord Stream 2.

U noemde het rampzalig verlopen vriendschapsjaar als verklaring voor de omslag in de publieke opinie over Rusland. Maar denkt u niet dat MH17 daar ook een grote rol in heeft gespeeld? Nederland wijst hiervoor al vier jaar met de vinger naar Rusland.

Natuurlijk. Maar MH17 kwam een jaar later, in 2014. De opinie over Rusland was toen al verslechterd.

Klopt mijn indruk dat de Russische ambassade zich erg op de vlakte heeft gehouden ten aanzien van MH17? Heeft de ambassade bijvoorbeeld ooit geprobeerd in contact te treden met nabestaanden van de slachtoffers?

We hebben geen contact gehad met nabestaanden. Ons heeft daarvoor nooit een verzoek bereikt.

Het afgelopen jaar protesteerde een aantal nabestaanden bij de ambassade. Toen is niemand van u even met die mensen gaan praten?

Als die mensen hadden gezegd dat ze een petitie wilden overhandigen of gevraagd hadden om een gesprek met de ambassadeur, dan waren we daar zeker op ingegaan. Maar ook hier geldt: ons heeft geen verzoek bereikt.

Eén van u had er ook even naartoe kunnen lopen.

Hoe kunnen wij daar onbekommerd naartoe lopen? MH17 is zo’n gevoelige kwestie. Je weet niet wat je aantreft. Je kunt niet in de ziel kijken van die mensen. Misschien willen ze wel helemaal geen Russen zien. Worden ze heel kwaad. Als van hun een teken was uitgegaan dat ze iemand van de ambassade wilden spreken, dan waren we er zeker heengegaan. En sowieso protesteerden ze voor de verkeerde ambassade. Wij zien onszelf niet als schuldig aan de ramp.

U erkent dat MH17 een grote rol speelt in de manier waarop Nederlanders naar Rusland kijken. Heeft de Russische ambassade nooit gedacht: Wij willen dat beeld corrigeren?

Ik zou niet weten welke actie wij daarop kunnen ondernemen. Als mensen vragen hebben over MH17, dan reageren we daar op. Meer kunnen wij niet doen. De rest laten wij over aan de mensen in Moskou die zich bezighouden met het onderzoek naar de ramp.

Vladimir Naydenov (foto: Eric van de Beek)

De Russische ambassade spreekt zich via Twitter wel uit over Nederlands-Russische kwesties. Maar dat gebeurt in het Engels. Dat is dan kennelijk niet om een Nederlands publiek te bereiken?

Ik lees geen Twitter-berichten van de ambassade.

Hoe zijn de contacten van uw ambassade met de pers? De Amerikaanse ambassade organiseert persreizen, ontvangt journalisten in de ambassadeurswoning, betaalt zelfs voor artikelen. U doet dat allemaal niet? U doet niks aan pr?

Wij kunnen aan de pers niet aanbieden wat de pers niet wil. Maar de pers is altijd welkom hier. Onze ambassadeur is een zeer open man. Als een krant hem vraagt voor een interview is hij altijd bereid. Wel op voorwaarde dat alles wat hij zegt ook gepubliceerd wordt. Dit om te voorkomen dat uitspraken van hem niet in een hele verkeerde context geplaatst worden, zoals een keer gebeurd is met een Nederlandse krant, waarvan ik de naam niet zal noemen.

Die voorwaarde stelt hij ook aan tv-ploegen?

Ja. Er mag niet geknipt worden in interviews met hem.

Dat zou misschien kunnen verklaren waarom we de Amerikaanse ambassadeur veel vaker zien op televisie en in de kranten dan de Russische ambassadeur.

De Amerikaanse ambassadeur is misschien vaker op televisie omdat hij zegt wat men in Nederland wil horen.

U vindt de Nederlandse pers bevooroordeeld?

Zie de selectieve manier waarop de Nederlandse pers heeft bericht over de jaarlijkse persconferentie van president Poetin van afgelopen maand.

Kranten hebben een beperkte ruimte. Die kunnen geen integrale verslagen plaatsen van persconferenties.

Poetin zei dingen die van groot belang zijn voor Nederland, maar daarover stond helemaal niets in de kranten.

Welke dingen van groot Nederlands belang zei Poetin die niet door de Nederlandse pers zijn opgepikt?

Over kruisraketten. Hij heeft gezegd dat men niet beseft hoe gevaarlijk de tijd is waarin wij leven. Mensen zijn gaan denken dat wat nu gebeurt een soort computerspelletje is. Poetin noemde als voorbeeld strategische raketten zonder kernkop die de Amerikanen in gebruik willen gaan nemen. Hij zei: “Hoe kunnen wij, als zo’n raket gelanceerd wordt vanuit een onderzeeër, tijdig vaststellen of die een nucleaire lading heeft of niet? We hebben maar een paar seconden om te bepalen hoe we daarop reageren.” Poetin waarschuwde dat de veiligheidsdrempel zo een stuk lager komt te liggen.

Hij doelde daarmee ook op wat u eerder aansneed in dit gesprek: de Amerikaanse opzegging van het INF-akkoord?

Ja. En dat raakt direct aan de veiligheid van Nederland en andere Europese landen. Want wat als het INF-verdrag in de prullenbak wordt gegooid? Dan gaan we terug naar de tijd waarin het de vraag was: “Waar in Europa zullen de Amerikaanse raketten voor de middellange afstand worden opgesteld?” En dan zal gedacht worden aan dezelfde landen als in de jaren tachtig: Duitsland, Nederland en België.

Nog even terug naar MH17: Nederland en Australië hebben Rusland aansprakelijk gesteld voor de ramp. Ze willen hierover onderhandelen met Rusland, maar afgelopen maand werd bekend dat Rusland daar niets voor voelt.

Wij hebben gezegd: “Wij zijn bereid om met Nederland rond de tafel te gaan, maar niet op basis van een aansprakelijkstelling aan het adres van Rusland.”

Het is zeker dat Oekraïne schuld heeft. Die heeft het luchtruim niet gesloten boven een oorlogsgebied. Toch stelt Nederland Oekraïne niet aansprakelijk.

En dus is het uitgesloten dat Nederland en Rusland nog met elkaar in onderhandeling zullen gaan over MH17?

[pullquote]Misschien verklap ik nu een staatsgeheim.[/pullquote]

Er ligt nu van Nederland een nieuw voorstel op tafel. De Nederlanders zijn inmiddels bereid een gesprek te voeren op basis van een open agenda. Dat is acceptabel voor ons. Misschien verklap ik nu een staatsgeheim, een Nederlands staatsgeheim, maar dit is wat ik gehoord heb.

Er kan nu dus ook gesproken worden over de Oekraïense schuld aan de ramp?

Dat neem ik aan ja. Met een open agenda is alles bespreekbaar.

Terugkerend naar het thema van dit interview, de steeds verder verslechterende Nederlands-Russische betrekkingen: In 2017 beschuldigden de MIVD en AIVD Rusland ervan cyberaanvallen te plegen, nationale verkiezingen te beïnvloeden, de publieke opinie te bespelen en de traditionele media weg te zetten als onbetrouwbaar. Later dat jaar sprak minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken over Russen die nepnieuws verspreidden in Nederland.

Wat kan ik daarop zeggen? Er komt een nieuw begrotingsjaar aan, iedereen wil meer geld uit de staatsruif. En dus brengen de MIVD en AIVD een jaarverslag uit waarin ze spreken over een Russische dreiging. Ik vraag u: Waar blijven de bewijzen van al deze beschuldigingen die men ons voor de voeten werpt?

De Nederlandse overheid heeft de Russische ambassade nooit bewijzen getoond?

Het enige wat mevrouw Ollongren doet is praten, en voor veel gedoe zorgen in de pers en in de Tweede Kamer. Ze komt nooit met bewijzen.

Als de ene staat de andere ergens openlijk van beschuldigt is het de gewoonte de ambassadeur op het matje te roepen. Is dit gebeurd naar aanleiding van de jaarverslagen van de AIVD en MIVD en van datgene wat minister Ollongren heeft geroepen over Russisch nepnieuws?

Nee. Onze ambassade is alleen op het matje geroepen over de vermeende hackpoging van het wifi-netwerk van de OPCW, en over de aansprakelijkstelling inzake MH17.

In het algemeen: Wat het Westen doet is Rusland beschuldigen van datgene wat ze zelf in Rusland doet. Zoals inmenging in verkiezingen. Het Westen, en met name Nederland, heeft zich altijd gemengd in onze verkiezingen. Er bestaat in Nederland een instituut, het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie, waar alle grote politieke partijen die vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer aan deelnemen. Dat mengt zich al jarenlang in de Russische politiek.

Nederland heeft zelfs in de jaren negentig geprobeerd politieke partijen op te richten in Rusland, zoals een christendemocratische partij. Degene die dat geprobeerd heeft, is nog steeds actief in de Nederlandse politiek. Ik zal daarom zijn naam niet noemen. Van die partij is trouwens niks terecht gekomen. Hij heeft mij zelf verteld waarom niet. Al het Nederlandse geld dat in die partij was gestoken, was terecht gekomen in de zakken van ‘schoften’, zoals hij degenen noemde die hem hadden moeten helpen met de oprichting van die partij.

Mengt Nederland zich nog steeds in de Russische verkiezingen?

Ik weet niet precies hoe de situatie nu is. Maar vroeger was er het zogenaamde Matra-programma van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ministerie zei: “Matra heeft niks te maken met politiek. We geven geen geld aan organisaties. We ondersteunen alleen projecten.” Maar als je keek welke projecten dat waren, dan werd meteen duidelijk welke organisaties daar achter zaten. Het waren meestal projecten op het gebied van mensenrechten en de vrijheid van pers. De Russische overheid is daar trouwens niet op tegen. Het is niet verboden. Het is alleen zo dat de organisaties die buitenlands geld ontvangen dat moeten melden bij de Russische belastingdienst. Daar is niks vreemds aan. In heel veel landen is dat precies zo. In de Verenigde Staten is het zelfs nog veel strenger geregeld dan in Rusland. 

De Russische krant Novaya Gazeta is via het Nederlandse Matra-programma gefinancierd. Onder voormalig PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken is Nederland begonnen met het steunen van wat genoemd werd ‘onafhankelijke Russischtalige media’. Dat is u waarschijnlijk bekend? De financiering verloopt via Free Press Unlimited.

Ik weet dat er is geprobeerd zoiets op te zetten met Polen, maar daarvan is dacht ik niks gekomen. Ik merk er althans niets van. Sowieso, als de heer Koenders of de heer Blok teveel geld heeft mogen zij dit uitgeven, maar in Rusland merken we er niks van.

De Russische overheid heeft nooit gedacht: We gaan in antwoord op de activiteiten van de Nederlandse overheid ‘onafhankelijke Nederlandstalige media’ steunen in Nederland en België?

We hebben alleen RT en Sputnik die actief zijn in het buitenland.

RT en Sputnik brengen geen nieuws in het Nederlands.

In Rusland is de belangstelling voor de Nederlandse taal sterk afgenomen. Nederlands wordt op steeds minder hogescholen in Rusland als vak aangeboden. Ik vind dat erg. Nederlands is de grootste van de kleinere talen van Europa. Er zijn meer mensen die Nederlands praten dan mensen die een Scandinavische taal spreken. Toch is er in Rusland meer belangstelling voor Scandinavische talen dan voor het Nederlands. In de sovjet-tijd had je nog Radio Moskou. Dat was een zender op de korte-golf in het Nederlands. Toen ik daar voor het eerst van hoorde dacht ik: “Niemand luistert daarnaar.” Maar toen ik naar Nederland kwam, en begon te werken als cultureel attaché, bleek dat er een gezelschap in Nederland bestond, genaamd ‘Vrienden Radio Moskou’. In heel Nederland bleken er groepjes trouwe luisteraars te zijn. Er waren er zelfs die aanboden reportages te maken over Russische culturele evenementen in Nederland.

NRC publiceerde onlangs een groot artikel met de kop: Russische ambassade in Den Haag is een zenuwcentrum voor spionage. Hoe is dit ontvangen bij u op de ambassade?

De taak van elke ambassade is informatie te verzamelen over het gastland. De Nederlandse ambassade doet dat ook in Moskou. Als men dat ‘spionage’ noemt, dan is dat misschien ook ‘spionage’. Ik weet dat niet.

NRC beschuldigt uw ambassade van spionage met name vanwege het contact dat er geweest is tussen een medewerker van de ambassade en de vier GRU-officieren die het land zijn uitgezet op beschuldiging van een mislukte hack van het wifi-netwerk van de OPCW.

Degene die de GRU-officieren van het vliegveld heeft afgehaald en ze naar hun hotel heeft gebracht is de secretaris van de ambassadeur. Hij heeft niks met spionage te maken. Dat is absoluut quatsch.

Het NRC heeft hem niet gevraagd voor wederhoor?

Nee.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov heeft gezegd dat de vier GRU-officieren in Nederland waren op ‘routinereis’. Wat wil dat zeggen?

Zij waren naar Nederland gekomen om technische werkzaamheden te verrichten op de ambassade. Ik ben geen technische man. Ik weet niet welke geheimen onze ambassade heeft, maar elke ambassade beschikt over bijzondere apparatuur. De vier officieren logeerden tegenover de OPCW in het Marriott-hotel. En dus stond hun auto daar geparkeerd. Daar was niks bijzonders aan. Als wij Russische delegaties ontvangen, dan verwijzen we ze standaard naar het Marriott. Omdat dat hotel vlakbij onze ambassade gelegen is en ook omdat we er een prijsafspraak mee hebben.

Waarom denkt u dat Nederland Rusland vals wil beschuldigen?

Die beschuldiging maakt deel uit van een campagne die wordt gevoerd tegen ons land. Minister Bijleveld van Defensie heeft gezegd dat Nederland in oorlog is met Rusland. De beschuldiging van haar over Russen die geprobeerd zouden hebben de OPCW te hacken is een voorbeeld van hoe Nederland die oorlog voert, in dit geval door middel van propaganda.

Mevrouw Bijleveld is een verhaal apart. Toen zij Commissaris van de Koningin was in de provincie Overijssel nam zij een heel andere houding aan ten opzichte van Rusland. Zo heeft zij meerdere malen onze ambassadeur uitgenodigd om naar Enschede te komen. Dit in verband met de geschiedenis van de Rusluie uit Vriezenveen en de topbijeenkomst die de burgemeester van Losser wilde organiseren tussen Reagan en Gorbatsjov. Alles umsonst.

Wat moet er veranderen om de betrekkingen tussen de landen te verbeteren?

Wij moeten meer met elkaar in contact treden. Er moeten meer uitwisselingen komen. Nederlandse parlementariërs moeten weer naar Rusland komen. Problemen kun je alleen oplossen als je met elkaar praat.


Novini heeft navraag gedaan bij stichting De 4Daagse over Russische militairen die niet meer welkom zouden zijn bij de Nijmeegse Vierdaagse. De stichting schrijft in een reactie: “Een korte blik in onze administratie bevestigt inderdaad dat er de afgelopen jaren geen militaire deelnemers hebben deelgenomen die zich hebben geregistreerd met een adres in Pskov. Wel hebben er de afgelopen jaren steeds enkele militairen met de Russische nationaliteit deelgenomen aan de Vierdaagse. Het is dus niet juist dat het Russische militairen niet toegestaan zou zijn om in te schrijven voor de Vierdaagse.”

Posted on

MH17 – Is een onderzoek wel zinvol?

Vier jaar na het neerschieten van de MH17 heerst er in de politiek en in de pers veel vertrouwen in het onderzoek naar de ramp. De Tweede Kamer heeft Rusland aansprakelijk gesteld voor het neerhalen van de MH17. Nu het onderzoek zo ver gevorderd is, doemt de vraag op of er nog behoefte is aan onafhankelijk onderzoek. In dit eerste artikel in een serie over de MH17 wordt een overzicht gegeven van een aantal van de meest controversiële gebeurtenissen rond de MH17 van de afgelopen jaren. Gebeurtenissen veroorzaakt door Rusland, maar ook door Nederland en Oekraïne.

Het is juli 2017, ik zit op Schiphol te wachten op mijn vliegtuig. Buiten schijnt de zon. Mijn gedachten gaan nog kort over alle dingen die ik mee had willen nemen en hopelijk ook bij me heb. Plots schiet me te binnen dat het vandaag wel eens de dag kon zijn dat de MH17 precies drie jaar geleden vanaf dezelfde luchthaven, op dezelfde tijd, misschien zelfs wel van dezelfde gate is vertrokken. Ik kijk op mijn horloge, nee, het is de 16de. Toch, het vreemde gevoel gaat niet weg.

Vreemd, omdat mijn reis eindigt waar drie jaar geleden de reis van de MH17 niet had mogen eindigen: ik reis naar Oost-Oekraïne, naar het gebied rondom de rampplek. Opzoek naar antwoorden op vragen waar veel mensen mee zitten. Vragen over de rol van Rusland, maar net zo goed over de rol van Oekraïne en over het onderzoek dat Nederland leidt.

Het treft mij dat onder veel vrienden, familieleden en kennissen het vertrouwen in het MH17-onderzoek verre van algemeen is. Onder politici en journalisten is dat anders, maar het idee leeft ‘dat we de waarheid toch nooit zullen weten’. Er wordt bijvoorbeeld op gewezen dat premier Rutte een te groot belang zou hebben bij een goede handelsrelatie met Rusland. Daarom zou zo lang zijn gewacht met het beschuldigen van Rusland. Anderen zeggen juist weer dat Rutte Oekraïne uit de wind wil houden omdat Nederland en de EU een te groot geopolitiek belang hebben bij een goede relatie met Oekraïne. Het onderzoek zou daarom, volgens deze mensen, onterecht met de vinger naar Rusland wijzen. Daar komt nog bij dat het onderzoek wordt omgeven door ondoorzichtige afspraken.

Vanuit Rusland, maar ook uit Oekraïne klinken een aantal verschillende scenario’s waarin de landen zichzelf lijken tegen te spreken. Het helpt hun zeker niet in hun geloofwaardigheid. Te midden van alle gebeurtenissen van de afgelopen vier jaar wordt hieronder een poging gedaan een overzicht te geven van de meest controversiële en markante gebeurtenissen rond de MH17 die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan.

Nederland: De voorlopige uitkomsten van het onderzoek

Het nieuws dat de MH17 was neergeschoten heeft een diepe indruk achtergelaten in heel Nederland. Bijgevolg werden vrijwel direct na het neerschieten van de MH17 er in Nederland twee onderzoeken gestart. Eén onderzoek wordt geleid door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) dit onderzoek heeft tot doel de oorzaak te vinden van de crash. Dit onderzoek houdt zich echter niet bezig met de vraag wie de dader is. Dat is anders voor het onderzoek van het Joint Investigation Team (JIT), een internationaal onderzoeksteam dat door het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) wordt geleid. Dit laatste onderzoek heeft voornamelijk tot doel de schuldigen aan te wijzen. Na vier jaar loopt het onderzoek van het JIT loopt nog steeds, zij het dat er twee voorlopige presentaties zijn geweest op 28 september 2016 en op 24 mei 2018. Het onderzoek van het OVV over de MH17 is inmiddels afgerond en de onderzoeksresultaten zijn op 13 oktober 2015 gepresenteerd.

* Een BUK is een luchtdoelraket-systeem dat uit meerdere voertuigen bestaat, zijnde: een commandopost, twee soorten radarvoertuigen, twee installaties waarmee raketten kunnen worden afgevuurd, de BUK-TEL en de BUK-TELAR. Waarbij TELAR staat voor Transporter Erector Launcher and Radar. De laatste is, tot op zekere hoogte, in staat zelfstandig te kunnen functioneren.

In de eerste presentatie van het OM werd de volgende voorlopige conclusie gepresenteerd. (5 – https://www.youtube.com/watch?v=2BtBEV_rAd0) Volgens het OM heeft op 17 juli 2014 een trailer een BUK-TELAR-luchtdoelraketsysteem* getransporteerd uit de stad Donetsk (gebied wat onder controle was van de pro-Russische rebellen, de zogenaamde Volksrepubliek Donetsk (DNR)), naar de stad Snezjnoje. Dit werd onder andere vastgesteld met behulp van filmpjes die verschenen zijn op sociale media. Vandaar uit zou de BUK zelfstandig verder zijn gereden naar een veld tussen Pervoemaiske en Kransij Oktyabrsk. Op deze plaats, zou volgens zowel het OM/JIT als volgens het onderzoek van het OVV de BUK hebben geschoten met een raket die vervolgens vlucht MH17 raakte. Als gevolg stortte het toestel neer bij het dorpje Petropavlovsk. Na de ramp werd de BUK-TELAR snel weggevoerd naar Rusland.

Bewijsmateriaal dat ondersteunt dat een BUK-raket door rebellen werd afgeschoten kwam uit onder andere brokstukken van het vliegtuig. Aan de hand van de baan van brokstukken van de raket door de romp kon worden bepaald waar en in welke richting de raket stond op moment van ontploffing. Dat het om een BUK-raket zou gaan werd bevestigd doordat brokstukken zijn gevonden van de raket in het vliegtuig en in het lichaam van de piloot. Met behulp van videomateriaal dat op het internet is gepubliceerd werd vastgesteld dat er inderdaad een BUK-TELAR werd vervoerd. De positie waarvandaan de BUK zou hebben geschoten is door het JIT vastgesteld met behulp van foto’s, op zijn minst één ooggetuige en telefoontaps die zijn aangeleverd door Oekraïne.

In de meest recent presentatie van het OM/JIT in mei werd een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het JIT-onderzoek. De BUK-TELAR die te zien is op de video’s en foto’s gemaakt in Donetsk e.o. zou volgens het JIT afkomstig zijn van de 53ste luchtdoelraketbrigade gestationeerd in Koersk in de Russische Federatie. Een aantal kenmerken van de BUK-TELAR van Donetsk zijn vergeleken met een groot aantal andere BUKs in zowel Rusland als in Oekraïne. De BUK-TELAR afkomstig uit Koersk zou overeen zijn gekomen met de BUK-TELAR in Donetsk. Deze zelfde BUK zou ook zijn gesignaleerd in een colonne militaire voertuigen rijdend in de richting van het Oekraïense grensgebied met Rusland.

Nederland: Een bevooroordeeld onderzoek

Het JIT-onderzoeksteam heeft in haar twee presentaties een vrij grondig beeld gegeven van wat er die dag is gebeurd. Toch blijven er vragen. Ondanks dat Nederlandse onderzoekers wel hebben gezocht naar stoffelijke resten op de rampplek (7 – https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/04/30/repatrieringsmissie-mh17-ten-einde) en grondmonsters hebben verzameld op de vermeende lanceerplek van de BUK, zegt Hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke in een interview met Novaya Gazeta in 2017 (6 – https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/10/16/74192-the-purpose-is-to-bring-this-matter-to-court ): “Het onderzoek wordt verder belemmerd doordat wij het gebied niet kunnen bezoeken dat wordt gecontroleerd door de militanten. En we zijn niet in staat daar afspraken te maken, onder andere over het doen van interviews en arrestaties.” Als de journalist aan Westerbeke vraagt of er ‘op wat voor manier dan ook’ wordt gecommuniceerd met de zelfuitgeroepen volksrepublieken antwoord Westerbeke kortaf: “Wij erkennen deze entiteiten niet.” In een eerdere verklaring van het OM wordt echter niet van onwil van de zijde van de ‘militanten’ gesproken, maar wordt erop gewezen dat een dergelijk onderzoek niet mogelijk is vanwege wetgeving:

“De indruk is wel gewekt dat het gebied in Oost-Oekraïne waar vlucht MH17 is neergehaald vrij toegankelijk zou zijn voor het joint investigation team (JIT). Dat is niet het geval, en heeft te maken met de (inter)nationale regelgeving voor rechtshulp in strafzaken. Immers, de zelfverklaarde republieken DPR en LPR worden niet als autonome staten erkend.“ (8 – https://www.om.nl/onderwerpen/mh17-vliegramp/@97493/mh17-voorwerpen/ )

Met andere woorden: het onderzoeksteam wordt niet gehinderd door de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk (DNR) maar door de nationale en internationale regelgeving. Hiermee wordt het dus in principe een politieke kwestie waarom er in het gebied van de DNR geen getuigen zijn gehoord. Het gevolg is dat het JIT afhankelijk is van getuigen die naar voren komen door middel van getuigenoproepen. Hier ontstaat de mogelijkheid van een bias in de getuigenpopulatie waardoor er in potentie de mogelijkheid bestaat dat er verkeerde conclusies worden getrokken. Nederland gaat zelfs zo ver met het handhaven van het standpunt over de zelfuitgeroepen volksrepublieken, dat het uiteindelijk niet Nederland is dat de zwarte dozen in de DNR ophaalt, maar Maleisië. (9 – https://www.volkskrant.nl/foto/rebellen-dragen-zwarte-doos-over-aan-maleisie~p3694187/)

Oekraïne: Onjuistheden in oorspronkelijke berichtgeving

Waar iedereen voor vreesde blijkt opeens waar te zijn. In de dagen vlak na de crash komt de vicepremier van Oekraïne met een vreselijk verhaal: De rebellen zouden hebben geknoeid met de zwarte dozen (3 – https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-blackboxes/ukraine-says-pro-russian-rebels-tampered-with-airliner-recorders-idUSL6N0PW41G20140721 ). Vermoedelijk om ervoor te zorgen dat de waarheid nooit boven tafel komt. Later komt echter hele andere informatie naar buiten; in zijn eindrapport zou het OVV melden dat er juist geen tekenen waren dat er met de zwarte dozen gesjoemeld zou zijn. ( 4 – MH17 Crash – Onderzoeksraad voor Veiligheid – Blz 47. OVV: ZWARTE DOZEN NIET BEWERKT)

Het zou niet de eerste keer zijn dat er vanuit Oekraïne onjuiste informatie naar buiten komt over de MH17. Al op de dag na de ramp schrijft Anton Gerasjtsjenko, adviseur aan het Oekraïense ministerie van binnenlandse zaken, het volgende op zijn Facebook:

“Op precies dit moment, in een wanhopige poging de consequenties van zijn daden te verbergen, probeert Rusland het rakettencomplex “BUK” te verbergen op Russisch territorium.

Tien minuten geleden is een rij militaire machines inclusief de bovengenoemde “BUK” het punt 48.011623, 38.763036 op de T-0522 weg gepasseerd. Er zijn slechts tien kilometer over tot Rusland.” ( 21 –  https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fanton.gerashchenko.7%2Fposts%2F694953173924866&width=500)

Volgens de presentatie van het JIT was de BUK ten tijde van het schrijven van Gerasjtsjenko allang in Rusland. Bovendien is volgens het JIT de BUK de grens over gestoken veel verder van de locatie waar Gerasjtsjenko zegt dat het volgens hem ’10 minuten geleden’ zou hebben gestaan. Niet alleen dat, Gerasjtsjenko suggereert ook dat de BUK naar het zuiden rijdt, ook dat komt niet overeen met de onderzoeksuitkomsten van het JIT. De BUK zou namelijk volgens het OM via een hele andere weg de grens over zijn gestoken, namelijk via Loegansk.

Het zal niet de laatste keer zijn dat Oekraïne de fout in gaat. “Zover het mij bekend is”, vertelde de adviseur van de Oekraïense president Igor Smesjenko, “zijn de laatste werkende divisies met “BUK-Ms” met werkende onderdelen en raketten verkocht aan Georgië.” Smesjenko voegt hier aan toe: “In de periode van juni 2014 [Uitgaande van de volgende bijzin bedoelt Smesjenko hier juli – SB], toen de Maleisische Boeing werd neergeschoten, waren er geen werkende onderdelen en raketten van het “BUK-M” complex van Oekraïne in dat deel van het land.”( 22 – https://interfax.com.ua/news/general/270029.html)

Het hieronder staande filmpje werd op 16 juli 2014, een dag voor de crash, gepubliceerd. Locatie volgens de makers van het filmpje is ergens in de zone van de ‘Anti-terroristische operatie’ (ATO), de zone waarin gevochten werd. Ondanks de woorden van Smesjenko is een BUK-installatie duidelijk zichtbaar.

Dit artikel beperkt zich tot de twee bovengenoemde onjuist heden. Maar de twee bovengenoemde voorbeelden zijn niet de enige twee voorbeelden waarin Oekraïne de fout in ging. Wel moet worden onthouden dat liegen niet noodzakelijk duidt op schuld: In een conflict is misleiding een belangrijke component van oorlogsvoering.

Oekraïne: Een verdachte als rechercheur

Oekraïne speelt een belangrijke rol in het onderzoek. Niet alleen is Oekraïne het land op wiens grondgebied de catastrofe heeft plaats gevonden, ook is Oekraïne één van de vijf JIT-landen. Oekraïne neemt dus deel aan het onderzoek. Dit betekent dat één van de drie partijen die verdacht is van het neerschieten van de MH17 (De rebellen, Rusland en Oekraïne) zitting neemt in het onderzoek naar de vraag wie de MH17 heeft neergeschoten. Niet alleen dat, het land verkeert ook nog in staat van gewapend conflict met de andere twee verdachte partijen. Grofweg lijkt het op een moordzaak waarin er drie verdachten zijn, één van de verdachten helpt officieel mee aan het onderzoek, draagt bewijs aan en heeft ook nog eens ruzie met de andere twee verdachten. Hoewel zo’n onderzoek de potentie heeft dat het alsnog de juiste conclusie aan kan dragen, helpt het de geloofwaardigheid van het onderzoek niet.

Er is wel een goede reden waarom Oekraïne meewerkt aan dit onderzoek. De internationale luchtvaartwetgeving stelt dat in het geval van een ongeval de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de ramp ligt bij het land waar het voorval zich heeft voorgedaan. In dit geval betekent dat dus dat Oekraïne de verantwoordelijkheid had om onderzoek te doen naar het ongeval. Oekraïne heeft echter dit onderzoek gedelegeerd naar de JIT-landen waar dus ook Oekraïne deel van uitmaakt. Oekraïne was dit overigens niet verplicht.

Toch steekt er wat in de overeenkomst over het JIT-onderzoek, die Oekraïne, Nederland, Australië en België hebben afgesloten. In 2014 publiceerde RTL Nieuws dat er sprake was van een geheimhoudingsovereenkomst tussen de JIT-landen Nederland, België, Australië en Oekraïne.(18 – www.rtlnieuws.nl/nieuws/australische-documenten-over-geheimhoudingsovereenkomst-mh17) De geheimhoudingsovereenkomst of Non-Disclosure overeenkomst houdt volgens RTL Nieuws in dat eerst alle partijen het eens moeten zijn voor het desbetreffende onderzoek openbaar wordt. Op navraag van RTL Nieuws over de authenticiteit van het document antwoordt het Australische ministerie van Buitenlandse Zaken:

“This agreement requires consensus among the parties before information regarding the investigation can be released. The non-disclosure of information is important to avoid jeopardising the investigation or prejudicing a future judicial proceeding arising from the investigation.” (18)

De angst ontstaat hiermee dat de JIT-overeenkomst Oekraïne een veto heeft gegeven om alle voor Oekraïne nadelige informatie weg te stemmen. Het Nederlandse ministerie van Veiligheid en Justitie heeft hierop het volgende geantwoord: “Het Australische document zegt niets anders dan dat de JIT-landen hebben afgesproken om terughoudend te zijn met het naar buiten brengen van informatie. Zij noemen dat een ‘non-disclosure agreement’, maar het is een paragraaf in de JIT-overeenkomst.” Het helpt echter niet dat het verdrag tot de dag van vandaag geheim is omdat het een diplomatiek document betreft. Nog in 2017 wordt het kabinet gevraagd of de non-disclosure-overeenkomst ook de mogelijkheid inhoudt dat een land informatie buiten het proces kan houden. Het antwoord luidt:

“De vraag veronderstelt dat sprake zou zijn van een non-disclosure-overeenkomst tussen de JIT-landen. Dat is echter nooit gezegd. De inhoud van de JIT-overeenkomst is vertrouwelijk en openbaarmaking zou de internationale verhoudingen schaden, zo is reeds aangegeven (o.a. Kamerstukken II, 2016–2017, Aanhangsel, nr. 1217 en Kamerstukken II, 2016-2017, 33 997, nr. 97).” (20)

Oekraïne: Ontbrekende radarbeelden

Een laatste belangrijk punt over Oekraïne is het ontbreken van radarbeelden van radarstations uit Oekraïne. Oekraïnes primaire radarstations zouden niet aan hebben gestaan op het moment van de ramp met de MH17. “De eerste radar was vernietigd, de tweede was in onderhoud en de derde had geen bereik”, aldus de Oekraïense Ambassadeur Olexander Horin. (25 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/oekraine-onderzoeksraad-vroeg-wel-om-radarbeelden-van-mh17-crash?_sp=2b3c99db-a4c3-4aa8-be8f-e8847ed4aa5b.1524269267907 ) Oekraïne zou, tegen verplichtingen in, hebben verzaakt te melden aan de desbetreffende instantie dat de stations niet werkten. ( 24 – http://politiek.tpo.nl/2016/02/02/mh17-oekraine-mellde-uitstaan-radars-niet-aan-eurocontrol/) Uiteindelijk zou Oekraïne wel radardata aanleveren van een mobiel radarstation dat op die dag werd getest, maar de controverse over de andere radarstations blijft. Des te meer daar Oekraïne beweert dat ook haar militaire radars niet aan zouden hebben gestaan omdat er op de dag dat de MH17 neerkwam geen vluchten zouden zijn gepland. Dit ondanks dat Oekraïne slechts twee dagen voor de catastrofe beweerde dat Russische vliegtuigen een gebouw in Snezjnoje in Oekraïne zouden hebben gebombardeerd. (26 – http://www.bbc.com/news/world-europe-28309034) (De betrokkenheid van Russische vliegtuigen in Snezjnoje is naar alle waarschijnlijkheid niet meer dan Oekraïense oorlogspropaganda.)

Rusland: De vele theorieën van Rusland

Het Russische Pervij Kanal (1 – https://www.1tv.ru/news/2014-11-14/29049-za_mgnoveniya_do_krusheniya_boinga_pod_donetskom_unikalnyy_kadr_v_analiticheskoy_programme_odnako) komt op 14 november 2014 met spectaculair nieuws: er is een foto opgedoken van de straaljager die de MH17 neerschoot. De foto is genomen precies op het moment dat de jager een raket richting de MH17 afschoot. Even spectaculair is dat de foto achteraf nep blijkt te zijn, de foto is bewerkt. (2 – http://www.bbc.com/news/magazine-35706048 , https://www.bellingcat.com/news/2014/11/14/russian-state-television-shares-fake-images-of-mh17-being-attacked/)

Een andere versie van wat er mogelijk met de MH17 kan zijn gebeurd wordt gepresenteerd door het bedrijf Almaz Antey. Overigens slechts enkele uren voor de presentatie van de OVV begint. (Er moet wel worden gezegd dat het concern al eerder in juni een voorloper van deze presentatie had gemaakt.) Het bedrijf geeft de presentaties naar eigen zeggen omdat het bedrijf wordt geraakt door sancties die tegen het bedrijf zijn ingesteld door de EU als gevolg van de ramp. De reden is dat het bedrijf Almaz Antey de producent is van o.a. het BUK-luchtafweersysteem. (10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc)

Almaz Antey laat in haar presentatie zien waar volgens het concern de raket die de MH17 heeft neergeschoten is ontploft ten opzichte van het vliegtuig. Het bedrijf doet dit door te kijken naar de inslagen van de BUK-deeltjes in een groot aantal wrakstukken. De methode lijkt op de methode die ook het OVV en het OM hebben gebruikt. Toch komt het Almaz-Antey uit op een andere conclusie dan de Nederlandse onderzoeken. Een belangrijk element voor de andere conclusie is dat, volgens de mening van Almaz-Antey, het JIT en de OVV geen rekening hebben gehouden met de schade die aan de linker motor zou zijn aangebracht door de BUK-raket. Het bedrijf oppert dat het schadeprofiel niet kan worden verklaard met de oriëntatie die de raket volgens het OVV op het moment van ontploffen zou hebben gehad.

Aan de hand van de oriëntatie die de raket volgens Almaz Antey zou hebben gehad, bepaalt het concern twee gebieden waar vandaan zou zijn geschoten als het een BUK was. Twee gebieden, omdat het concern de berekeningen heeft uitgevoerd voor twee verschillende raketten die een BUK zou kunnen afvuren, een oude en een modernere. De locatie komt uit op een locatie veel westelijker dan die van het JIT. ( 11 – http://tass.ru/eksperiment-almaz-anteya/naturnyy-eksperiment/2343662 / https://www.youtube.com/watch?v=LKAXKwnUTg0) Belangrijke woorden die in veel publicaties over het hoofd worden gezien in deze presentatie zijn: ‘Als het een BUK zou zijn geweest’. Het concern doet namelijk nooit de uitspraak wat de MH17 zou hebben neergeschoten.( 10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc)

Er is een groot verschil in verhaal tussen de hierboven genoemde berichten. In één bericht gaat het om een vliegtuig, in de andere weer om een BUK. Dit leidt tot wat vaak wordt gesuggereerd, dat ‘de Russen’ steeds met nieuwe onderling tegenstrijdige berichten komen. In alle eerlijkheid moet hier echter wel bij worden vermeld dat het in het geval van de straaljager om staatsmedia gaat, een bedrijf met een sterke band hebben met de overheid, toch betreft het hier niet berichtgeving van de overheid. Dus om dergelijke voorbeelden aan te halen als dat zij een standpunt vertegenwoordigen van de Russische overheid is niet juist. Wat de persconferentie van Almaz Antey betreft, moet gezegd worden dat ook de Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov naar de resultaten van dit onderzoek verwijst. ( Link: https://www.youtube.com/watch?v=7uvp7kojPHM )

Rusland: Verklaringen van de overheid

Wat zegt die Russische overheid dan wél? Eén van de meest recente voorbeelden van verklaringen van de Russische overheid is van de Russische president zelf. In een interview van Oliver Stone met  president Poetin (12 – https://tvrain.ru/news/pravda_vyjdet_naruzhu-443523/) wijst Poetin op een verklaring van de Oekraïense luchtverkeersleider ‘Carlos’. Poetin zei: “Zover het mij bekend was, direct na deze vreselijke ramp heeft een Oekraïense luchtverkeersleider, een specialist van Spaanse afkomst, verklaard dat hij in de corridor van het passagiersvliegtuig een militair toestel heeft gezien.” Eerder werd Carlos echter al ontmaskerd als een oplichter door de burgerjournalist Marcel van den Berg (13 – http://www.whathappenedtoflightmh17.com/atc-carlos-spainbuca-sent-first-tweet-two-hours-after-mh17-fdr-stopped/) (Pas later zouden Radio Free Europe/Radio Liberty (14 – https://www.rferl.org/a/catch-carlos-if-you-can-mh17-russia-ukraine/29065244.html) en Nieuwsuur (15 – https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2222351-mh17-luchtverkeersleider-kiev-ontmaskerd-hij-blijkt-een-fantast.html) deze conclusie overnemen.) Met andere woorden, president Poetin verwees naar de woorden van een oplichter.

De meest gedetailleerde uitspraken van de Russische overheid over de MH17 zijn gedaan door het Russische ministerie van Defensie. Het gaat hier om een presentatie die gegeven is vlak na het neerschieten van de MH17 en om een presentatie van radarbeelden gegeven een paar dagen voor de presentatie van het JIT.

In deze presentatie van het ministerie van defensie gehouden vlak na de ramp met de MH17 wordt er gewezen op de aanwezigheid van Oekraïense luchtdoelraketsystemen in het gebied die door Rusland zou zijn gedetecteerd. Volgens het Russische ministerie van defensie neemt de hoeveelheid van deze installaties toe voor de ramp, om vervolgens in de dagen na de catastrofe weer snel af te nemen. Ook laat het Russische ministerie van defensie satellietbeelden zien van wat een vermeende BUK-installatie zou zijn die vlak bij het dorpje Zarosjtjenskoje zou staan. Daarnaast maakt Rusland een harde claim: er vloog ten tijde van de catastrofe een SU25 straaljager vlak in de buurt van de MH17. Rusland stelt de vraag: ‘Wat deden deze vliegtuigen en BUKs daar?’ Wat Rusland niet doet is stellen dat de SU25 of de Oekraïense luchtdoelraketsystemen hebben geschoten. (https://www.youtube.com/watch?v=acd_67jrXxM)

Daarnaast heeft het Russische ministerie van defensie nog een andere belangrijke presentatie gegeven waar weer een heel ander verhaal klinkt. In deze presentatie worden radarbeelden gepresenteerd waarvan het Russische ministerie van defensie beweert dat ze lang zoek zouden zijn geweest. Op de radarbeelden zou volgens het Russische ministerie van defensie geen BUK-raket te zien zijn op de plaats waar JIT zegt dat er zo’n raket zou moeten zijn. Het Russische ministerie van defensie beweert dat dit aangeeft dat er daarom geen lancering heeft kunnen plaatsvinden vanaf de JIT-lanceerlocatie. Het JIT zou dit later tegen spreken, stellende dat ‘afwezigheid van de raket op de radarbeelden niet zou betekenen dat de raket er niet was.’ De radarbeelden laten nog iets anders zien: er zijn namelijk ook geen vliegtuigen, inclusief de eerdergenoemde SU25. (17 – https://www.youtube.com/watch?v=o8SHZriRbi8 ) Eerst wordt het ene vertelt, daarna het ander. De radarbeelden van een ander station waar het JIT om heeft gevraagd zijn tot de dag van vandaag nog niet door Rusland vrijgegeven.

Eén van de meest recente berichten afkomstig uit Rusland over de MH17 betreft een aantal reacties op de recent gepubliceerde resultaten van het JIT-onderzoek. In een persconferentie meldde het ministerie van defensie dat er nooit een Russisch luchtafweersysteem de Oekraïens-Russische grens over is gestoken. (bron: https://tvzvezda.ru/news/vstrane_i_mire/content/201805241601-amtm.htm ) Nog sterker is het antwoord dat president Poetin gaf op de vraag “Dus het was geen Russische raket?” Poetin beantwoordt met “Nee, natuurlijk. Natuurlijk niet.” (bron: https://www.youtube.com/watch?v=R6x-q8ul1KY )

Ook de Russische overheid maakt tegenstrijdige en onjuiste claims. Maar wat eveneens opvalt, is dat in de Nederlandse berichtgeving veel details verloren gaan. (‘Als het een BUK was’, niet noemen wat de MH17 neerschoot.) Of het nu gaat om een Russisch bedrijf of om de Russische staat, veelal wordt het aangeduid als ‘Rusland zegt’, dat is dus niet altijd waar.

De onderste steen

Het maakt dus niet uit of het gaat om Rusland, Oekraïne of Nederland, overal gebeuren verdachte dingen. De bovengenoemde feiten dragen ertoe bij dat er in Nederland veel wantrouwen is naar het onderzoek. Er is pessimisme over of ‘de onderste steen’ ooit boven komt. Onder journalisten en politici is dit echter anders, daar is een bijna algemeen vertrouwen aanwezig in het onderzoek van zowel de OVV als dat van het OM/JIT. Afwijken van het officiële onderzoek kan een politicus duur komen te staan, zo is middels gebleken bij de Kamerleden Pieter Omtzigt en Thierry Baudet. In de Nederlandse pers is het niet veel anders; ook in de pers roept de bijzondere constructie van het JIT-onderzoek maar weinig vragen op. Scepsis richt zich voornamelijk op Rusland.

De bovengenoemde feiten suggereren dat vertrouwen in het onderzoek op zijn zachtst gezegd niet vanzelfsprekend is. Er is hier sprake van een onderzoek waarin één van de verdachten ook onderzoeker is. Het gevolg is dat één van de verdachten ook bekend is met veel bewijs en dus getuigen. Het is een onderzoek waarin er maar zeer beperkt is gewerkt op de crime scene en waarbij grote geopolitieke belangen een rol spelen. Het is moeilijk zo’n onderzoek te begroeten met vertrouwen.

Op zijn beurt betekent het ook niet noodzakelijk dat wat het OM zegt niet waar is. Maar als het waar is dan zullen er mensen te vinden moeten zijn die hebben gezien wat er die dag is gebeurd. Mensen die bepaalde gebeurtenissen kunnen bevestigen of juist niet. In de hoop bepaalde theorieën te kunnen verifiëren reis ik af naar Oost-Oekraïne, om te kijken welke verhalen zijn blijven liggen, wat de achtergrond is geweest waartegen vlucht MH17 neer is gehaald. Voor één ding wordt wel gewaarschuwd: de woorden van de getuigen worden zo waarheidsgetrouw mogelijk weergegeven. Dat betekent dat er verklaringen zullen komen die niet met elkaar in overeenstemming zijn. Aan u om er iets van te vinden.

Terug op Schiphol, inmiddels in het vliegtuig dat op het punt staat te vertrekken, overvalt mij weer dezelfde gedachte. Nog één dag, dan is het precies drie jaar geleden dat vlucht MH17 opsteeg van hetzelfde vliegveld om nooit meer terug te keren. Alle 298 passagiers zouden de vlucht niet overleven. De motoren van mijn vliegtuig trekken op, ik voel hoe de versnelling mij in mijn stoel duwt en even denk ik dat ook voor mij dit mijn laatste reis kan zijn. Maar al een moment later realiseer ik me dat de vliegroutes inmiddels veranderd zijn. Het is immers al vier jaar later. Vier jaar later… Ik twijfel, zal er überhaupt nog iets te vinden zijn?


1 – Ik wijs er op dat, ondanks dat Pervij Kanal een staatsomroep is, het niet betekent dat de ‘Russische staat liegt’, zo’n bewering is net zo fout als dat bij het vertonen van verkeerde informatie bij het NOS het zou betekenen dat ‘de Nederlandse staat liegt’.
Bron: https://www.1tv.ru/news/2014-11-14/29049-za_mgnoveniya_do_krusheniya_boinga_pod_donetskom_unikalnyy_kadr_v_analiticheskoy_programme_odnako

2 – http://www.bbc.com/news/magazine-35706048 / https://www.bellingcat.com/news/2014/11/14/russian-state-television-shares-fake-images-of-mh17-being-attacked/

3 – https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-blackboxes/ukraine-says-pro-russian-rebels-tampered-with-airliner-recorders-idUSL6N0PW41G20140721

4 – MH17 Crash – Onderzoeksraad voor Veiligheid – Blz 47.OVV: ZWARTE DOZEN NIET BEWERKT

5 – https://www.youtube.com/watch?v=2BtBEV_rAd0

6 – https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/10/16/74192-the-purpose-is-to-bring-this-matter-to-court

7 – https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/04/30/repatrieringsmissie-mh17-ten-einde

8 – https://www.om.nl/onderwerpen/mh17-vliegramp/@97493/mh17-voorwerpen/

9 – https://www.volkskrant.nl/foto/rebellen-dragen-zwarte-doos-over-aan-maleisie~p3694187/

10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc

11 – http://tass.ru/eksperiment-almaz-anteya/naturnyy-eksperiment/2343662 / https://www.youtube.com/watch?v=LKAXKwnUTg0

12 – https://tvrain.ru/news/pravda_vyjdet_naruzhu-443523/

13 – http://www.whathappenedtoflightmh17.com/atc-carlos-spainbuca-sent-first-tweet-two-hours-after-mh17-fdr-stopped/

14 – https://www.rferl.org/a/catch-carlos-if-you-can-mh17-russia-ukraine/29065244.html

15 – https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2222351-mh17-luchtverkeersleider-kiev-ontmaskerd-hij-blijkt-een-fantast.html?

16 – Beelden Russische minsterie van defensie over BUKs en SU25s – https://www.youtube.com/watch?v=acd_67jrXxM

17 – Russische ministerie van defensie over RADAR beelden. https://www.youtube.com/watch?v=o8SHZriRbi8

18 – www.rtlnieuws.nl/nieuws/australische-documenten-over-geheimhoudingsovereenkomst-mh17

19 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/vetorecht-oekraine-strafonderzoek-mh17

20 – https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2017/08/16/tk-bijlage-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17/tk-bijlage-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17.pdf

21 –  https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fanton.gerashchenko.7%2Fposts%2F694953173924866&width=500

This very moment Putin in a desperate attempt to hide the consequences of his deeds is trying to hide rocket complex “Buk” on Russian territory.

Ten minutes ago a row of military machinery including the above–mentioned “Buk” has passed the point  48.011623, 38.763036  on the road T-0522. It is only ten kilometers left to Russia.

It is most likely that the machinery which fired the missiles at Malaysian aircraft will be destroyed and the people who committed the act of terror will be annihilated.

Several hours ago Putin made a statement in regard the catastrophic crash of Malaysian Boing in which he blamed it all on Ukrainian side. What else is there to be done for an international terrorist?! Only lie!

The video of him lying is here:

https://www.youtube.com/watch?v=iCxVzkRc5oM

I kindly ask everyone for REPOST

22 – https://interfax.com.ua/news/general/270029.html

“Насколько мне известно, последний боеспособный дивизион зенитно-ракетного комплекса “Бук-М” с боеспособными частями и ракетами был продан Грузии”.

“На период июня 2014 года, когда был сбит малайзийский “Боинг”, боеспособных частей и ракет зенитно-ракетного комплекса “Бук-М” Украины в том регионе страны не было”, – сказал советник президента Украины Игорь Смешко.

23 – https://debatgemist.tweedekamer.nl/debatten/debat-over-het-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17

24 – http://politiek.tpo.nl/2016/02/02/mh17-oekraine-mellde-uitstaan-radars-niet-aan-eurocontrol/

25 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/oekraine-onderzoeksraad-vroeg-wel-om-radarbeelden-van-mh17-crash?_sp=2b3c99db-a4c3-4aa8-be8f-e8847ed4aa5b.1524269267907

26 – http://www.bbc.com/news/world-europe-28309034

**OVV: Onderzoeksraad Voor Veiligheid, een onafhankelijk orgaan van de overheid dat belast is met het onderzoeken van de oorzaak en niet van de schuldvraag van een ramp.

***OM: Openbaar Ministerie

****: JIT: Joint Investigation Team, het internationaal onderzoek orgaan naar de oorzaak en schuldvraag rond de MH17. De landen die deel uitmaken van het JIT zijn Nederland, Oekraïne, Australië, België en Maleisië. Rusland maakt geen deel uit van het JIT.

Posted on

Naar akkoord over Syrië

Dat de oorlog tegen Syrië op haar laatste benen loopt lijkt steeds meer duidelijk. In wezen zijn er maar drie gebieden meer die nog niet onder de controle van de regering vallen: De provincie Idlib vlakbij Turkije, grote delen van de provincies Quneitra en Daraa aan de grens met Jordanië en Israël en de zone ten oosten van de Eufraat waar de YPG en de VS met een almaar vijandiger wordende bevolking in een steeds moeilijker parket zitten.

Israël stemt in

Het akkoord behelst dat de troepen van Iran en Hezbollah zich 60 kilometer van de Israëlische grens gaan terugtrekken en zich niet mengen in de eventueel komende gevechten daar. Het gebied rond de stad Daraa en Quneitra zou dan onder controle van het Syrische leger komen. Wie er daarna niet wil blijven mag dan zoals bij eerdere akkoorden naar de provincie Idlib vertrekken.

De toestand in Syrië aan de Jordaanse en Israëlische grens. Blauw is de door de VN gecontroleerde zone tussen Israël en Syrië, groen is de zone onder controle van de niet tot ISIS behorende jihadisten, zwart is het door ISIS bezet gebied en rood is het gebied vaar het Syrische leger de baas is.

Dat is belangrijk want dat betekent ook dat de weg van Damascus naar de Jordaanse hoofdstad Amman en verder richting het Arabisch schiereiland en Egypte weer open kan gaan. Een cruciaal gegeven voor de Syrische economie. Het akkoord zou onderhandeld zijn door Rusland met Israël, Hezbollah, Jordanië, de VS, Syrië en Iran.

Geruchten gaan ook dat de VS zich zouden terugtrekken van de grenspost van al Tanf aan de grens met Irak. Die grenspost ligt op de hoofdweg van Damascus naar Bagdad. Syrië gebruikt nu de weg via de Eufraat en de grenspost van Al Bukamal. Ook de heropening van die grenspost van al Tanf is belangrijk voor de wederopbouw van Syrië die nu al volop in voorbereiding is.

Een verouderde van augustus 2017 daterende kaart van de regio rond de grenspost met Irak in al Tanf waar de VS zich installeerden. Rechts onderaan is Irak. Het gebied kan gezien worden als woestijnachtig.

Gesprekken van Turkije met Syrië

Ook wat betreft de relatie tussen Turkije en Syrië lijkt er goed nieuws op komst. Opnieuw met Russische bemiddeling worden er nu discrete gesprekken gevoerd tussen Damascus en Ankara. Gesprekken die deels in Moskou plaats hebben. Ook is er sprake van het heropenen van de weg van Aleppo, de economische hoofdstad van het land, naar de Turkse stad Gaziantep en zo Ankara en Istanbul.

Dat de oorlog op haar laatste benen loopt bewees vooral de evolutie van de strijd voor de regio rond Harasta, een grote stad gelegen aan de rivier de Orontes en op de grens van de provincies Hama en Homs. Een dichtbevolkt gebied pal langs de autoweg die loopt van Damascus en Homs naar Hama en zo Idlib en Aleppo.

Na een serie bombardementen van de Russische en Syrische luchtmacht hoefde de hoofdmacht van het Syrische leger maar aan de horizon te verschijnen en zonder praktisch verder een schot te lossen gaven de jihadisten in dit gebied zich over. Na de strijd om Oost-Ghouta is het duidelijk gedaan met de zware gevechten van het Syrische leger.

Het Syrische leger is trouwens bezig met een campagne voor de demobilisatie van diegenen die sinds 2010 in het leger zitten. Twee problemen blijven wel nog op te lossen: Wat met de jihadisten in de provincie Idlib en wat te doen met de Koerdische PKK/YPG? Avigdor Lieberman, de Israëlische minister van Defensie, zou donderdag naar Moskou reizen om dit vanuit Israëlische zijde verder af te ronden.

Posted on

OPCW: Geen BZ maar Novitsjok

De OPCW heeft bekend gemaakt dat het monster waarin de stof BZ was aangetroffen een controlemonster was. Hiermee lijkt het erop dat het citaat dat Lavrov eerder deze week gaf correct is overgenomen maar dat de conclusie dat de Skripals met BZ zijn vergiftigd onjuist is.

Marc-Michael Blum van de OPCW geeft aan: “De Precursor (een Katalysator-SB) van BZ (…) zat in een controlemonster dat was voorbereid door het OPCW-laboratorium in overeenkomst met bestaande kwaliteitscontroleprocedures. Anders dan dit heeft het niets te maken met de monsters verzameld door het OPCW-team in Salisbury.”

Lavrov had eerder deze week geciteerd over de aanwezigheid van BZ uit een vertrouwelijk rapport van het Zwitserse Spiez Laboratorium. Dit laboratorium deed in opdracht van de OPCW onderzoek naar de vergiftiging van de Skripals. In het citaat kwam naar voren dat er naast Novitsjok (A-234) ook sporen van het gif BZ zijn aangetroffen. Lavrov betoogde hierop dat de symptomen van de Skripals meer leken op die van BZ-vergiftiging dan op die van Novitsjok-vergiftiging.

Nu blijkt volgens de OPCW dat het hier om een controlemonster ging. Deze is waarschijnlijk opzettelijk verontreinigd om zo beter te controleren dat het laboratorium een volledige en juiste conclusie geeft. Hierdoor wordt de betrouwbaarheid van het onderzoek hoger. Het is zeer waarschijnlijk dat niemand in het Zwitserse Spiez Laboratorium van de verontreiniging af wist. Bijgevolg is dat ook één van de redenen dat er een verbod is voor OPCW-laboratoria om zelf te berichten over hun onderzoeksresultaten: deze worden namelijk later verwerkt door de OPCW door de opzettelijke verontreinigingen uit het onderzoeksresultaat te halen.

Doordat Lavrov de conclusie van het vertrouwelijke rapport van het Spiez Laboratorium, tegen de regels in, heeft geciteerd heeft hij, mogelijk onbedoeld, een onvolledige conclusie naar buiten gebracht.

Posted on

Lavrov hint naar censuur in Skripal-rapport OPCW

De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, heeft recent vragen gesteld aan de OPCW over het niet overnemen van conclusies van een Zwitsers laboratorium. Het laboratorium zou volgens Lavrov sporen hebben ontdekt van een zenuwgas dat alleen door NAVO-landen wordt gebruikt. De informatie is niet onafhankelijk te verifiëren.

De aanleiding voor Lavrovs uitspraak is een recent rapport dat is uitgebracht door de OPCW (Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens). Het rapport is tot stand gekomen door een aantal door de OPCW geselecteerde laboratoria monsters te laten analyseren die ofwel door het Verenigd Koninkrijk zijn aangeleverd dan wel zelfstandig door het OPCW zijn verzameld.

Als reactie op het OPCW-rapport citeert Lavrov uit een vertrouwelijk rapport van het Zwitserse Spiez Laboratium. Hiermee lekt Lavrov informatie die Rusland waarschijnlijk in vertrouwen is gegeven, bijgevolg is het stuk daarom bijna niet onafhankelijk te verifiëren. Uit het vermeende citaat blijkt dat het laboratorium naast Novitsjok ook sporen van het zenuwgas BZ heeft aangetroffen. Dat laatste is interessant omdat BZ door de Verenigde Staten is ontwikkeld en door een maas niet onder Verdrag Chemische Wapens valt. Wel zijn er aanwijzingen dat het zenuwgas of een variant ervan mogelijk een keer is gebruikt door Rusland.

Lavrov stelt dat de sympotonen waar de Skripals mee zijn geconfronteerd meer lijken op die van BZ, dat mensen verlamt voor een bepaalde periode, dan op die van Novitsjok, dat dodelijk is.

Reactie Spiez Laboratorium

Omdat het hier om een vertrouwelijk document zou gaan spreekt het voor zich dat het Spiez Laboratorium niet kan antwoorden over Lavrovs uitspraak. Het laboratorium stelt dat alleen het OPCW over Lavrovs uitspraken commentaar kan leveren. Wel bevestigt het laboratorium nogmaals de conclusie van het Porton Down-laboratorium dat er Novitsjok is gevonden.

Rapport OPCW

Het OPCW-rapport waar Lavrov op reageert, bevestigt dat de Skripals zijn aangevallen met een chemisch wapen en onderschrijft de conclusie van het Verenigd Koninkrijk dat het om Novitsjok zou gaan.

“[Het OPCW-team bevestigt] de bevindingen van het Verenigd Koninkrijk ten aanzien van de identiteit van de giftige chemische stof die is gebruikt in Salisbury en die drie mensen ernstig heeft verwond.”

Het team geeft verder aan dat de chemische stof van een hoge zuiverheid was. Dit “wordt geconcludeerd op grond van het bijna afwezig zijn van onzuiverheden.” De lage hoeveelheid onzuiverheden maakt het moeilijk om een laboratorium aan te wijzen dat de stof zou hebben geproduceerd. Chemische stoffen zijn namelijk identiek aan elkaar, en alleen door onzuiverheden die kunnen wijzen naar een productiemethode is vast te stellen hoe en zodoende waar de stof is geproduceerd. Bij gevolg meldt het OPCW ook geen land of locatie waar de stof is gemaakt.

Posted on

De staatsman en zijn beleid

The Putin Interviews is een documentaireserie over de Russische President Vladimir Poetin door de Amerikaanse filmmaker Oliver Stone. De eerste aflevering verscheen in de Verenigde Staten van Amerika op 12 juni 2017 voor het publiek. Stone ziet zichzelf als dramaticus, dus als iemand die over personen en hun ontwikkelingen schrijft en deze op beeld weergeeft. Met Poetin mocht hij over 2 jaar talloze uren aan gesprekken opnemen, wat uiteindelijk leidde tot een bijna 4 uur durende documentaire verdeeld over 4 afzonderlijke afleveringen.

Hete hangijzers

Het is Stone die Poetin ondervraagt, uiteraard ook over de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Rusland, die al jaren stroef lopen. Volgens de Russische president is echter het buitenlandbeleid van de VS altijd hetzelfde gebleven ongeacht welke President er zat en dat zal met Donald Trump niet veranderen. Dit heeft van doen met de macht van de bureaucratie. Een heet hangijzer is Oekraïne, waar in 2014 een gewapende machtsovername plaatsvond, gesteund door de VS. Men blijft van Russische zijde uitleggen dat volgens hen de Krim niet geannexeerd is, maar middels een door Rusland ondersteund referendum bij het land kwam. Poetin merkt op dat men bij andere landen in Oost-Europa een zekere onrust opstookt tegen Rusland.

Zeer actueel is de rol en achtergrond van de Russische activiteiten in Syrië. Het land werkt samen met het Assad-regime om terroristen van Al-Qaida te bestrijden. Er vechten zo maar 5000 Russen aan de kant van de terroristen. Maar het is daar bovenal een wespennest geworden, er zijn talloze landen aanwezig, naast Rusland speelt ook Iran een rol en natuurlijk de VS. Daarbij zijn er meerdere westerse landen die daar met vliegtuigen bombardementen uitvoeren.

Een ander heet hangijzer is de digitale informatiestrijd tussen landen. Rusland heeft een nieuwe sleepwet voor datacollectie en tapt burgers af, de Amerikanen verzamelen informatie over de hele wereld, iets wat pas goed duidelijk werd na de verklaringen van Edward Snowden. Rusland stond wel open om hem uit te wisselen met vermeende Russische criminelen die in de VS zitten, maar het land wilde hierover geen akkoord sluiten.

Interessant zijn ook de bespiegelingen van Vladimir Poetin over Rusland en de maatschappij, als een samenleving van verschillende volkeren waar altijd interactie is geweest tussen de religies islam, orthodoxie en jodendom. Deze volkeren zien Rusland als hun thuisland, weet Poetin. Alle religies zijn in bloei, na het verdwijnen van het communisme. Er wordt tevens gekeken naar bevolkingspolitiek en men ziet het traditionele gezin als basis voor de samenleving en daarom is er ook de wet die kinderen tijdens hun schooltijd beschermt tegen homopropaganda.

Vladimir Poetin

Het verhaal van de Russische president zelf, opgegroeid in Leningrad (thans Sint-Petersburg), gedisciplineerd door het beoefenen van judo, Russisch-Orthodox van religie en na een rechtenstudie via het veiligheidsapparaat opgeklommen in de hiërarchie van de Sovjet-Unie. Jeltsin zou hem zomaar de macht hebben overgedragen in 2000, iets dat Poetin een opvallende ontwikkeling vond. Inmiddels vijf moordaanslagen verder zit Vladimir Poetin al bijna 20 jaar bovenaan de machtsstructuur. Stone laat terloops vallen dat dit erg lang is en dat iemand zomaar kan denken voor altijd nodig te zijn op een dergelijk positie. 

In de documentaire krijgen we meer te zien dan men zou verwachten uit de leefwereld van president Poetin, hij laat in alle rust zijn werkkamers zien en legt hier en daar wat uit. Ook zijn er beelden van het Rode Plein waar een manifestatie van het leger plaatsvindt. Het is een prima keuze geweest om te werken met ondertiteling van de woorden van Poetin en hem niet te vervangen door de stem van een Engelstalige spreker. Dit komt helder en oprecht over, hem te horen in het Russisch. Poetin lijkt ontspannen, lacht geregeld en neemt bij de lastige vragen een serieuze houding aan. We leren dat de president hard werkt, bijna altijd bezig is en nauwelijks rust neemt.

Goede aanzet

Het is een documentaire van belang, want het wordt op een moment naar buiten gebracht dat het voor mensen buiten Rusland zeer lastig is om objectieve informatie uit het land te verkrijgen, over hoe men daar tegen belangrijke kwesties aankijkt. Juist daarom is het wenselijk om uit de mond van de staatsman zelf te horen wat het beleid van Rusland is en dit in beeld gebracht door een filmmaker met verstand van zaken. Het publiek ontvangt dan ook veel kennis en inzichten en kan vervolgens zelf beoordelen en afwegen wat hiervan te vinden.

Op de momenten dat Oliver Stone vervolgvragen stelt komen er zaken naar voren die wel zullen verbazen. Zoals het ondersteunen met geld en raad van terroristen in Tsjetsjenië en op de Kaukasus door de Amerikanen, die zich ook zeer openlijk mengden in de Russische verkiezingen van 2012 en het enorme militaire budget van de VS in verhouding tot de rest van de wereld.

We leren Vladimir Poetin door deze film meer dan ooit kennen als een staatsman, die zichzelf als een patriot beschouwt en Rusland wil dienen. Poetin kan inderdaad terecht wijzen op de economische verbeteringen en heeft daarbij de Russen weer wat trots en het land een plek in de wereld teruggegeven. President Poetin zal nog wel even op die plek zitten, het wordt daarom tijd om ons eens wat meer open te staan voor de politiek van Rusland. Deze documentaire geeft hier een goede aanzet toe.

Posted on

Wie wil er, behalve ISIS, nog meer een oorlog tussen Amerika en Iran?

“Iran moet vrij zijn. De dictatuur moet vernietigd worden. Containment is appeasement en appeasement is overgave.”

Zo wijst onze Churchill, Newt Gingrich, terzake van Iran, het containmentbeleid van de hand. Een beleid dat ontwikkeld werd door George Kennan en uitgevoerd door negen Amerikaanse presidenten en dat leidde tot een overwinning zonder bloedvergieten in de Koude Oorlog.

Waarom is containment overgave? “Omdat vrijheid overal bedreigd wordt zolang deze dictatuur aan de macht blijft”, aldus Gingrich. Maar hoe wordt de vrijheid van Amerikanen bedreigd door een bewind met 3 procent van het Amerikaanse BBP en dat al bestaat sinds Jimmy Carter president was?

Gelukkig heeft Gingrich een leider gevonden om het Iraanse bewind omver te werpen en de vrijheid van de mensheid veilig te stellen. “In ons land was dat George Washington en … de markies de Lafayette. In Italië was het Garibaldi”, aldus Gingrich. Wie heeft hij gevonden, die zich kan meten met Washington en Garibaldi? Maryam Rajavi.

Wie is dat? De leider van de Nationale Verzetsraad van Iran of de Iraanse Volksmoedjahedien, die tegen de sjah waren, braken met de oude Ayatollah, samenspanden met Saddam Hoessein en tot 2012 door het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken als een terroristische organisatie beschouwd werden.

Op de conferentie van deze organisatie in Parijs eerder deze maand waar Gingrich sprak, en de spreekvergoeding was naar verluidt uitstekend, waren John Bolton en Rudy Giuliani ook te vinden. Giuliani sprak van de tweemaal verkozen president Hassan Rouhani als “een gewelddadige, wrede moordenaar” en stelde dat “de tijd gekomen is voor regime change.”

Ook Bolton deed een duit in het zakje: “Teheran is niet slechts een kernwapendreiging, het is niet slechts een terroristische dreiging, het is een conventioneel gevaar voor iedereen in de regio”. En derhalve “zou het omver werpen van het bewind van de moellahs in Teheran het officiële beleid van de Verenigde Staten van Amerika moeten zijn”. We zullen het samen vieren in Teheran in 2019, zo verzekerde Bolton zijn toehoorders van de Nationale Verzetsraad van Iran.

Succes! Maar zoals de New York Times gisteren stelde, drijft al deze praat, die overal in Washington weerklinkt, ons recht naar een oorlog. “Een patroon van provocatieve woorden, expliciete dreigementen en acties – van president Trump en enkele van zijn vooraanstaande medewerkers, alsmede van soennitische Arabische leiders en Amerikaanse activisten – voert spanningen op die kunnen leiden tot gewapend conflict met Iran.”

Is dat wat Amerika wil of nodig heeft – een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten, tegen een land dat drie keer zo groot is als Irak? Zouden, na Afghanistan, Irak, Libië, Syrië en Jemen, Amerika en de wereld gediend zijn met een oorlog met Iran die een soennitisch-sjiitische godsdienstoorlog in het hele Midden-Oosten zou kunnen ontketenen?

Bolton noemt Iran een “kernwapendreiging”. Maar in 2007 verklaarden alle Amerikaanse inlichtingendiensten met grote zekerheid dat Iran geen kernwapenprogramma had. Ze herhaalden dit in 2011. Onder de kerndeal heeft Iran bijna al zijn uranium geëxporteerd, is het land gestopt met verrijken tot 20 procent, heeft het duizenden centrifuges stilgelegd, beton in de kern van zijn zwaar water-reactor gegoten en staat het VN-inspecteurs toe om alle faciliteiten uit te kammen.

Zou Iran, ondanks dit alles, een geheim kernwapenprogramma runnen? Of is dit oorlogspropaganda die bedoeld is ons nog een oorlog in het Midden-Oosten in te slepen? Om de waarheid te achterhalen, zou de commissie Buitenlandse Zaken van de senaat de hoofden van de CIA en DIA en de Director of National Intelligence op moeten roepen, om in een publieke zitting te getuigen.

Men zegt ons dat we ook geplaagd worden door een sjiitische halve maan die opkomt en zich uitstrekt van Beiroet tot Damascus, Bagdad en Teheran. Maar wie heeft deze sjiitische halve maan tot stand gebracht? Het was George W. Bush die bevel gaf tot het omver werpen van het soennitische bewind van Saddam, waardoor Irak in handen kwam van zijn sjiitische meerderheid. Het was Israël wiens invasie en bezetting van Libanon van 1982 tot 2000 het sjiitische verzet voortbracht dat nu bekend staat als Hezbollah. En wat Bashar al Assad in Syrië aangaat, zijn vader stuurde troepen om zij aan zij met de Amerikanen te vechten in de Golfoorlog.

Het bewind van de ayatollahs, de Islamitische Revolutionaire Garde en de Basji-militie staan vijandig tegenover Amerika. Maar Iran wil geen oorlog met de Verenigde Staten – en met goede reden. Iran zou aan stukken geslagen worden als Irak, en zijn onvermijdelijke opkomst als het grootste en meest ontwikkelde land aan de Perzische Golf zou afgebroken worden.

Bovendien hebben we gemeenschappelijke belangen: Vrede in de Perzische Golf, waarvandaan Irans olie vloeit en waarzonder Iran niet kan groeien, zoals Rouhani beoogt, door Irans banden met Europa en de ontwikkelde wereld te verdiepen.

En we hebben gemeenschappelijke vijanden: ISIS, al Qaida en al de soennitische terroristen wiens wildste droom het is om hun Amerikaanse vijanden hun sjiitische vijanden te zien bevechten. Wie wil er nog meer een Amerikaanse oorlog met Iran, behalve ISIS?

Helaas is hun getal legio: Saoedi’s, Israëli’s, neocons en hun denktanks, websites en magazines, haviken in beide partijen op Capitol Hill, democratie-kruisvaarders en velen in het Pentagon die hun gram willen halen voor wat door Iran gesteunde sjiitische milities in Irak gedaan hebben.

President Trump neemt een sleutelpositie in. Als hij doet wat de oorlogspartij wil, zal dat zijn nalatenschap zijn, zoals de Irakoorlog de nalatenschap is van George W. Bush.

Posted on

Timosjenko is terug: Oligarchen, steenkool en toiletdiplomatie

Terwijl de bij de akkoorden van Minsk betrokken ministers van Buitenlandse Zaken in de marge van de Veiligheidsconferentie in München een nieuwe wapenstilstand onderhandelden, kwam het in Kiev naar aanleiding van de derde verjaardag van de ‘Euromaidan’ tot opstootjes tussen demonstranten en de politie.

Zo’n 300 nationalistisch ingestelde Oekraïeners demonstreerden afgelopen zondag in het centrum van Kiev tegen de regering. Daarbij kwam het tot schermutselingen met de politie. Onder de mensen die op de vuist gingen bevonden zich ook twee parlementsleden van de conservatieve oppositiepartij Samopomitsj. Zij beschuldigen de oligarchen in de regering ervan, te profiteren van het warenverkeer met de separatisten in het oosten van Oekraïne. Om dit tegen te gaan, blokkeren aanhangers van de partij sinds 25 januari alle kolenleveranties – zowel per spoor als per vrachtwagen – uit het Donetskbekken.

Premier Volodymyr Groysman zag zich gedwongen drie dagen voor de herdenking van de derde verjaardag van de Euromaidan een energienoodtoestand af te kondigen. Hij kondigde daarbij de rantsoenering van stroom en verwarming in grote delen van het land af.

De nationalisten beschuldigden de regering ervan, dat ze zich door handel met de opstandelingen in Donetsk en Loegansk verrijkt zouden hebben. Groysman verklaarde echter dat wanneer er geen antracietkolen uit het Donetskbekken geleverd kan worden, de op dit type steenkool toegesneden Oekraïense elektriciteitscentrales tijdelijk stilgelegd moeten worden. Van de 14 elektriciteitscentrales van Oekraïne in het territorium dat onder controle van de regering in Kiev staat, behoren er 12 tot de holding van de oligarch Rinat Akhmetov. De helft van deze centrales loopt op de hoogwaardige antracietkolen, de andere helft op de inferieure gaskolen.

Probleem is dat alle mijnschachten waaruit antracietkool gewonnen wordt  in handen van de Volksrepublieken Donetsk en Loegansk zijn. Tijdens de gevechtshandelingen werd een aanzienlijk deel van de spoorwegen rond Donetsk vernietigd.

De kolenblokkade wordt echter niet louter ingegeven door weerzin tegen de vermeende zelfverrijking van oligarchen in de regering, er zit ook nog een andere berekening achter. Zo wordt vermoed dat de oligarch Igor Kolomoiski als financier achter de partij Samopomitsj een hand heeft in de blokkade.

Vanwege de onlangs voltrokken nationalisatie van zijn bank, de grootste bank van Oekraïne, heeft Kolomoisky nog een rekening te vereffenen met president Petro Porosjenko. Volgens Oekraïense nieuwsbronnen zou Kolomoisky ervan profiteren als de elektriciteitscentrales van het land, vanwege gebrek aan antracietkolen uit het Donetskbekken, terug zouden moeten vallen op de verbranding van stookolie, aangezien de oligarch zo’n 90 procent van de stookolieproductie in Oekraïne in handen heeft.

Het protest van de nationalisten richt zich ook weer eens tegen Rusland. Terwijl de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov in München over de strijd in Oost-Oekraïne sprak, ondertekende president Vladimir Poetin een decreet waaruit volgt dat de identiteitspapieren van de Volksrepublieken voortaan erkend worden. Bovendien kunnen de bewoners van deze gebieden nu zonder visum naar Rusland reizen.

Moskou ziet dit niet als in tegenspraak met het de akkoorden van Minsk, maar als humanitaire daad, aangezien de bewoners van de Volksrepublieken door de blokkadehouding van Kiev geen mogelijkheid hebben hun verlopen identiteitspapieren te verlengen.

Veel van de fabrieken in de metaal- en chemische industrie in Oekraïne zijn in bezit van Russen. Omdat deze kolen uit het Donetskbekken nodig hebben, profiteren volgens de activisten Oekraïense en Russische oligarchen van de oorlog. De verliezer zou alleen het Oekraïense volk zijn. De protesterende nationalisten eisen dan ook een volledige controle van de handel met de separatistengebieden. Wanneer Oekraïne handel drijft met de “bezetters” dan financiert door middel van “bloedkool” de oorlog tegen zichzelf.

In deze opgehitste stemming weet de oppositiepolitica Julia Timosjenko zichzelf weer in de kijker te spelen. Een week voor de demonstraties in Kiev had ze Porosjenko al een ultimatum gesteld om premier Groysman als verantwoordelijke voor de “megacorruptie” te ontslaan.

Timosjenko verwijt Groysman, die in april 2016 Arseni Jatsenjoek opvolgde, dat het Bruto Binnenlands Product van Oekraïne met de helft gekrompen is. Ook maakt ze hem verantwoordelijk voor de hyperinflatie, het op de fles gaan van kleine ondernemers, de verhoging van de kosten voor gemeentediensten en de verlaging van de sociale standaard. Groysman reageerde hierop door Timosjenko zelf als “moeder van Oekraïnes economische zwakheid en corruptie” te identificeren. Twintig jaar lang heeft ze er alles aan gedaan om Oekraïne in de vernieling te helpen, aldus Groysman.

Sinds haar verpletterende nederlaag tegen haar rivaal Porosjenko in de presidentsverkiezingen in mei 2014 werkt Timosjenko verbeten aan een terugkeer aan de macht. Met haar massieve kritiek op Porosjenko’s regering hoopt ze punten te scoren bij de kiezers. Door de groeiende ontevredenheid onder de bevolking en de teloorgang van Jatsenjoeks Volksfront stijgen de percentages van haar Vaderlandspartij dan ook weer in de peilingen.

Om goed voorbereid te zijn voor een terugkeer aan de macht, maakte Timosjenko van 29 januari tot 4 februari een reis naar de Verenigde Staten om zichzelf te promoten. Daar heeft ze gesproken met senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden, en bijvoorbeeld ook met Victoria ‘Fuck the EU’ Nuland, die tot voor kort op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken werkte als staatssecretaris voor Europa en Eurazië en een belangrijke rol speelde in de opstelling van Amerika in de Oekraïnecrisis.

Timosjenko voerde naar eigen zeggen ook een gesprek met de nieuwe president Donald Trump. De Washington Post bevestigde dat er een korte ontmoeting geweest was, maar geen officiële afspraak. Geoffrey Birnbaum, directeur van de PR-firma BGR, beweerde dat Timosjenko Trump bij het toilet opgewacht zou hebben om zijn aandacht te trekken. Dit werd door supporters van Porosjenko uiteraard gretig opgepikt om de spot te drijven met Timosjenko’s “toiletdiplomatie”.

Wat onder de regering Trump precies de opstelling ten aanzien van Oekraïne zal zijn, is nog niet geheel duidelijk. Diverse door Trump aangestelde ministers en ambassadeurs hebben zich weliswaar in algemene termen aan de zijde van Oekraïne gesteld, met name ten aanzien van de Krim, maar dit lijkt vooral ingegeven door de ophef die politici van de oorlogspartij in Washington maakten. Of de regering Trump zich in de praktijk pragmatischer op zal stellen dan die van Obama, laat staan een eventuele regering van Hillary Clinton, leek voor de verkiezingen aannemelijk, maar valt nog te bezien.