Posted on

Waarom Kurz wel uitkijkt om met Groenen te regeren

Kurz

Tussen de ideeën van Angela Merkel en haar opvolger Annegret Kramp-Karrenbauer enerzijds en die van Sebastian Kurz anderzijds ligt een wereld van verschil. Afgelopen zondag bleek wel welke ideeën meer aanslaan. 

De Duitse media wilden dit echter overduidelijk niet weten. Zij hoopten naar aanleiding van de uitslag vooral op een coalitie van de ÖVP met de Groenen. Dit zou dan de blauwdruk moeten vormen voor een vergelijkbare coalitie in Duitsland. En het is waar, de FPÖ leed verlies, met name vanwege de Ibizi-affaire. De Groenen konden daarentegen hun resultaat meer dan verdrievoudigen ten opzichte van 2017. Want destijds vielen ze – mede door een afsplitsing – net onder de kiesdrempel. De verkiezingswinst van de Groenen geldt onder Duitse mainstream commentatoren als signaal dat de grote verkiezingswinnaar ÖVP nu net als Merkel naar links moet zwenken. En toenadering moet zoeken tot de Groenen.

Kiezers rechts van het midden

ÖVP-leider Kurz is echter terughoudend. Hij heeft de omvang van zijn overwinning mede te danken aan de schandalen bij de FPÖ. Maar die zullen mettertijd wegzakken. Bovendien weet hij dat hij zijn overwinning aan kiezers rechts van het midden te danken heeft. Zijn campagneboodschap was immers voor hen aantrekkelijk. De pas 33-jarige sterpoliticus heeft de Oostenrijkse zusterpartij van de CDU/CSU het beste verkiezingsresultaat in haar geschiedenis gebracht. Maar dat deed hij met een profiel dat zich nauwelijks scherper konden onderscheiden van de CDU onder Merkel.

Kloof tussen Kurz’ ÖVP en Merkels CDU

Binnenlandse veiligheid en belastingverlichting, strenge controle op en inperking van immigratie en asiel, een liberaal economisch beleid. Wie dit vergelijk met het beleid van CO2-belasting en open grenzen, kan de kloof die gaapt tussen de Duitse en Oostenrijkse christendemocratie niet missen.

Kurz schuwde rechtse samenwerking niet

Sinds afgelopen zondag is daarbij niet meer te missen, welk concept het meeste succes belooft en welk concept naar geleidelijke aftakeling leidt. Ook schuwde de ÖVP na aanvankelijke aarzeling de vorming van een rechts blok met de FPÖ niet. Een partij die men als Oostenrijkse tegenhanger van de AfD kan zien. Deze samenwerking schaadde de ÖVP klaarblijkelijk niet.

Rechtervleugel CDU gesterkt door Kurz’ overwinning

De tekenen uit Wenen scheppen derhalve de nodige problemen voor bondskanselier Angela Merkel en haar tot nog toe vlakke opvolger als CDU-leider, Annegret Kramp-Karrenbauer, die vasthoudt aan Merkels koers. De conservatieve vleugel van de CDU rond de WerteUnion ziet zich daarentegen gesterkt door het succes van Sebastian Kurz, in wie ze een geestverwant zien.

Fris imago Kurz versus Angelas Kleine Kopie

De personele component komt daar nog bij. Terwijl Kurz de frisheid en rechtlijnigheid van een stormachtig nieuw begin belichaamt, treedt AKK van begin af aan als een afgedragen kopie van Merkel. Daarmee zal een nieuw begin voor de CDU niet slagen.

Les voor AfD in FPÖ-debacle

Voor de AfD bevatten de resultaten uit Oostenrijk het impliciete advies om te werken aan het imago van een serieuze partij die zou kunnen besturen en het gekrakeel van de beginfase achter zich te laten. Zelfs de veel gevestigdere zusterpartij FPÖ heeft immers moeten ondervinden hoe zeer het beeld van mankerende ernst tot fatale verkiezingsnederlagen kan leiden.

Posted on

Identitaire Beweging vooralsnog niet verboden in Oostenrijk

Identitaire Beweging

De centrumrechtse ÖVP die zondag de Oostenrijkse parlementsverkiezingen won, kreeg vorige week een opvallende oorvijg. Kurz’ partij wilde, zoals aangekondigd, nog voor de parlementsverkiezingen een verbod van de Identitaire Beweging doorvoeren. De resolutie hierover in de Nationalrat kreeg echter niet voldoende steun. De nationaal-conservatieve FPÖ en verrassend genoeg ook de centrumlinkse SPÖ stemden tegen. 

Het door Peter Pilz van Groenen-afsplitsing Jetzt ingebrachte voorstel beoogde diverse verenigingen waarin de Identitairen georganiseerd zijn te ontbinden. Het ging concreet om de verenigingen “Verein zur Erhaltung und Förderung der kulturellen Identität”, “Verein für nachhaltige Völkerverständigung und Jugendarbeit” en “Verein für unabhängige Medien- und Informationsarbeit”.

ÖVP stemde voor verbod Identitaire Beweging, SPÖ tegen

De blamage voor Sebastian Kurz’ ÖVP is des te groter, nu niet eens de SPÖ de door Pilz aangevoerde onderbouwing voor een verbod van de verenigingen overtuigen vond en in plaats daarvan samen met de FPÖ tegen het verbod stemde.

Kurz noemde verbod Identitairen coalitievoorwaarde

Het is echter niet uit te sluiten dat de ÖVP zal proberen alsnog een verbod van de Identitaire Beweging te realiseren. Zo stelde Kurz eerder dat een verbod van de Identitaire Beweging een voorwaarde is voor een regeringscoalitie.

Opnieuw coalitie met FPÖ of met Groenen?

Op basis van de voorlopige uitslag van de parlementsverkiezingen van zondag, lijkt Kurz rekenkundig veel mogelijkheden te hebben om een parlementaire meerderheid te vinden voor zijn regering. Aangezien samenwerking van ÖVP en SPÖ echter bij beiden niet gewild is, ligt een hernieuwde coalitie met de FPÖ voor de hand. Het alternatief is een coalitie met de Groenen, eventueel aangevuld met de liberale partij NEOS.

Posted on

Gaat Kurz toch opnieuw met FPÖ regeren?

FPÖ-leider Norbert Hofer met Viktor Orbán

Komende zondag zijn er in Oostenrijk verkiezingen voor het parlement. Sebastian Kurz hoopt daarna weer kanselier te kunnen worden. De FPÖ hoopt boven de 20 procent te komen. Zullen de partijen elkaar ondanks de schandalen toch weer vinden?

Na de zogenoemde Ibiza-affaire viel in mei de coalitie van de centrumrechtse ÖVP en de nationaal-conservatieve FPÖ uiteen. De regering van kanselier Sebastian Kurz (ÖVP) kwam door een motie van wantrouwen ten val. Aanleiding voor de regeringscrisis was een in 2017 heimelijk opgenomen video, waarin de toenmalige vice-kanselier en FPÖ-leider Heinz-Christian Strache een vermeende rijke Russin staatsopdrachten in het vooruitzicht stelde, als ze met haar geld de FPÖ aan de macht zou helpen. Kurz stuurde hierop aan op ontbinding van de regeringscoalitie. Kort daarop stemde het parlement hem als regeringsleider weg.

Van halvering FPÖ blijkt geen sprake

Ofschoon talrijke media destijds gretig over een “nederlaag van het rechts-populisme” schreven en een “halvering” van de FPÖ voorspelden, lijkt de rust inmiddels weergekeerd. Zelfs een nieuwe coalitie van ÖVP en FPÖ is niet uit te sluiten. In de peilingen staat de FPÖ rond de 20 procent. In de verkiezingen van 2017 behaalden ze 26 procent. Kurz’ ÖVP zullen ze niet inhalen, maar het is zeker mogelijk dat ze de centrumlinkse SPÖ voorbijstreven.

Overgangsregering

Sinds de val van Kurz, regeert in Wenen een overgangsregering van hoge ambtenaren. In de peilingen gaat de ÖVP met 31 à 36 procent veruit aan kop, flucteert de SPÖ tussen 20 en 23 procent en ligt de FPÖ opvallend stabiel op 19 à 21 procent. Verder lijken de Groenen met 13 procent verzekerd van terugkeer in het parlement en kunnen de liberale NEOS mogelijk de tien procent halen.

Ibiza-affaire en Shredderaffaire

De verkiezingscampagne stond enige tijd in de schaduw van de Ibiza-affaire. Vlak na de val van de coalitie blufte Kurz nog dat hij op 40 procent mikte, maar ook hij moest een veertje laten. Zo kwam naar buiten dat kort voor de succesvolle motie van wantrouwen een regeringsfunctionaris vijf harde schijven op een verdachte manier had laten vernietigen. Hij liet dit namelijk onder valse naam door een gespecialiseerd bedrijf doen en een paar keer herhalen. Dit werd bekend als de shredderaffaire.

Hofer nieuwe partijleider FPÖ

De voormalige FPÖ-leider Heinz-Christian Strache speelde in de campagne echter nauwelijks een rol. Ook al zou hij achter de schermen aan zijn comeback werken. Het partijcongres stemde bijna unaniem voor voormalig presidentskandidaat Norbert Hofer als nieuwe partijleider. Na de Ibiza-affaire en het aftreden van Strache had hij deze rol reeds waargenomen. Na zijn verkiezing tot voorzitter ging Hofer slechts kort op zijn voorganger in, die niet op het congres aanwezig was. Hij stelde dat Strache “ongelooflijk veel gedaan” heeft voor de partij. De FPÖ is in het verleden dikwijls bijna de grootste partij geworden, aldus Hofer, maar werd steeds gehinderd door eigen fouten. “Nu weer”, aldus Hofer verwijzend naar de Ibiza-video.

Energieke campagne Hofer en Kickl, FPÖ rond 20 procent

Samen met oud-minister van Binnenlandse Zaken Herbert Kickl heeft Hofer een energieke campagne gevoerd. Ze spanden zich tot het laatst in om de partij boven de 20 procent te krijgen. In de vorige nationale verkiezingen, in 2017, kwam de FPÖ op 26 procent. Hofer baarde verder Europa-breed opzien, toen hij in 2016 in de presidentsverkiezingen nipt verloor van de Groene Alexander van der Bellen. In tegenstelling tot de begenadigde populist Strache en de bij de achterban geliefde Kickl, geldt Hofer als gematigd en ook voor kiezers uit het midden aansprekend.

Hofer wil rechts-extremisten snel uit de partij gooien

Op het congres werd al duidelijk dat hij de leiding van de partij ferm ter hand wil nemen. Zo liet hij zich als voorzitter door het congres meer bevoegdheden toedelen om partijleden te kunnen royeren. “We moeten kunnen ingrijpen als we zien dat iemand de partij schaadt. Daar moeten we snel en gedecideerd op reageren.” Waarnemers zien dit als toegeving aan oud-kanselier Kurz, die van zijn voormalige coalitiepartner een duidelijke uitsluiting van rechts-extremisten verlangde.

Kurz wil Identitaire Beweging verbieden

Geheel in lijn met een nieuwe ÖVP-FPÖ-coalitie is ook dat het congres Hofers motie voor een “volledige uitvoering van het met de ÖVP in 2017 uitgewerkte regeringsprogramma” steunde. Mogelijk staat of valt een herhaling van de coalitie met een verbod van de Identitaire Beweging. De ÖVP wil hiertoe het verenigingsrecht wijzigen, zodat dergelijke organisaties sneller verboden kunnen worden. De nieuwe regeling zou voor de ÖVP een “absolute voorwaarde” voor een coalitie zijn, zo verklaarde Kurz. Voor de FPÖ zou het daarentegen een actie zijn waarmee ze een deel van haar natuurlijke achterban van zich vervreemdt.

Posted on

Kurz trekt stekker uit Oostenrijkse regering

Minister van Buitenlandse Zaken Sebastian Kurz heeft eerder vandaag effectief de stekker uit de huidige Oostenrijkse regering getrokken. Nadat zijn partijgenoot, vice-premier Reinhold Mitterlehner was opgestapt, stelde Kurz dat vervroegde verkiezingen hem nu op zijn plaats leken.

Kurz is de gedoodverfde opvolger van Mitterlehner als leider van de centrumrechtse ÖVP. Mitterlehner stapte op nadat een televisiedocumentaire er op had gewezen dat Mitterlehner als partijleider eigenlijk alleen de plaats warm houdt waar Sebastian Kurz straks zit.

Momenteel gaat de FPÖ aan kop in de peilingen en onder die verhoudingen zou de huidige coalitie van SPÖ en ÖVP niet voortgezet kunnen worden. De ÖVP is momenteel de kleinere regeringspartij, maar uit opinieonderzoek blijkt dat Kurz, die regelmatig opvalt met stevige uitspraken, de meest geliefde politicus is. Zijn lijsttrekkerschap zou de ÖVP een betere verkiezingsuitslag geven dan dat van Mitterlehner.

Sinds premier Werner Faymann (SPÖ) aftrad vanwege verlies aan geloofwaardigheid door zijn zwabberkoers in de immigratiecrisis, wordt de regering geplaagd door aanhoudende interne verdeeldheid over een groot aantal vraagstukken.

Als de ÖVP daadwerkelijk besluit de regering ten val te brengen, en gezien de positie van Kurz als gedoodverfd partijleider – komende zondag wordt er gekozen – lijkt dat onvermijdelijk, zouden er naar verwachting in oktober nieuwe verkiezingen gehouden kunnen worden.

Met het oog op de huidige peilingen is het dan aannemelijk dat er een rechts kabinet van FPÖ en ÖVP gevormd wordt. FPÖ-leider Heinz-Christian Strache heeft eerder reeds te kennen gegeven dat zijn partij in zo’n geval ook de premier wil leveren, anders dan Jörg Haider destijds het premierschap aan Wolfgang Schüssel (ÖVP) liet.

Gezien de populariteit van Kurz is het echter niet ondenkbaar dat de ÖVP een comeback maakt en groter of ongeveer even groot wordt als de FPÖ, in dat geval kon het wel eens lastig worden hem de positie van premier te ontzeggen.

 

Posted on

Van der Bellen binnen honderd dagen meest impopulaire president ooit

De brede verontwaardiging in de Oostenrijkse samenleving over uitspraken van president Alexander Van der Bellen houdt aan. In een recent gepubliceerde peiling duikelt zijn populariteitscijfer van 17 naar slechts 3 procent. Van der Bellen heeft daarmee een record gezet, het is het slechtste populariteitscijfer dat een federale president ooit heeft gehad in de Oostenrijkse Politbarometer.

Van der Bellen die op 6 mei aanstaande pas zijn honderd dagen in het ambt bereikt, had in een discussie met Weense scholieren in het vooruitzicht gesteld, dat het er nog van zou komen dat alle vrouwen opgeroepen moesten worden “uit solidariteit” een hoofddoek te dragen.

Van der Bellen was voorheen voorzitter van de Oostenrijkse Groenen. Zijn forse afname in populariteit trekt ook zijn voormalige partij naar beneden in de peilingen, naar 8 procent. FPÖ-leider Heinz-Christian Strache zinspeelde er ondertussen op dat Van der Bellen beter af zou kunnen treden.

Van der Bellen versloeg in de tweede ronde van de Oostenrijkse presidentsverkiezingen, die herhaald moest worden vanwege grootschalige onregelmatigheden, Norbert Hofer van de FPÖ. Hofer had de eerste ronde duidelijk gewonnen en Van der Bellen, kwam als opponent van Hofer bovendrijven, vanwege de tanende populariteit van SPÖ en ÖVP die Oostenrijk al jaren in een ‘grote coalitie’ met een steeds smallere electorale basis regeren. Van der Bellen werd vervolgens door vrijwel het gehele politiek-mediale establishment op het schild geheven om het scenario van een overwinning voor de FPÖ-kandidaat te voorkomen.

Curieus genoeg was Oostenrijk met dit scenario van een ‘onafhankelijke’ kandidaat, die door vrijwel het gehele establishment gesteund wordt om het tegen een ‘extreemrechtse’ kandidaat op te nemen, een voorafschaduwing van de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen. Of Emmanuel Macron, als hij tot president van Frankrijk verkozen wordt, even snel als Van der Bellen aan populariteit in zal boeten moet blijken.

Kurz und kräftig

In 2018 moeten er federale parlementsverkiezingen gehouden worden. Momenteel is de FPÖ met zo’n 32 procent de grootste partij in de peilingen, voor de regerende SPÖ en ÖVP met respectievelijk 29 en 22 procent. Als de ÖVP echter de huidige minister van Buitenlandse Zaken, Sebastian Kurz, lijsttrekker zou maken, zou ze volgens de opiniepeiler de grootste partij worden. De 30-jarige Kurz valt op door zijn eigenzinnige optreden in het buitenlandbeleid, ook waar het gaat om het vluchtelingenvraagstuk.

Posted on

2016 geen annus horribilis: Terroristische aanslagen en populisme blijvende realiteit

Er wordt breed gespeculeerd over moslimterreur in Europa, en dan in België, Frankrijk en Duitsland in het bijzonder. Het afgelopen jaar zijn er een aantal zeer zware, extreme voorvallen geweest. Opvallend is dat er na elke aanslag allereerst naar een seculiere oorzaak wordt gezocht. Zo werd de aanslag in Brussel gerelateerd aan de zwakke Belgische staat[1] (die daardoor onvoldoende integratie bevordert en extremisme tegengaat). In Frankrijk werden de aanvallen in Parijs[2] verklaard door achterstelling in de banlieus, discriminatie op de arbeidsmarkt en racisme bij de politie. In Duitsland werden de problemen veralgemeniseerd naar de hele bevolking; de Nieuwjaarsaanvallen in Keulen waren een probleem van Duits seksisme[3]. Ook is er een duidelijke afstemming tussen politici, politie en media om criminaliteit onder asielzoekers zoveel mogelijk uit het nieuws te houden of te marginaliseren. In de VS zijn er weer andere oorzaken[4] en radicaliseringsgronden genoemd.

In vrijwel elk Westers land worden vergelijkbare integratieproblemen met moslims anders geduid. Duitsland heeft bijvoorbeeld geen zwakke staat, maar wel integratieproblemen. De Fransen zijn feministischer dan de Duitsers, maar dat lijkt niet tot minder radicalisme te leiden. En de Brusselse jihadisten hadden plannen om Schiphol[5] op te blazen, zonder ooit een dag in Nederland gewoond te hebben en konden dus geen slachtoffer van discriminatie geweest zijn.

Natuurlijk is er altijd een contextuele factor die meespeelt. In Nederland, Zweden, Italië en Spanje wonen ook veel moslims[6], maar daar zijn vooralsnog minder aanslagen. Bovendien voorspelt de etnische herkomst van moslimminderheden de mate waarin ze gevoelig zijn voor Salafisme. Maghrebijnen[7] en Tsjetsjenen lijken vatbaarder voor Salafisme dan Indonesische en Indische moslims. Toch is het nuttig om vergelijkbare problemen met vergelijkbare mensen te vergelijken. Als in alle Europese landen populisten opkomen[8], dan zoeken analisten ook niet naar de meest uiteenlopende verklaringen, maar proberen ze die te zoeken in globalisering, xenofobie, nationalisme, ongelijkheid of sociaaleconomische stagnatie. Ongetwijfeld dat er nationale en culturele verschillen zijn tussen Zweeds en Italiaans populisme, maar het de megatrend (opkomst populisme) valt niet te negeren.

Waarom nu?

Intellectuelen lijken vooral geïnteresseerd in de vraag: waarom radicalisme? Hier beperk ik me tot de vraag: waarom nu? Al jaren is er een dooddoener-meme gaande, die neerkomt op het volgende. Als iemand protesteert tegen homohuwelijk, dan zegt iemand daarop: hé, het is 2007 hoor! Het is een soort appèl dat mensen mee moeten gaan met hun tijd[9], opdat ze niet aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan. Dus als je bijvoorbeeld tegen open grenzen bent, dan kun je horen: hé, het is al bijna 2017 hoor! In 2016 is deze meme wel erg ironisch geworden, omdat het een nachtmerrie was voor de liberaal-linkse monocultuur. Van de aanslagen in Brussel, Parijs, Nice, Miami, Berlijn en het Oekraïne-referendum tot Brexit en Trump zaten de experts er in media en politiek volledig naast. En zijn – voor hen – de ergst denkbare scenario’s uitgekomen. Vandaar dat er nu een consensus lijkt te ontstaan dat 2016 een soort annus horribIlis was, waarin alles tegenzat.

Dat laatste is zeer waarschijnlijk niet het geval. De voorvallen van 2016 waren voor een groot gedeelte goed te voorspellen, als je demografische ontwikkelingen en politieke gebeurtenissen taboeloos benadert. Brexit was aannemelijk[10], omdat de Britten al heel lang heel negatief zijn over de EU; de Britse pers al decennia anti-EU nieuws uitvergroot; de Britten massamigratie zat zijn en de EU die zorgen afwijst; en mainstream Britse politici tegen de EU kozen. Hetzelfde geldt voor Trump[11]. Trump was zonder meer de meest charismatische, meest uitgesproken man te midden van een bijzonder zwakke lichting Republikeinse kandidaten. Hij zette de agenda op onderwerpen, waar velen echt last van hebben; illegale migratie, criminaliteit, angst voor terrorisme, constante oorlogsvoering, verarming als gevolg van globalisering, en een werkelijk verstikkende politieke correctheid in media, politiek, overheid en universiteiten[12]. Dat hij het ver zou schoppen, was aannemelijk. Het is eerder vreemd dat zoveel mensen Brexit en Trump niet aan zagen komen.

Maar feit is dat ze het echt niet aan zagen komen – het was myopie, een logisch gevolg van oprecht geloof in het gelijk van de links-liberale ideologie en de diepe wens dat de wereld zich in die richting beweegt. Daar passen geen Brexits of Trumps in. Er werd geen rekening gehouden met de wens van mensen om soeverein te zijn in eigen natiestaat, ook niet als dat wellicht tot 3% BBP krimp zou kunnen leiden. Er werd ook geen rekening gehouden met de wil van blanke Amerikanen om geen minderheid in de VS te worden – of de onwil om steeds aangemerkt te worden als de oorzaak van de problemen van anderen. Dan krijg je reacties. Dan krijg je dus Brexit en Trump.

In een zelfde lijn is de radicalisering van Europese moslims ook geen verrassing voor wie gewoon de opiniepolls (meningen van moslims, politieke partijen) volgt en een aantal losstaande feiten aan elkaar koppelt. Er wordt gedaan alsof de slachtpartij in Bataclan en de Nice-trucker acties zijn van eenzame wolven en verwarde mannen. Maar ook vanuit die optiek[13] is er een voorspelling mogelijk; het aantal eenzame wolven en verwarde mannen is goed te kwantificeren.

Franse aanslagen zijn onvermijdelijk

De aanslagen in Frankrijk zijn een gevolg van de onderbezetting van de Franse inlichtingendiensten. Het is eerder een verademing dat er nog zo weinig aanslagen succesvol zijn. Waarschijnlijk komt dat doordat de meeste terroristen slordige, ongeduldige en wilde types zijn die teveel sporen achterlaten en daardoor tijdig opgepakt worden.

Neem de Nederlandse situatie eens. Er werken ca. 1300[14] mensen bij de AIVD; er is niets bekend over de inzet van dat personeel, maar zeker is dat ze niet allemaal veldwerk doen. Zo zullen 300 personen stafwerk en ondersteunende functies (vertalers, programmeurs, administratie, HR, management, etc.) vervullen, zoals in elke organisatie. Dan blijven er dus 1000 plekken over voor veldwerk – ruim genomen, als naar de situatie bij de Nederlandse politie en leger wordt gekeken. Van die 1000 mensen zal maximaal de helft bezig zijn met terrorisme; de andere helft is bezig met Rusland, China, bedrijfsspionage, politiek-extremistische groeperingen (fascisten, extreemlinks, dierenrechtenfanatici), etc. Ergo: hooguit 500 mensen beschikbaar voor anti-Islamterreur.

Welnu, per terrorist heb je teams van minstens 3-5 man nodig om ze continu 24/7/365 te schaduwen[15]. Daarnaast werken ook AIVD’ers waarschijnlijk maximaal 40-50 uur per week en zijn er meerdere expertises nodig voor succesvolle checks. De constante controle van bankrekeningen, reisgedrag en vrienden- en kennissenkring is niet hetzelfde als telefoontaps, social media-taps en het afluisteren van gesprekken in het café. 500 beschikbare agenten leveren dus een terrorist-schaduwcapaciteit van tussen de 500/5 en 500/3 op: maximaal 100-170 terroristen die je tegelijk kunt volgen.

Er zijn naar schatting zo’n 660.000 actieve, Nederlandse moslims[16], waarvan ~8% Salafist[17] is; dat komt neer op zo’n 35.000 mensen. Verreweg de meeste Salafisten zijn geweldloos, maar voor onderstaande berekening ga ik ervan uit dat 1% terroristische aanslagen wil plegen. Dat is dan 0,08%, zo’n 350 potentiële terroristen. (De AIVD heeft zo’n 10 jaar geleden eens gemeld dat slechts 0,04%[18] van de Nederlandse moslims (op een totaal van 900000) bereid is tot terreur[19].)

De gemiddelde terrorist heeft vaak een verleden met allerlei andere problemen[20] (drugsverslaving, mentale problemen, strafblad/gevangenisstraf, etc.) Dit vergroot natuurlijk de kans op terreurintenties, maar verlaagt de kans op succes (waarschijnlijk worden ze mede daardoor sneller opgepakt.) Van de 350 potentiële terroristen zal een groot gedeelte te incompetent zijn om hun plannen uit te voeren, of vastzitten voor andere misdrijven. Hun terrorisme-intenties zijn ze ontnomen, omdat ze al vast zitten voor autodiefstal, drugsverkoop of ander illegaal snel geld. Wellicht zijn dit zo’n 100 mensen, dan zijn er dus nog zo’n 250 mensen[21] over die continu in de gaten gehouden dienen te worden door de Nederlandse inlichtingendiensten. Hierboven was berekend dat er maar zo’n 100-170 mensen continu gecheckt kunnen worden. Minstens 80 potentiële terroristen gaan dus zonder controle door het leven. (Natuurlijk is dit alles speculatie, maar het staat ieder vrij om de onjuistheden aan te duiden, zodat er betere inschattingen kunnen volgen.)

Nu is 80 nog te overzien, maar wat als de hoeveelheid moslims 8-10 maal zo groot is, of als Salafisme aan populariteit wint? Dat laatste is namelijk de Franse situatie. De Franse inlichtingendiensten hebben simpelweg niet de mankracht om alle terreurverdachten die het op hun land hebben voorzien te volgen. Salafisme is in Frankrijk[22] veel populairder en zeker hoger dan de 8% van Nederland[23]. Nederlandse moslims hebben een meer diverse achtergrond (Suriname, Indonesië, Turkije en Marokko); in Frankrijk zijn het voornamelijk Maghrebijnen – een bevolkingsgroep die gevoelig is voor Salafisme. (Salafisme is onder Nederlandse Marokkanen ook hoger dan onder andere moslimgroepen.)

Franse inlichtingendiensten zouden zelfs met 8% Salafisme al een groot probleem hebben om iedere terreurverdachte te schaduwen. Frankrijk heeft 6 miljoen moslims[24]. Als daarvan dan 8% Salafistisch is en slechts 1% daarvan terroristische ideeën zou hebben, dan spreek je al over 4.800 mensen. Verminder met 1000 om de incompetente en opgesloten figuren niet mee tellen, dan kom je nog steeds op zo’n 3.800. (En dan mag niemand bij de inlichtingendiensten ooit een fout maken, anders slaagt de aanslag.) Aangezien er zo’n 3-5 agenten per terrorist nodig zijn, spreek je dus over 12.000-20.000 geheime dienstagenten! Zoveel mensen kan een goedwerkende geheime dienst misschien niet eens aan, qua protocollen, geheimhoudingsplicht en flexibiliteit. Zelfs als de inlichtingendiensten 95% (heel hoog) van die 3.800 mensen afhoudt van hun kwade plannen, dan zijn er 190 aanslagen die lukken. Met verschrikkelijke gevolgen: denk aan Nice, Parijs en tal van kleinere aanslagen. Zoals gemeld: de Franse inlichtingendiensten leveren ongetwijfeld fantastisch werk, maar 100% van de aanslagen kunnen ze niet voorkomen.

2017

Recentelijk heeft François Hollande de noodtoestand opnieuw verlengd[25] in Frankrijk, tot na de verkiezingen in 2017; het leger patrouilleert nu constant bij publieke evenementen en overheidsgebouwen. Een gemilitariseerde politie is onvermijdelijk als de politie en inlichtingendiensten het gevaar niet volledig kunnen bezweren. Hetzelfde proces heeft Israël al veel eerder doorlopen. Duitsland lijkt, gezien Merkels blunder[26] van augustus 2015 om massaal Syrische vluchtelingen toe te laten, niet geleerd te hebben van Frankrijk. Maar de afschuwelijke aanval op de Kerstmarkt[27] geeft aan dat ook zij de problemen niet meer aan kunnen met politie en inlichtingendiensten. Ook Duitsland zal moeten gaan leunen op ondersteuning van leger en bijzondere politieke maatregels als de noodtoestand.

Het jaar 2016 was wellicht een annus horribilis vanuit links-liberale oogkleppen[28] [29] [30] [31], maar dit is voorlopig gewoon de nieuwe realiteit[32]. De problemen met radicalisering en de reactie daarop van populistische partijen zijn een mechanisme, dat onderdeel van ons leven is geworden. Voor wie zijn of haar ogen open had, was het altijd duidelijk dat deze risico’s bestonden. Het kan natuurlijk dat moslims de komende decennia ineens assimileren en secularisme accepteren, maar daar wijst geen enkele sociale indicator op[33] en er is geen samenleving die daarin geslaagd is. Om die reden moet er uitgegaan worden van een extrapolatie van de status quo. Dat impliceert dat er nog vele incidenten als in Keulen, Berlijn, Parijs, Nice, enz. zullen volgen en dat populisme zal toenemen als politieke machtsfactor. Voor de sceptici van dit stuk, en de mensen die denken dat 2016 op zichzelf stond als uitzonderlijk slecht jaar, heb ik eigenlijk maar één suggestie: maak je wereldbeeld eens falsifieerbaar. Wat moet er; 1) nog concreet gebeuren of verergeren, voordat je niet langer voor jezelf kunt toegeven dat de islam-integratie mislukt is en 2) onder welke specifieke voorwaarden wil je de islam-integratie nog een kans geven?

Elke keer de grens verleggen brengt je van de regen in de drup. Het volgende station van Nederland is Frankrijk. Daarna Israël[34]. Daarna Libanon[35]. Die landen dachten namelijk ooit ook, dat ze de problemen met de tijd wel zouden oplossen.


[1] http://www.politico.eu/article/belgium-failed-state-security-services-molenbeek-terrorism/

[2] http://www.dailymail.co.uk/debate/article-3711786/Jihadi-France-dark-colonial-past-Ghettoes-threat-Islamic-insurgency.html

[3] http://www.dw.com/en/germans-and-refugees-protest-sexism-and-racism-in-wake-of-cologne-attacks/a-18984761

[4] http://www.cbsnews.com/news/orlando-shooting-man-who-says-he-was-omar-mateen-gay-lover-speaks-out-univision/

[5] http://www.dw.com/en/germans-and-refugees-protest-sexism-and-racism-in-wake-of-cologne-attacks/a-18984761

[6] http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/07/19/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/

[7] http://www.unz.com/jman/terrorism-quotient/

[8] http://www.wsj.com/articles/behind-the-rise-of-populism-economic-angst-1453199402

[9] https://encyclopediadramatica.se/The_Current_Year

[10] http://www.democracyinstitute.org/blog/brexit-poll-beat-the-competition-to-correctly-predict-the-outcome-of-the-uk-referendum

[11] http://michaelmoore.com/trumpwillwin/

[12] http://www.nytimes.com/2016/08/27/us/university-of-chicago-strikes-back-against-campus-political-correctness.html?_r=0

[13] Ik deel de mening niet dat deze aanslagplegers allen verwarde mannen of eenzame wolven zijn, alsof ze mentaal niet in orde zijn. Ze zijn religieus geïnspireerde maniakken, zoals SS-einsatzgruppen en NKVD-commando’s dat waren voor hun staatsideologieën.

[14] https://www.aivd.nl/onderwerpen/werken-bij-de-aivd/vraag-en-antwoord/hoeveel-mensen-werken-er-bij-de-aivd

[15] https://www.nrc.nl/nieuws/2015/02/09/maar-de-aivd-kan-ze-niet-allemaal-schaduwen-1466780-a553556

[16] https://nl.wikipedia.org/wiki/Islam_in_Nederland; mensen met een moslimachtergrond (~1 miljoen) zijn natuurlijk veel talrijker, maar die zijn “ontkerkelijkt”.

[17] https://nl.wikipedia.org/wiki/Salafisme

[18] http://dbnl.nl/tekst/mak_004gedo01_01/mak_004gedo01_01.pdf In zijn pamflet stelt Geert Mak dat slechts 0,04% van 900000 Nederlandse moslims als extremist gekenmerkt mag worden, wat neerkomt op 360. In zijn pamflet noemt hij echter maar 200 potentiële terroristen. Dit aantal is in lijn met de getallen die hierboven genoemd zijn. Mak laat in zijn betoog weg dat er hoge percentage moslims zijn die sympathiseren met de acties van deze terroristische kern; verder zijn er nog veel hogere percentages moslims die er anti-liberale opvattingen op nahouden, zoals doodstraf voor afvalligheid en lijfstraffen voor overspel.

[19] http://www.rferl.org/a/foreign-fighters-syria-iraq-is-isis-isil-infographic/26584940.html Zo’n 200 Nederlandse moslims hebben zich bij ISIS hebben aangesloten in Syrië; voor Frankrijk zijn dat er 1600. Deze aantallen kloppen ongeveer met de hoeveelheden die hier geraamd worden.

[20] http://icsr.info/wp-content/uploads/2016/10/ICSR-Report-Criminal-Pasts-Terrorist-Futures-European-Jihadists-and-the-New-Crime-Terror-Nexus.pdf

[21] https://www.nrc.nl/nieuws/2015/02/09/maar-de-aivd-kan-ze-niet-allemaal-schaduwen-1466780-a553556

[22] http://www.hudson.org/research/12902-the-facts-and-figures-on-french-muslims

[23] http://www.nieuwreligieuspeil.net/node/1109

[24] https://en.wikipedia.org/wiki/Islam_in_France

[25] https://www.nrc.nl/nieuws/2016/12/14/frans-parlement-stemt-in-met-noodtoestand-tot-na-verkiezingen-a1536552

[26] http://www.independent.co.uk/news/world/europe/germany-opens-its-gates-berlin-says-all-syrian-asylum-seekers-are-welcome-to-remain-as-britain-is-10470062.html

[27] http://edition.cnn.com/2016/12/23/europe/berlin-christmas-market-attack-victims/

[28] http://www.telegraph.co.uk/news/2016/11/09/how-the-pollsters-got-the-us-election-wrong—just-like-brexit/

[29] https://www.aei.org/publication/the-white-house-and-the-pauline-kael-syndrome/

[30] http://www.the-american-interest.com/2016/07/10/when-and-why-nationalism-beats-globalism/

[31] http://blogs.lse.ac.uk/politicsandpolicy/trump-and-brexit-why-its-again-not-the-economy-stupid/

[32] https://www.washingtonpost.com/world/europe/after-berlin-market-attack-europe-faces-grim-future-with-terrorism-as-fact-of-life/2016/12/23/6f2f6536-c84c-11e6-acda-59924caa2450_story.html?utm_term=.cca146e75bc5

[33] http://www.pewforum.org/2013/04/30/the-worlds-muslims-religion-politics-society-overview/

[34] http://www.haaretz.com/israel-news/.premium-1.655202

[35] http://www.goodreads.com/book/show/78216.Because_They_Hate

Posted on

Mannen maken geschiedenis

Het vlakke moderne type politicus loopt op zijn laatste benen. Opvallende karakters en uitstekende leiders timmeren aan de weg voor een nieuw tijdperk.

Met de vermeende totale overwinning van het liberalisme overal ter wereld werd het ‘einde van de geschiedenis’ (Francis Fukuyama) geprognosticeerd. Daaraan gepaard ging ook de neergang van de politieke persoonlijkheid in zijn klassieke vorm. In plaats van de charismatische leider, of de bedachtzame staatsman, of zelfs de strijdende filosoof, kwam de kleur- en karakterloze apparatsjik  van de westerse eenheids-‘democratie‘. Die lijkt echter zijn langste tijd te hebben gehad. Het establishment heeft over het algemeen niets in het veld te brengen tegenover de overal de kop opstekende onbuigzame karakters. De geschiedenis is weer terug en ze wordt ‘gemaakt’ door sterke persoonlijkheden.

Klassieke geschiedenisopvattingen bewijzen zich

Het gevleugelde woord “Mannen maken de geschiedenis” stamt van de historicus Heinrich von Treitschke (1834-1896). In onze tijd werd het dikwijls door links bekritiseerd, vooral door marxistische beïnvloede historici. Naar verluidt werd daardoor zowel op de vrouwen als ook op de zogenaamde ‘normale mensen’ te weinig acht geslagen. Het louter opsommen van belangrijke veldslagen en grote mannen zou de geschiedenis vervlakken en geen echte antwoorden leveren of tot een dieper begrip van het gebeurde leiden. De vestiging van deze instelling aan de universiteiten ging vaak gepaard met het opbloeien van nieuwe takken c.q. methoden, zoals de ‘geschiedenis van het alledaagse leven’ of de ‘mondelinge overlevering’.

Het relativeren van het belang van grote persoonlijkheden is enerzijds een vereiste van het egalitarisme, aangezien het uitstekende en geniale de natuurlijk vijand van de ondergemiddelde ‘gelijkheid’ is, die vandaag de dag een ‘ideaal’ heet te zijn. Anderzijds volgt de afkeer van grootsheid uit het marxistische historisch materialisme, volgens welke het wereldgebeuren mechanisch naar zijn doel loopt.

Treitschke heeft de ware aard van de geschiedenis echter goed herkend:

Als de geschiedenis een exacte wetenschap was, zouden we in staat moeten zijn de toekomst van de staten te onthullen. Dat kunnen we echter niet, want overal stuit de geschiedkunde op het raadsel van de persoonlijkheid. Personen, mannen zijn het, die de geschiedenis maken.

Het volk heeft zijn tribunen nodig

De spreuk ‘vox populorum est vox dei’ staat er op de muur van de pronkzaal van het Minnesota State Capitol en drukt daarmee de Verlichtingsgeest van de oprichters van de Verenigde Staten van Amerika uit. Het volk heeft echter helemaal geen stem die men als ‘stem van god’ kan begrijpen. Veeleer moet de leiding het volk een stem geven. Het zijn de grote persoonlijkheden van de geschiedenis, die als spreekbuis en uitvoerder van een goddelijke wil gezien kunnen worden. Niet voor niets sprak men in de Oudheid over een bijzonder succesvolle man als een ‘lieveling van de goden’.  Uit de eenheid van volk en leiding, volgens Carl Schmitt de eigenlijke definitie van ‘democratie’, komt de ware macht van een natie voort. Voor Gustave Le Bon ligt in deze combinatie het grootste explosieve potentieel van een “menigte”, die uiteindelijk de grootste omslagen in het wereldgebeuren veroorzaakt en daarmee geschiedenis schrijft.

We leven in een ontaard gemeenschapswezen, waarin een van de algemeenheid volledig afgezonderde politieke klasse nog slechts in het belang van een kleine internationalistische camarilla handelt en daarbij alle vitale belangen van het volk niet slechts veronachtzaamd, maar zelfs bewust en bedoeld schaadt. Het gaat om een systeem van alleenheerschappij van een kaste van minderwaardigen en niet om een organisatievorm van het volksgeheel. Politieke krachten die er, ondanks alle beperkingen en de vermurwende werking van het systeem in slagen, blijvend succes te hebben, worden door de vertegenwoordigers van de achterhaalde politieke klasse zeer juist als ‘populisten’ aangeduid, oftewel als stem van het volk. Tegen deze ‘populisten’ is er intussen echter geen werkzaam middel weer, ze zullen dus verder opklimmen.

Rechts heeft de persoonlijkheden

Het ware rechts is het, dat reeds lang de werkelijke karakters in zijn gelederen heeft. Dat vindt alleen al daarin zijn reden, dat het publieke optreden in naam van deze ideeën ondertussen een zware levensweg met zich meebrengt, waartegen alleen mensen opgewassen zijn die sterk in hun schoenen staan. De rechtse activist kiest uit idealisme voor een onzeker leven van strijd, terwijl zijn tegenstanders er aan gewend zijn van alle kanten slechts instemming en ondersteuning te ontmoeten. Nu het tij zich lijkt te keren, ontbreekt het de overkant aan equivalente persoonlijkheden.

Rechtse bewegingen, hetzij partijen dan wel burgerinitiatieven, zijn in hoge mate van hun leiders afhankelijk. Veel koppen zouden bij uitval feitelijk onvervangbaar zijn. Maar het is evenwel ditzelfde gegeven dat voor een groot deel voor de recente succes verantwoordelijk is. De mensen kiezen nu eenmaal voor een bepaalde persoon, in wie ze hun vertrouwen stellen en waarmee ze zich identificeren kunnen. Het publiek heeft simpelweg genoeg van steeds dezelfde voorspelbare, vlakke dertien-in-een-dozijn-gezichten. De apparatsjiks van de oude partijen zijn volstrekt uitwisselbaar en zodoende van geen belang. Het beste voorbeeld voor de overwinning van de persoonlijkheid is zeker Donald Trump, die zelfs tegen de weerstand van de elites van zijn eigen partij en feitelijk van de gezamenlijke mediale publieke sfeer erin geslaagd is in het Witte Huis door te dringen.

Veel wijst er op dat Trump niet de laatste man van dit nieuwe tijdperk is die geschiedenis zal schrijven. Vrouwen, zoals bijvoorbeeld Marine Le Pen, zijn van dit fenomeen overigens niet uitgesloten.

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen bij de Blaue Narzisse. 
Posted on

Oostenrijk: Centrumrechtse ÖVP verdeeld over keuze in presidentsverkiezingen

Reinhold Mitterlehner, vice-premier en partijleider van de centrumrechtse Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP) heeft, met zijn aanbeveling om in de tweede ronde van de Oostenrijkse presidentsverkiezingen op Alexander van der Bellen van de Groenen te stemmen, voor grote verdeeldheid in zijn eigen partijgelederen gezorgd.

Binnen de partij gold de regel dat er geen stemadvies gegeven wordt  in dergelijke gevallen, maar doordat Mitterlehner deze regel als partijleider overtreden heeft, spreken nu ook sommige van zijn partijgenoten zich openlijk uit.

Zo liet fractievoorzitter in het federale parlement Reinhold Lopatka duidelijk merken dat zijn sympathie niet naar Van der Bellen, maar naar Norbert Hofer van de FPÖ uitgaat. Volgens Lopatka deelt een meerderheid van de parlementsleden van de ÖVP zijn mening – Oostenrijkse media komen bij navraag op zo’n 70 procent van de fractie, maar willen andere parlementsleden partijleider Reinhold Mitterlehner niet openlijk afvallen.

Lopatka stelde tegenover Oostenrijkse media dat Hofer wat hem betreft de betere kandidaat is, omdat hij als vice-voorzitter van het parlement bewezen heeft geschikt te zijn voor een hoog ambt. Zo konden alle fracties in het parlement de manier waarop Hofer plenaire debatten voorzat waarderen.

Mitterlehner heeft Lopatka inmiddels op het matje geroepen, waarop Lopatka zich verontschuldigd heeft dat hij zonder afstemming met Mitterlehner de publiciteit gezocht heeft, hij blijft echter bij zijn standpunt. Voor de vorm is het geschil dus bijgelegd, maar de verdeeldheid blijft bestaan.

De hoogste rechter gelastte eerder dat de tweede ronde van de presidentsverkiezingen opnieuw gedaan moest worden vanwege grootschalige onregelmatigheden. Vanwege defecte enveloppen werd de herhaling van de tweede ronde vervolgens nog uitgesteld tot 4 december. Komende zondag zal dan eindelijk blijken wie de volgende president van Oostenrijk wordt: Norbert Hofer of Alexander van der Bellen. De kiezers van de ÖVP kunnen daarbij van doorslaggevend belang zijn.

Posted on

John Gray: De EU is niet de wereld

Na de Brexit is Europa onherroepelijk veranderd, en het Verenigd Koninkrijk ook. Voor mij staat dit voor een nieuw begin, een kans voor het Verenigd Koninkrijk om zich te ontdoen van het blok aan haar been dat het falende Europese project geworden is en haar plaats in te nemen in de grotere wereld. Tegelijkertijd kunnen we ons voordeel doen met een sceptischer houding tegenover de politieke klasse, waarvan een groot deel het referendum zo ontzettend verkeerd had ingeschat.

Er zijn echter velen die met een bang voorgevoel naar de toekomst kijken, zij vrezen dat de Brexit ons zal veranderen in een meer gesloten en teruggetrokken samenleving, dat we een vergeten hoekje zullen worden waar weinig gebeurt, afgesneden van de culturele rijkdom en economische levendigheid van de rest van de wereld. Een dergelijke zwarte kijk op de toekomst wordt gehuldigd door veel van de tegenstanders van de Brexit, voor hen is dat wat Brexit betekent.

Voor mij is er echter iets onwerkelijks, iets irrationeels en zelfs hysterisch aan deze reactie. De EU is niet de wereld, of het meest dynamische deel van de wereld. De EU is zelfs niet Europa. Het is alleen maar een specifieke set aan regelingen die over de afgelopen decennia opgebouwd zijn door een deel van de Europese landen. Een vertrek uit deze zelfingenomen en claustrofobische instelling is geen terugtrekking uit de wereld, het is eerder een terugkeer naar de wereld.

Misschien zullen weinigen het zich nog herinneren, maar vanaf het prille begin was het Europese project een middel om de macht van Europa opnieuw te vestigen in de wereld. Schrijvend in 1919, volgend op de catastrofe van de Eerste Wereldoorlog, vroeg de Franse essayist en dichter Paul Valéry zich af: “Zal Europa worden wat het in werkelijkheid is, dat wil zeggen een klein voorgebergte aan het Aziatische continent? Of zal het blijven wat het lijkt te zijn, dat wil zeggen het uitverkoren deel van de aardkloot, de parel van de wereld, het brein van een groot lichaam?” Voor Valéry en menigeen die dacht zoals hij, destijds en later, had Europa de eerste wereldomspannende beschaving geschapen. Gebruik makend van hun superieure kennis en uitvindingen, hadden Europeanen hun dynamisme geprojecteerd naar immobiele culturen overal ter wereld. Het waren Europeanen die Afrika gekoloniseerd hadden en hun schepen naar China en Japan hadden gestuurd. Ook waren het Europeanen die de energieke beschaving gecreëerd hadden die was uitgegroeid tot de Verenigde Staten. Europa was de bron van de vooruitgang. De vraag in 1919 was of Europa de positie van wereldmeesterschap kon hernemen die het ooit gehad had.

Het Europese project begon op te doemen na wat wel Europa’s tweede burgeroorlog genoemd is, maar was niet louter een poging om de wonden van Europa te helen. Het was ook, in de optiek van veel van haar voorstanders, een manier om een tegenwicht te creëren tegen de Amerikaanse macht. Europa was in die jaren een braakland, zoals dat ook in 1919 voor grote delen ervan gegolden had. Internationaal stond het zwakker dan ooit. Vanuit het oosten werd Europa bedreigd door Rusland, terwijl het van de andere zijde van de Atlantische Oceaan uitgedaagd werd door de grote macht van Amerika. De taak waarvoor men zich gesteld zag was om Europa om te vormen tot een enkele staat, die zich kon meten met deze twee grote rivalen. Het nieuwe Europa zou een derde weg zijn tussen kapitalisme en socialisme in een supranationale staat die zich uitstrekte over het hele continent.

Na de conferentie van Jalta in februari 1945, werd Europa verdeeld in twee sferen, waarvan een, de oostelijke, gedomineerd werd door de Sovjet-Unie. Deze scheiding duurde bijna een halve eeuw. Maar toen de Sovjet-Unie instortte, grepen de hoeders van de Europese gedachte de kans aan die het einde van de Koude Oorlog bood. Ze zetten het project door van een supranationale staat die Europa weer een plaats als mondiale supermacht moest geven.

Wat mij betreft was dit altijd een naar binnen gekeerde visie. Andere culturen waren niet statisch tot de Europeanen kwamen kijken en de boel opschudden. Tot voor een paar eeuwen geleden waren India en China de meest innovatieve economieën ter wereld. De periode van Europese dominantie was kort. Tegen de laatste decennia van de 19e eeuw was Japan snel aan het industrialiseren, terwijl de meeste Europese economieën nog altijd op landbouw gebaseerd waren. In 1905, tijdens de Russisch-Japanse oorlog, in de Slag bij Tsushima, waar de Russische keizerlijke vloot verslagen werd door Japan, werd dat land het eerste niet-Europese land dat een beslissende militaire slag toebracht aan een Europese grootmacht. De betekenis van die gebeurtenis ging niet voorbij aan de leiders van anti-koloniale bewegingen zoals Sun Yat-sen in China en Jawaharlal Nehru in India, die het vierden als een overwinning voor de onafhankelijkheidszaak.

De Europese gedachte is nog altijd naar binnen gericht. Ik kan me goed herinneren dat ik enkele jaren geleden luisterde naar een Europese academicus, die een internationaal publiek vertelde dat het ongeveer een eeuw zou duren om een Europese regering tot stand te brengen. Ik hoorde het aan met ongeloof en enig vermaak. Stelde deze spreker zich nou voor dat de rest van de wereld zo’n honderd jaar zou afwachten hoe Europa een naar binnen gerichte obsessie najaagt?

In het midden van de 19e eeuw vreesde de liberale denker John Stuart Mill dat Engeland een soort China zou worden, een beschaving, zo schreef hij in zijn essay On liberty, die stationair was geworden. Als China nog vooruit gebracht zou worden, dan moest dat volgens Mill wel door buitenlanders gedaan worden. Met het oog op de tijd waarin hij schreef kunnen we de Victoriaanse wijsgeer zijn tunnelvisie misschien wel vergeven. Maar hoe kan ook maar iemand niet zien welk deel van de wereld nu stationair is?

Zij die vrezen dat de Brexit van het Verenigd Koninkrijk een stilstaand hoekje zal maken, hebben niet opgemerkt wat een backwater Europa al geworden is. Het Verenigd Koninkrijk kan er alleen maar op vooruit gaan als het zijn banden uitbreidt met regio’s wier economieën groeien, zoals China, India en Afrika. Politiek zit Europa muurvast in onoverkomelijke dilemma’s.

Hoewel het geruststellend zou zijn om te denken dat een Brexit hervorming [van de EU] zou stimuleren, is een meer plausibel scenario dat de EU zal versplinteren. In cultureel opzicht heeft Europa iets van zijn vitaliteit behouden, maar het kunnen toch alleen de meest provinciale tegenstanders van een Brexit zijn die denken dat een vertrek uit de EU het Verenigd Koninkrijk zou afsnijden van de belangrijke stromingen in de cultuur en de kunst. De werken van Michel Houellebecq en Bernardo Bertolucci zullen ons niet ontzegd worden, omdat de handelsvoorwaarden tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk enigszins veranderd zullen zijn.

Maar terwijl we een andere verhouding met Europa krijgen, krijgen we misschien ook betere toegang tot de culturen van het leeuwendeel van de wereld. Ik kan me moeilijk voorstellen dat het meer open staan voor de creatieve vitaliteit van India, China, Rusland, Japan, Afrika, het Midden-Oosten, Australazië en Noord- en Zuid-Amerika, een conditie van culturele armoede is.

Brexit zal niet betekenen dat we afgesneden zijn van de rest van de wereld, wel integendeel. Maar het Verenigd Koninkrijk zal er gewis fundamenteel door veranderd worden. En dat kon wel eens zijn waar de tegenstanders van Brexit zo bang voor zijn.

Het referendum staat voor een groot falen van de regerende klasse. Niet alleen had men er niet serieus bij stil gestaan dat de kiezers daadwerkelijk voor een Brexit zouden kunnen kiezen. Dat de kiezers de toegenomen fragiliteit van de Europese Unie zouden doorzien werd niet eens in overweging genomen. Toen de kiezers de koers die door zo’n groot deel van het establishment aanbevolen werd van de hand wezen, kon dat alleen maar uit irrationale motieven zijn. Vreemd genoeg zijn het nu niet de wereldvreemde politici die al zo lang aan de macht zijn die aangevallen worden, maar de gewone mensen die tegen hen stemden. Stompzinnig en bevooroordeeld zouden de onwetende massa’s de leiding van hun meer rationale meesters afgewezen hebben en een waanvoorstelling omhelsd hebben.

Op een bepaalde manier is het een begrijpelijke reactie. Er zijn irrationale krachten die een rol spelen in de politiek. Maar onze politieke klasse is veel irrationeler geweest dan de massa die hen al zo lang moet verdragen. Tegen al het bewijs van de jaren sinds de financiële crisis in, waarin de EU van de ene misslag naar de andere ging, zijn zij die ons regeerden er op blijven staan dat de EU te hervormen is.

Onheilspellend gerommel in de Europese politiek is afgeschreven als tekenen van achterlijkheid die vanzelf zullen verdwijnen als de nieuwe orde gevestigd wordt. Maar er is nu een domino-effect in werking getreden. Overal in Europa keren nationale regeringen of groeiende oppositiekrachten zich tegen onderdelen van de Europese integratie, bijvoorbeeld de herverdeling van vluchtelingen. Nationale regeringen hernemen langzaam maar zeker hun machtspositie.

De toenemende tekortkomingen van de EU zijn onderdeel van de bredere crisis van de globalisering. Terwijl het enerzijds de welvaart van veel mensen heeft doen toenemen heeft de mondiale markt anderzijds grote aantallen mensen in een positie van chronische ontbering en verarming geplaatst. Zij die in de steek gelaten zijn, hebben niet slechts minder geld te besteden, hun hele bestaan kan getekend zijn doordat ze van hun positie in de samenleving beroofd zijn. In sommige delen van de ontwikkelde wereld is de levensverwachting weer teruggevallen naar het niveau van ontwikkelingslanden. De armen onder ons zijn anders, ze sterven eerder dan de rest. In de tussentijd kunnen ze echter stemmen.

Brexit is de eerste in een reeks revoltes die in veel andere landen uit zullen breken. Het zijn niet alleen die groepen die verarmd zijn, die het slachtoffer zijn geworden van globalisering. Delen van de middenklasse hebben hun inkomens en vooruitzichten al decennia zien stagneren. De vrees die vat krijgt op deze mensen is ook onderdeel van wat achter de opkomst van Donald Trump zit. Met een gebrek aan uitzicht op een toekomst heeft men geen vertrouwen meer in mainstream-politici.

De gebruikelijke remedie is meer onderwijs. Maar zoals menigeen ondervonden heeft, is een universitaire graad dikwijls niet veel meer dan een paspoort naar een levenslange schuld, gekoppeld aan een eindeloze baanonzekerheid.

Stemmen uit het establishment stellen dat beperkingen aan handel en migratie deze situatie niet zullen veranderen, die voortvloeit uit technologische vooruitgang. Een gerobotiseerde economie komt op die grote aantallen arbeiders overtollig zal maken. Maar de ontwrichting die deze nieuwe technologieën gewrocht hebben, is versneld en vergroot door goedkope import en arbeidsmigranten die weinig kosten. De miljoenen die aan de scherpe kant van deze ontwikkelingen zitten, weten dat zij die hen tot nu geregeerd hebben niets anders te bieden hebben dan een zich nog verder verslechterende status quo. Het is niet geheel toevallig, dat de eerste duidelijke tekenen dat kiezers deze status quo zouden gaan verwerpen, in de vroege ochtenduren van 24 juni uit de steden van het post-industriële noorden van Engeland kwamen. Het was nooit realistisch om te denken dat de miljoenen verworpenen eindeloos zouden kunnen bestaan op een dieet van loze beloften. Vroeger of later moest er zich wel een politieke opstand voordoen. Hoe kan het dat zoveel politici en opiniemakers bezeten waren van zo’n absurde visie? Het antwoord is dat ze geloofden dat ze aan wat sommigen graag de goede kant van de geschiedenis noemen stonden. Welke moeilijkheden er misschien ook overwonnen moesten worden, de globalisering zou vanzelf op koers blijven met hen aan de leiding. Vandaag kunnen deze heersende klassen niet meer zo zeker zijn dat de geschiedenis aan hun kant staat. En toch blijven sommigen spreken en handelen alsof wat er gebeurt is niet meer is dan een incident en alles al snel weer zal gaan zo als voorheen. Zij die zichzelf als verlicht en vooruitstrevend beschouwen verkeren vandaag de dag in een staat van ontkenning.

Sommigen zeggen dat de Brexit nooit werkelijk voltrokken zal worden, anderen zeggen dat het Verenigd Koninkrijk voor een apocalyptische ramp staat. Dit zijn fantasieën, die verder verwijderd zijn van enige waarneembare werkelijkheid of realistisch voorstelbare toekomst dan de percepties van gewone mensen.

De grootste verandering die de Brexit op de kortere termijn teweeg zal brengen heeft betrekking op de manier waarop het Verenigd Koninkrijk bestuurd wordt. Iedere partij die weigert de boodschap van het referendum in acht te nemen heeft een zeer onzekere toekomst. Sommigen die claimen voor de 48 procent te spreken die tegen de Brexit stemden, zeggen dat ze ‘hun land terug willen’. Het is een vreemd bezitterige taal waarin ze hun boosheid en teleurstelling uitdrukken. Het Verenigd Koninkrijk is niet meer hún land dan het het land van de voorstanders van de Brexit is. Mij klinken deze klagerige protesten een beetje in de oren als die opmerking van de apocriefe hertogin in het Dorchester Hotel, die toen ze hoorde dat Labour de parlementsverkiezingen van 1945 gewonnen had, sputterde: “Het land zal het niet nemen!” Wat het referendum duidelijk heeft gemaakt, is dat er een meerderheid in het land is die niet langer van zins is gezag op vertrouwen te accepteren. Zij die terug verlangen naar de status quo van voor de referendumuitslag, zijn nostalgisch naar een verleden dat niet meer terug zal keren. Laten we de kans die we gekregen hebben aangrijpen en ons huis opbin een ruimere wereld.

Deze tekst is gebaseerd op een toespraak uit juli 2016.

Posted on

EU-leger gaat Oostenrijk te ver

Hoe verdeeld Oostenrijk ook mag zijn over de vraag wie de volgende president moet worden, over één ding lijken de verschillende politieke partijen het eens: Oostenrijk voelt niets voor een gezamenlijk EU-leger.

Door de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten en zijn standpunt dat Europese landen meer op eigen benen moeten staan voor hun defensie, zijn Europese defensieplannen in een stroomversnelling gekomen, zodat er nu opnieuw serieus sprake is van een EU-leger.

Anders dan de meeste andere EU-lidstaten is Oostenrijk echter geen lid van de NAVO. Dat gaat terug op de Koude Oorlog, toen Oostenrijk een strikte neutraliteit probeerde te bewaren. Zodoende is de Alpenrepubliek ook pas in 1995 lid geworden van de Europese Gemeenschappen.

Inmiddels is Oostenrijk dan wel lid van de Europese Unie, maar niet van de NAVO. In de praktijk werkt Oostenrijk net als andere EU-lidstaten die geen NAVO-lid zijn – zoals Finland, Zweden en de Ierse Republiek – echter wel samen met de NAVO, bijvoorbeeld in het zogeheten ‘Partnership for Peace’ en in VN-missies.

Waar Finland en Zweden recent geneigd zijn tot sterkere samenwerking met de NAVO of individuele NAVO-lidstaten, lijkt militaire integratie in NAVO- of EU-structuren voor Oostenrijk duidelijk een brug te ver. Zo heeft bondskanselier Christian Kern (SPÖ) gezegd dat hij zich niet voor kan stellen dat (delen van) het Oostenrijkse leger onder buitenlands bevel zouden komen. Ook zijn partijgenoot en minister van Defensie Hans Peter Doskozil moet er niets van weten. In de top van de Oostenrijkse krijgsmacht is er ook grote weerstand.

Vice-premier Reinhold Mitterlehner (ÖVP) heeft door laten schemeren een EU-leger een interessante gedachte te vinden, maar zijn partijgenoot en minister van Buitenlandse Zaken Sebastian Kurz benadrukt dat de formele neutraliteit van Oostenrijk op geen enkele manier in gevaar gebracht mag worden.

Ook de beide presidentskandidaten, Norbert Hofer van de FPÖ en Alexander van der Bellen van de Groenen, die het in december opnieuw tegen elkaar opnemen, wijzen een EU-leger beiden van de hand. Alleen in de eurofiele centrumrechtse ÖVP zijn er voorzichtige voorstanders van een EU-leger te vinden, maar de kans dat deze partij op afzienbare termijn weer een regering kan gaan leiden is gering.

Lees ook: