Posted on

Jemen – Een catastrofale oorlog met steun van het Westen

De zeer succesvolle aanval van vorige zaterdag door de Houthi’s op de Saoedische olie-installaties vestigt nogmaals de aandacht op de gruwelijke oorlog in Jemen. Rond het land heeft het Westen een blokkade georganiseerd met intussen massale bombardementen op het land.

Drones
Dat Ansar Allah in Jemen over drones beschikt is al zeker een jaar bekend. Het heeft hen een enorme slagkracht gegeven die op militair vlak ook internationaal grote invloed zal hebben. Geen peperdure F-35’s maar goedkope en moeilijk te detecteren drones brengen kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië in grote verlegenheid. Zijn oorlog keert als een boemerang terug in het gezicht van de strateeg van deze oorlog.

Het gevolg is een bijna iedere Jemeniet treffende hongersnood, een massale uitbraak onder de bevolking van cholera, tienduizenden doden en een infrastructuur met zijn door UNESCO beschermde gebouwenpracht die aan diggelen ligt.

Tanden stuk bijten op Jemen

Het is vermoedelijk nu zowat voor iedereen duidelijk dat de oorlog in Jemen voor de NAVO een grote catastrofe is. Wat men zoals in het geval van Afghanistan kon voorspellen, is ook waar voor Jemen.

Het zijn landen waar imperialistische mogendheden met bijna absolute zekerheid hun tanden op stuk bijten. In beide gevallen kan men er op dit ogenblik nog onmogelijk naast kijken dat dit een ramp is. Zelfs de klassieke media geven het al deels toe.

Nu blijkt ook dat de Amerikaanse en Europese militaire steun voor IS en al Qaida in Jemen zeker nog in 2018 is blijven voortduren. Ook is de alliantie voor Jemen tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten uiteengevallen en schieten ze nu al met scherp op elkaar, inclusief met gebruik van luchtbombardementen.

Riaad staat alleen

De VAE weigerde bijvoorbeeld de standpunten van de Saoedi’s te volgen over die recente aanval op de Saoedische olie-installaties. Van een alliantie is hier dan ook geen enkele sprake meer. In wezen staat Riaad in deze zaak praktisch geheel alleen. Zelfs de Britse regering van Boris Johnson stapt niet mee in hun verhaal.

De chaos is dan ook compleet. De vraag is hoelang de VS en hun ‘vrienden’ in de EU dat lijden van de Jemenieten nog gaan laten voortduren. En gezien de aanvallen op de Saoedische olievelden zal ook de EU de gevolgen voelen. Wie tankt betaalt die waanzin nu al cash.

Jemen - Militaire Situatie - 13 - 22 juli 2019
De militaire toestand op 22 juli 2019 is ongeveer dezelfde als die op het einde van 2015. Merk vooral op dat aan de grens met Saoedi-Arabië het Saoedische leger al die jaren amper vooruitgang kon boeken. Dit terwijl het op papier oppermachtig zou moeten zijn. Op papier. In wezen is dit een kaart die te vergelijken is met de verdeling voor 1990 tussen Noord en Zuid-Jemen. Het geel gekleurde gebied van Ansar Allah is ook grotendeels het kerngebied van de zaidi.

Het al straatarme land is echter nog een groot stuk armer geworden. Met de groeten van de NAVO wiens genadeloze en oerdomme agressie rampen veroorzaakt en dat niet alleen in Jemen.

Jemen is niet te veroveren

Wie de erg complexe geschiedenis van Jemen – Er was met Himyar ooit zelfs in de vierde eeuw een joods koninkrijk dat oorlog voerde met het christelijke Abessinië, nu Ethiopië – zelfs maar oppervlakkig kent weet dat het land gewoon niet te veroveren is.

Alle veroveraars, van de Abessiniers over de Romeinen, Perzen, Turken en Egyptenaren tot en met in de vorige eeuw de Britten en Saoedi’s leden er uiteindelijk nederlagen. Het terrein is wegens zijn onherbergzaamheid blijkbaar gewoon ongeschikt voor grote veroveringsoorlogen. Met een bevolking die zich ook niet zomaar laat onderwerpen.

Zaidi en al Islah

De voorspelde mislukking van het Amerikaans/Saoedisch project om Jemen te veroveren is dan ook waarheid geworden. Al sinds de oorlog begon is de militaire situatie grotendeels stabiel. Het front situeert zich grotendeels in de gebieden die voor de eenmaking in 1990 Noord-Jemen vormden met Zuid-Jemen rond de ooit Britse havenstad Aden.

Cultureel is dit ook het gebied waar de zaidische vorm van islam overheerst, een erg gematigde versie van de islam die sterk in contrast staat met de salafistische visie komende van Saoedi-Arabië. Zaidi en traditioneel soennitische moslims bezoeken in Jemen trouwens dezelfde moskee. Gemakshalve wordt zaidi door velen in de massamedia op een hoop gegooid met het Iraanse sjiïsme. Maar dat is simplistisch want er zijn grote verschillen tussen zaidi en de sjiitische versie van Iran. Alleen zijn beide regio’s ooit onder invloed geraakt van de leer van Hoessein ibn Ali, kleinzoon van Mohammed als vorm van opstand tegen de dynastie van de Oemayyaden in Damascus.

Saoedische bekeringsijver

De huidige problemen in Jemen zijn trouwens vooral ontstaan door de bekeringsijver van Saoedi-Arabië die onder meer via de al Islah partij al veel jaren poogt er het salafisme te introduceren. Veelal wordt deze al Islah omschreven als de Jemenitische afdeling van de Moslimbroederschap. Maar terwijl de Saoedi’s de oorlog verklaarden aan de Moslimbroeders wereldwijd is dat anders in Jemen. Hier financiert ze de groep.

Deze al Islah, opgericht in 1990, was trouwens ook al van bij de stichting intern verdeeld tussen meerdere fracties waaronder een pro-Saoedi-Arabië en een andere pro-al Qaida. Al Islah had ook de steun van het Westen zoals bleek toen Tawwakol Karman, een prominent lid van deze organisatie, in 2011 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg van het Noorse Parlement.

Abdul Malik al Houthi
Abdul Malik al Houthi werd in 2004 na de dood van zijn broer Hoessein Badredddin de clanleider van de Houthi in Jemen. onder zijn leiderschap groeide beweging uit tot Ansar Allah en de belangrijkste militaire en politieke kracht van het land.

En Noorwegen is toch een lid van de NAVO met als secretaris-generaal Jens Stoltenberg, de man die toen in 2011 Noors premier was. Stoltenberg was trouwens ook premier toen de Amerikaanse president Barack Obama in 2009 eveneens de Nobelprijs voor de Vrede kreeg.

Arabische Lente

Zij kreeg die prijs voor haar werk rond de zogenaamde Arabische Lente. En dat was in het geval van Jemen gewoon een voorspel voor de latere vernieling van het land. Juist zoals in Libië, Syrië en bijna gebeurde met Tunesië en Egypte. Als gevolg van de betogingen tijdens de Arabische Lente begonnen de verschillende Jemenitische partijen gesprekken voor het zoeken naar een oplossing.

Een compromis bereikt bij deze onderhandelingen – die grotendeels in handen waren van Saoedi Arabië – zorgde ervoor dat vice-president Abed Rabbo Mansour Hadi als tijdelijk president werd aangeduid en dit voor maar twee jaar. Om de schijn op te houden organiseerde men zelfs presidentsverkiezingen met echter slechts een kandidaat, Hadi. President Ali Saleh die gehaat werd door vele clans en politieke fracties in het land verdween naar de achtergrond maar behield via het leger wel een grote invloed en macht.

Nieuwe staatsstructuur Jemen

De keuze in 2012 van Hadi voor het presidentschap was geen toeval. Voor het eerst werd een niet-zaidi president van het land dit terwijl voorheen alle heersers over Jemen meer dan 1200 jaar lang tot deze zaidi-geloofsgemeenschap behoorden. Hadi was namelijk soenniet en afkomstig uit het zuiden. De bedoeling was dat het nieuwe parlement waarin al Islah nu sterk vertegenwoordigd was, een nieuwe grondwet en structuur voor het land zou uittekenen.

Al snel echter kwamen de ware bedoelingen boven drijven en van het eensgezinde front tegen president Ali Saleh bleef vlug niets meer over. De nieuwe maar tijdelijke president leek zich samen met al Islah te keren tegen onder meer de clan van de Houthi’s. Voordien hadden al Islah, de Houthi’s en separatistische politici uit de zuidelijke regio Aden tijdens de Arabische Lente nog een front gevormd tegen Saleh maar dat klapte in elkaar.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - Detail Nummers
Een detail van een minimi (wat staat voor mini mitraillette) van FN in Herstal waarmee de groep van Aboe al Abbas vecht rond de stad Taiz. De groep van Aboe al Abbas is zoals ze zelf toegaven een onderdeel van al Qaida op het Arabisch Schiereiland en staat sinds 2017 op de terreurlijst van de VS. Zijn groep werd door de regering van president Hadi – die doet wat de Saoedi’s vragen want hij leeft er in ballingschap – opgenomen in hun regeringsleger. Bovendien beschikt ze ook over Amerikaanse gepantserde voertuigen. Deze wapens werden geleverd aan de Verenigde Arabische Emiraten en dan doorgegeven richting al Qaida. Amnesty International zei geen bewijzen te hebben over Belgische wapens bij al Qaida. (1)

Houthi’s in het noorden van Jemen

De Houthi’s wonen in het aan Saoedi-Arabië grenzende noorden met de provincies Amran en Saada als kerngebied en geraakten rond 2000 onder politieke invloed van de Libanese groep Hezbollah. Vermoedelijk zocht de clan van de Houthi’s een tegengewicht tegen de groeiende Saoedische invloed.

De Houthi’s verweten Saleh immers dat hij een pion was van het Huis van Saoed, Israël en de VS. Waarna de groep in 2004 in een gewapend conflict raakte met het Jemenitisch leger van Ali Saleh. Waarbij hun leider Hoessein Badreddin al Houthi dat jaar bij gevechten met het leger om het leven kwam. De clanleider is nu diens broer Abdel Malik al Houthi.

Toen de nieuwe voorlopige regering van president Hadi in het kader van de hervormingen de provinciegrenzen wou hertekenen raakte men in de problemen. Men stelde immers voor het gebied van de Houthi’s in stukken te hakken en de zeer dun bevolkte provincie Hadramaut met zijn olie te bevoordelen. Een totale marginalisering van de Houthi dreigde.

Geboorte Ansar Allah

En ondanks verzet van de Houthi’s kreeg Hadi in 2014 voor een jaar een verlenging van zijn mandaat. Waarna de opstand van de Houthi steeds grotere vormen aannam. Mede als gevolg van de drastische verhoging van de benzineprijs door de regering Hadi. Het eigenaardige is dat de Houthi er daarbij in slaagden bijna alle noordelijke clans achter zich te krijgen.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de Saoedi’s niet bepaald geliefd zijn bij de doorsnee Jemeniet. In de jaren dertig van de vorige eeuw vielen de Saoedi’s immers Jemen aan waarbij deze na vredesgesprekken er in slaagden om twee Jemenitische provincies voor dertig jaar te leasen. Tot woede van Jemen weigerden de Saoedi’s die achteraf echter terug te geven.

Samenwerking Jemenitische leger van Saleh met Houthi’s

En toen ook het leger, dat nog steeds in handen was van de vorige president Ali Saleh, de opstand tegen Hadi begon te steunen lag de hoofdstad Sanaa in het handbereik van de Houthi’s. En wat ooit een van de zovele Jemenitische clans was werd geleidelijk omgevormd tot Ansar Allah, letterlijk vertaald Fans van God. Een beweging die de clans overstijgt en volgens bronnen zelfs ook buiten de zaidi rekruteert.

Pro-Saoedische Al Islah-partij

De enige serieuze clan die op dit ogenblik vecht tegen Ansar Allah is die van generaal Ali Mohsen al Ahmar, topman van de clan al Ahmar en vice-president onder Hadi. Deze clan lag ook mee aan de basis van de creatie van al Islah, samen dan met aanhangers van al Qaida en de Moslimbroeders.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - brief Charles Michel
Toen de makers van de door Deutsche Welle uitgezonden documentaire aan premier Charles Michel vragen wilden stellen over wapenleveringen door FN uit Herstal aan al Qaida in het Arabisch Schiereiland in Jemen was dit het antwoord. Diezelfde groep was ook verantwoordelijk voor de bijna gehele uitroeiing van de redactie van Charlie Hebdo in Parijs. Dit zorgde toen voor een massale betoging waar ook Charles Michel bij aanwezig was. Toen had hij wel tijd.

Ze werd vanaf haar stichting ook duchtig gefinancierd door de al Saoedi’s, zelfs al is er officieel een open vijandschap van de al Saoed met de Moslimbroeders. Hier echter niet. Het toont dat dit hier geen soort religieuze oorlog is maar louter een om de macht.

Ahmar-clan leed zware nederlaag

De Ahmar-clan leed echter bij de opmars van Ansar Allah naar Sanaa een zware nederlaag en het ontbreekt haar op dit ogenblik duidelijk aan slagkracht. Ze opereert nu vanuit de provincie Marib gelegen ten oosten van het Jemenitische kerngebied rond de hoofdstad Sanaa. Zonder echter veel vooruitgang te boeken. Ondanks de vermoedelijk grote steun vanuit Saoedi Arabië.

Het feit dat het Saoedische leger in het grensgebied met Jemen amper vooruitgang boekt toont de zwakheid van dat leger. Het is trouwens ook zo voor haar bondgenoten van al Islah, zowel in de regio rond Aden en Taiz als elders. Zonder de vele duizenden huurlingen uit onder meer Soedan en de westerse steun zou Saoedi-Arabië vermoedelijk zelf het slachtoffer zijn van een invasie van Ansar Allah.

Al Qaeda terroristen verkleed cals vrouw - opgepakt in Sanaa - Juli 2015
Om te ontsnappen aan de troepen van Ansar Allah hadden deze leden van al Qaida zich vermomd als vrouwen. Tevergeefs.

Australische generaal-majoor

Het uitgelekte verhaal dat de VS in het naburige Oman gesprekken voert met de Houthi moet in Riaad dan ook alarmbellen hebben doen afgaan. Velen in de VS willen immers af van deze alleen voor Saoedi-Arabië nuttige oorlog die ook gezien zijn brutaliteit in de VS weinig populair is.

En dan is er de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) die in deze oorlog officieel in een coalitie zitten met de Saoedi’s. Maar hun leger vecht al sinds 2018 tegen de pro-Saoedische milities. Hun luchtmacht staat onder leiding van de Australische generaal-majoor buiten dienst Michael Simon Hindmarsh, die bovendien ook hoofd is van de presidentiële wacht van de VAE.

Greep van het Westen op oorlog in Jemen

Het toont de ijzersterke greep van het Westen over deze oorlog. Want zonder Amerikaanse technische hulp zou vermoedelijk ook amper een Saoedisch vliegtuig kunnen opstijgen. Trekt de NAVO zich hier terug dan zal deze oorlog waarschijnlijk snel stoppen. Zo zijn er de door Frankrijk gebouwde en onderhouden oorlogsschepen die er de blokkade helpen in stand houden. Zonder Frans onderhoud varen die naar nergens.

Maar van de originele alliantie tussen de de VAE en Saoedi Arabië is niets meer overgebleven. Zo is er deze zomer een open oorlog uitgebroken tussen beiden voor de controle over de zuidelijke provincies rond de havensteden Aden, Mukalla – een oliehaven – en Zanjibar. Een oorlog waarbij de VAE aan de winnende hand is.

Separatisme in Zuid-Jemen

Deze oorlog entte zich immers op een ander Jemenitisch conflict namelijk die voor de controle over de havenstad Aden tussen de regering in Sanaa en separatisten van de Zuidelijke Overgangsraad.

De hereniging van Noord en Zuid-Jemen in 1990 heeft in de regio om Aden onder separatisten veel wrok veroorzaakt. Waarbij zij nog steeds woest zijn over het verraad van Abed Rabbo Mansour Hadi die om vice-president te worden als man van het zuiden de kant kost van Ali Saleh. Zoals men ook kwaad is op al Islah die eveneens meewerkte aan het onderdrukken van hun nationalistische aspiraties.

Emiraten benutten verdeeldheid

Van die tegenstellingen maakt de VAE nu gebruik om haar slag te slaan en zich meester te maken van de havens aan de Indische Oceaan. Zo bombardeerde de VAE met zijn Australische generaal-majoor deze maand zelfs de posities van de pro-Saoedische al Islah en de aanhang van Hadi rond de havenstad Aden. Waarna die Aden en omgeving  moesten ontvluchten.

Hongersnood - Stervend kind
De levensomstandigheden van de meerderheid van de Jemenieten is verschrikkelijk en een gevolg van de door onder meer België gesteunde Saoedische militaire interventie. Waarbij de door de VN mee georganiseerde blokkade van het land de toestand nog erger maakt. Dit kind raakte nog in een hospitaal wat van velen niet kan gezegd worden.

Blokkade van Jemen met steun van het Westen

Met andere woorden: De chaos in Jemen is nu compleet en dat is denkbaar ook wat de VS en Israël willen, een vernield, amper bestuurbaar land. Het land kreunt immers niet alleen onder de bombardementen en de oorlog in het algemeen maar ook onder een met steun van het Westen georganiseerde blokkade. Westerse oorlogsbodems bewaken immers mee de Jemenitische kust en havens en niets geraakt zonder hun toestemming door.

Het gevolg is een humanitaire ramp die nog erger is dan die in Syrië of elders. Het land was in de Arabische wereld reeds het armste en wordt nu met steun van de NAVO nog verder in de put geduwd. Hoeveel doden dit al veroorzaakte is niet bekend. Hier geen door Westerse media opgeblazen cijfers over het aantal doden zoals in Syrië maar veelal stilzwijgen.

Belgische wapens voor al Qaida in Jemen

En dan zijn er ook nog al Qaida van het Arabisch Schiereiland – de slachters van de redactie van het tijdschrift Charlie Hebdo – en IS in Jemen. Vooral al Qaida staat hier relatief sterk en zit tegenwoordig in een coalitie met de VAE. Zo krijgt al Qaeda via de VAE wapens uit alle mogelijke Europese landen toegestopt waaronder minimi ’s van het Belgische overheidsbedrijf FN met de Waalse regering als eigenaar. En dit zonder dat er over die uitvoer naar de VAE en zo al Qaida al veel protest is geweest.

Yugo-Kru-Rev-PL-82mm-HE-GXX_10500ea[1]
Alliant Technologies bestelde hier 7,5 ton mortieren, goed voor 10,500 stukken bij wapenfabrikant Krusik in de Servische stad Valjevo. Deze raakten naderhand bij IS in Jemen. Alliant Technologies is tegenwoordig een onderdeel van de wapenfabrikant Northrop Grumman. Het is naast Sierra Four Industries, Global Ordnance en UDC een van de vier firma”s die van het Pentagon niet-Amerikaanse wapens mogen kopen en verkopen aan derden. Hier betrof de bestemmeling officieel het Afghaanse leger.
Alhoewel die verkopen goed gedocumenteerd zijn en dus een publiek geheim weigeren de klassieke media dit te schrijven. Hetzelfde voor Amnesty International, dat ook hier een dubieuze rol speelt. Toen ze over die zaak een persbericht verspreidden, hadden ze het alleen over door België bewapende ‘extremistische groepen’. Over al Qaida of IS zwegen ze.

“Geen bewijzen”

Hierover ondervraagd wist de woordvoerder van deze ngo alleen maar te zeggen dat ze hiervoor geen bewijzen hadden. Het vermelden van al Qaida in plaats van het vage ‘extremistische groepen’ had hun persbericht normaal nochtans veel meer weerklank gegeven. Maar ja, dat zouden de Britten en de NAVO natuurlijk niet graag zien gebeuren. En dus de omerta dan maar?

Bij de recente Waalse regeringsvorming was die wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië een groot heikel punt met Ecolo die hier wou scoren. Het werd voor zover bekend niets. En over het door de vorige Waalse minister-president Willy Borsu (MR) beloofde onderzoek naar die export hoort men ook niets meer. Het onderzoek krijgt blijkbaar een heel mooie begrafenis.

Amerikaanse wapens voor IS in Jemen

Maar er is niet alleen het vooral ten oosten van de stad Taiz actieve al Qaida. Ook het iets noordelijker opererende IS toont er zijn krachten en zou volgens berichten ook hier in gewapend conflict liggen met al Qaida. En deze heeft zo te zien evenmin een tekort aan wapentuig.

Uit recente openbaar geraakte Servische documenten blijkt IS zich vooral vanuit Servië te bewapenen. Vliegtuigladingen vol met onder meer mortiergranaten vlogen vanuit een Amerikaans depot in Kroatië tientallen tonnen mortieren van de Servische wapenfabrikant Krusik richting IS. Daarbij gebruikte men de Azerbeidjaanse luchtvaartmaatschappij Silk Way die voorheen ook al door de VS en de Saoedi’s gekochte Bulgaarse wapens leverden aan ISIS in Irak. (2)

IS Jemen - Krusik-Wapencontract Alliant Techsystems - p 2 - 2017
Hier een pagina van een eerder contract van 11 november 2017 met meer details over de levering van die mortieren. Het verhaal lekte enkele weken geleden uit. Geen reactie in de Amerikaanse massamedia en politiek. Amerikaanse wapenleveringen aan IS is geen nieuws hier. Alliant Technologies is een directe dochter van ATK Orbital dat dan weer een dochter is van Northrop Grumman.

Simpele truc

De truc is simpel. Het Pentagon bestelt bij Krusik wapens die officieel bestemd zijn voor het Afghaanse leger of de nationale politie. Het betreft een programma van het Pentagon, waarbij het niet-Amerikaanse wapens voor derden koopt. Materiaal dat niet geschikt is voor het Amerikaanse leger maar elders door bondgenoten gebruikt wordt. Allemaal officieel en legaal dus. Ogenschijnlijk.

De waarheid kwam aan licht toen IS in Jemen een propagandafilmpje online zette waarin zie fier haar wapenarsenaal toonde met o.m….. die Servische mortieren die eerder in de lente van 2018 door de VS waren aangekocht.

IS Jemen - Met mortieren 82MM M74 HE - Krusik Servië - 1
Op 27 juli 2019 plaatste IS in Jemen een propagandafilmpje online waarin te pronkten met hun vele wapens waaronder deze Servische mortieren. Vermoedelijk konden ze in Washington er niet om lachen dat hun militaire samenwerking op die wijze openbaar kwam. En dus zweeg Washington.

Het vliegtuig met die wapens aan boord vertrekt als afgesproken richting Afghanistan maar verliest bij het bijtanken op een van de vele Amerikaanse luchtmachtbasissen in de regio blijkbaar haar vracht. En wie zal het controleren?

Trouwens, ook al Qaida krijgt Amerikaanse wapens. Zo beschikt de aan al Qaida gelieerde groep van Aboe al Abbas over Amerikaanse voertuigen en wapens. Zelfs al staat hij officieel sinds 2017 op de terreurlijst van Washington. Maar geen zorg: Officieel maakt die groep ook deel uit van het nationale Jemenitische leger van president Hadi.

Patrick Cammaert in Hodeidah

En ondertussen is de oorlog zoals vooraf vermoed vastgelopen. De hoop om de havenstad Hodeidah op Ansar Allah te veroveren is mislukt. Na vele maanden van strijd was men tot vlakbij die haven geraakt, het knooppunt via welke internationale hulporganisaties zoals het Rode Kruis aan het land hulp leveren.

Men bereikte een staakt-het-vuren en poogde via de VN generaal Patrick Cammaert, een officier van NAVO-land Nederland, te sturen om het bewind er over te nemen. Een nieuwe Karremans en met ditmaal Hodeidah als het vervloekte Srebrenica?

Het idee was duidelijk om zo de Houthi’s verder te verzwakken door die internationale hulpverlening onder nog sterkere Westerse controle te plaatsen. Heel vermoedelijk om ook zo via die haven troepen en wapens aan te voeren voor een aanval op Sanaa.

Ansar Alah had het door

Ansar Allah had het echter door en hapte niet toe. Bovendien trokken de VAE vorige maand hun troepen hier terug, zodat ook dit front in elkaar klapte. Ondertussen gebruikt Ansar Allah nu ook bewapende drones om strategische doelwitten zoals de olie-industrie, luchthavens, legerbasissen en ontziltingsinstallaties in Saoedi-Arabië aan te vallen. Poets wederom poets.

De vraag hier is dan ook hoeveel tienduizenden doden er nog moeten vallen voor de NAVO hier stopt met deze oorlog. Want zonder de NAVO is Mohammed bin Salman, de Saoedische kroonprins en sterke man, machteloos. Zijn leger is immers ondanks de gigantische wapenaankopen waardeloos. Moest Iran het land aanvallen dan zou het zonder Westerse steun mogelijk op minder dan een maand geheel veroverd zijn.

Dit verhaal toont echter niet alleen de gewetenloosheid en barbaarsheid van de NAVO maar ook dat de westerse strijd tegen IS en al Qaida een schertsvertoning is. Om over na te denken bij de recente herdenking van de aanval op het World Trade Center in New York van 11 september 2001 en zijn 3.000 doden.


Noten

1) – Deutsche Welle, Kersten Knipp, 29 november 2018. https://www.dw.com/en/yemen-the-devastating-war-waged-with-european-weapons/a-46515199?fbclid=IwAR1UF3Mdn8n30UHn1CXZcZWvob8CK-C5ehcXq4dQE3wdoqFoUs3DjT3haiU,

– Deutsche Welle, ARIJ, 4 december 2018. https://www.youtube.com/watch?v=tkUv2R97I-Y&feature=youtu.be,

2) Arms Watch, Dilyana Gaytandzieve, 1 september 2019, Islamic State weapons in Yemen traced back to US Government: Serbia files. http://armswatch.com/islamic-state-weapons-in-yemen-traced-back-to-us-government-serbia-files-part-1/. Dit is de link voor deel 1. Deel 2 is via een link in dit artikel verder te lezen.

Posted on

Egypte breekt met ‘Arabische NAVO’

Egypte heeft zich teruggetrokken uit het overleg om te komen tot de vorming van een Middle East Strategic Alliance (MESA), in de omgang wel aangeduid als de Arabische NAVO. Dat meldt persbureau Reuters op basis van vier goed ingevoerde Arabische bronnen. De terugtrekking van de Arabische Republiek is een tegenslag voor het anti-Iran-beleid van de Amerikaanse regering.

Afgelopen zondag had in de Saoedische hoofdstad Riaad een overleg tussen betrokken landen plaats. Egypte zou het besluit om niet mee te doen aan de vorming van een ‘Arabische NAVO’ voorafgaand aan de Amerikaanse regering overgebracht hebben. Caïro stuurde geen afvaardiging naar het overleg.

Spanningen met Iran

De MESA behelst een politiek, economisch en veiligheidspact van soennitische Arabische staten. Egypte zou zich teruggetrokken hebben, omdat de regering van Abdel Fattah el-Sisi twijfels heeft over het project. Caïro was sceptisch omdat de plannen nog altijd weinig concreet zijn. Verder vreest Egypte dat de vorming van de MESA de spanningen met het sjiitische Iran onnodig zal opdrijven.

Opzichtige vleierij

Tegen deze achtergrond wordt het ook een stuk begrijpelijker dat Donald Trump zich afgelopen dinsdag tijdens het bezoek van Sisi uitputte in loftuitingen voor de “great president”. Minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo noemde de Egyptische leider zelfs een “baken van godsdienstvrijheid”. Deze opzichtige vleierij was kennelijk bedoeld om de veldmaarschalk toch nog op andere gedachten te brengen.

Posted on

De bokkensprongen van kroonprins Mohammed bin Salman

Verrassing eergisterenavond op de Libanese televisiezender Future, eigendom van de clan van premier Saad Hariri, toen de in Saoedi-Arabië gevangen zittende premier aankondigde de komende dagen terug te keren naar Libanon om daar officieel zijn ontslag als Eerste Minister aan de president te overhandigen. Een interview waarop hij er erg vermoeid uitzag. Waarbij hij ook stelde dat ontslag eventueel te heroverwegen en onder voorwaarden opnieuw samen te willen werken met Hezbollah. Een draai van 180°.

Saad Hariri nam vanuit Saoedi Arabië via de Saoedische televisie ontslag als premier van Libanon. Dit dient echter te gebeuren door persoonlijk een ondertekende brief met dit ontslag af te geven aan president Michel Aoun, een bondgenoot van Hezbollah. Hij wil zijn ontslag nu heroverwegen en zelfs met Hezbollah verder regeren.

Alleenheerser

Het is erg heet daar in het zand van Saoedi-Arabië. Dit niet zozeer letterlijk maar figuurlijk. Onder de huidige koning Salman bin Abdoel Aziz kent het land een ongeziene instabiliteit die vragen doet rijzen over het voortbestaan van de dynastie van de familie van Abdoel Aziz bin Saoed, stichters en feitelijk eigenaars van Saoedi-Arabië.

De familie Saoed bestuurde het land steeds in onderlinge afspraken tussen de verschillende zoons en kleinzoons van Abdoel Aziz al Saoed, de veroveraar van het land.

Dit officialiseerde men in 2007 met de Raad van Getrouwheid waarin 34 leden van de verschillende clans der koninklijke familie zetelen. Die benoemde de kroonprins(en) en zo de opvolging. Met verder de 150 koppige Majlis al Shoera als een soort van raadgevend orgaan voor de koning en de ministerraad.

Vader en zoon Salman zullen na de grote blamage met Saad Hariri nu wel minder hard lachen.

Recent lijkt dit systeem echter opgeborgen en blijkt de zieke koning Salman bin Abdoel Aziz te regeren als een absoluut vorst die in de praktijk alle beslissingen doorschuift naar zijn zoon Mohammed bin Salman.

Voordien reeds werd de toen 29-jarige prins in 2015, na de kroning van Salman bin Abdoel Aziz, tot tweede kroonprins benoemd en werd prins Moekrin bin Abdoel Aziz, tot dan de troonopvolger, zonder veel ceremonie als kroonprins gedumpt in ruil voor prins Mohammed bin Nayef, geen zoon als Moekrin maar een kleinzoon van Abdoel Aziz.

Maar ook diens liedje duurde niet lang en enkele maanden geleden schoof men ook die plots opzij en werd Mohammed bin Salman de enige kroonprins en verantwoordelijk voor zowat alle belangrijke zaken waar het salafistische koninkrijk mee bezig is, zijnde de olieverkoop, defensie en economie. Van Mohammed bin Nayef heeft men sindsdien niets meer gehoord. Anonieme bronnen stellen dat hij onder huisarrest staat.

En dat gaat verder. Recent werden een 200 prinsen en prominente figuren binnen het koninkrijk gearresteerd op verdenking van corruptie. Waaronder een der ‘s werelds rijkste figuren prins Alwaleed bin Talal, zakenpartner bij o.a. het imperium van mediabaron Rupert Murdoch en Twitter. De strijd tegen corruptie is altijd een goed excuus, zeker in dictaturen als Saoedi-Arabië waar elke vorm van zelfs maar de lichtste dissidentie desnoods eindigt op het hakisisblok.

Oorlogen

Prins Mohammed bin Salman is sinds hij de facto alleenheerser werd begonnen met de oorlog tegen Yemen die van een zelden geziene brutaliteit getuigt, lanceerde een blokkade van Qatar en dreigde nu openlijk een oorlog tegen Libanon te beginnen. En uiteraard zette hij ook de oorlog tegen Syrië voort die hij erfde van zijn oom de in 2015 overleden koning Abdoellah Abdoel Aziz.

Niets hiervan lijkt enig succes te hebben. Integendeel. De oorlog in Jemen zit in een totale impasse waar alleen en dankzij de door het Westen gesteunde totale blokkade de bevolking enorm te leiden heeft. Maar daarover valt het Westen het land niet lastig. Integendeel, Westerse oorlogsschepen helpen bij het in stand houden van dit embargo.

Qatar en het gasveld van Zuid-Pars. Zonder dit veld staat het land praktisch aan de bedelstaf. Goede relaties met Iran zijn daarom ook niet onlogisch.

En dan is er de koude oorlog met Qatar die evenmin nergens raakt en er alleen voor zorgt dat Qatar verder toenadering zoekt tot Iran. Logisch want beide landen bezitten immers een deel van het gigantische in de Perzische Golf gelegen gasveld Zuid-Pars en moeten daarom best samenwerken. Zonder Pars is het immers praktisch gedaan met Qatar. Weg gas, weg geld.

Maar Qatar is per hoofd van de bevolking nog rijker dan Saoedi-Arabië en kan die blokkade perfect doorstaan. Met hulp uiteraard van Iran dat zijn grenzen met genoegen openstelde voor vliegtuigen en schepen richting Qatar. Ook hier heeft de uiterst oorlogszuchtige prins Salman geen schijn van kans. In de Qatarese hoofdstad Doha zit men hem vermoedelijk uit te lachen en wacht men tot hij toegeeft.

Libanon

Enkele weken terug waarschuwde Thamer al Sabhan, de minister voor Golf-zaken, de regio dus, voor belangrijke gebeurtenissen wat betreft Libanon. En zie, zijn woorden waren amper koud of de Libanese premier Saad Hariri nam vanuit de Saoedische hoofdstad Riaad via de televisie ontslag als premier.

Stellende dat Hezbollah, en dus Iran, zinnens waren hem te vermoorden. Rafik Hariri, zijn vader en vroegere premier werd eerder in 2005 met een autobom om het leven gebracht. Een onopgeloste zaak waar Washington eerst Syrië en daarna Hezbollah van beschuldigde.

Waarna de Saoedi’s beweerden dat Libanon een oorlogsdaad had gepleegd tegen het salafistische koninkrijk. Wat betekent dat kroonprins Mohammed bin Salman met dit excuus een vierde oorlog, dus na Syrië, Jemen en Qatar, zou kunnen beginnen tegen Libanon. Men eiste dan ook dat alle Saoedische onderdanen Libanon onmiddellijk zouden verlaten.

Maar ook hier lijkt prins Salman op een muur te botsen en alleen maar zichzelf pijn te doen. In de praktijk heeft het land namelijk geen operationeel leger en beschikt het alleen maar over een deels functionerende luchtmacht, vermoedelijk gevlogen en onderhouden door huurlingen. Het kan daardoor militair niet echt optreden. Reden waarom het blijkbaar in stilte andere landen heeft zitten polsen om het vuile werk voor hen op te knappen.

Iedereen zegt nee

Maar zoals voorheen toen men tegen Jemen ten strijd trok en Pakistan en Egypte vroeg om troepen te sturen, weigerde Cairo ook nu weer kanonnenvoer te leveren voor de dolle avonturen van de kroonprins. Zo wees de Egyptische president Abdoel Fatah al Sisi hem in het publiek over Libanon terecht. Eenzelfde nul op het rekest in Israël waar men geen zin heeft om een tweede oorlog met Hezbollah uit te lokken.

Ook Benjamin Netanyahu premier van Israël had ditmaal geen zin in een zoveelste oorlog met Libanon en Hezbollah. De vorige liepen immers allen faliekant af. Het risico dat steden als Haifa of Tel Aviv deels tot puin worden geschoten is ook vrij groot. Hij stuurde de kroonprins dan ook wandelen. Het moet een schok geweest zijn voor prins Salman.

En volgens sjeik Hassan Nasrallah, de leider van Hezbollah, beloofde Saoedi Arabië de zionistische leiders die oorlog met tientallen miljarden te financieren. Een straf verhaal maar zeker niet ongeloofwaardig voor wie de Saoedi’s kent.

Maar Hezbollah is te sterk en te gevaarlijk geworden voor de zionistische leiders. Het risico bij oorlog op massale vernielingen en zo de vlucht van joden naar elders zou te groot zijn. En dat is een echte nachtmerrie voor figuren als een Benjamin Netanyahu.

Ook elders valt de oorlogszucht van kroonprins Salman op een ijskoude steen. Zelfs bij hondstrouwe met zeer veel geld gekochte bondgenoten. In wezen neemt zelfs niemand de verdediging op van de Saoedi’s in deze kwestie. Zo stelden zowel Frankrijk als de VS in officiële verklaringen dat Saad Hariri door de Saoedi’s wordt vastgehouden. (1)

Zo opperde Heather Naurt, de woordvoerster van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, tijdens een persbriefing in Washington dat:

In terms of the conditions of him being held or the conversations between Saudi Arabia and the Prime Minister Hariri, I would have to refer you to the Government of Saudi Arabia and also to Mr. Hariri’s office.

Over de kwestie van de voorwaarden waaronder hij wordt vastgehouden en de gesprekken tussen Saoedi Arabië en premier Hariri moet ik U hiervoor doorverwijzen naar de regering van Saoedi-Arabië en het bureau van Hariri.

Eenzelfde maar wel krachtiger reactie kwam er uit Frankrijk, de vroegere kolonisator van Libanon, waar Reuters een woordvoerder van Buitenlandse Zaken citeerde die stelde:

We would like Saad al-Hariri to have all his freedom of movement and be fully able to play the essential role that is his in Lebanon.

We zouden willen dat Saad al Hariri zijn volledige vrijheid van handelen heeft en hij zijn essentiële rol in Libanon geheel kan spelen.

Wie beseft welke financiële drukkingsmiddelen het Huis van Saoed op Washington, Cairo en Parijs heeft beseft dat dit ongezien is. Zelfs al klonk dit op het eerste gezicht erg braaf. Ook viel de reactie op van Antonio Guterres, de Portugese secretaris-generaal van de VN. Deze riep in deze kwestie op tot kalmte. Een verklaring duidelijk richting de Saoedische kroonprins.

Maar Guterres is een man uit de stal van de NAVO en de EU en dus die voor zijn  handelen zeker eerst zal overleggen met Brussel en ook de nummer twee van de VN, Jeffrey Feltman, de Amerikaanse diplomaat die jarenlang de oorlog tegen Syrië mee leiding gaf.

Libanon eendrachtig

Nog erger voor kroonprins Salman is de reactie in Libanon. Zo eisten, behoudens Samir Geagea, leider van de christelijke Lebanese Forces, en Ashraf Rifi, gewezen minister van Justitie en dissident binnen de groep rond Hariri, zowat alle belangrijke figuren er de terugkeer van ‘hun’ president en stelden ze eensluidend dat de Saoedi’s Hariri hadden ontvoerd.

Zelfs parlementslid Bahia Hariri, zuster van Rafik Hariri, de vader van Saad, sprak van een ontvoering. En zij is gezien haar sleutelposities in de clan, achter de schermen in de familie zowat de vrouw die de broek draagt.

Ook Bahia Hariri, parlementslid voor de stad Sidon en tante van Saad Hariri, protesteerde tegen het arresteren van Saad Hariri. Vroeger toonde de dame trouwens met trots haar erg weelderige haartooi. Nu is er de hoofddoek.

In plaats van het creëren van instabiliteit in Libanon heeft de actie van Saoedi-Arabië nu gezorgd voor een versterken van de eendracht in het normaal sterk verdeelde land. Met president Michel Aoun, de clan Hariri en Hezbollah die aan Riaad eenzelfde eis stelden. Ongezien. Wat het startschot moest zijn voor de Saoedische herovering van de verloren invloed in Libanon en de vernieling van Hezbollah had juist het omgekeerde effect.

Dat Rafik Hariri gisteren totaal onverwacht aankondigde terug te keren naar Libanon, eventueel zijn ontslag te herzien en weer met Hezbollah te willen werken is dan ook geen echte verrassing. Alleen het feit dat het zo snel kwam is dat wel.

Het betekent wel een enorm gezichtsverlies voor oorlogsstoker Mohammed bin Salman. De man loopt van de ene enorme blunder naar de volgende en maakt in de tussentijd massa’s vijanden en zorgt in de regio voor enorm veel leed en spanningen.

In wezen wees het ganse Westen hem in het publiek terecht. Een nooit geziene blamage. En de vraag is dan ook welke gevolgen op termijn dit allemaal voor de kroonprins, zijn vader de koning en het Huis van Saoed gaat hebben.

Voorheen moest hij ook al de grootsprakerige praatjes rond onder meer de Saoedische staatsolieproducent Aramco opbergen. Eerst ging men dit via de beurs privatiseren, daarna werd dat dan maar 5% maar nu stelt men die 5 % aan private investeerders te willen verkopen. Ja, een beursgang vergt immers een beperkte transparantie, maar die openheid van bestuur is het laatste wat de familie al Saoed wil.

De gevolgen voor Syrië

Zeker is dat de invloed van Hezbollah in Libanon nu nog veel meer toenam. Het heeft leden en fans in zowat alle lagen van de bevolking en behoort tot het winnende Syrische kamp dat tegen al Qaida & Co vecht. En wie wil behoudens een kleine groep nu eenmaal al Qaida steunen?  Het is dan ook niet verrassend geen zuiver sjiitisch groepje meer maar een die ook rekruteert buiten de religieuze groep waaruit ze ooit ontstond.

In het gevecht met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman is sjeik Hassan Nasrallah van Hezbollah de duidelijke winnaar. Bij de komende parlementsverkiezingen die via een proportioneel systeem zullen worden gehouden wordt hij dan ook bijna zeker de grote winnaar.

De invloed van Riyad is daarentegen nu bijna zero. Ook is dit allemaal zeer positief nieuws voor Syrië. Het Westen, met Israël, toonde in deze kortstondige crisis in de regio naar ontspanning te streven en de oorlogstrom (voorlopig?) te laten rusten. Vader en zoon Salman dachten die eventjes boven te halen maar werden in wezen brutaal de mond gesnoerd.

Hadden Israël, de VS, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk de spanning in de regio verder willen doen toenemen dan had men prins Salman gewoon, en desnoods maar alleen met woorden, kunnen steunen. Ze deden het niet en dat is cruciaal en toont welke richting zij op dit ogenblik in het Midden-Oosten willen gaan. En dat is naar ontspanning.

De kansen op een echte politieke regeling en een einde aan de Syrische oorlog nemen dan ook verder sterk toe. Vermoedelijk zal er dan volgend jaar een alles omvattend akkoord over het land worden gesloten en kan Bashar al Assad gewoon verder regeren. Zelfs al zal het land anno 2018 in veel opzichten anders zijn dan dit in 2011.

En er zal veel werk aan de winkel zijn. Iets voor Oger, het Saoedische bedrijf van de familie Hariri? Oger is de tweede grootste Saoedische bouwonderneming maar zit in zware moeilijkheden. Saad Hariri is trouwens in Saoedi-Arabië geboren en bezit zowel de Saoedische als de Libanese nationaliteit.

Maar de jihadisten waaronder die van de Moslimbroeders zullen zich na dat politiek akkoord wel geen illusie moeten maken. Ze zullen hun mond moeten blijven houden en braaf zijn. Na hun eerste mislukte opstand van 1979 tot 1982 leiden ze nu een tweede nog zwaardere nederlaag. En winnaars hebben altijd succes bij de massa’s.

Bij welke serieuze verkiezingen dan ook lijkt de zege van Bashar al Assad een bijna zekerheid. Het optreden van de Moslimbroeders zal behoudens bij de harde en kleine kern op geen sympathie kunnen rekenen. Hun acties maakten hen nu eenmaal bij velen gehaat.

Een Syrische provincie als het door de Moslimbroeders en al Qaida bestuurde Idlib kent naast harde repressie alleen maar plunder, willekeur en een voortdurende oorlog tussen de serie jihadistische groepen. Wat men beweerde een bevrijding te zijn werd een ongezien nachtmerrie voor de lokale bevolking. Ook daar zorgden de Saoedi’s voor.


1)

Posted on

Lawrence: Heraut van het kalifaat

Uitgeverij De Blauwe Tijger presenteert dit najaar het ene na het andere belangwekkende boek. Het begon al met De doofpotgeneraal van Edwin Giltay. Afgelopen maandag was er dan de presentatie van Udo Ulfkottes Gekochte journalisten en van de Wikileaks-documenten. En woensdag 12 oktober wordt in Amsterdam het nieuwe boek van Robert Lemm gepresenteerd over niemand minder dan ‘Lawrence of Arabia’.

Een hoogst actueel en belangwekkend onderwerp in een tijd waarin ‘Islamitische Staat’ overal in het Midden-Oosten en Noord-Afrika huishoudt waar het maar voet aan de grond kan krijgen en terroristische aanslagen in Europa opeist. Robert Lemm presenteert T.E. Lawrence dan ook als ‘Heraut van het Kalifaat’, zoals de ondertitel van het boek luidt.

Ook op Novini schreven we al over ‘Lawrence of Arabia’ en de gevolgen tot op de dag van vandaag: De wortel van veel kwaden

Boekpresentatie

lawrenceWoensdag 12 oktober vindt de presentatie plaats van Robert Lemms nieuwe boek Lawrence. Heraut van het Kalifaat, om 20:15 uur in de Wackersacademie, Eerste Helmerstraat 271, 1054  DZ Amsterdam.

Naast de auteur zelf spreken de historica en arabiste Machteld Allan en de publicist en rechtsfilosoof Thierry Baudet.

Facebook-event

Posted on 1 Comment

De verslechtering van de positie van christenen in de Arabische wereld ten gevolge van de ‘Arabische lente’

De Arabische lente heeft in de meeste Arabische landen geleid tot een duidelijke verslechtering van de positie van christenen. Naast de groeiende politieke invloed van het islamisme, is de islam steeds zichtbaarder in de Arabische samenlevingen, en neemt religieus gemotiveerd geweld tegen christenen toe. Christenen verlaten de regio in groten getale, en de christenen die blijven verkeren in een kwetsbare positie. Te midden van de verdrukking geven het groeiende bewustzijn van de historische christelijke gemeenschappen en het aantal moslims dat zich bekeert tot het christendom reden tot hoop.

Ruim twee jaar geleden werd de Arabische wereld opgeschud door een golf van protesten en revoluties die uiteindelijk leidden tot grote politieke aardverschuivingen. Aanvankelijk kwamen de protesten vooral voort uit breed gedeelde ontevredenheid over de aanhoudende slechte economische situatie, hoge voedselprijzen en structurele werkeloosheid. In korte tijd verdwenen echter sociaal-economische motieven naar de achtergrond. De revoluties werden gekaapt door fanatieke bewegingen die hun kans grepen om hun islamitische agenda te verwezenlijken. Met name de rechteloosheid ten gevolge van de ‘Arabische lente’, in combinatie met de sterke opkomst van verscheidene politiek-islamitische bewegingen, maakt de positie van christenen steeds moeilijker.

In het eerste deel van dit artikel zal aandacht besteed worden aan (1) de specifieke gevolgen van de ‘Arabische lente’ voor de positie van christenen in de Arabische wereld. In het tweede deel zal ingegaan worden op één van de meest verontrustende consequenties van de verslechterde positie van christenen: (2) de emigratie van christenen uit de regio. Tot slot zullen (3) enkele perspectieven worden gegeven voor de toekomst.

1. Arabische lente of Arabische winter? De gevolgen van de opstanden in de Arabische wereld voor de positie van christenen.

De ‘Arabische lente’ werd door velen gezien als een brede maatschappelijke beweging die vroeg om een einde aan mensenrechtenschendingen, corruptie en armoede. Heel snel bleek echter de uitkomst van deze revoluties volledig in strijd met de oorspronkelijke bedoelingen van de demonstranten[1]. De hoopvolle bestempeling van de revoluties in de Arabische wereld als ‘Arabische lente’ door Westerse analisten was niet alleen te optimistisch, maar ook naïef. Zeker, de autoritaire machthebbers in landen als Egypte en Libië werden verdreven, maar daar zijn politiek-islamitische regimes voor in de plaats gekomen die in de praktijk net zo autoritair zijn als hun voorgangers. Democratische hervormingen blijven uit, de rechteloosheid neemt toe, en de grote economische uitdagingen waar de regio voor staat zijn niet opgelost.

De Arabische lente begon in Tunesië in december 2010 en werd gevolgd door andere Arabische landen. In alle Arabische landen is de opkomst van een grote verscheidenheid aan politiek-islamitische bewegingen een belangrijk kenmerk van de revoluties, ten koste van seculiere protestbewegingen. Als gevolg hiervan oefenen islamitische groepen grote invloed uit op het regeringsbeleid en laten ze hun invloed merken in de samenleving.

In Tunesië, Egypte en Libië leidden de opstanden uiteindelijk tot een verandering van regime, waardoor islamitische partijen aan de macht kwamen. In Marokko, Algerije en Jordanië werden hervormingen geïntroduceerd om islamistische facties tevreden te stellen en de sociale vrede te bewaren, maar bleven de zittende regimes aan de macht. In Syrië, Saoedi-Arabië en Oman werden demonstraties op gewelddadige wijze neergeslagen. Ook in Jemen en Bahrein was er met name in 2011 meer geweld, al heeft dat nog niet geleid tot structurele veranderingen. In Jemen trad President Saleh die sinds 1990 aan het bewind was, als gevolg van aanhoudende protesten begin 2012, af.

SYRIA_please credit Flickr.com/freedomhouseSyrië bevindt zich al meer dan twee jaar in een zeer gewelddadige burgeroorlog met zowel politieke als sektarische elementen, waarin het regeringsleger vecht tegen diverse rebellengroepen. Formeel is Bashar Al-Assad nog steeds aan de macht, maar de rechteloosheid in het land neemt toe, en er lijkt geen uitzicht op een spoedige oplossing van het conflict. Het aantal geweldsincidenten tegen christenen in Syrië is ook fors toegenomen. In algemene zin maakt het burgerconflict christenen bijzonder kwetsbaar voor verschillende vormen van vijandelijkheden[2].

De Arabische lente heeft in de meeste Arabische landen geleid tot een duidelijke verslechtering van de positie van christenen die ook terug te zien is in hogere scores op de wereldranglijst christenvervolging van Open Doors[3]. Naast de hierboven beschreven groeiende politieke invloed van het islamisme, is de islam steeds zichtbaarder in de Arabische samenlevingen en neemt religieus gemotiveerd geweld tegen christenen toe.

Moslims die zich bekeerden tot het christendom (doorgaans aangeduid als Muslim Background Believers) hadden het altijd al moeilijk vanwege de afwijzing door hun families, maar de rechten van historische christelijke gemeenschappen (zoals de Kopten in Egypte of de Arameërs in Syrië) waren tot op zekere hoogte gewaarborgd onder de autoritaire regimes. Na de Arabische lente, namen de discriminatie en het geweld tegen beide groepen christenen flink toe.

De opkomst van islamitische groepen als de Moslimbroederschap in Egypte, het islamitische Bevrijdings Front in Algerije en het salafisme hebben duidelijk negatieve gevolgen voor de positie van christenen. De Arabische lente kan daarom beter gezien worden als een voorspel voor een Arabische winter, waarin de verdrukking van christelijke minderheden zal intensiveren.

Egypte, waar drie kwart van alle christenen in het Midden-Oosten leeft, islamiseert in rap tempo. De afgelopen jaren hebben koptische christenen zwaar geleden onder het geweld van islamitische groepen. Het bloedbad in de wijk Maspero in oktober 2011 waarin 27 christenen om het leven kwamen en honderden en honderden gewond raakten bij een demonstratie, zette al heel snel de toon voor de komende jaren. In dit bloedige incident deed het leger niets om christenen te beschermen, maar nam zelfs actief deel aan de moorden.

In Tunesië werd in 2011 een Poolse priester in koelen bloede vermoord door radicale islamisten. Sindsdien hebben er geen soortgelijke incidenten plaatsgevonden in het land, maar de bevolking is erg bang en het islamisme is veel zichtbaarder op straat. In Algerije worden de vrijheden van christenen steeds meer ingeperkt. Het land werd recentelijk opgeschrikt door een terroristische aanval in In Amenas in januari van dit jaar[4] waar circa 70 mensen bij omkwamen. In Libië kwamen in een aanslag door salafisten de Amerikaanse ambassadeur Chris Stevens en drie van zijn stafleden in september 2012 om het leven[5].

De val van despoten als Khadaffi (Libië) of Moebarak (Egypte) zorgde voor een machtsvacuüm dat nu gevuld wordt door moslimfundamentalisten. Voor grote groepen van de bevolking worden islamisten gezien als het enige alternatief voor structurele armoede en werkloosheid, na mislukt sociaal-economisch beleid van de voormalige heersers. In Libië heeft de transitieregering al duidelijk kenbaar gemaakt de sharia te willen implementeren in de nieuwe grondwet evenals de Annahda partij in Tunesië, die sinds de verkiezingen in 2011 leiding geeft aan de regering in dat land. In Egypte en Marokko hebben islamitische partijen eveneens de verkiezingen gewonnen. In Syrië wordt het rebellenleger in de oppositie gedomineerd door soennitische fundamentalisten.

2. De emigratie van christenen uit het Midden-Oosten

Hoewel minder dramatisch en nieuwswaardig dan gewelddadige vervolgingsincidenten van christenen zoals moorden en verbrande kerken, is er een ware exodus aan de gang van christenen uit het Midden-Oosten. Aan het begin van de 20ste eeuw werd de inheemse christelijke bevolking van Turkije geschat op ongeveer 20 tot 25 procent van de bevolking. Na golven van etnische en religieuze zuiveringen, wordt geschat dat er vandaag de dag slechts 100.000 tot 120.000 christenen wonen in Turkije, 0,15% van de totale bevolking.

Nu, anno 2013, verlaten christenen opnieuw de regio in grote aantallen, al moet deze trend niet worden overdreven[6]. Hoewel de Amerikaanse invasie in Irak en de revolutionaire golf die bekend staat als de Arabische lente niet het begin waren van de emigratie van christenen uit het Midden-Oosten, was het wel een belangrijk keerpunt. Door deze recente politieke ontwikkelingen worden christenen geconfronteerd met een geheel nieuwe situatie, met fysiek geweld, mensenrechtenschendingen, sharia-wetgeving en overheden die niet in staat zijn om hun meest kwetsbare burgers te beschermen. In sommige gevallen zijn christelijke minderheidsgroepen een direct doelwit. In andere gevallen staan ze tussen verschillende strijdende partijen in en zijn daardoor extra kwetsbaar.

Vanwege de precaire situatie van christenen in het Midden-Oosten slinken hun aantallen. Sinds de oorlog in Irak en het daaropvolgende conflict kiezen steeds meer christenen ervoor het Midden-Oosten te verlaten. Van de 1 miljoen christenen die er volgens sommige analisten voor 2003 in Irak woonden, zijn er vandaag de dag nog maar tussen 200.000-500.000 over.

Op dit moment heeft met name de Syrische burgeroorlog een massale vluchtelingenstroom op gang gebracht, in de eerste plaats naar de buurlanden Turkije en Libanon. De impact van de Syrische burgeroorlog wordt daar steeds sterker gevoeld. Schattingen geven aan dat tussen 200.000 en 400.000 van de in totaal 1,9 miljoen christenen Syrië hebben verlaten sinds het begin van de burgeroorlog, wat neerkomt op 15-25% van de totale vluchtelingenstroom.

De huidige Syrische burgeroorlog doet vele parallellen zien met het Iraakse geweld tegen christenen na de ondergang van Saddam Hoessein. Turkije en Libanon waren tot voor kort relatief stabiele landen, maar de nabijheid van het Syrische conflict kan een voorbode zijn van wat christenen in die landen te wachten staat.

Het is overigens belangrijk te onderkennen dat de emigratie van de Syrische christenen niet is begonnen met de burgeroorlog in 2011. Hoewel het zeker waar is dat grote aantallen christenen (en andere minderheden) de burgeroorlog ontvluchten, groeit de maatschappelijke druk op christenen in feite al decennia lang door de radicalisering van de islamitische soennitische bevolking.

Ook Egypte destabiliseert steeds meer, nu de Moslimbroederschap stevig in het regeringszadel zit en salafistische groeperingen vrij kunnen opereren door de grote rechteloosheid. Volgens sommige persberichten zijn sinds 2011 100.000 van de in totaal 10 miljoen christenen geëmigreerd uit Egypte, maar dat getal is waarschijnlijk overdreven. Hoe dan ook valt het niet te ontkennen dat sinds de val van Moebarak veel Egyptische christenen het land hebben verlaten.

3. Toekomstperspectieven

Het is belangrijk te beseffen dat de Arabische wereld zich nog steeds in een transitiefase bevindt. De uitkomst van de Arabische lente is nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Het is bijvoorbeeld heel moeilijk in te schatten welke kant een land als Syrië op zal gaan, en het is ook niet duidelijk of islamisten in een land als Tunesië aan de macht zullen blijven. Tegelijkertijd zijn de verkiezingsoverwinningen van islamitische fundamentalisten in verscheidene landen een slecht teken en ziet het er heel somber uit voor christenen die in de regio wonen.

De toekomstperspectieven voor de positie van christenen in de Arabische wereld lijken daarom verre van positief. Het ligt in de lijn der verwachting dat de druk op christenen in de komende jaren zal toenemen. De islamitische partijen die nu aan de macht zijn is er alles aan gelegen die macht vast te houden om steeds meer sharia-wetgeving te implementeren. Maar nog veel zorgwekkender dan de islamisten in de regering is de voortgaande islamisering van de samenleving waardoor christenen steeds meer gezien worden als uitheemse groepen, terwijl het in feite hele oude gemeenschappen zijn. Vanwege de chaotische en bedreigende situatie in de regio, zullen daarom waarschijnlijk in de toekomst nog veel christenen emigreren.

Van het succes van het islamisme gaat regionaal een sterke invloed uit. Het inspireerde de inval van jihadisten in Mali in 2012 en de terreur van Boko Haram in Nigeria. In Irak laait het sektarisch geweld ook weer op. En er is een reële dreiging dat het conflict in Syrië overslaat op buurlanden Libanon en Jordanië. Tevens moedigen de ontwikkelingen in het Midden-Oosten ook de verspreiding van de politieke islam aan in Afrikaanse landen met een christelijke meerderheid zoals Kenia of Tanzania.

Naast de politieke ontwikkelingen en de islamisering van de samenleving, is de voortdurende rechteloosheid in landen als Libië en Syrië mogelijk nog veel ernstiger voor christenen omdat het betekent dat misdrijven die tegen hen gedaan worden in feite niet worden bestraft. Hierdoor zijn christenen kwetsbaar, en dit geldt in nog grotere mate voor christenvrouwen en -meisjes die steeds vaker slachtoffer worden van seksueel geweld.

Tegelijkertijd zijn er ook signalen van hoop. Ondanks de verdrukking groeit de kerk in het Midden-Oosten langzaam. Moslims bekeren zich tot het christendom. Met name in Egypte groeit het aantal gelovigen. Het gaat nog steeds om kleine aantallen, maar het is onmiskenbaar dat de belangstelling voor het evangelie toeneemt.

In Syrië is het groeiende bewustzijn van de historische christelijke gemeenschappen een belangrijke ontwikkeling die ook hoopvol doet stemmen. Nu de kerk onder grote druk staat, reikt zij steeds meer uit naar de samenleving en probeert het evangelie in de maatschappij handen en voeten te geven. De solidariteit van christelijke gemeenschappen in Libanon en Turkije die Syrische vluchtelingen opnemen is ook prijzenswaardig.

Wanneer zal deze winter voorbij zijn? Wanneer kunnen we verwachten dat de situatie zal verbeteren voor de christelijke bevolking? De onderdrukking en vervolging zal duren zolang de islamitische fundamentalisten de macht kunnen vasthouden. Als de islamitische fundamentalisten het Arabische volk teleurstellen, met name door geen wezenlijke antwoorden te bieden op de structurele armoede en uitzichtloosheid, zou dat op de lange termijn voor meer openheid kunnen zorgen om het evangelie te verspreiden.


[1] Hussein Agha and Robert Malley, “The Arab Counterrevolution”, The New York Review of Books, 29/09/2011

[2] Dennis Pastoor, Vulnerability Assessment of Syria’s Christians¸ Open Doors International, juni 2013, http://www.worldwatchmonitor.org/2013/06/2579000/.

[4] “In Amenas: timeline of four-day siege in Algeria”, The Guardian, 25/01/2013, http://www.guardian.co.uk/world/2013/jan/25/in-amenas-timeline-siege-algeria.

[5] “Chris Stevens, US ambassador to Libya, killed in Benghazi attack”, The Guardian, 12/09/2012, http://www.guardian.co.uk/world/2012/sep/12/chris-stevens-us-ambassador-libya-killed.

[6] Markus Tozman, “A short overview of the status quo of Christian minorities in Egypt, Iraq, Turkey, Syria and Lebanon”, World Watch Unit, Open Doors International, 2012.