Posted on

Syrië – Nederland Jihadistenvriend

Wat insiders reeds lang vermoeden is de voorbije dagen duidelijk geworden. De Nederlandse regering steunt al jaren met militair materieel de salafistische terreurgroepen in Syrië. Was dat vanaf 2011 voor zover bekend alleen via politieke en diplomatieke steun en via de propaganda van de in wezen regeringsgetrouwe massamedia dan ging dat daarna verder.

Volgens het dagblad Trouw en het televisieprogramma Nieuwsuur gebeurde dit vanaf 2015 immers ook onder meer via de levering van voor die terreurgroepen cruciale communicatieapparatuur en pick-ups.

Waarop zij dan door andere landen van de westerse alliantie geschonken wapens monteerden en eventueel gebruikten om te folteren gevangenen te vervoeren of hun eigen troepen naar het front te brengen. Een oorlogsmisdaad lijkt het.

Witwasserij Ko Colijn

In totaal ging het volgens die informatie om 25 miljoen euro aan materiaal waaronder eveneens laptops en pakken ander materieel bruikbaar voor een leger. Dit dan bestemd voor 22 groepen waarvan er echter maar twee namen tot heden bekend raakten. Feiten die de regering van Mark Rutte (VVD) niet betwist.

Bert Koenders - 4
Bert Koenders, De Nederlandse sociaaldemocraat en gewezen minister van Buitenlandse Zaken. De man is een trouwe vazal van Washington die in 2015 hoogstnodig militair materieel moest leveren aan jihadistische terreurgroepen in Syrië.

Dat het dan toch openbaar werd is deels het werk van onder meer parlementslid Pieter Omtzigt (CDA) en natuurlijk die betrokken journalisten die hier ditmaal alle eer verdienen voor hun degelijk onderzoekswerk. Vraag is nu echter wat de gevolgen zullen zijn voor de Nederlandse regering die al zeker vanaf 2015 die groepen met militair materieel steunde. Men noemde het mooi ‘niet-dodelijke hulp’.

Een ding viel al snel op, en dat is de operatie ‘beperk de schade’ die onmiddellijk in gang schoot. Waarbij de vermeende kwaliteitskrant NRC blijkbaar voorop gaat. Zo stelde de krant dat het allemaal zo erg niet was en ook logisch toen in 2015 deze beslissing viel.

Ook is het zenden van dit materiaal naar gewapende groepen in Syrië niet in strijd met de internationale rechtsregels en is die Jabhat al Shamiya (het Front van de Levant) geen salafistische terreurorganisatie. Het zijn in wezen goede jongens, zelfs al begaan ze wel eens een misdaad. Maar dat doet daar iedereen.

Ko Colijn - Officier in de Orde van Oranje-Nassau
In zijn column in de NRC stelt Ko Colijn dat het misschien wel fout was maar in wezen kon voor hem alles toch door de beugel. De internationale rechtsorde kan wat hem betreft op de schop. Hier krijgt hij het ereteken van Officier in de Orde van Oranje Nassau.

Dit allemaal ondanks de tegengestelde visies van Amnesty International en het Nederlandse openbaar ministerie. Merkwaardig toch. Mensen als Ko Colijn sprongen in het verleden wild op die rapporten en visies om de Syrische regering als crimineel aan te duiden.

Nu men bij AI en elders ook de andere kant in beeld brengt is dat voor Colijn & co plots onzin. En op de visie van Rusland en Syrië zitten de Colijns van deze wereld natuurlijk nog minder te wachten dan op die van justitie en AI. Die eersten zijn voor hen nu eenmaal doortrapte smeerlappen.

Internationaal recht

Zo schreef de russofobe NRC op 14 september 2018 “Jabhat al Shamiya wordt over het algemeen beschouwd als een gematigde islamitische groep”.(1) En voor Ko Colijn van het regeringsinstituut Clingendael, schrijvend in een opiniestuk in diezelfde NRC (2) is er in wezen zelfs helemaal niets fouts aan de hele zaak. De bewering dat men zo het internationaal recht heeft geschonden noemt hij ‘nogal buitenaards’.

“Maar dat je je niet zou mogen mengen in de interne aangelegenheden van een andere (soevereine) staat schiet door. Dat zou tirannen als Assad en Maduro (3) in deze wereld te veel ruimte geven …… maar op een orthodox advies van ‘het mag niet’ zit geen diplomaat te wachten ..…… Überhaupt wordt het voeren van buitenlandse politiek wel erg moeilijk als het ‘volkenrechtelijk verbod op interventie’ (Nollkaemper) (4) te letterlijk wordt genomen.”

Het internationaal recht is nochtans duidelijk: De grenzen van een soevereine staat zijn onschendbaar en dient men te eerbiedigen. En het steunen van een gewapende rebellie in een andere staat is onder internationaal recht een casus belli voor een oorlog tegen de agressor door de hier aangevallen partij. Syrië kan dus onder het internationaal recht legaal de hulp inroepen van bondgenoten – hier Rusland –  en eventueel als represaille zelfs Nederland kapot laten bombarderen.

Front met al Qaida

Wat mensen als Colijn hier eveneens vergeten is natuurlijk dat dit Front van de Levant niet alleen een stel criminelen zijn die op zeer grote schaal moorden, stelen, folteren, ontvoeren en verkrachten maar ook samenwerken met andere salafistische terreurgroepen waaronder bij tijden al Qaida. Ko Colijn schrijft in wezen dus dat steun aan al Qaida door de beugel kan.

Pieter Omtzigt - 1
Pieter Omtzigt, lid voor het CDA van de Tweede Kamer, was een van de weinigen in de Nederlandse politiek die zich vastbeet in deze zaak en zorgde ervoor dat dit schandaal aan het licht kwam.

Bovendien verzwijgen mensen als Colijn en Nikolaos van Dam, de spin in dit web, verder dat al wie goederen van welke aard ook naar de Syrische provincie Idlib uitvoert eveneens zorgt voor het financieren van al Qaida via de door deze terroristen geïnde invoerrechten.

Men steunt al Qaida dus niet alleen indirect via de allianties van die groepen maar ook via het betalen van belastingen in natura – Al Qaida gebruikt nu eenmaal geen Visa – aan de grens met Idlib of onderweg bij een van de tientallen controleposten.

En dus is er de vraag: Hoeveel van die door Nederland geleverde pick-ups en ander materiaal werden door al Qaida (hier officieel Hayat Tahrir al Sham) als taks in beslag genomen? Het is een vraag die men zeker in de Tweede Kamer zal dienen te stellen. Als men het durft natuurlijk.

Leuk is zeker natuurlijk, en dat kwam tot heden in de Nederlandse media voor zover bekend niet echt aan bod, dat men naast het Front van de Levant ook de Sultan Murad Brigade op dezelfde wijze steunde. Die huurlingen vechten aan de Turkse grens in Syrië op vraag van en met steun van het Turkse leger een oorlog uit tegen de Koerdische YPG/PKK.

Een YPG/PKK die volop de steun geniet van de Nederlandse regering en waarvoor men meer dan twee jaar lang de nu teruggetrokken F 16’s ter beschikking stelde. Een hulp die op het zelfde ogenblik kwam als het sturen van allerlei legermateriaal naar de Sultan Murad Brigade.

Of hoe Nederland gelijktijdig twee met elkaar oorlog voerende partijen bewapende. En dat heet dan buitenlands beleid. Trouwens ook delen van het Front van de Levant vechten met Turkije tegen de YPG/PKK. Met de lonen die hier zoals bij de Sultan Murad Brigade eveneens komen van de Turkse schatkist.

De Nederlandse geheime oorlog

Ook dit is een zaak die door de Tweede Kamer in Den Haag besproken dient te worden. Het is naast zwaar crimineel gedrag ook geknoei van de bovenste plank. En toen enkele parlementsleden zoals Pieter Omtzigt (5) steeds meer kritische vragen begonnen te stellen riep de regering plots het staatsgeheim in.

Het parlement mocht niet weten wie wat voor materiaal had gekregen. En als er dan een onderzoeksrapport klaar is roept men ook dit uit tot staatsgeheim. Het parlement, toch het allerhoogste gezag in wat men een democratie noemt, werd zijn inzagerecht afgenomen. Nederland voert oorlog, maar dit parlement mag niets weten. Democratie? Kom nou.

Mark Rutte - 3
Premier Mark Rutte (VVD) wou koste wat kost verhinderen dat het parlement op de hoogte zou geraken van zijn onverklaarde oorlog tegen Syrië en riep gans de zaak dan maar uit tot staatsgeheim. .

Tot de maandag nadien Nieuwsuur en Trouw met het verhaal kwamen en dit staatsgeheim deels in het openbaar gooiden. Het toont de ondemocratische natuur van de regering van Mark Rutte en de partijen die dit op zijn minst wangedrag steunen. Het is de totale minachting van het parlement en zo de bevolking die dit parlement koos.

Politieke linkerzijde

Opvallend natuurlijk is de houding van wat men traditioneel de politieke linkerzijde noemt. Zo werd de beslissing om salafistische terreurgroepen aan materiaal te helpen genomen door minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders, lid van de sociaal-democratische PvdA.

Tweede Kamerlid Attje Kuiken (PvdA) stelde het op 12 september in NRC zo:

“De Syrische leider Assad was zijn eigen bevolking aan het uitmoorden….. als je geconfronteerd wordt met het Kwaad dan moet je zulke beslissingen nemen.” (6)

Kamerlid Bram van Ojik (GroenLinks) ging nog een stuk verder en stelde het in diezelfde NRC zo (7):

Het is duidelijk dat Assad als winnaar uit de strijd is gekomen, maar dat is geen reden om met de steun stil te zitten… De gematigde rebellen verdienen onze steun – juist nu.”

De gematigde rebellen dus. Ook Jesse Klaver, de ster van GroenLinks, klonk gelijkaardig in het televisieprogramma Buitenhof. Dit terwijl praktisch iedereen die dit dossier volgt nu toegeeft dat zoiets als ‘gematigde’ rebellen er niet bestaan en in wezen ook nooit bestonden.

Termen als het Vrij Syrische Leger zijn zoals die andere slogan van de ‘Arabische Lente’ creaties van Britse en Amerikaanse pr-bureaus die zo de oorlog aan het publiek als iets lovenswaardig moesten verkopen. GroenLinks doet hieraan mee. Of hoe wat heet politiek links te zijn in wezen ook zeer asociaal en zelfs crimineel kan zijn. Voluit oorlogen steunen is geen probleem. Ook na Libië, Irak en Afghanistan. Wat een politiek niveau!

Nikolaos van Dam

Natuurlijk staat in dit schandaal de persoon van Arabist Nikolaos van Dam centraal. Deze oud-ambassadeur in o.m. Irak en Egypte was in die periode de zogenaamde speciale Nederlandse gezant voor Syrië en de man die op het veld richting gaf aan het beleid. Hij kende de kleinste details van de zaak en jihadistische terreurgroepen hadden het in Nieuwsuur over ‘hun vriend’. Zou dat voor van Dam een eretitel zijn?

Nikolaos van Dam - 2
Nikolaos van Dam, de jihadistenvriend en Syriëstrijder op jaren en met pak en das. De man die vorm gaf aan het Nederlandse steunprogramma voor Syrische jihadisten. Zijn bijdrage aan de vernieling van het land waar hij zegt veel van te houden.

Voor Van Dam is het Front van de Levant helemaal geen salafistische terreurbeweging zoals onder meer het Nederlandse gerecht stelt. De groep ondertekende in de Saoedische hoofdstad Riaad ooit een verklaring stellende dat ze streefden naar een democratie en dat was voor van Dam voldoende om hen als gematigd te zien en massaal militair materieel te geven. Een geschenkje van de Nederlandse vrienden.

Neen, dat is geen salafistische terreurgroep want, opperde hij ook op Buitenhof van de NOS televisie, Charles Lister stelt dat dit gematigden zijn. Charles Lister is de man die jarenlang vanuit Qatar, wapenleverancier aan al Qaida & co, via het door Qatar gefinancierde Brookings Doha Center de oorlog tegen Syrië becommentarieerde. En op BNR Nieuwsradio maakte Van Dam vergelijkbare verklaringen. (8)

Als bron een Qatarese broodschrijver gebruiken om te beweren dat het Front van de Levant een gematigde groep is kan dus wel tellen. Maar bronnenkritiek kent Nikolaos van Dam zoals bleek uit zijn hier besproken boek ‘Destroying a nation’, helemaal niet.

Feiten over de ware relatie van Israël, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de VS met die salafistische terreurgroepen van ISIS tot Ahrar al Sham en al Qaida zal je er niet in vinden. Ondanks de berg aan bewijzen voor die stelling. En zoals uit zijn parcours duidelijk blijkt moet hij hierover heel veel weten.

En dat ze al eens samenwerkten met andere terreurgroepen in dat gebied was voor van Dam eveneens geen probleem. Ze zitten daar ook zo dicht bij elkaar dat het in zijn visie bijna niet anders kan dan dat ze wel eens samenwerken. En dat is blijkbaar geen enkel bezwaar voor onze diplomaat.

Een ander argument voor hem was dat ze vochten tegen ISIS. Nou, ze vochten tegen ISIS! Jarenlang hebben ze echter ook militair samengewerkt met ISIS toen zich dat nog al Qaida in Irak noemde. En strijden tegen de huidige Syrische tak van al Qaida? Hoogstens zoals in het geval eerder met ISIS betreft het in essentie vechten om de buit.

Zichzelf beschuldigen

Voor wie goed naar Van Dam luistert en zijn laatste boek las stelt hij zich in wezen echter zelf in beschuldiging als zijnde medeplichtig aan de vernieling van Syrië en de massamoord daar.

Hij was gezien zijn expertise de man die het Nederlandse beleid rond Syrië toen vorm gaf en zorgde dat die moordbendes als het Front van de Levant en de Sultan Murad Brigade militair materieel kregen om zo de oorlog voort te zetten. In zijn boek stelt hij dat het Westen die jihadisten met hun maximalistische eisen – Assad moet weg en liefst dood – bleef steunen maar hen jarenlang onvoldoende hulp gaf om de oorlog te winnen.

Jihadisten tesamen met vlaggen
De vlaggen van terreurgroep Ahrar al Sham (links), het zogenaamde Vrije Syrische Leger (midden) en al Qaida (rechts) broederlijk naast elkaar. Zoek de gematigde jihadisten.

Het is als gevolg hiervan, stelt hij in zijn boek, dat de oorlog bleef duren en een politieke oplossing nergens raakte. Met als resultaat honderdduizenden doden en grote delen van het land vernield en geplunderd. Wat natuurlijk helemaal de bedoeling was. Irak verwoest, Libië verwoest, Afghanistan verwoest, Syrië verwoest, het schiet al aardig op.

Nikolaos van Dam is echter, zoals nu is gebleken, hiervoor als uitvoerder deels zelf medeverantwoordelijk. De vraag is dan ook of Nikolaos van Dam hier schuldig is aan zware misdaden gaande van medeplichtigheid aan genocide tot oorlogsmisdaden en terreur. Zwaarder kan niet.

Wel is het toch merkwaardig te noemen dat de Nederlandse massamedia al meer dan 7 jaar de waarheid over de oorlog tegen Syrië verbergen. Geen woord over het ware karakter van deze oorlog. En nu plots de openbaring. Goed, maar het is merkwaardig.

Neem de Nederlandse jezuïet Frans van der Lugt die jarenlang vanuit Syrië ageerde tegen die steun van zijn vaderland aan die jihadisten. Het dagblad Trouw zweeg hem dood. Tot hij in de stad Homs in 2014 kort voor de bevrijding ervan door een jihadist werd vermoord. Dan plots klonk het een en al rouw bij die krant. Waarbij men echter – je moet maar durven – de schuld nog poogde te steken op de Syrische regering. (10)

En wat nu met de Nederlandse regering? Ach, er is het gezegde: Ze dronken een glas, pisten een plas en alles bleef zoals het was. Nederland is gewoon een vazalstaat van de VS en haar salafistische bondgenoten. En dus loopt men op het Binnenhof netjes in de pas van Washington. Al Qaida of niet, het doet er niet toe, zolang het Witte Huis maar tevreden is. Nederland gidsland? Wat een grap.

En de Belgische kranten? Veel bladvulling zoals gewoonlijk maar over deze bij de noorderburen toch wel belangrijke zaak behoudens een kort bericht in de Gazet van Antwerpen niets. Wel korte berichten op de websites van o.m. De Morgen en De Standaard, meer niet.

En elders in Nederland? Recent stopte de Nederlandse regering nu ook met de financiële steun aan de Witte Helmen. De door de Britse regering opgerichte propaganda-afdeling van het Syrische salafisme. Assad heeft de oorlog gewonnen dus kunnen we maar beter stoppen met die zaak is de stelling van Den Haag.

Ook blijft IKV/Pax Christi, die zichzelf een vredesbeweging noemt, verder volharden in het maken van propaganda voor die Syrische terreurgroepen. Zo maakt deze organisatie nog steeds reclame om geld te geven aan het Syrische zogenaamde schoolproject Kesh Malek (11) dat actief is in het jihadistengebied rond de provincie Idlib. Ze geeft volgens haar website in enkele door haar beheerde scholen aan jongens en meisjes apart lessen gebaseerd op een salafistisch curriculum.


1) ‘Kamer wordt vertrouwelijk geïnformeerd over hulp rebellen Syrië’, NRC 14 september 2018

2) ‘Steun jihadisten? Fout maar overdrijf niet’, NRC 13 september 2018. Dat ze een stuk met een andere opinie over deze affaire bij NRC niet plaatsten wekt natuurlijk voor wie de krant kent geen enkele verbazing. Modder gooien naar Rusland is er bij de krant een dagelijkse vaste traditie.

3) Door ook de Venezolaanse president Maduro terloops te vermelden ontstaat de indruk dat hij en enkele andere westerse vuilspuiters al een nieuwe zoveelste oorlog aan het voorbereiden zijn, die tegen Venezuela.

Maar wat moet men volgens Colijn dan doen met bevriende dictators zoals de familie al Saoed? Bommen gooien? En wat met de VS die Irak vernielde en er bij haar invasie en bezetting massaal mensen ombrachten? Bommen gooien? Maar ja, dat zijn vrienden. Daarover zal je figuren als Ko Colijn dus niet horen piepen.

4) Het betreft professor jurist André Nollkaemper die na de commissie Willebrord Davids over de wandaden rond de invasie van Irak in 2003 werd aangesteld. Die stelde met akkoord van het parlement dat men in de toekomst bij buitenlandse interventies Nollkaemper als Extern Volkenrechtelijk Adviseur voor Buitenlandse Zaken zou raadplegen. Deze noemde de zaak in Nieuwsuur een schending van het internationaal recht en dus crimineel gedrag. Hem raadplegen hoefde helemaal niet stelde Colijn.

5) Toen Omtzigt kritische opmerkingen begon te maken over de Nederlandse houding rond het neerhalen boven Oekraïne van het Maleisische vliegtuig van vlucht MH17 was het opnieuw de NRC die een karaktermoord poogde te plegen op deze bijna enige kritische parlementaire stem in dit dossier. Geen toeval natuurlijk.

6) ‘In 2015 leek het politiek nog zo’n goed idee…’, NRC 12 september 2018

7) ‘Nederland steunde terreurbeweging in Syrië’, NRC 11 september 2018.

8) ‘Organisaties waar wij contact mee hadden waren niet jihadistisch’, BNR Nieuwsradio, 13 september 2018. https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10354191/organisaties-waar-wij-contact-mee-hadden-niet-jihadistisch

Hier stelt men: ‘Nederlandse politici zijn volgens Van Dam medeverantwoordelijk voor de ‘enorme ellende’ die is aangericht in Syrië. ‘Politici die hebben willen interveniëren en met allerlei stellingen kwamen waarop ze niet konden terugkomen, dragen een zekere medeverantwoordelijkheid voor de enorme ellende die daar is aangericht.’. Maar diegene die dit beleid op het veld realiseerde zoals van Dam is dan uiteraard eveneens schuldig.

9) Destroying a Nation, Nikolaos van Dam, I.B. Taurus, 2017, 242 pagina’s. Hier op 12 augustus besproken in het artikel ‘boeken over Syrië’.

10) ‘Patermoord’, Trouw, 8 april 2014, Sylvain Ephimemco.  https://www.trouw.nl/home/patermoord~a55b9397/

Zo schreef de krant:

‘Van der Lugt was vooral hinderlijk voor het regime van president Assad. Hij getuigde via video’s en Skype-verbindingen van de wreedheid van zijn leger dat de stad omsingelt en inwoners laat verhongeren. Hij bleef maar hameren en hopen op bemoeienis van ‘de wereld’, die ‘niet kan blijven toekijken’. Waarom zouden de djihadisten die het lot van de pater deelden en ook gras moeten eten, hem executeren?’

Frans van der Lugt werd op 7 april 2014 in de stad Homs Vermoord. Daar waar hij onder het juk van deze terreurgroepen koppig was blijven wonen. Hij is er begraven

11) https://globalyouthrising.org/2016/04/15/friday-spotlight-paxthe-activist-hive/. Kesh Malek heeft een website: https://www.keshmalek.org/.

Ze werkt vanuit Atareb, een door al Qaeda gecontroleerde stad gelegen in het westen van de provincie Aleppo. Of hoe onze bisschoppen – Pax Christi werkt onder hun toezicht – samenwerken met deze salafistische terreurgroep.

Posted on

MH17 – Is een onderzoek wel zinvol?

Vier jaar na het neerschieten van de MH17 heerst er in de politiek en in de pers veel vertrouwen in het onderzoek naar de ramp. De Tweede Kamer heeft Rusland aansprakelijk gesteld voor het neerhalen van de MH17. Nu het onderzoek zo ver gevorderd is, doemt de vraag op of er nog behoefte is aan onafhankelijk onderzoek. In dit eerste artikel in een serie over de MH17 wordt een overzicht gegeven van een aantal van de meest controversiële gebeurtenissen rond de MH17 van de afgelopen jaren. Gebeurtenissen veroorzaakt door Rusland, maar ook door Nederland en Oekraïne.

Het is juli 2017, ik zit op Schiphol te wachten op mijn vliegtuig. Buiten schijnt de zon. Mijn gedachten gaan nog kort over alle dingen die ik mee had willen nemen en hopelijk ook bij me heb. Plots schiet me te binnen dat het vandaag wel eens de dag kon zijn dat de MH17 precies drie jaar geleden vanaf dezelfde luchthaven, op dezelfde tijd, misschien zelfs wel van dezelfde gate is vertrokken. Ik kijk op mijn horloge, nee, het is de 16de. Toch, het vreemde gevoel gaat niet weg.

Vreemd, omdat mijn reis eindigt waar drie jaar geleden de reis van de MH17 niet had mogen eindigen: ik reis naar Oost-Oekraïne, naar het gebied rondom de rampplek. Opzoek naar antwoorden op vragen waar veel mensen mee zitten. Vragen over de rol van Rusland, maar net zo goed over de rol van Oekraïne en over het onderzoek dat Nederland leidt.

Het treft mij dat onder veel vrienden, familieleden en kennissen het vertrouwen in het MH17-onderzoek verre van algemeen is. Onder politici en journalisten is dat anders, maar het idee leeft ‘dat we de waarheid toch nooit zullen weten’. Er wordt bijvoorbeeld op gewezen dat premier Rutte een te groot belang zou hebben bij een goede handelsrelatie met Rusland. Daarom zou zo lang zijn gewacht met het beschuldigen van Rusland. Anderen zeggen juist weer dat Rutte Oekraïne uit de wind wil houden omdat Nederland en de EU een te groot geopolitiek belang hebben bij een goede relatie met Oekraïne. Het onderzoek zou daarom, volgens deze mensen, onterecht met de vinger naar Rusland wijzen. Daar komt nog bij dat het onderzoek wordt omgeven door ondoorzichtige afspraken.

Vanuit Rusland, maar ook uit Oekraïne klinken een aantal verschillende scenario’s waarin de landen zichzelf lijken tegen te spreken. Het helpt hun zeker niet in hun geloofwaardigheid. Te midden van alle gebeurtenissen van de afgelopen vier jaar wordt hieronder een poging gedaan een overzicht te geven van de meest controversiële en markante gebeurtenissen rond de MH17 die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan.

Nederland: De voorlopige uitkomsten van het onderzoek

Het nieuws dat de MH17 was neergeschoten heeft een diepe indruk achtergelaten in heel Nederland. Bijgevolg werden vrijwel direct na het neerschieten van de MH17 er in Nederland twee onderzoeken gestart. Eén onderzoek wordt geleid door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) dit onderzoek heeft tot doel de oorzaak te vinden van de crash. Dit onderzoek houdt zich echter niet bezig met de vraag wie de dader is. Dat is anders voor het onderzoek van het Joint Investigation Team (JIT), een internationaal onderzoeksteam dat door het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) wordt geleid. Dit laatste onderzoek heeft voornamelijk tot doel de schuldigen aan te wijzen. Na vier jaar loopt het onderzoek van het JIT loopt nog steeds, zij het dat er twee voorlopige presentaties zijn geweest op 28 september 2016 en op 24 mei 2018. Het onderzoek van het OVV over de MH17 is inmiddels afgerond en de onderzoeksresultaten zijn op 13 oktober 2015 gepresenteerd.

* Een BUK is een luchtdoelraket-systeem dat uit meerdere voertuigen bestaat, zijnde: een commandopost, twee soorten radarvoertuigen, twee installaties waarmee raketten kunnen worden afgevuurd, de BUK-TEL en de BUK-TELAR. Waarbij TELAR staat voor Transporter Erector Launcher and Radar. De laatste is, tot op zekere hoogte, in staat zelfstandig te kunnen functioneren.

In de eerste presentatie van het OM werd de volgende voorlopige conclusie gepresenteerd. (5 – https://www.youtube.com/watch?v=2BtBEV_rAd0) Volgens het OM heeft op 17 juli 2014 een trailer een BUK-TELAR-luchtdoelraketsysteem* getransporteerd uit de stad Donetsk (gebied wat onder controle was van de pro-Russische rebellen, de zogenaamde Volksrepubliek Donetsk (DNR)), naar de stad Snezjnoje. Dit werd onder andere vastgesteld met behulp van filmpjes die verschenen zijn op sociale media. Vandaar uit zou de BUK zelfstandig verder zijn gereden naar een veld tussen Pervoemaiske en Kransij Oktyabrsk. Op deze plaats, zou volgens zowel het OM/JIT als volgens het onderzoek van het OVV de BUK hebben geschoten met een raket die vervolgens vlucht MH17 raakte. Als gevolg stortte het toestel neer bij het dorpje Petropavlovsk. Na de ramp werd de BUK-TELAR snel weggevoerd naar Rusland.

Bewijsmateriaal dat ondersteunt dat een BUK-raket door rebellen werd afgeschoten kwam uit onder andere brokstukken van het vliegtuig. Aan de hand van de baan van brokstukken van de raket door de romp kon worden bepaald waar en in welke richting de raket stond op moment van ontploffing. Dat het om een BUK-raket zou gaan werd bevestigd doordat brokstukken zijn gevonden van de raket in het vliegtuig en in het lichaam van de piloot. Met behulp van videomateriaal dat op het internet is gepubliceerd werd vastgesteld dat er inderdaad een BUK-TELAR werd vervoerd. De positie waarvandaan de BUK zou hebben geschoten is door het JIT vastgesteld met behulp van foto’s, op zijn minst één ooggetuige en telefoontaps die zijn aangeleverd door Oekraïne.

In de meest recent presentatie van het OM/JIT in mei werd een nieuw hoofdstuk toegevoegd aan het JIT-onderzoek. De BUK-TELAR die te zien is op de video’s en foto’s gemaakt in Donetsk e.o. zou volgens het JIT afkomstig zijn van de 53ste luchtdoelraketbrigade gestationeerd in Koersk in de Russische Federatie. Een aantal kenmerken van de BUK-TELAR van Donetsk zijn vergeleken met een groot aantal andere BUKs in zowel Rusland als in Oekraïne. De BUK-TELAR afkomstig uit Koersk zou overeen zijn gekomen met de BUK-TELAR in Donetsk. Deze zelfde BUK zou ook zijn gesignaleerd in een colonne militaire voertuigen rijdend in de richting van het Oekraïense grensgebied met Rusland.

Nederland: Een bevooroordeeld onderzoek

Het JIT-onderzoeksteam heeft in haar twee presentaties een vrij grondig beeld gegeven van wat er die dag is gebeurd. Toch blijven er vragen. Ondanks dat Nederlandse onderzoekers wel hebben gezocht naar stoffelijke resten op de rampplek (7 – https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/04/30/repatrieringsmissie-mh17-ten-einde) en grondmonsters hebben verzameld op de vermeende lanceerplek van de BUK, zegt Hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke in een interview met Novaya Gazeta in 2017 (6 – https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/10/16/74192-the-purpose-is-to-bring-this-matter-to-court ): “Het onderzoek wordt verder belemmerd doordat wij het gebied niet kunnen bezoeken dat wordt gecontroleerd door de militanten. En we zijn niet in staat daar afspraken te maken, onder andere over het doen van interviews en arrestaties.” Als de journalist aan Westerbeke vraagt of er ‘op wat voor manier dan ook’ wordt gecommuniceerd met de zelfuitgeroepen volksrepublieken antwoord Westerbeke kortaf: “Wij erkennen deze entiteiten niet.” In een eerdere verklaring van het OM wordt echter niet van onwil van de zijde van de ‘militanten’ gesproken, maar wordt erop gewezen dat een dergelijk onderzoek niet mogelijk is vanwege wetgeving:

“De indruk is wel gewekt dat het gebied in Oost-Oekraïne waar vlucht MH17 is neergehaald vrij toegankelijk zou zijn voor het joint investigation team (JIT). Dat is niet het geval, en heeft te maken met de (inter)nationale regelgeving voor rechtshulp in strafzaken. Immers, de zelfverklaarde republieken DPR en LPR worden niet als autonome staten erkend.“ (8 – https://www.om.nl/onderwerpen/mh17-vliegramp/@97493/mh17-voorwerpen/ )

Met andere woorden: het onderzoeksteam wordt niet gehinderd door de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk (DNR) maar door de nationale en internationale regelgeving. Hiermee wordt het dus in principe een politieke kwestie waarom er in het gebied van de DNR geen getuigen zijn gehoord. Het gevolg is dat het JIT afhankelijk is van getuigen die naar voren komen door middel van getuigenoproepen. Hier ontstaat de mogelijkheid van een bias in de getuigenpopulatie waardoor er in potentie de mogelijkheid bestaat dat er verkeerde conclusies worden getrokken. Nederland gaat zelfs zo ver met het handhaven van het standpunt over de zelfuitgeroepen volksrepublieken, dat het uiteindelijk niet Nederland is dat de zwarte dozen in de DNR ophaalt, maar Maleisië. (9 – https://www.volkskrant.nl/foto/rebellen-dragen-zwarte-doos-over-aan-maleisie~p3694187/)

Oekraïne: Onjuistheden in oorspronkelijke berichtgeving

Waar iedereen voor vreesde blijkt opeens waar te zijn. In de dagen vlak na de crash komt de vicepremier van Oekraïne met een vreselijk verhaal: De rebellen zouden hebben geknoeid met de zwarte dozen (3 – https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-blackboxes/ukraine-says-pro-russian-rebels-tampered-with-airliner-recorders-idUSL6N0PW41G20140721 ). Vermoedelijk om ervoor te zorgen dat de waarheid nooit boven tafel komt. Later komt echter hele andere informatie naar buiten; in zijn eindrapport zou het OVV melden dat er juist geen tekenen waren dat er met de zwarte dozen gesjoemeld zou zijn. ( 4 – MH17 Crash – Onderzoeksraad voor Veiligheid – Blz 47. OVV: ZWARTE DOZEN NIET BEWERKT)

Het zou niet de eerste keer zijn dat er vanuit Oekraïne onjuiste informatie naar buiten komt over de MH17. Al op de dag na de ramp schrijft Anton Gerasjtsjenko, adviseur aan het Oekraïense ministerie van binnenlandse zaken, het volgende op zijn Facebook:

“Op precies dit moment, in een wanhopige poging de consequenties van zijn daden te verbergen, probeert Rusland het rakettencomplex “BUK” te verbergen op Russisch territorium.

Tien minuten geleden is een rij militaire machines inclusief de bovengenoemde “BUK” het punt 48.011623, 38.763036 op de T-0522 weg gepasseerd. Er zijn slechts tien kilometer over tot Rusland.” ( 21 –  https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fanton.gerashchenko.7%2Fposts%2F694953173924866&width=500)

Volgens de presentatie van het JIT was de BUK ten tijde van het schrijven van Gerasjtsjenko allang in Rusland. Bovendien is volgens het JIT de BUK de grens over gestoken veel verder van de locatie waar Gerasjtsjenko zegt dat het volgens hem ’10 minuten geleden’ zou hebben gestaan. Niet alleen dat, Gerasjtsjenko suggereert ook dat de BUK naar het zuiden rijdt, ook dat komt niet overeen met de onderzoeksuitkomsten van het JIT. De BUK zou namelijk volgens het OM via een hele andere weg de grens over zijn gestoken, namelijk via Loegansk.

Het zal niet de laatste keer zijn dat Oekraïne de fout in gaat. “Zover het mij bekend is”, vertelde de adviseur van de Oekraïense president Igor Smesjenko, “zijn de laatste werkende divisies met “BUK-Ms” met werkende onderdelen en raketten verkocht aan Georgië.” Smesjenko voegt hier aan toe: “In de periode van juni 2014 [Uitgaande van de volgende bijzin bedoelt Smesjenko hier juli – SB], toen de Maleisische Boeing werd neergeschoten, waren er geen werkende onderdelen en raketten van het “BUK-M” complex van Oekraïne in dat deel van het land.”( 22 – https://interfax.com.ua/news/general/270029.html)

Het hieronder staande filmpje werd op 16 juli 2014, een dag voor de crash, gepubliceerd. Locatie volgens de makers van het filmpje is ergens in de zone van de ‘Anti-terroristische operatie’ (ATO), de zone waarin gevochten werd. Ondanks de woorden van Smesjenko is een BUK-installatie duidelijk zichtbaar.

Dit artikel beperkt zich tot de twee bovengenoemde onjuist heden. Maar de twee bovengenoemde voorbeelden zijn niet de enige twee voorbeelden waarin Oekraïne de fout in ging. Wel moet worden onthouden dat liegen niet noodzakelijk duidt op schuld: In een conflict is misleiding een belangrijke component van oorlogsvoering.

Oekraïne: Een verdachte als rechercheur

Oekraïne speelt een belangrijke rol in het onderzoek. Niet alleen is Oekraïne het land op wiens grondgebied de catastrofe heeft plaats gevonden, ook is Oekraïne één van de vijf JIT-landen. Oekraïne neemt dus deel aan het onderzoek. Dit betekent dat één van de drie partijen die verdacht is van het neerschieten van de MH17 (De rebellen, Rusland en Oekraïne) zitting neemt in het onderzoek naar de vraag wie de MH17 heeft neergeschoten. Niet alleen dat, het land verkeert ook nog in staat van gewapend conflict met de andere twee verdachte partijen. Grofweg lijkt het op een moordzaak waarin er drie verdachten zijn, één van de verdachten helpt officieel mee aan het onderzoek, draagt bewijs aan en heeft ook nog eens ruzie met de andere twee verdachten. Hoewel zo’n onderzoek de potentie heeft dat het alsnog de juiste conclusie aan kan dragen, helpt het de geloofwaardigheid van het onderzoek niet.

Er is wel een goede reden waarom Oekraïne meewerkt aan dit onderzoek. De internationale luchtvaartwetgeving stelt dat in het geval van een ongeval de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de ramp ligt bij het land waar het voorval zich heeft voorgedaan. In dit geval betekent dat dus dat Oekraïne de verantwoordelijkheid had om onderzoek te doen naar het ongeval. Oekraïne heeft echter dit onderzoek gedelegeerd naar de JIT-landen waar dus ook Oekraïne deel van uitmaakt. Oekraïne was dit overigens niet verplicht.

Toch steekt er wat in de overeenkomst over het JIT-onderzoek, die Oekraïne, Nederland, Australië en België hebben afgesloten. In 2014 publiceerde RTL Nieuws dat er sprake was van een geheimhoudingsovereenkomst tussen de JIT-landen Nederland, België, Australië en Oekraïne.(18 – www.rtlnieuws.nl/nieuws/australische-documenten-over-geheimhoudingsovereenkomst-mh17) De geheimhoudingsovereenkomst of Non-Disclosure overeenkomst houdt volgens RTL Nieuws in dat eerst alle partijen het eens moeten zijn voor het desbetreffende onderzoek openbaar wordt. Op navraag van RTL Nieuws over de authenticiteit van het document antwoordt het Australische ministerie van Buitenlandse Zaken:

“This agreement requires consensus among the parties before information regarding the investigation can be released. The non-disclosure of information is important to avoid jeopardising the investigation or prejudicing a future judicial proceeding arising from the investigation.” (18)

De angst ontstaat hiermee dat de JIT-overeenkomst Oekraïne een veto heeft gegeven om alle voor Oekraïne nadelige informatie weg te stemmen. Het Nederlandse ministerie van Veiligheid en Justitie heeft hierop het volgende geantwoord: “Het Australische document zegt niets anders dan dat de JIT-landen hebben afgesproken om terughoudend te zijn met het naar buiten brengen van informatie. Zij noemen dat een ‘non-disclosure agreement’, maar het is een paragraaf in de JIT-overeenkomst.” Het helpt echter niet dat het verdrag tot de dag van vandaag geheim is omdat het een diplomatiek document betreft. Nog in 2017 wordt het kabinet gevraagd of de non-disclosure-overeenkomst ook de mogelijkheid inhoudt dat een land informatie buiten het proces kan houden. Het antwoord luidt:

“De vraag veronderstelt dat sprake zou zijn van een non-disclosure-overeenkomst tussen de JIT-landen. Dat is echter nooit gezegd. De inhoud van de JIT-overeenkomst is vertrouwelijk en openbaarmaking zou de internationale verhoudingen schaden, zo is reeds aangegeven (o.a. Kamerstukken II, 2016–2017, Aanhangsel, nr. 1217 en Kamerstukken II, 2016-2017, 33 997, nr. 97).” (20)

Oekraïne: Ontbrekende radarbeelden

Een laatste belangrijk punt over Oekraïne is het ontbreken van radarbeelden van radarstations uit Oekraïne. Oekraïnes primaire radarstations zouden niet aan hebben gestaan op het moment van de ramp met de MH17. “De eerste radar was vernietigd, de tweede was in onderhoud en de derde had geen bereik”, aldus de Oekraïense Ambassadeur Olexander Horin. (25 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/oekraine-onderzoeksraad-vroeg-wel-om-radarbeelden-van-mh17-crash?_sp=2b3c99db-a4c3-4aa8-be8f-e8847ed4aa5b.1524269267907 ) Oekraïne zou, tegen verplichtingen in, hebben verzaakt te melden aan de desbetreffende instantie dat de stations niet werkten. ( 24 – http://politiek.tpo.nl/2016/02/02/mh17-oekraine-mellde-uitstaan-radars-niet-aan-eurocontrol/) Uiteindelijk zou Oekraïne wel radardata aanleveren van een mobiel radarstation dat op die dag werd getest, maar de controverse over de andere radarstations blijft. Des te meer daar Oekraïne beweert dat ook haar militaire radars niet aan zouden hebben gestaan omdat er op de dag dat de MH17 neerkwam geen vluchten zouden zijn gepland. Dit ondanks dat Oekraïne slechts twee dagen voor de catastrofe beweerde dat Russische vliegtuigen een gebouw in Snezjnoje in Oekraïne zouden hebben gebombardeerd. (26 – http://www.bbc.com/news/world-europe-28309034) (De betrokkenheid van Russische vliegtuigen in Snezjnoje is naar alle waarschijnlijkheid niet meer dan Oekraïense oorlogspropaganda.)

Rusland: De vele theorieën van Rusland

Het Russische Pervij Kanal (1 – https://www.1tv.ru/news/2014-11-14/29049-za_mgnoveniya_do_krusheniya_boinga_pod_donetskom_unikalnyy_kadr_v_analiticheskoy_programme_odnako) komt op 14 november 2014 met spectaculair nieuws: er is een foto opgedoken van de straaljager die de MH17 neerschoot. De foto is genomen precies op het moment dat de jager een raket richting de MH17 afschoot. Even spectaculair is dat de foto achteraf nep blijkt te zijn, de foto is bewerkt. (2 – http://www.bbc.com/news/magazine-35706048 , https://www.bellingcat.com/news/2014/11/14/russian-state-television-shares-fake-images-of-mh17-being-attacked/)

Een andere versie van wat er mogelijk met de MH17 kan zijn gebeurd wordt gepresenteerd door het bedrijf Almaz Antey. Overigens slechts enkele uren voor de presentatie van de OVV begint. (Er moet wel worden gezegd dat het concern al eerder in juni een voorloper van deze presentatie had gemaakt.) Het bedrijf geeft de presentaties naar eigen zeggen omdat het bedrijf wordt geraakt door sancties die tegen het bedrijf zijn ingesteld door de EU als gevolg van de ramp. De reden is dat het bedrijf Almaz Antey de producent is van o.a. het BUK-luchtafweersysteem. (10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc)

Almaz Antey laat in haar presentatie zien waar volgens het concern de raket die de MH17 heeft neergeschoten is ontploft ten opzichte van het vliegtuig. Het bedrijf doet dit door te kijken naar de inslagen van de BUK-deeltjes in een groot aantal wrakstukken. De methode lijkt op de methode die ook het OVV en het OM hebben gebruikt. Toch komt het Almaz-Antey uit op een andere conclusie dan de Nederlandse onderzoeken. Een belangrijk element voor de andere conclusie is dat, volgens de mening van Almaz-Antey, het JIT en de OVV geen rekening hebben gehouden met de schade die aan de linker motor zou zijn aangebracht door de BUK-raket. Het bedrijf oppert dat het schadeprofiel niet kan worden verklaard met de oriëntatie die de raket volgens het OVV op het moment van ontploffen zou hebben gehad.

Aan de hand van de oriëntatie die de raket volgens Almaz Antey zou hebben gehad, bepaalt het concern twee gebieden waar vandaan zou zijn geschoten als het een BUK was. Twee gebieden, omdat het concern de berekeningen heeft uitgevoerd voor twee verschillende raketten die een BUK zou kunnen afvuren, een oude en een modernere. De locatie komt uit op een locatie veel westelijker dan die van het JIT. ( 11 – http://tass.ru/eksperiment-almaz-anteya/naturnyy-eksperiment/2343662 / https://www.youtube.com/watch?v=LKAXKwnUTg0) Belangrijke woorden die in veel publicaties over het hoofd worden gezien in deze presentatie zijn: ‘Als het een BUK zou zijn geweest’. Het concern doet namelijk nooit de uitspraak wat de MH17 zou hebben neergeschoten.( 10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc)

Er is een groot verschil in verhaal tussen de hierboven genoemde berichten. In één bericht gaat het om een vliegtuig, in de andere weer om een BUK. Dit leidt tot wat vaak wordt gesuggereerd, dat ‘de Russen’ steeds met nieuwe onderling tegenstrijdige berichten komen. In alle eerlijkheid moet hier echter wel bij worden vermeld dat het in het geval van de straaljager om staatsmedia gaat, een bedrijf met een sterke band hebben met de overheid, toch betreft het hier niet berichtgeving van de overheid. Dus om dergelijke voorbeelden aan te halen als dat zij een standpunt vertegenwoordigen van de Russische overheid is niet juist. Wat de persconferentie van Almaz Antey betreft, moet gezegd worden dat ook de Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov naar de resultaten van dit onderzoek verwijst. ( Link: https://www.youtube.com/watch?v=7uvp7kojPHM )

Rusland: Verklaringen van de overheid

Wat zegt die Russische overheid dan wél? Eén van de meest recente voorbeelden van verklaringen van de Russische overheid is van de Russische president zelf. In een interview van Oliver Stone met  president Poetin (12 – https://tvrain.ru/news/pravda_vyjdet_naruzhu-443523/) wijst Poetin op een verklaring van de Oekraïense luchtverkeersleider ‘Carlos’. Poetin zei: “Zover het mij bekend was, direct na deze vreselijke ramp heeft een Oekraïense luchtverkeersleider, een specialist van Spaanse afkomst, verklaard dat hij in de corridor van het passagiersvliegtuig een militair toestel heeft gezien.” Eerder werd Carlos echter al ontmaskerd als een oplichter door de burgerjournalist Marcel van den Berg (13 – http://www.whathappenedtoflightmh17.com/atc-carlos-spainbuca-sent-first-tweet-two-hours-after-mh17-fdr-stopped/) (Pas later zouden Radio Free Europe/Radio Liberty (14 – https://www.rferl.org/a/catch-carlos-if-you-can-mh17-russia-ukraine/29065244.html) en Nieuwsuur (15 – https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2222351-mh17-luchtverkeersleider-kiev-ontmaskerd-hij-blijkt-een-fantast.html) deze conclusie overnemen.) Met andere woorden, president Poetin verwees naar de woorden van een oplichter.

De meest gedetailleerde uitspraken van de Russische overheid over de MH17 zijn gedaan door het Russische ministerie van Defensie. Het gaat hier om een presentatie die gegeven is vlak na het neerschieten van de MH17 en om een presentatie van radarbeelden gegeven een paar dagen voor de presentatie van het JIT.

In deze presentatie van het ministerie van defensie gehouden vlak na de ramp met de MH17 wordt er gewezen op de aanwezigheid van Oekraïense luchtdoelraketsystemen in het gebied die door Rusland zou zijn gedetecteerd. Volgens het Russische ministerie van defensie neemt de hoeveelheid van deze installaties toe voor de ramp, om vervolgens in de dagen na de catastrofe weer snel af te nemen. Ook laat het Russische ministerie van defensie satellietbeelden zien van wat een vermeende BUK-installatie zou zijn die vlak bij het dorpje Zarosjtjenskoje zou staan. Daarnaast maakt Rusland een harde claim: er vloog ten tijde van de catastrofe een SU25 straaljager vlak in de buurt van de MH17. Rusland stelt de vraag: ‘Wat deden deze vliegtuigen en BUKs daar?’ Wat Rusland niet doet is stellen dat de SU25 of de Oekraïense luchtdoelraketsystemen hebben geschoten. (https://www.youtube.com/watch?v=acd_67jrXxM)

Daarnaast heeft het Russische ministerie van defensie nog een andere belangrijke presentatie gegeven waar weer een heel ander verhaal klinkt. In deze presentatie worden radarbeelden gepresenteerd waarvan het Russische ministerie van defensie beweert dat ze lang zoek zouden zijn geweest. Op de radarbeelden zou volgens het Russische ministerie van defensie geen BUK-raket te zien zijn op de plaats waar JIT zegt dat er zo’n raket zou moeten zijn. Het Russische ministerie van defensie beweert dat dit aangeeft dat er daarom geen lancering heeft kunnen plaatsvinden vanaf de JIT-lanceerlocatie. Het JIT zou dit later tegen spreken, stellende dat ‘afwezigheid van de raket op de radarbeelden niet zou betekenen dat de raket er niet was.’ De radarbeelden laten nog iets anders zien: er zijn namelijk ook geen vliegtuigen, inclusief de eerdergenoemde SU25. (17 – https://www.youtube.com/watch?v=o8SHZriRbi8 ) Eerst wordt het ene vertelt, daarna het ander. De radarbeelden van een ander station waar het JIT om heeft gevraagd zijn tot de dag van vandaag nog niet door Rusland vrijgegeven.

Eén van de meest recente berichten afkomstig uit Rusland over de MH17 betreft een aantal reacties op de recent gepubliceerde resultaten van het JIT-onderzoek. In een persconferentie meldde het ministerie van defensie dat er nooit een Russisch luchtafweersysteem de Oekraïens-Russische grens over is gestoken. (bron: https://tvzvezda.ru/news/vstrane_i_mire/content/201805241601-amtm.htm ) Nog sterker is het antwoord dat president Poetin gaf op de vraag “Dus het was geen Russische raket?” Poetin beantwoordt met “Nee, natuurlijk. Natuurlijk niet.” (bron: https://www.youtube.com/watch?v=R6x-q8ul1KY )

Ook de Russische overheid maakt tegenstrijdige en onjuiste claims. Maar wat eveneens opvalt, is dat in de Nederlandse berichtgeving veel details verloren gaan. (‘Als het een BUK was’, niet noemen wat de MH17 neerschoot.) Of het nu gaat om een Russisch bedrijf of om de Russische staat, veelal wordt het aangeduid als ‘Rusland zegt’, dat is dus niet altijd waar.

De onderste steen

Het maakt dus niet uit of het gaat om Rusland, Oekraïne of Nederland, overal gebeuren verdachte dingen. De bovengenoemde feiten dragen ertoe bij dat er in Nederland veel wantrouwen is naar het onderzoek. Er is pessimisme over of ‘de onderste steen’ ooit boven komt. Onder journalisten en politici is dit echter anders, daar is een bijna algemeen vertrouwen aanwezig in het onderzoek van zowel de OVV als dat van het OM/JIT. Afwijken van het officiële onderzoek kan een politicus duur komen te staan, zo is middels gebleken bij de Kamerleden Pieter Omtzigt en Thierry Baudet. In de Nederlandse pers is het niet veel anders; ook in de pers roept de bijzondere constructie van het JIT-onderzoek maar weinig vragen op. Scepsis richt zich voornamelijk op Rusland.

De bovengenoemde feiten suggereren dat vertrouwen in het onderzoek op zijn zachtst gezegd niet vanzelfsprekend is. Er is hier sprake van een onderzoek waarin één van de verdachten ook onderzoeker is. Het gevolg is dat één van de verdachten ook bekend is met veel bewijs en dus getuigen. Het is een onderzoek waarin er maar zeer beperkt is gewerkt op de crime scene en waarbij grote geopolitieke belangen een rol spelen. Het is moeilijk zo’n onderzoek te begroeten met vertrouwen.

Op zijn beurt betekent het ook niet noodzakelijk dat wat het OM zegt niet waar is. Maar als het waar is dan zullen er mensen te vinden moeten zijn die hebben gezien wat er die dag is gebeurd. Mensen die bepaalde gebeurtenissen kunnen bevestigen of juist niet. In de hoop bepaalde theorieën te kunnen verifiëren reis ik af naar Oost-Oekraïne, om te kijken welke verhalen zijn blijven liggen, wat de achtergrond is geweest waartegen vlucht MH17 neer is gehaald. Voor één ding wordt wel gewaarschuwd: de woorden van de getuigen worden zo waarheidsgetrouw mogelijk weergegeven. Dat betekent dat er verklaringen zullen komen die niet met elkaar in overeenstemming zijn. Aan u om er iets van te vinden.

Terug op Schiphol, inmiddels in het vliegtuig dat op het punt staat te vertrekken, overvalt mij weer dezelfde gedachte. Nog één dag, dan is het precies drie jaar geleden dat vlucht MH17 opsteeg van hetzelfde vliegveld om nooit meer terug te keren. Alle 298 passagiers zouden de vlucht niet overleven. De motoren van mijn vliegtuig trekken op, ik voel hoe de versnelling mij in mijn stoel duwt en even denk ik dat ook voor mij dit mijn laatste reis kan zijn. Maar al een moment later realiseer ik me dat de vliegroutes inmiddels veranderd zijn. Het is immers al vier jaar later. Vier jaar later… Ik twijfel, zal er überhaupt nog iets te vinden zijn?


1 – Ik wijs er op dat, ondanks dat Pervij Kanal een staatsomroep is, het niet betekent dat de ‘Russische staat liegt’, zo’n bewering is net zo fout als dat bij het vertonen van verkeerde informatie bij het NOS het zou betekenen dat ‘de Nederlandse staat liegt’.
Bron: https://www.1tv.ru/news/2014-11-14/29049-za_mgnoveniya_do_krusheniya_boinga_pod_donetskom_unikalnyy_kadr_v_analiticheskoy_programme_odnako

2 – http://www.bbc.com/news/magazine-35706048 / https://www.bellingcat.com/news/2014/11/14/russian-state-television-shares-fake-images-of-mh17-being-attacked/

3 – https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-blackboxes/ukraine-says-pro-russian-rebels-tampered-with-airliner-recorders-idUSL6N0PW41G20140721

4 – MH17 Crash – Onderzoeksraad voor Veiligheid – Blz 47.OVV: ZWARTE DOZEN NIET BEWERKT

5 – https://www.youtube.com/watch?v=2BtBEV_rAd0

6 – https://www.novayagazeta.ru/articles/2017/10/16/74192-the-purpose-is-to-bring-this-matter-to-court

7 – https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/04/30/repatrieringsmissie-mh17-ten-einde

8 – https://www.om.nl/onderwerpen/mh17-vliegramp/@97493/mh17-voorwerpen/

9 – https://www.volkskrant.nl/foto/rebellen-dragen-zwarte-doos-over-aan-maleisie~p3694187/

10 – https://www.youtube.com/watch?v=od8hg-UL3nc

11 – http://tass.ru/eksperiment-almaz-anteya/naturnyy-eksperiment/2343662 / https://www.youtube.com/watch?v=LKAXKwnUTg0

12 – https://tvrain.ru/news/pravda_vyjdet_naruzhu-443523/

13 – http://www.whathappenedtoflightmh17.com/atc-carlos-spainbuca-sent-first-tweet-two-hours-after-mh17-fdr-stopped/

14 – https://www.rferl.org/a/catch-carlos-if-you-can-mh17-russia-ukraine/29065244.html

15 – https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2222351-mh17-luchtverkeersleider-kiev-ontmaskerd-hij-blijkt-een-fantast.html?

16 – Beelden Russische minsterie van defensie over BUKs en SU25s – https://www.youtube.com/watch?v=acd_67jrXxM

17 – Russische ministerie van defensie over RADAR beelden. https://www.youtube.com/watch?v=o8SHZriRbi8

18 – www.rtlnieuws.nl/nieuws/australische-documenten-over-geheimhoudingsovereenkomst-mh17

19 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/vetorecht-oekraine-strafonderzoek-mh17

20 – https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/rapporten/2017/08/16/tk-bijlage-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17/tk-bijlage-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17.pdf

21 –  https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fanton.gerashchenko.7%2Fposts%2F694953173924866&width=500

This very moment Putin in a desperate attempt to hide the consequences of his deeds is trying to hide rocket complex “Buk” on Russian territory.

Ten minutes ago a row of military machinery including the above–mentioned “Buk” has passed the point  48.011623, 38.763036  on the road T-0522. It is only ten kilometers left to Russia.

It is most likely that the machinery which fired the missiles at Malaysian aircraft will be destroyed and the people who committed the act of terror will be annihilated.

Several hours ago Putin made a statement in regard the catastrophic crash of Malaysian Boing in which he blamed it all on Ukrainian side. What else is there to be done for an international terrorist?! Only lie!

The video of him lying is here:

https://www.youtube.com/watch?v=iCxVzkRc5oM

I kindly ask everyone for REPOST

22 – https://interfax.com.ua/news/general/270029.html

“Насколько мне известно, последний боеспособный дивизион зенитно-ракетного комплекса “Бук-М” с боеспособными частями и ракетами был продан Грузии”.

“На период июня 2014 года, когда был сбит малайзийский “Боинг”, боеспособных частей и ракет зенитно-ракетного комплекса “Бук-М” Украины в том регионе страны не было”, – сказал советник президента Украины Игорь Смешко.

23 – https://debatgemist.tweedekamer.nl/debatten/debat-over-het-besluit-vervolgingsmechanisme-mh17

24 – http://politiek.tpo.nl/2016/02/02/mh17-oekraine-mellde-uitstaan-radars-niet-aan-eurocontrol/

25 – https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/oekraine-onderzoeksraad-vroeg-wel-om-radarbeelden-van-mh17-crash?_sp=2b3c99db-a4c3-4aa8-be8f-e8847ed4aa5b.1524269267907

26 – http://www.bbc.com/news/world-europe-28309034

**OVV: Onderzoeksraad Voor Veiligheid, een onafhankelijk orgaan van de overheid dat belast is met het onderzoeken van de oorzaak en niet van de schuldvraag van een ramp.

***OM: Openbaar Ministerie

****: JIT: Joint Investigation Team, het internationaal onderzoek orgaan naar de oorzaak en schuldvraag rond de MH17. De landen die deel uitmaken van het JIT zijn Nederland, Oekraïne, Australië, België en Maleisië. Rusland maakt geen deel uit van het JIT.

Posted on

Waarom is NRC een NAVO-krant?

NRC zegt in haar beginselprogramma de NAVO te steunen. Verklaart dit de heksenjacht op Nederlanders die een vreedzame co-existentie nastreven met Rusland? Wie zijn eigenlijk de financiers van NRC?

Toeval of niet. Drie dagen voordat minister Kajsa Ollongren het jachtseizoen opende op Russisch nepnieuws, verscheen in NRC een artikel waarin CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt beschuldigd werd van het verspreiden van Russische propaganda. Geheel ten onrechte, zoals later bleek, maar het gevolg was wel dat Omtzigt politiek kaltgestellt werd. Hij mocht niet langer namens zijn fractie het woord voeren over MH17. Tot grote teleurstelling van velen. Er was geen ander Kamerlid dat zich zo kritisch had getoond over de rol van het kabinet Rutte bij het boven krijgen van de onderste steen in het onderzoek naar de ramp met MH17.

Wilmer Heck
Wilmer Heck

De karaktermoord van NRC op Omtzigt staat niet op zichzelf. NRC publiceert sinds vorig jaar het ene na het andere artikel over ‘Russische beïnvloeding’. Nederlanders die een andere kijk hebben op MH17 of op andere aan Rusland gerelateerde onderwerpen krijgen vroeg of laat NRC-journalist Wilmer Heck op hun dak. Niet uit interesse voor hun ideeën, maar om uit te vissen met wie ze in contact staan en waar ze hun geld vandaan halen. De achterliggende gedachte hierbij lijkt steeds te zijn dat deze mensen optreden als doorgeefluik van Russische propaganda, zonder dat ze er zelf erg in hebben (de zogeheten ‘nuttige idioten’), of omdat het Kremlin ze er voor betaalt. Kortom: achter elke boom schuilt een Rus. Het is een vorm van paranoia die doet denken aan de donkere dagen van het Mccarthyisme in de VS, toen senator Joseph McCarthy een heksenjacht voerde op Amerikaanse burgers die hij verdacht van communistische activiteiten of sympathieën.

Het laatste slachtoffer in de kruistocht van NRC tegen ‘Russische beïnvloeding’ is De Andere Krant. Dit is een krant die in maart van dit jaar in een oplage van 50.000 exemplaren is verschenen, gratis is verspreid, is bekostigd uit donaties van lezers, tot doel heeft de ‘andere kant’ van het nieuws te belichten en waarvan de eerste editie geheel was gewijd aan het thema ‘Rusland’. Ik ben als auteur en eindredacteur betrokken geweest bij deze eerste editie van de krant. NRC zette meteen de aanval in. NRC-journalist Wilmer Heck oordeelde in zijn eerste artikel over De Andere Krant dat deze ‘pro-Russisch’ is. Geheel ten onrechte, zoals ik heb uitgelegd in mijn artikel ‘NRC op Russenjacht’. De komende nummers van De Andere Krant hebben niks met Rusland te maken, en in het eerste nummer wordt het land nergens opgehemeld.

Smadelijk artikel

Het was nog tot daaraan toe dat Heck De Andere Krant als ‘pro-Russisch’ framede. Zijn tweede artikel over De Andere Krant was ronduit smadelijk. Hij bracht in dit artikel de krant in verband met antisemitisme. Was dat omdat Heck antisemitische teksten had aangetroffen in De Andere Krant? Zeker niet. Geen spoor daarvan. Niks wat er in de verste verte ook maar in die richting wees. Heck schreef dit keer over één van de ruim 150 financiers van de krant, bioboer Hugo Jansen, die hoofdredacteur Sander Compagner had toegezegd financieel bij te springen in het geval er te weinig zou worden opgehaald aan donaties om de kosten van de krant te dekken (6000 euro). Heck onthulde dat deze Jansen onder pseudoniem op zijn eigen blog een strijd voert tegen wat hij noemt ‘de joodse elite’.

Het moet voor Heck een teleurstelling zijn geweest dat de borgsteller van De Andere Krant geen Rus was, en zelfs geen Nederlander die zich laat betalen door het Kremlin of zakelijke belangen heeft in Rusland. Maar gelukkig was het een persoon die zich ‘in antisemitische bewoordingen’ uitliet. Zo kon de ‘pro-Russische’ krant alsnog verdacht worden gemaakt. Het is dezelfde truc die Heck uithaalde met Omtzigt. Door de CDA-politicus in verband te brengen met iemand die zogenaamd niet deugde (een MH17-nepgetuige) werd de suggestie gewekt dat hij dan zelf ook wel niet zou deugen. Guilty by association.

NRC Ombudsman Sjoerd de Jong
NRC Ombudsman Sjoerd de Jong

Overigens was Jansen een roepende in de woestijn met zijn blog over ‘de joodse elite’. Door hem volop in de schijnwerpers te plaatsen heeft NRC ervoor gezorgd dat hij nu met zijn boodschap een veel groter publiek bereikt dan toen hij nog anoniem op zijn blog in de marge rommelde. Ik heb NRC Ombudsman Sjoerd de Jong gevraagd wat hij ervan vindt dat zijn krant een podium heeft geboden aan iemand die zich ‘in antisemitische bewoordingen’ uitlaat, compleet met een linkje naar diens blog.

Ik ontving van De Jong een vriendelijke en ook uitgebreide brief terug, maar op deze vraag heeft hij niet geantwoord. Ook niet op mijn vraag trouwens of de hoofdredactie had moeten nadenken over de consequenties voor Jansen. Wat als hem iets ernstigs overkomt? Zoals een aanslag op zijn leven? Zouden Heck en diens werkgever NRC zich hiervoor verantwoordelijk voelen? Aangezien de woonplaats van Jansen in het artikel staat vermeld, en hij enige lokale bekendheid geniet, is het voor kwaadwillenden een peulenschil hem te traceren.

Een klacht van mij over het artikel van Heck heb ik ter beoordeling voorgelegd aan de Raad voor de Journalistiek.

De Lange arm van Uncle Sam

Vanwaar die obsessie van NRC met ‘Russische beïnvloeding’? Het is toch inmiddels voor iedereen duidelijk dat minister Ollongren zelf doet wat ze Rusland verwijt? Haar verhaal over Russen die de publieke opinie in Nederland beïnvloeden was immers het grootste nepnieuws van 2017. Ze noemde als voorbeeld een Russische website die nepnieuws verspreidde over MH17. Heel Nederland heeft naar die website gezocht, maar niemand heeft deze gevonden. De minister noemde later nog een ander voorbeeld, een video op GeenStijl met gemaskerde mannen die dreigende taal uitten jegens de tegenstanders van het associatieakkoord met Oekraïne. Die video was weliswaar nep, maar het is het enige duidelijke voorbeeld van desinformatie in de Nederlandse media afkomstig uit Rusland (al dan niet mede mogelijk gemaakt door de Russische staat).

Vergelijk dit met de invloed die de VS uitoefenen op onze media en politiek. Is die niet vele malen groter? En zo ja, zou NRC daar niet beter een artikelenserie aan kunnen wijden? Ik heb deze vraag voorgelegd aan Wilmer Heck. Zijn antwoord: ‘Is er iemand die de lange arm van Uncle Sam in Nederland ontkent? Ik niet hoor. We zitten niet voor niets samen met de VS in de NAVO. Dat lijkt me geen geheim’.

Ik heb daarom zelf maar eens uitgezocht hoe het zit met de Amerikaanse invloed op de publieke opinie in Nederland. Zie mijn hoofdstuk ‘De Lange arm van Uncle Sam’ in het boek ‘Nepnieuwsexplosie‘. Of zie wat ik hierover gezegd heb in een interview bij Café Weltschmerz. In Nepnieuwsexplosie meld ik onder meer dat er bij NRC en andere landelijke media nogal wat journalisten rondlopen die ‘fellow’ zijn van het German Marshall Fund of the United States. Over de activiteiten van deze Atlantische lobbyclub, zie het boek ‘Gekochte journalisten‘, waarin de auteur, Udo Ulfkotte, uit eigen ervaring hierover vertelt.

Ook meld ik in het boek dat NRC zich indertijd ontdaan heeft van correspondent Jan van der Putten omdat die kritisch berichtte over de militaire dictatuur van Augusto Pinochet in Chili. Van der Putten ging met zijn kritiek in tegen ‘de Atlantische lijn’ van de krant, zo gaf toenmalig hoofdredacteur André Spoor hem te verstaan.

Steun aan de NAVO

Wat meer is: NRC verklaart in haar Beginselen dat zij de NAVO steunt.  ‘Vandaar dat wij de grondslagen van het Atlantisch bondgenootschap aanvaarden’, zo staat er te lezen. Zou het kunnen dat er een NAVO-agenda schuilgaat achter de heksenjacht op vermeende pro-Russische Nederlanders? Anders gezegd: Staat NRC zo vijandig tegenover Rusland en vermeende pro-Russen omdat de NAVO zo vijandig staat tegenover Rusland?

NRC zegt de NAVO te steunen, ‘niet om ideologische redenen’, maar vanuit het idee dat deze ‘vrede en veiligheid’ brengt. Zo staat in de Beginselen te lezen. Hoe geloofwaardig is dat nog?

De NAVO-aanval van 2011 op Libië stortte het land in chaos, wakkerde het terrorisme aan (ISIS kreeg voet aan wal) en zorgde voor een ongekende stroom vluchtelingen van Afrika naar Europa.

Het roekeloze gedrag van sommige NAVO-leden maakt Nederland er ook al niet veiliger op. Op 14 april 2018 voerden de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië een raketaanval uit op Syrië. Wat als er daarbij Russische doelen waren geraakt? Dan had Rusland wellicht gedaan wat het beloofd had te zullen doen: het uitschakelen van de lanceerinstallaties van de raketten. En dan was NAVO-artikel 5 in werking getreden: een aanval op één is een aanval op allen. Dan waren we in oorlog gekomen met Rusland. Hoe veilig zouden we dan zijn geweest als NAVO-partner? We hoeven ons geen illusies te maken over de Russische bommenwerpers die geregeld langs onze kustlijn vliegen. Die hebben zeker geen confetti en feestneuzen aan boord. De Russen weten ook wat wij weten: op de Noord-Brabantse vliegbasis Volkel liggen Amerikaanse kernbommen opgeslagen.

Het hele idee van NRC dat de NAVO garant staat voor onze vrede en veiligheid dateert uit een tijd dat er nog zoiets bestond als het ‘Rode Gevaar’. Dat gevaar hield op te bestaan in 1991, toen de Sovjet-Unie en het Warschau Pact implodeerden. Daarna hebben achtereenvolgens Boris Jeltsin en diens opvolger Vladimir Poetin de VS te kennen gegeven aansluiting te zoeken bij de NAVO. De uitgestoken hand van de Russen werd echter volledig genegeerd. De NAVO beantwoordde deze met uitbreiding van het aantal lidstaten tot aan de Russische grens en een bijbehorend propaganda-offensief over een Russische dreiging voor Europa.

Wie gelooft nog in het gevaar van Russische invasie? Diverse Nederlandse Ruslandkenners hebben het afgedaan als lariekoek, onder wie Derk Sauer, Alexander Münninghoff en Bas van der Plas. Dat we in Nederland een minister van Buitenlandse Zaken hadden, Halbe Zijlstra, die loog over Poetin die gezegd zou hebben te streven naar een ‘Groot Rusland’, maakt het gevaar van een Russische invasie voor de Baltische staten er niet geloofwaardiger op. Bij gebrek aan overtuigende feiten worden er letterlijk feiten verzonnen die alsnog moeten overtuigen.

Niettemin blijven politiek Den Haag en de landelijke media, NRC voorop, stug volhouden dat we ons tot op de tanden moeten wapenen omdat anders ‘de Russen’ komen. ‘Onze zwakte is Poetins kracht’, schreef onlangs nog NRC-columnist Bas Heijne. Dat alle NAVO-landen bij elkaar twaalf keer meer uitgeven aan bewapening dan Rusland wordt in dit soort berichtgeving stelselmatig buiten beschouwing gelaten. En ook dat het uiteindelijk Rusland is geweest dat in Syrië de strijd tegen ISIS en Al Qaida beslecht heeft.

Wie financiert NRC?

Vanwaar toch die stelselmatige demonisering van Rusland en de heksenjacht op landgenoten die streven naar een vreedzame co-existentie met Rusland? Als dat is vanwege de steun van NRC aan de NAVO, zoals vastgelegd in de Beginselen, dan kan de hoofdredactie die Beginselen toch herschrijven? Mits uiteraard de financiers van NRC haar die ruimte laten. Want wie zijn dat eigenlijk, die financiers? Nu is het algemeen bekend dat NRC en NRC Next worden uitgegeven door het Vlaamse concern Mediahuis, en dat de aandelen hiervan in handen zijn van Corelio, Concentra en VP exploitatie. Maar… wie zijn de eigenaren van deze bedrijven? Wie zijn de mensen achter de aandelen? Waar wonen ze? Wat zijn hun activiteiten en politieke overtuigingen? Horen daar misschien ook activiteiten en overtuigingen bij die zij liever verborgen houden voor de buitenwereld? Wilmer Heck vond in zijn onderzoek naar de ruim 150 donateurs van De Andere Krant iemand die anoniem blogde over ‘de joodse elite’. Wie weet wat sommige NRC-financiers uitvoeren in hun vrije tijd? Misschien zitten er wel satanisten tussen, kindermisbruikers, necrofielen of verzamelaars van nazi-uniformen. Ik laat dergelijk onderzoek graag over aan anderen. Ik voel mij daar namelijk teveel journalist voor. De overtuigingen en activiteiten van de NRC-eigenaren acht ik alleen van belang voor zover deze iets verklaren over de hoofdredactionele koers van de krant.

P.S.: NRC Ombudsman Sjoerd de Jong heeft een column gewijd aan de vragen die ik hem per brief heb gesteld over de steun van de krant aan de NAVO. Zijn reactie komt neer op: ‘NRC steunt de NAVO, in beginsel. Maar dat is iets anders dan salueren en in de houding springen.’

In een persoonlijke reactie op mijn brief heeft hij verder laten weten mijn kritiek niet te delen op de artikelen van Wilmer Heck over De Andere Krant.

En hoewel hij zich eerder kritisch uitliet over het artikel van Heck over Omtzigt, schrijft hij nu:

“Onweersproken is dat Omtzigt het (irrelevante) relaas van de man (‘MH17-nepgetuige’, EvdB) interessant genoeg vond voor een persoonlijk gesprek, daarna het initiatief nam spreektijd voor betrokkene aan te vragen, en hem een tekst souffleerde die opnieuw twijfel wekte aan de vastgestelde feiten rond de ramp. Dat roept vragen op over het beoordelingsvermogen van het Kamerlid, die in het artikel terecht aan de orde zijn gesteld.”

Posted on

De impotentie van een Tweede Kamerlid

Onlangs las ik op Novini het begeesterende artikel van Sid Lukkassen over Thierry Baudet en de representatieve democratie. Hij legt op heldere wijze bloot dat het huis van Thorbecke kraakt aan alle kanten. Paradoxaal genoeg legt de samenleving steeds meer problemen op het bordje van de politiek; tegelijk sijpelt de macht gestaag weg van politici naar mondiale multinationals. Graag reageer ik op Lukkassens betoog met een eigen relaas.

Het leven van een Tweede Kamerlid is vast niet altijd even prettig. De meesten verslijten hun jaren in volstrekte anonimiteit, en het betaaldt bovendien verrot slecht in verhouding tot een goede baan in het bedrijfsleven. Bovendien wonen ze verspreid over het hele land, en velen van hen moeten een onderkomen extra huren in Den Haag om niet elke dag te veel te moeten reizen. Ik heb die deprimerende kamertjes wel eens bekeken. Het is bovendien, zelfs voor wie dat zouden willen heel moeilijk om te zien wat een Kamerlid nu eigenlijk allemaal doet, nog minder wat ze bereiken (effectiviteit), laat staan om je daarover een oordeel te kunnen vormen als buitenstaander. De meeste burgers komen niet tot 10 als ze worden gevraagd om de namen van 10 Kamerleden op te noemen. Hier mijn lijstje: Omtzigt, Wilders, Buma, Agema, Graus, Bosma, Pechtold, Beertema, Asscher, Klaver, Baudet, Hiddema en de nieuwste aanwinst van de PVV Kops[1]. Het kostte me moeite. Ik ben de kleinere partijen vergeten en zelfs als ik erg mijn best doe, komt alleen de naam van Thieme boven.

Van het totaal van 150 volksvertegenwoordigers er maar 10 kunnen opnoemen is een indicatie op zich. Het meest actieve Kamerlid en een echte volksvertegenwoordiger Pieter Omtzigt van het CDA zou niet eens Kamerlid zijn gebleven als het aan het partijbestuur onder leiding van Ruth Peetoom en de lijsttrekker Sybrand Buma had gelegen. Hij kwam op eigen kracht en met voorkeurstemmen in de kamer, 36.750 in totaal. Een geweldige prestatie. Bij eerdere verkiezingen stond hij respectievelijk op plaats 51 (2003) 37 (2006) en 29 (2010) alle drie de keren op een vrij onverkiesbare plaats. Het lijkt erop dat dr. Pieter Omtzigt niet zo goed lag bij zijn partij en zelfs nu zie je zelden of nooit dat partijleider Buma zijn meest actieve en aansprekende Kamerlid ondersteunt of in het zonnetje zet. Een beetje leider, zou hem regelmatig publiekelijk complimenteren.

Voor het onderzoek naar de vraag hoe het democratisch gehalte van de Tweede Kamer zou kunnen worden verhoogd, denk ik al langere tijd aan de volgende alternatieven:

  1. Verkleinen van het aantal Kamerleden. In plaats van 150, tenminste de helft minder. Bij een lager aantal doen de individuele stemmen er veel meer toe. De visibiliteit verbetert.
  2. Introductie van het regeerakkoord voor de Nederlandse coalitieconstructies legt al sinds het begin van de 20e eeuw steeds meer vast. Kan dat niet anders, en zo ja hoe dan? Voor het VVD/PvdA regeerakkoord kregen de leden van de beide fracties 2 uur de tijd om het 79 pagina’s tellende akkoord te lezen, en hieraan hun instemming te geven. Het laatste regeerakkoord tussen VVD/CDA/D66 en CU was dusdanig lang uitonderhandeld (225 dagen) en dusdanig gedetailleerd, met als enige doel 100% van alle mogelijke besluiten voor een periode van 4 jaar vast te leggen, dat ook daar geen coalitie-Kamerlid – met slechts 76 zetels meerderheid – enige kanttekening bij durfde te plaatsen. Het zou hem of haar de kop kosten. Mevrouw Ybeltje Berckmoes, tot maart 2017 kamerlid voor de VVD, schreef een prachtige inkijk over het ware leven binnen de Tweede Kamerfractie van de VVD.[2] Een ontluisterend relaas. Sharon Gesthuizen schreef als voormalig Tweede Kamerlid voor de SP, Macht en Liefde over het heimelijke ongezonde leven binnen de Socialistische Partij.[3] Ik kon mij, in tegenstelling tot het boek van Berckmoes, er niet doorheen werken. Het ging teveel over Sharon.
  3. Het debat in de Tweede Kamer is formeel, indirect en loopt altijd via de voorzitter. Het wordt daarmee afstandelijk en meestal saai. Er zijn landen waar dat heel anders gaat, bijvoorbeeld in het Engelse parlement of zelfs in het Oostenrijkse, het Duitse, Italiaanse, Spaanse parlement of zelfs het Europese nepparlement.[4] Thierry Baudet is een van de weinigen die deze regel van de Tweede Kamer durft te tarten.
  4. Fractie- of partijdiscipline: vanwege het eensgezinde optreden van fracties in de Tweede Kamer wordt in iedere fractie op de één of andere manier fractiediscipline afgedwongen, d.m.v. het bespelen van carrièrebelangen, party whip en vertrouwenskwesties volgens een gedetailleerde analyse van Thomassen en Andeweg.[5]
  5. Toegangsdrempels: iedere partij heeft zo zijn eigen regels en procedures, waardoor kandidaten voor de Tweede Kamer worden geselecteerd en uiteindelijk op de kandidatenlijst van een partij komen. Het is een machtig instrument, met de nadruk op macht. Het maakt onder andere dat er vooral beroepspolitici in de Tweede Kamer komen. Mensen die zich als partijtijgers door de interne bureaucratische organisatie en politieke machtsverhoudingen hebben heen geworsteld, soms geslijmd, soms gelikt. Ruim 90% heeft niet tot nauwelijks enige relevante werk- c.q. praktijkervaring.

Hieronder zal ik op elk van de bovengenoemde vijf punten ingaan. Voor het gemak beperk ik deze analyse tot de Tweede Kamer, die slechts een onderdeel is van de gezamenlijke democratische instituties in Nederland.

1. verkleinen aantal volksvertegenwoordigers:
Veruit de meeste Tweede Kamerleden zijn volstrekt onzichtbaar. Volgens de Volkskrant[6] zijn wij inmiddels gewend aan de mediacratie: niet het aantal ingediende moties, amendementen, wetsvoorstellen of schriftelijke vragen bepaalt de moderne Haagse hiërarchie, maar het aantal optredens in de media. Tussen de 500 en 1000 keer de landelijke pers halen in één jaar is de eredivisie en de rest doet er eigenlijk niet toe, is onbekend en onbemind. Ze gaan wel wanhopig op maandag op werkbezoek de provincie in, maar het haalt het nieuws vrijwel nooit. Het is ook verklaarbaar dat de rol van volksvertegenwoordiger is uitgekleed. Ze vertegenwoordigen het volk niet meer, ze stonden toevallig op een lijst van een partij en vertegenwoordigen die partij of lijst in de Tweede Kamer. Ik kan er niet meer van maken. Ze praten ook niet meer zonder last of ruggespraak[7]. Zonder ruggespraak sneuvelde bij een grondwetswijziging in 1983, dus sindsdien kunnen zij altijd overleggen, onderhandelen, de partij raadplegen of overleggen in het torentje van de premier. Zonder last bleef wel gehandhaafd. Formeel dan, want zonder last; het zonder bindend mandaat mogen stemmen zoals men goeddunkt, is ook al lang om zeep geholpen door de volgende punten 2, 4 en zelfs 5. Veel Tweede Kamerleden zijn verworden tot stemvee.

Als ze dan toch stemvee zijn en vrijwel altijd doen wat anderen hen opdragen, dan heb je er geen 150 nodig. Met 60 of 65 van die poppetjes, verhoog je de herkenbaarheid, het belang en het gewicht van hun stem, kun je hun armetierige salaris verdubbelen en kun je op die manier wél kwaliteit aantrekken. Voor 100.000 Euro bruto komt kwaliteit uit het bedrijfsleven niet naar Den Haag om zich vervolgens te laten muilkorven en ringeloren. Gewezen Kamerleden vinden na hun periode in de Tweede Kamer nauwelijks emplooi. Vooral ex-Tweede Kamerleden van de PVV worden getroffen door stelselmatige uitsluiting. Engeland en de VS doen het beter omdat daar via het systeem van het kiesdistrict politici zelf moeten zorgen dat zij in hun eigen district worden gekozen. Ze liften dus niet mee op een obscuur lijstje dat door de partijkartelleiding werd samengesteld op basis van volstrekt ondoorzichtige en ondemocratische methoden, i.e. willekeur en bovenal vriendjespolitiek. Vergist u zich niet, want dat is het: vriendjespolitiek of lobbycratie, waarover Elsevier-columnist Syp Wynia met zoveel hartstocht heeft gepubliceerd.[8]

2. Beperken van de reikwijdte van het regeerakkoord.

In coalitieland Nederland zijn akkoorden tussen regeringspartijen en soms gedoogpartijen over bepaalde aspecten van het te voeren beleid (soms zelfs de visie) onvermijdelijk.

De formatie van het Nederlandse kabinet in 2017 begon na bekendmaking van de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 en eindigde 225 dagen later, op 26 oktober 2017, met de beëdiging van het kabinet-Rutte III. Het was de langste kabinetsformatie in de Nederlandse geschiedenis.[9]

Binnen de Nederlandse cultuur geldt de regel “afspraak is afspraak”, dus tenzij er hele schokkende dingen gebeuren zijn de regeringsfracties strikt gehouden om zich gedurende 4 jaar aan de afspraken te houden. Ieder bedrijf dat in de echte wereld opereert gaat geheid failliet als het zo rigide te werk gaat, maar voor de politiek geldt een andere werkelijkheid, een door henzelf gecreëerde virtuele werkelijkheid. In die wereld is niets zoals het lijkt.

De vorig jaar nieuw aangetreden Thierry Baudet heeft een flink aantal frisse ideeën gelanceerd sinds hij in de Tweede Kamer zit, ten einde het democratische proces nieuw leven in te blazen: het referendum, de regeringspartijen en de overige partijen speerpunten laten aanbrengen en die dan door de echte volksvertegenwoordiging te laten beslissen, met wisselende meerderheden, zonder dichtgetimmerd coalitieakkoord (met bijbehorende handtekeningen), en een kenniskabinet laten samenstellen van vakmensen uit de praktijk, in plaats van partijbobo’s die aan de beurt waren voor een bewindspositie. Er moesten in deze huidige coalitie zoveel beloften worden ingelost dat de vier partijen maar liefst 26 bewindspersonen benoemden. Het lijkt wel een Afrikaans land.

3. Het debat is doodsaai.

Het debat in de Tweede Kamer is doodsaai en vreselijk indirect. Het is enkel en alleen te danken aan Geert Wilders en de frisse fractie van de FvD, dat het af en toe aantrekkelijk wordt en amusant. Hetzelfde geldt voor het 760 tellende EU-parlement. Was het niet vanwege Nigel Farage[10], dan zou er geen hond kijken.

Hierboven een video van een briljant optreden van Ewald Stadler in het Oostenrijkse parlement. Zelf in dat land doen ze het met meer emotie, directer, en aansprekender. Het gedoe in Nederland, met geachte voorzitter dit en mevrouw de voorzitter dat, is dodelijk. Kom maar niet aan met de flauwekul dat het om de inhoud gaat, want dat gaat het al een jaar of 25 nauwelijks meer. Het is theater, zoals Thierry Baudet terecht aanvoert. Het is een debat tussen partijen en zogenaamde volksvertegenwoordigers, waarbij het uitwisselen van argumenten er totaal niet meer toe doet. Het enige doel is steun geven aan het kabinet door de nipte meerderheid van Kamerleden die het kabinet verplicht zijn te steunen. Dat kabinet en de bewindslieden komen dus met van alles weg.

4. Fractie en/ of partij discipline:

In het eerder genoemde doorwrochte stuk van Thomassen en Andeweg wordt uitgelegd waarom fractiediscipline positief zou zijn en zij formuleren dat als volgt: “In het publieke debat wordt fractiediscipline veelal als onwenselijk voorgesteld. Deze zou afbreuk doen aan de zelfstandige positie van leden van de volksvertegenwoordiging en de relatie van individuele volksvertegenwoordigers met hun eigen specifieke achterban in de weg staan. Deze negatieve waardering van fractiediscipline is allerminst vanzelfsprekend.” Zij voeren aan dat mensen stemmen op een partijprogramma/c.q. een partij en dat individueel afwijkend stemgedrag van Tweede Kamerleden het vertrouwen in de keus voor die partij zou schaden.

Deze redenering gaat mank op verschillende aspecten. Ten eerste, zoals wij vooral nu wederom bij de coalitievorming van VVD/CDA/D66/CU hebben kunnen zien, beschouwen veel kiezers van die partijen zich bekocht. Het CDA stond vierkant achter het verlagen van de eigen bijdrage, D66 maakte zich al sinds 1966 “hard” voor bestuurlijke vernieuwing, waaronder het referendum, VVD liet na om in haar partijprogramma op te nemen dat zij zou komen met een voorstel voor het coalitieakkoord dat er in voorzag dat de dividendbelasting voor buitenlandse aandeelhouders zou moeten worden afgeschaft (1,4 miljard ten behoeve van Unilever en Shell) en van alle flinke woorden over het aanpakken van de volledig uit de hand gelopen immigratie kwam niets. De CU haalde nog even ruim een miljard meer binnen voor ontwikkelingssamenwerking.  Daarnaast is het juist vanwege de manier waarop kandidatenlijsten worden samengesteld, dat er in de Nederlandse politiek (met uitzondering van Pieter Omtzigt) totaal geen sprake meer is van een relatie van individuele volksvertegenwoordigers met hun eigen specifieke achterban. Democratie en volksvertegenwoordiging zijn een farce geworden. Een klucht. Een schijnvertoning. Theater. Fractie- en partijdiscipline zoals die invulling krijgt in de Nederlandse politiek is dodelijk. Het vergroot de kloof tussen de burger (!) en de zogenaamde volksvertegenwoordigers. Het kan welhaast niet groter, vandaar de enorme frustratie bij een (overgrote) meerderheid van de kiezers.

http://www.novini.nl/illusie-interne-partijdemocratie/

Bovendien zijn politieke partijstructuren uit de tijd, zoals Wilders zo goed heeft begrepen. Dat gezeur van die vreselijke dinosauruspartijen dat alleen zij democratisch zijn. Van het ledenaantal van iets meer dan 300.000 is een klein percentage actief (5%) en het is de toplaag van die 5% (hooguit 10.000 mensen) die uitmaakt wat goed en democratisch is binnen die partij.  Het is uit de tijd. Gebruik open verkiezingen. Gebruik sociale media. Gebruik je verstand. Het FvD heeft in deze YouTube clip precies laten zien hoe het partijkartel dit heeft georganiseerd:

5. Toegangsdrempels politieke partijen:

Wie wordt er nu Tweede Kamerlid? Behalve bij de PVV zitten er bij de meeste andere fracties in de Tweede Kamer vrijwel uitsluitend beroepspolitici. Ik kan hun cv’s wel dromen. Ze deden doorgaans heel erg lang over hun vrij onbetekenende studies, waren lid van dit of dat, idealiter van de jongerenafdeling van een partij, kwamen in besturen, gemeenteraden, werden wethouder en stroomden door in de wondere wereld van Chriet Titulaer. Uitzonderingen hebben enkele jaren irrelevante ‘werkervaring’, meestal in veilige publieke sectorfuncties, waar nooit iets bijzonders van hen werd verwacht.  Mark Rutte werkte enkele jaren bij Unilever op personeelszaken, Alexander Pechtold was 2 jaar veilingmeester (!) en Diederik Samsom verdiende zijn sporen als actievoerder bij Greenpeace.  Alleen bij de PVV zitten mensen die echt iets gedaan hebben in het normale leven, maar die worden met de nek aangekeken, niet alleen omdat ze tot de PVV behoren, maar ook omdat het geen beroepspolitici zijn. Ze zijn echter en dat past niet bij het soort dames en heren die hun leven lang uit de publieke ruif vraten en dat ook willen blijven doen tot de dag dat ze er dood bij neervallen: Loek Hermans, Ed Nijpels, Job Cohen, Hans Wiegel, Dries van Agt, Ernst Hirsch Balin, Piet Hein Donner, Roger van Boxtel, Thom de Graaf, Maxime Verhagen, Frans Timmermans, Bert Koenders, Ad Melkert en vele, vele anderen.

Als u het blijft slikken, dan verandert er nooit iets, dan klagen uw kinderen en kleinkinderen straks, net zoals u, dat ze in een soort van ‘Animal Farm’ leven. Nu vind ik het leven en wonen op een echte animal farm heerlijk, maar zoals het beschreven werd door George Orwell is onmenselijk, voor mij zelfs ondragelijk:

Na een revolutie op een boerderij, waarbij de mensen verjaagd worden, nemen de varkens, die de doctrine van Animalisme hebben ontwikkeld en de revolutie hebben geleid, geleidelijk aan de touwtjes in handen op het bedrijf. Twee varkens, Napoleon en Sneeuwbal, raken verwikkeld in een machtsstrijd die in de uitwijzing van Sneeuwbal culmineert. Het leven op het bedrijf wordt harder en harder voor de rest van de dieren. De varkens leggen steeds meer controles aan hen op terwijl ze voor zichzelf voorrechten opeisen. Uiteindelijk is alles dat van de ‘Principes van Animalisme’ overblijft de regel dat “alle dieren gelijk zijn, maar sommige meer gelijk zijn dan andere.” Elke stap van deze ontwikkeling wordt gerechtvaardigd door propaganda. Met een groep wrede honden als stok achter de deur, drukt Napoleon zijn zin door en zorgt hij voor een gemakkelijk leven voor zichzelf. De varkens gaan op twee benen lopen. In de laatste scène van het boek bekijken de dieren de varkens en mensen, maar kunnen geen verschil meer zien.[12]

 Ik wens u sterkte.


[1] Wat een verfrissing deze Kops: https://youtu.be/sojpJnxk_7k

[2] https://www.bol.com/nl/f/voorlichting-loopt-met-u-mee-tot-het-ravijn/9200000083037524/

[3] https://www.bol.com/nl/f/schoonheid-macht-liefde/9200000071825012/

[4] https://youtu.be/6dh15ZipMxI Originele bijdrage van Thierry Baudet in militaire outfit.

[5] http://dnpp.eldoc.ub.rug.nl/FILES/root/jb-dnpp/jb05/Thomassen.pdf

[6] http://www.volkskrant.nl/politiek/het-meest-gevoelige-lijstje~a641643/

[7]http://www.parlement.com/id/vituefrhhaq8/het_begrip_zonder_last_en_ruggespraak

[8] https://www.elsevierweekblad.nl/nederland/blog/2016/11/waar-blijft-de-ontmanteling-van-lobbystaat-nederland-406137/

[9] https://nl.wikipedia.org/wiki/Kabinetsformatie_Nederland_2017

[10]  Heerlijke bijdrage van Nigel Farage https://youtu.be/SJzRa7HWVqs

[12] http://nl.wikipedia.org/wiki/Animal_Farm

Posted on

Minister Blok bedreigd door anti-Ruslandlobbyist – Pieter Omtzigt op ramkoers met Moskou

CDA-kamerlid Omtzigt wil een wet invoeren die extra sancties mogelijk maakt tegen Rusland. De lobbyist achter de wet, Bill Browder, waarschuwt minister Blok dat het slecht afloopt met diens carrière als hij dwarsligt.

De Europese Unie hanteert sinds 2014 sancties tegen Rusland wegens ‘annexatie’ van de Krim. Dit onder druk van de VS. Daar moeten extra sancties bijkomen, vindt de Brits-Amerikaanse zakenman Bill Browder. Hij is CEO en medeoprichter van investeringsfonds Hermitage Capital Management, en werd in 2013 bij verstek veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf vanwege belastingontduiking en belastingfraude in Rusland. Eerder, in 1998, verruilde Browder de Amerikaanse voor de Britse nationaliteit om belasting te ontwijken in de VS. Browder ijvert in de EU voor een wet naar het voorbeeld van de Amerikaanse Magnitsky Act. Deze werd in 2012 door president Barack Obama ingevoerd ter bestraffing van Russen die volgens Browder verantwoordelijk waren voor de dood in een Moskouse gevangenis van Sergei Magnitsky, een belastingconsulent die werkte in opdracht van Browder. In 2016 verruimde de Amerikaanse regering de wet. Iedereen, waar ook ter wereld, die zich volgens de VS schuldig maakt aan mensenrechtenschendingen en corruptie kan door de wet worden getroffen. Deze mensen komen de VS niet meer in en hun banktegoeden en overige bezittingen worden bevroren, voor zover deze onder Amerikaanse jurisdictie vallen.

Kopie van Amerikaanse wet

Browder lobbyt in de EU voor een kopie van de Amerikaanse sanctiewet, tot nu toe alleen met succes in het Verenigd Koninkrijk en de Baltische staten. Mogelijk komt daar binnenkort Nederland bij. Browder heeft in Nederland CDA-parlementariër Pieter Omtzigt aan zijn zijde gevonden. Die ontving in 2013 Browder in de Tweede Kamer, ter gelegenheid van de presentatie van een boek over de zaak Magnitsky, waarvoor ook Omtzigt een hoofdstuk had geschreven. Deze week diende Omtzigt een motie in waarin hij het kabinet oproept zowel in Nederlands als in Europees verband een Magnitskywet te verwezenlijken. De motie werd door een meerderheid van de Tweede Kamer gesteund. De enige partijen die tegen stemden waren: SP, Forum voor Democratie, PVV en VVD.

Dat de VVD tegen stemde, heeft te maken met VVD-minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken. Die heeft, in lijn met zijn voorgangers op Buitenlandse Zaken, verklaard geen eenzijdige acties te willen van Nederland en dat binnen de EU onvoldoende draagvlak is voor een gezamenlijke Magnitsky-wet. Niettemin zag Blok zich door de motie genoodzaakt Omtzigt te beloven dat hij zou kijken of er alsnog een Europese coalitie was te vormen. Hij herhaalde echter dat hij niet wilde meewerken aan een Nederlandse wet.

Dreigtweet Browder

Het verzet van Blok kwam hem te staan op een ernstige schrobbering van Bill Browder. ‘Tegen de Magnitsky-wet zijn is vaak iets dat ten koste gaat van je carrière’, twitterde deze. ‘Minister Blok zou eens moeten bestuderen wat er gebeurd is met de voormalige Canadese minister van Buitenlandse Zaken Stephane Dion vanwege het hardnekkig tegenhouden van Magnitsky in Canada.’  Dat klonk als een bedreiging aan het adres van minister Blok, maar vreemd genoeg was er in Nederland geen enkel nieuwsmedium dat er aandacht aan besteedde. Alleen het Engelstalige RT, dat door de Nederlandse pers wordt afgeschilderd als een Russische propagandazender, wijdde er een bericht aan: Tycoon who pushed Magnitsky Act warns EU minister that opposing Russia-bashing is ‘career ruining’

Novini vroeg de woordvoerster van minister Blok wat diens reactie is op de uitspraak van Browder. Ook vroegen wij een CDA-collega van Omtzigt, Martijn van Helvert, naar een reactie op de tweet van Browder. Van Helvert heeft een speciale procedure in gang gezet om Browder in mei te ontvangen in de Tweede Kamer. Is het CDA nog steeds bereid Browder welkom te heten na de publicatie van diens dreigtweet aan de minister? Helaas kwam noch van de woordvoerster van minister Blok, noch van Van Helvert een reactie.

Graag had Novini een interview gedaan met Pieter Omtzigt. Zijn inzet voor een anti-Russische wet in Nederland zal voor sommigen als een verrassing komen. Vorig jaar nog werd hij nog door NRC gebrandmerkt als propagandist voor Moskou, met het gevolg dat hij niet langer mocht optreden als woordvoerder over MH17. Helaas kwam ook van Omtzigt geen reactie op ons contactverzoek. Zie onderstaand de vragen die wij hem hebben voorgelegd:

  • Hoe is de motie tot stand gekomen? Browder liet in november vorig jaar op Twitter weten dat hij in Nederland lobbyde voor een Magnitsky-wet.
  • Als de door u bepleite wet bedoeld is voor mensenrechtenschenders in het algemeen, waarom spreekt u dan over een ‘Magnitsky-wet’? Immers: de oorspronkelijke, Amerikaanse Magnitsky Act is gericht tegen individuele Russen, en ook verwijst de naamgeving naar Sergei Magnitsky, een persoon die is omgekomen in een Russische gevangenis. Verder noemde u op 26 maart in de commissie voor Europese Zaken de Magnitskywet in één adem met de Salisbury-gifzaak, waar u de Russische overheid voor verantwoordelijk houdt.
  • In NRC van 3 april staat dat de door u bepleite wet ‘in de praktijk vooral mensen uit Rusland zal raken’. Klopt dit, en zo ja, vindt u dit terecht? En zo ja, waarom?
  • Denkt u dat een Nederlandse wet ook kan en zal gebruikt worden tegen mensenrechtenschenders in landen die een bondgenoot of belangrijke handelspartner zijn, zoals de VS en Saoedi-Arabië?
  • Hoe denkt u dat een Nederlandse Magnitskywet opgevat zal worden in Rusland? Verwacht u dat de Russen tegenmaatregelen zullen nemen, zoals ze gedaan hebben in reactie op de Amerikaanse Magnitskywet?
  • Bent u niet bang dat u olie op het vuur gooit? De relatie tussen Rusland en het Westen is in ruim vijftig jaar niet zo slecht geweest.
  • Wat vindt u van de uitspraak van Browder op Twitter dat het slecht is voor minister Bloks carrière dat hij zich niet hard wil maken voor een Nederlandse Magnitsky-wet?
  • Staat voor u vast dat het verhaal over de arrestatie en dood van Magnitsky, zoals verteld door Browder, en het conflict dat Browder heeft met de Russische staat, zoals verteld door Browder, volledig overeenstemt met de werkelijkheid? Heeft u zijn verhaal gecontroleerd?
  • Kent u de documentaire ‘The Magnitsky Act – Behind The Scenes’? Is u bekend dat de vertoning hiervan wordt tegengehouden door Browder die met rechtszaken dreigt? Op Novini staat hierover een artikel dat u misschien zal interesseren: http://www.novini.nl/zaak-magnitsky-kremlin-criticus-valt-geloof/ 

http://www.novini.nl/zaak-magnitsky-kremlin-criticus-valt-geloof/

Posted on

NRC op Russenjacht

Het is weer zover. NRC heeft een nieuw doelwit gevonden voor haar artikelenserie ‘Russische beïnvloeding’. Dit keer moet De Andere Krant het ontgelden, en ook Novini wordt opnieuw op de korrel genomen.

Er is al veel gezegd en geschreven over de karaktermoord van NRC op CDA-kamerlid Pieter Omtzigt. Die laatste zou Russische propaganda hebben verspreid door een nepgetuige twijfel te laten zaaien over de toedracht van de vliegramp voor een zaal met nabestaanden. De politicus zag zich hierdoor genoodzaakt zijn MH17-woordvoerderschap af te staan. Al snel bleek dat de auteurs van het NRC-artikel, Wilmer Heck en Andreas Kouwenhoven, zeer onzorgvuldig hadden gehandeld. Heel Nederland viel over hen heen. Zelfs de eigen NRC Ombudsman maakte gehakt van het artikel. Maar voor de hoofdredactie ging daar kennelijk geen signaal van uit. Beide redacteuren kliederen tot op de dag van vandaag vrolijk de krant vol. Drie ontslagen in één jaar wegens bewezen wanprestaties zou waarschijnlijk ook een te groot gezichtsverlies zijn geweest voor hoofdredacteur Peter Vandermeersch. In 2017 moest hij al China-correspondent Oscar Garschagen de laan uitsturen. Deze had van 2015 tot 2017 zonder bronvermelding geput uit stukken van andere journalisten, personen sprekend opgevoerd die hem nooit te woord hadden gestaan, citaten van de ene persoon in de mond gelegd van een ander, alsook citaten van diverse personen toegeschreven aan een niet bestaande bron.

Niettemin blijkt het NRC niks te hebben geleerd. De krant blijft krampachtig vasthouden aan de complottheorie van minister Kajsa Ollongren dat achter elke boom een Rus schuil kan gaan, die nepnieuws of andere middelen inzet ‘voor beïnvloeding van besluitvormingsprocessen, beeldvorming en de publieke opinie’. En dus houdt de krant niet op jacht te maken op alles en iedereen in Nederland die zich verzet tegen de mainstream-visie op Rusland als vijand. Een genuanceerd standpunt over het land, haar regering en bevolking kan voor NRC alleen verklaard worden vanuit de paranoïde gedachte dat het Kremlin er in geslaagd is Nederlanders te hersenspoelen of ze te betalen voor de verspreiding van propaganda. Zo maakte ik mee dat NRC-correspondent Steven Derix mij op Twitter vroeg wie het hotel had betaald waar ik vorig jaar verbleef toen ik Moskou bezocht. Zo’n argwanende vraag zul je van het NRC nooit krijgen als je als journalist Washington bezoekt, of welke andere stad ter wereld ook. Op eigen kosten naar Rusland reizen met de bedoeling daar de nuance te zoeken, is iets onbestaanbaars in de visie van Derix en de zijnen.

Het was dus te verwachten dat NRC als een bok op de haverkist sprong toen duidelijk werd dat er in Nederland een krant was verschenen die een tegenwicht wilde bieden aan de russofobie in de Haagse politiek en media. Wilmer Heck wilde er meteen het fijne van weten, en dan met name over de financiering van de krant. Ik was niet bereid hem hierover te woord te staan. Sander Compagner, initiatiefnemer van De Andere Krant, wel. Dit resulteerde in een artikel precies zoals ik had verwacht: tendentieus en feitelijk onjuist. Titel van het artikel: ‘Een eigen krant voor pro-Russisch Nederland’ Leest u even mee? Hieronder enkele citaten uit het artikel van Heck, en mijn commentaar daarop.

De Andere krant is een pro-Russische krant.’

Is niet waar. De Andere Krant nuanceert slechts het Russische vijandbeeld van NRC en andere anti-Russische media. Bovendien is het initiatief voor De Andere Krant niet ontstaan om over Rusland te berichten, maar om een ander geluid in de media te laten horen over uiteenlopende onderwerpen.

‘Nederlandse politici steunen Islamitische Staat.’

Staat nergens in de krant.

‘Theorieën, deels Russisch, die doorgaans alleen op blogs en onbekende websites zijn te lezen.’

Welke (deels Russische) theorieën? Welke blogs? Welke onbekende websites? De onderliggende boodschap van Heck aan de lezer: De Andere Krant biedt geen feiten maar theorieën, die bovendien (deels) uit Rusland komen en dus propaganda zijn, en die de redactie van De Andere Krant ontleend heeft aan websites en blogs die beter niet bij naam genoemd kunnen worden omdat het te krankzinnig voor woorden is wat daar beweerd wordt. Uiteraard staan in het artikel van Heck geen linkjes naar de website van De Andere Krant, en ook niet naar Novini, dat wel door Heck genoemd wordt. Het moet de NRC-lezer niet te gemakkelijk gemaakt worden naar die websites te surfen. Ook wordt er niet naar concrete stukken verwezen waarin van Russische theorieën sprake zou zijn, zodat het bij vage beschuldigingen blijft.

‘Sander Compagner claimt de initiatiefnemer te zijn’.

Hij ‘claimt’, schrijft Heck, en dus heeft Heck kennelijk reden om daar aan te twijfelen. Welke reden? Die noemt hij niet, want dan zou hij met bewijzen moeten komen. Onderliggende boodschap: Het initiatief zou wel eens uit Moskou kunnen komen.

‘In 2015 organiseerde [Sander Compagners] stichting [Knowledge Matters] een studiedag naar ‘chemtrails’”

Onderliggende boodschap: Pas op! We hebben hier te maken met een complotgekkie. De Andere Krant is dus niet serieus te nemen.

‘De verspreiders [van De Andere Krant] zijn deels pro-Russische activisten die al langer actief zijn in Nederland.’

Onderliggende boodschap: Zie je wel! Het is een pro-Russische krant. Het is niet voor niets dat deze verspreid wordt door pro-Russische activisten.

Van de Beek stelt op Twitter dat de krant consequent de NAVO steunt en journalisten ontslaat die „de Atlantische lijn” niet volgen.

Klopt. Sinds 1970 heeft NRC in haar beginselverklaring staan dat ze het ‘Atlantisch Bondgenootschap’ steunt, en dus de NAVO. Geen woord in ‘Onze Beginselen’ over de Europese Unie, de Verenigde Naties, het Internationaal Strafhof of andere internationale organisaties of samenwerkingsverbanden; alleen aan het Atlantisch Bondgenootschap wordt trouw gezworen. Wat dit in de praktijk betekent, ondervond toenmalig NRC-correspondent Jan van der Putten. Die werd door hoofdredacteur André Spoor aan de kant gezet omdat hij kritisch schreef over de militaire dictatuur van Augusto Pinochet in Chili, zo onthulde Van der Putten in 2015 in het Amsterdamse debatcentrum De Balie. Zijn kritische manier van schrijven over Pinochet was niet volgens ‘de Atlantische lijn’, gaf Spoor Van der Putten te verstaan.

‘In 2011 kwam Van de Beek voor het eerst in de publiciteit als initiatiefnemer van een burgerinitiatief in Hoorn om het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen te laten verwijderen.’

Zo word je dus geframed als goedmens-gekkie. Ik heb meermaals gezegd dat ik geen enkele moeite heb met het standbeeld van Michiel de Ruyter in Vlissingen of andere herinneringen aan het koloniale verleden in de openbare ruimte. Het Coen-standbeeld is voor mij een uitzondering. Het is ook feitelijk onjuist dat het burgerinitiatief bedoeld was om het standbeeld van Coen weg te krijgen. Het burgerinitiatief stelde de gemeente voor de keuze: 1) niks doen; 2) standbeeld naar het museum verplaatsen; of 3) aangepaste sokkeltekst. De gemeente koos voor het laatste.

De feitelijke onjuistheid over de opzet van het burgerinitiatief stond in 2011 ook al in NRC. Dit had voorkomen kunnen komen als de interviewster mij het artikel voor publicatie had laten lezen. Dat had ze mij wel beloofd te doen. Ook mijn visie op De Ruyter werd weggelaten. Ik heb haar toen gezegd dat ik geen interviews meer zou geven aan NRC.

‘Afgelopen vrijdag presenteerde Van de Beek in Nieuwspoort in Den Haag het boek Nepnieuwsexplosie, dat de reguliere media ervan beschuldigt te grossieren in hoaxes en propaganda.’

Is niet waar. Elk van de tien auteurs heeft een andere visie op de media. De bewering dat de media grossieren in propaganda en hoaxes wordt vooral uitgedragen door Willy Van Damme, wiens hoofdstuk over de Nederlandse Syriëverslaggeving is getiteld ‘De Media hebben bewezen de woordvoerders te zijn van Al Qaida’. Zijn verwijt treft van alle Nederlandse kranten vooral NRC.

‘Waar Van de Beek als eindredacteur van de krant andere media een pro-Amerikaanse blik verwijt, worden er in De Andere Krant geen kritische vragen gesteld bij de Russische versie van geopolitieke ontwikkelingen.’

Klopt weliswaar, maar in het hoofdredactioneel van De Andere Krant wordt uitgelegd waarom: ‘Wij willen zeker niet beweren dat er niets is aan te merken op Rusland. De reden dat in deze krant de kritiek op het land en diens leider nagenoeg ontbreekt, is nu juist omdat de mainstream media daar al ruimschoots in voorzien.’
Maar dat heeft Heck gemakshalve maar even buiten beschouwing gelaten.

‘Zo schrijft oud-NRC-journalist Karel van Wolferen over het referendum op de Krim, waarna het Oekraïense schiereiland in 2014 bij Rusland werd gevoegd, zonder één keer te benoemen dat Russische soldaten eerst de militaire controle over het gebied overnamen.’

Het is de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet. Heck vertelt er niet bij dat er altijd al Russische militairen op de Krim aanwezig zijn geweest (op de marinebasis Sebastopol) en dat de militaire inname van de Krim een gevolg was van de Amerikaanse staatsgreep in Kiev.

‘Over de MH17-ramp wordt in de krant in een gesprek met twee amateuronderzoekers door één van de twee wel met de beschuldigende vinger naar Rusland gewezen.

‘Amateuronderzoekers’ klinkt lekker denigrerend. Dit terwijl bloggers Max van der Werff en Marcel van den Berg samen meer kennis hebben van MH17 dan alle journalisten in binnen- en buitenland bij elkaar.

Bovendien illustreert dit voorbeeld nog eens dat het frame van Heck dat De Andere Krant een pro-Russische krant zou zijn niet klopt.

‘Volgens Compagner bedragen de kosten voor het drukken van De Andere Krant  6.500 euro. Via crowdfunding wordt geprobeerd daarin te voorzien.’

Onjuist. De totale kosten zijn 6500 euro. De drukkosten zijn 3500 euro.

‘Een anonieme zakenman zou garant staan, mocht er niet voldoende geld worden opgehaald. NRC ontvangt via Compagner twee teksten van de vermeende geldschieter die schrijft eventueel later in de openbaarheid te willen treden.’

Let u vooral op de zinsnede: ‘zou garant staan’ en het bijvoeglijk naamwoord ‘vermeende’. Zo wordt de suggestie gewekt dat er misschien helemaal geen zakenman is die garant staat. Want wie weet is het wel het Kremlin dat het zaakje financiert.
Compagner heeft in een e-mail aan Heck benadrukt dat het om een Nederlandse zakenman gaat die geen belangen heeft in Rusland, maar dat mag de NRC-lezer kennelijk niet weten.


Een interview met Sander Compagner en Eric van de Beek is te zien op het YouTube-kanaal van Café Weltschmerz: De Andere Krant toont ‘de andere kant’

Posted on 1 Comment

“Rutte weet precies wat er is gebeurd met MH17”

Wie heeft MH17 neergehaald? Met hun duizenden uren aan onderzoek weten ze, naar eigen zeggen, meer van de ramp met het passagiersvliegtuig dan alle journalisten in binnen- en buitenland bij elkaar. En toch komen Max van der Werff en Marcel van den Berg elk tot een andere eindconclusie.   

Max van der Werff en Marcel van den Berg zijn burgerjournalisten. Ze schrijven over MH17, maar er is niemand die ze er voor betaalt. Max van der Werff verdiende tot vorig jaar de kost als bedrijfsrechercheur voor een Duitse firma. Inmiddels verkoopt hij elektrische fietsen aan Duitse bezorgdiensten voor een Nederlands bedrijf. Marcel van den Berg is zelfstandig  it-specialist. Hij adviseert zijn klanten op het gebied van cloudcomputing en servervirtualisatie. Beide heren verzorgen een blog, Max van der Werff: Kremlintroll (voorheen: 7 mei) – en Marcel van den Berg: What happened to flight MH17?

Max van der Werff toog twee maal naar Oekraïne om ter plekke onderzoek te doen. Hij spreekt en leest Russisch, maar niet goed genoeg om alles wat er op internet over MH17 verschijnt goed te kunnen doorgronden. Beide onderzoekers staan in contact met Russen en Oekraïners die ze helpen met vertalingen.

Hun namen mogen dan ontbreken in de krantenkolommen en in de nieuwsprogramma’s op radio en tv; de noeste arbeid van de twee MH17-experts wordt op waarde geschat door diverse betrokkenen die er toe doen. Zoals Tweede Kamerleden die zich met het dossier bezighouden, alsook de onderzoekers van het Joint Investigation Team (JIT), en niet in de laatste plaats de nabestaanden van de slachtoffers van die vreselijke ramp, die plaats had in Oekraïne, op 17 juli 2014, waarbij 298 inzittenden van vlucht MH17 van Malaysia Airlines om het leven kwamen, de meesten met een Nederlandse nationaliteit.

Max en Marcel kennen elkaar al zolang ze zich met MH17 bezighouden. Maar tot voor kort voornamelijk van hun blogs en Twitter. Op 11 mei van dit jaar liepen ze elkaar voor het eerst tegen het lijf op een bijeenkomst op de Vrije Universiteit in Amsterdam, gewijd aan hun favoriete thema. Novini arrangeerde een nadere kennismaking, aan de keukentafel bij ondergetekende thuis. Met als doel te achterhalen in welke richting we inmiddels moeten denken. Wie heeft MH17 neergehaald? Wat klopt er wel en wat klopt er niet van al die onderzoeken, reportages en overige publicaties die we de afgelopen drie jaar voorbij hebben zien komen? Er is sinds dag één een propagandaoorlog gaande. Daarover zijn de beide burgerjournalisten het eens. En alle partijen, van Rusland tot Oekraïne, en ook Nederland, nemen daar aan deel. Om van de media nog maar te zwijgen. Want niet alleen hebben die zich als doorgeefluik laten gebruiken voor desinformatie van overheden en andere belanghebbenden. Sommige journalisten hebben willens en wetens de zaak geflest, negeren belangrijke feiten die niet passen in hun straatje, of grijpen elk nieuwtje over MH17 aan voor propagandadoeleinden.

Max van der Werff en Marcel van den Berg scheidden op uitnodiging van Novini de zin van de onzin in het dossier MH17. Onderstaand interview is een vrijwel volledige weergave van een vier uur durend gesprek. Het is voor de leesbaarheid opgedeeld in zes hoofdstukken:

  1. Vliegtuigspotter en Kremlintrol
  2. De dader en het wapen
  3. Verkeersleiding, radars en satelliet
  4. Onderste steen Rutte, JIT en Onderzoeksraad
  5. De rol van de media, Bellingcat en Correctiv
  6. Rechtszaak en parlementaire enquête

 

1 – VLIEGTUIGSPOTTER EN KREMLINTROLL

 

Max en Marcel. Hoe is bij jullie de interesse ontstaan voor MH17?

MARCEL: Ik ben al heel lang vliegtuigspotter. Ik blogde daar al over nog voordat we internet hadden, toen je nog moest inbellen op een modem. Als er een ongeluk is met een vliegtuig, probeer ik te achterhalen wat er is gebeurd. Ik vond het bij MH17 raar dat er niet meteen een onderzoek werd gestart, ook niet nadat de lokale bevolking gemeld had dat het rampgebied veilig was. Ik ben toen in september 2014 begonnen met bloggen.
Mijn kennis van het luchtverkeersleiding en radars heeft mij goed geholpen in mijn onderzoek naar MH17.

MAX: Ik ben opgegroeid aan de rand van het IJzeren Gordijn, met een vader die bij de luchtverdediging zat in Duitsland. Zo is mijn interesse ontstaan voor de Sovjet-Unie en geopolitiek. Toen in 1999 de NAVO begon met bombarderen in voormalig Joegoslavië, maakte ik al gauw de analyse: ‘Dit is een vingeroefening om problemen te gaan creëren voor Rusland.’ Ik voorzag dat Georgië en Oekraïne zouden volgen.

MH17 is een belangrijk onderdeel van het geopolitieke conflict dat zich daar afspeelt. De ramp met MH17 had nooit plaatsgehad als Oost en West hadden gekozen voor een compromis over Oekraïne, in plaats van een confrontatie. Ik zag meteen: MH17 wordt gebruikt om Rusland te framen als onmenselijk regime dat zonder pardon andere landen binnenvalt en burgervliegtuigen neerhaalt. En naarmate het langer duurde voordat er bewijzen op tafel kwamen, groeide mijn nieuwsgierigheid.

Worden jullie in jullie onderzoek gevolgd door politici, journalisten, officiële onderzoekers en nabestaanden?

MARCEL: Ik houd niet precies bij wie mij volgt. Dat interesseert mij ook niet zo. In elk geval op Twitter Pieter Omtzigt van het CDA, en Jeroen Akkermans van RTL.

MAX: Die twee volgen mij ook op Twitter. En het ministerie van Buitenlandse Zaken.

En de nabestaanden?

MARCEL: Ik spreek af en toe met Thomas Schansman, die brieven heeft geschreven aan Poetin, Porosjenko en Kerry.

MAX: Ik heb Thomas Schansman ontmoet, Peter van der Meer, Robby Oehlers. Met Silene Fredriksz heb ik berichten uitgewisseld. Ik heb zelf nooit contact gezocht met de nabestaanden.

MARCEL: Ik ook niet. Ik heb op verzoek van Schansman een presentatie gegeven voor een clubje van nabestaanden.

Max, jij hebt bezoek gehad van Nederlandse rechercheurs van het Joint Investigation Team (JIT), dat het strafrechtelijk onderzoek leidt.

MAX: Ja, vier keer. De eerste keer kwamen ze om spullen op te halen van de Boeing, die ik had gekregen van omwonenden van de rampplek. En daarna ben ik drie keer geïnterviewd door rechercheurs van het JIT, en heb ik op verzoek data aan ze overgedragen. Het bleek dat ze mijn blog en dat van Marcel goed hadden gelezen. En ze stelden supergedetailleerde vragen.

Marcel, ben jij nog in gesprek geweest met de Onderzoeksraad voor Veiligheid of het JIT?

MARCEL: Met de Onderzoeksraad voor Veiligheid heb ik wel even in contact gestaan. Maar dat kwam neer op eenrichtingsverkeer. Als ik vragen stelde, dan luidde het standaard-antwoord: ‘Als het niet in het rapport staat, kunnen we er niks over zeggen.’ Ze hebben in het rapport wel geciteerd uit een pagina op mijn website.

Zouden we kunnen stellen dat jullie samen meer verstand hebben van MH17 dan alle journalisten in binnen- en buitenland bij elkaar?

MAX: Apart ook wel.

MARCEL: Zeker ja.

MAX: Marcel heeft meer gevoel voor technische zaken zoals radarinformatie. Dat is voor mij een blinde vlek.
En zijn blog is fantastisch. Het is gewoon hét dossier MH17.

MARCEL: Ik ben geen radarexpert, maar ik ken er wel één, die ik soms raadpleeg. Max is in het rampgebied geweest, en heeft met mensen gesproken daar. Dat mis ik dan weer.

Max, jij hebt jouw blog Kremlintroll gedoopt. Waarom?

MAX: Dat was vanwege Steven Derix van het NRC. Die heeft mij voor kremlintrol uitgemaakt.

Dus je dacht: Dan gebruik ik het voortaan als geuzennaam?

MAX: Zoiets. Ik heb er op mijn blog een artikel aan gewijd, ‘Why I’m a Troll.’

 

2 – DE DADER EN HET WAPEN 

 

Er zijn twee officiële onderzoeken ingesteld naar MH17. De ene, van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (Dutch Safety Board), naar de oorzaak van de crash, is afgerond. De belangrijkste conclusies hiervan zijn: MH17 is geraakt door een BUK-raket, en Oekraïne had het luchtruim moeten sluiten.

Het tweede onderzoek, het strafrechtelijke, van het Joint Investigation Team (JIT), met het doel de daders op te sporen, loopt nog. De voorlopige conclusies zijn: Het was een BUK, gelanceerd vanuit rebellengebied, en de installatie die hiervoor gebruikt is, was afkomstig uit Rusland – en is, na de ramp, terug naar Rusland vervoerd.

Max en Marcel, wie zijn volgens jullie verantwoordelijk voor het neerhalen van MH17?

MARCEL: Ik ben er 100 procent van overtuigd dat iemand uit het Russische leger op de knop heeft gedrukt.  Maar Oekraïne heeft er aan mee geholpen door het luchtruim niet te sluiten. Een paar dagen voor de ramp was er nog een Antonov transportvliegtuig neergeschoten op 6500 meter hoogte. En ook waren er helikopters neergehaald.

Daarnaast is Malaysia Airlines zo naïef geweest om boven het gebied te gaan vliegen zonder te verifiëren of het nog wel veilig was. Of de Nederlandse staat ook nog iets te verwijten valt, weet ik niet. Er waren luchtvaartmaatschappijen die gestopt waren over het gebied te vliegen, misschien omdat ze indirect waren gewaarschuwd door inlichtingendiensten.

MAX: Er hadden geen verkeersvliegtuigen meer boven het gebied mogen vliegen. Dat kun je Oekraïne verwijten.  Maar dat het wapen uit Rusland kwam, daarvan heb ik het bewijs niet gezien. Niet van het JIT, van niemand niet. Het zou heel goed kunnen, maar voor mij staat dat nog open.

Ik praat straks graag verder over jullie verschil van mening over de vraag welk wapen er is gebruikt en wie er op de knop heeft gedrukt. Maar er kunnen twee dingen zijn gebeurd: het was per ongeluk, of het was expres. Als het expres was, dan is de vraag: qui bono? Is er een partij die geprofiteerd heeft van de ramp? 

MARCEL: Ik zie geen motief. Ik kan wel iets verzinnen, maar dan ga je in complotten denken. Daar houd ik mij niet mee bezig.

MAX: Het is hoogstwaarschijnlijk een ongeluk geweest. Maar als MH17 uit de lucht is gehaald om een ander de schuld te geven, dan moet dat Oekraïne zijn geweest, of een onderdeel van het privéleger van Igor Kolomoisky, de Oekraïense oligarch. Maar dat is een hypothese. Er zijn geen bewijzen voor. Valentin Nalyvaichenko, het voormalige hoofd van de Oekraïense geheime dienst, SBU, heeft beweerd dat het opzet was. De Russen zouden van plan zijn geweest een eigen Aeroflot-toestel neer te halen, want dan konden ze de Oekraïeners de schuld geven, zodat Poetin een rechtvaardiging had om Oekraïne binnen te vallen. Maar de Russen waren zo dom het verkeerde vliegtuig te raken.

Dit verhaal van Nalyvaichenko is zo exotisch, dat ik er erg om moet lachen. Die Nalyvaichenko wordt overigens verdacht van betrokkenheid bij de diefstal van de schilderijen uit het Westfries Museum in Hoorn. En de SBU, waar hij leiding aan gaf, martelt mensen. Met dat soort mensen en partijen doet Nederland dus zaken.

Jullie geloven niet dat het opzet kan zijn geweest?

MARCEL: Mij lijkt dat uitgesloten.

MAX: Mij niet. 

Als MH17 per ongeluk is neergehaald, zou het dan kunnen dat Oekraïne op de knop heeft gedrukt? De theorie is geopperd dat de Oekraïners geprobeerd hebben het regeringsvliegtuig van Poetin neer te halen. Dat zou kort daarvoor boven hetzelfde gebied hebben gevlogen.

MARCEL: Dat slaat echt nergens op, want dat toestel is er helemaal niet geweest. Ik heb een screendump van Flightradar. En daarop zie je: Het vliegtuig heeft op dat moment wel gevlogen, maar het is over Warschau gegaan. Zelfs Russia Today, RT, heeft aangegeven dat Poetin al maanden niet meer over Oekraïne had gevlogen.

MAX: Dat verhaal ligt net iets genuanceerder. Poetin kwam die dag uit Brazilië, van een conferentie van de BRICS-landen, en hij zou doorvliegen naar een conferentie in Rostov, in het zuiden van Rusland. Zijn vliegtuig en MH17 hebben elkaar gekruist, ter hoogte van Warschau, met een half uur verschil. Maar in plaats van via Warschau naar Rostov te vliegen, over Oekraïne, zoals het plan was, besloot Poetin af te zien van de conferentie in Rostov en direct via Warschau door te vliegen naar Moskou.

MARCEL: Ik vind het zonde van de tijd om aandacht te besteden aan dat soort verhalen. MH17 was een Boeing 777. Die ziet er heel anders uit dan het toestel van Poetin, een Ilyushin 96. Het kleurenschema is totaal anders, de 777 heeft twee motoren, de Ilyushin vier motoren.

MAX: In 1983 werd in de Sovjet-Unie een Kal 007 van Korean Airlines neergehaald door een Soechoj omdat de piloot dacht: ‘Het is een spionagetoestel.’ Want die Kal leek er heel veel op.

Dus ik kan mij voorstellen dat een gevechtspiloot die op 10 kilometer van het toestel van Poetin vliegt, met het doel dat toestel te raken, zich kan vergissen. Evengoed vind ik het een onwaarschijnlijk verhaal. De daders zouden wel tijdig getipt zijn dat het toestel van Poetin een andere route nam. 

Als de separatisten het hebben gedaan, wat dan te denken van de theorie dat ze schoten op Oekraïense gevechtsvliegtuigen die MH17 als schild gebruikten?

MARCEL: Ook dat lijkt me uitgesloten. Straaljagers [SU 25’s, EvdB]  vliegen niet zo hoog als passagiersvliegtuigen.

Maar veel mensen zeggen wel jets te hebben gezien vlak voordat MH17 neerkwam.

MARCEL: Ik twijfel er niet aan dat die er geweest zijn. Er zijn inderdaad veel ooggetuigen die daarvan spreken.

MAX: Een maand voordat MH17 werd neergehaald, meldde Elena Kolenkina, de weduwe van rebellenleider Motorola, dat een Oekraïens gevechtsvliegtuig zich verborg achter een passagierstoestel. Volgens haar was dat met de bedoeling  dat de rebellen per ongeluk het passagierstoestelstel zouden raken, zodat ze zwart gemaakt konden worden.

Ik heb getuigen gesproken die Soechoj 25’s hebben gezien. Maar dat zijn jets die gronddoelen bestoken, een soort anti-tankwapens. Die vliegen sowieso heel laag. Want als je hoger vliegt, dan kom je binnen het bereik van de radar en de luchtafweer.

Maar die theorie van dat schild is zo gek niet. Want stel: er zijn geen civiele vliegtuigen. Degenen die vliegtuigen neerhalen, hoeven daar dan geen rekening mee te houden. Want die weten: Alles wat vliegt is militair. Er ontstaat dus een onzekerheidsfactor als die civiele vliegtuigen er wél vliegen, want de gasten die vliegtuigen neerhalen moeten dan nadenken: ‘Is het civiel of is het militair? Als we twijfelen, laten we dan maar niet schieten.’ In die zin heeft Oekraïne die passagiersvliegtuigen als  schild gebruikt. Ze hebben er bewust voor gekozen het luchtruim niet te sluiten.

MARCEL: Ja, dat denk ik ook. Ze hebben het luchtruim opengelaten, niet met de bedoeling een fysiek schild te creëren voor straaljagers die er omheen vlogen. Maar wel om ervoor te zorgen dat lui met dat soort wapens dachten: ‘Ik moet wel oppassen, want straks raak ik een passagierstoestel.’

Het kan zijn dat er een Ilyushin 76 of een Antonov, een transportvliegtuig, in de buurt heeft gevlogen van MH17. Dat sluit ik niet uit. Het was een feit dat er Oekraïense troepen zaten ingesloten tussen de grens met Rusland en het gebied in Donbas dat werd bezet door separatisten. Twee dagen voor de ramp met MH17 was er een dramatisch telefoongesprek van een soldaat met een Oekraïens tv-station die zei: ‘We zitten hier vast. We hebben geen eten en drinken meer. We worden van alle kanten bestookt. En ze komen ons niet helpen.’ Het kan best een overweging zijn geweest voor Oekraïne om een transportvliegtuig die kant op te sturen, om bevoorrading te droppen.

Dan zeggen weliswaar alle partijen: Er stond niks op de radar.  Maar als er wel iets op de radar stond, dan hebben zowel Oekraïne als Rusland er baat bij dit voor zich te houden. Want het kan dan voor beide partijen een alibi zijn geweest om te schieten.

Het kan dus zijn dat een Ilyushin of Antonov MH17 heeft gebruikt als schild. Zo van: als wij meevliegen met een passagierstoestel dan gaan ze niet op ons schieten.

MAX: Oekraïne had nog twee andere motieven om het luchtruim open te houden. Allereerst: de overvliegrechten bedroegen een paar duizend euro per toestel. Ten tweede: gewoon niet willen toegeven dat ze de controle kwijt waren over het luchtruim. Het zou een afgang zijn geweest.

Het JIT heeft de mogelijkheid onderzocht dat MH17 is neergehaald door een ander vliegtuig. Dat sluiten ze inmiddels uit. Jullie ook?

MARCEL: Voor mij 100 procent. De schade aan het toestel kan niet zijn aangericht door iets anders dan een BUK-raket. Als het een ander vliegtuig is geweest, dan zou het een air-to-air raket moeten zijn geweest. Bijna al dat soort raketten hebben rods, een soort metalen strips als kogels. Die hebben een duidelijke vingerafdruk, ze leiden tot een bepaald type gaten, die op MH17 niet zijn aangetroffen.
Het JIT heeft ook onderdelen van een BUK-raket aangetroffen. Dan kun je er aan twijfelen of die er zijn neergelegd. Maar ze hebben onderzoek gedaan naar de verf die op de romp werd gevonden, en die kwam overeen met de verf op de gevonden BUK-deeltjes.

MAX: Ik wil het niet helemaal uitsluiten dat MH17 is neergehaald door een ander toestel. Met wat fantasie kun je zo’n situatie schetsen. Maar er is geen enkele serieuze partij die zo’n scenario verdedigt.

Er was snel na de ramp een Canadese onderzoeker van OVSE ter plekke. Die meende gaten te hebben gezien in de buitenkant van de cockpit die afkomstig leken van een boordkanon.

MAX: Michael Bociurkiw sprak voor zijn beurt. Ik denk dat hij door de OVSE is teruggefloten.

MARCEL: Iedere leek zou in eerste instantie zeggen dat die gaten in de cockpit door iets als een machinegeweer kan zijn veroorzaakt. Wie kent er nu een BUK raket en het type schade dat het veroorzaakt?

MARCEL: Het Russische ministerie van Defensie heeft vorig jaar keihard gezegd: Er waren geen vliegtuigen in de buurt die verantwoordelijk konden zijn voor de vernietiging van MH17.

MAX: Dat was een opmerkelijke persconferentie van het ministerie. Want niet alleen waren er op de vertoonde beelden geen vliegtuigen te zien, maar ook geen raket. Dit terwijl de Russen op de persconferentie van 21 juli 2014 nog radarbeelden hadden vertoond met iets wat leek op een SU-25. Dan heb je dus gewoon een zwak verhaal. Je spreekt dan jezelf tegen. Dat pleit gewoon heel erg tegen ze. Het informatiemanagement van de Russen, als ik het vriendelijk zeg, is gewoon waardeloos.

Welke deeltjes zijn er aangetroffen in de stoffelijk overschotten van de piloten?

MARCEL: Het JIT en de Onderzoekraad hebben het over twee vlindervormige deeltjes in het lichaam van één van de piloten. En vlindervormig is uniek voor de BUK-raket.

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt van het CDA zei daar eerder dit jaar iets opmerkelijks over: Dat de Onderzoeksraad in het autopsierapport het stoffelijk overschot van de piloot verwisseld had met dat van de reservepiloot.

MAX: Dat is wel een spectaculaire fout. Je hebt in een vliegtuig een piloot, een co-piloot en je hebt een reserve-crew. Op de helft van de vlucht gaat die andere piloot in de cockpit, met die andere co-piloot.  Dus het is wel heel belangrijk: die piloot en co-piloot zaten allebei in de cockpit, maar de reserve-piloot en de reserve-co-piloot niet. Dus als jij dan autopsie doet op de reserve-piloot, die niet in de cockpit zat, dan kun je niks gevonden hebben.

Waarom niet?

MAX: Er zijn alleen in de cockpit BUK-deeltjes gevonden. Niet in de rest van het vliegtuig.

Klopt dat Marcel?

MARCEL: Ja, de passagiers hadden geen fragmenten.

MAX: Zelfs niet de passagiers in de eerste klas, voorin.

Max, jij sluit niet uit dat MH17 is neergehaald door een ander vliegtuig, maar je neigt wel naar het scenario van de BUK?

MAX: Het scenario van de straaljagers heb ik nooit verdedigd. Het is altijd een optie geweest. Ook voor het JIT. Maar waarschijnlijk was het een BUK. Hoewel ik het opmerkelijk vind dat het JIT nog steeds geen uitsluitsel heeft gegeven over het type BUK dat gebruikt zou zijn. Ze hadden vorig jaar beloofd het exacte wapen te noemen. Ze hebben gezegd dat het een BUK was van de BUK 9M38 serie. Maar daar zijn er twee verschillende van: de 9M38 met de 9N314 gevechtskop – en die met de vlindertjes, de 9M38M1 met de 9N314M gevechtskop.

Is het type BUK dat gebruikt is zo belangrijk om te weten wie het gedaan heeft?

MAX: Dat is heel belangrijk. Als de vlindertjes die ze gevonden hebben echt zijn, dan kun je de 9M38 uitsluiten, want daar zitten geen vlindertjes in. Dan kun je gewoon zeggen: ‘Het was de 9M38M1.’

MARCEL: De vlinderloze 9M38 wordt niet meer gebruikt door Rusland. Alleen Oekraïne gebruikt die nog. Dan sluiten ze Oekraïne als dader dus nog niet uit.

MAX: De 9M38 is een oud type, en de Russen zeggen daarover, dat ze die nog wel hebben, maar ze niet meer gebruiken. En ze zeggen ook dat ze de Oekraïners hebben gewaarschuwd dat ze over datum zijn. Oekraïne is nooit bij Almaz-Altey, de Russische producent van de BUK, geweest voor een upgrade. De Oekraïners hebben zelf hun BUKS gemoderniseerd, via Ukroboronprom.

MAX: Ik vind dat wel superbelangrijk.

MARCEL: Ik ook.

MAX: Niet alleen heeft het JIT het exacte wapen niet bekend gemaakt. Ook de exacte coördinaten van de lanceerplek hebben ze niet genoemd. Maar sowieso is het onbenoemd laten van het exacte wapen voor mij een indicatie dat dat het wapen niet was. Kun je dat volgen, die logica?

MARCEL: Nee. 

MAX: Ze laten dus de mogelijkheid open dat het de 9M38 was, zonder vlinderstukjes.
Ze zeggen: ‘We hebben vlinderstukjes gevonden, dat staat vast.’ Maar ze zeggen niet: ‘Het enige wapen dat vlinderstukjes heeft, is het dus geweest.’ Dat vind ik raar. Of je vertrouwt dan je eigen bewijs niet, of je hebt een andere reden om het type wapen niet bekend te maken. Welke redenen kunnen dat zijn? In elk geval niet dat je de daders er mee in de kaart speelt. Dat is bewust iets vaag houden, wat bekend moet zijn.

Wat denk jij, Marcel, waarom hebben ze het niet bekend gemaakt?

MARCEL: Ik weet het niet. Je kunt er alleen over speculeren. Misschien was het een raket van een BUK  die de separatisten hadden buitgemaakt op het Oekraïense leger.

MAX: Dat is wat de Bundesnachrichtendienst (BND) beweert. Daar zijn geen bewijzen voor geleverd, maar het is wel een officiële publicatie.

MARCEL: Maar stel je voor dat het een Buk was geweest die de separatisten hadden gestolen. En dat het JIT dan bekend had gemaakt dat het toestel geraakt was door een type raket dat alleen door Oekraïne werd gebruikt. Dan had je daarover gezeur gekregen in de pers, van journalisten die concludeerden dat de Oekraïners hadden geschoten. Dat kan een reden zijn dat het JIT gezwegen heeft?

MAX: Almaz-Antey heeft een experiment gedaan met een BUK 9M38M1. Ze hebben die BUK gedetoneerd op een toestel dat aan de grond stond. Dat toestel stond vervolgens bol van de vlindervormige fragmenten. Waarom was dat bij MH17 niet zo? Daar kan misschien een goede verklaring voor zijn. Maar waarom wordt daar niet over gepraat? Het is wel een relevante vraag.

Hoe verklaar jij dat Marcel?

MARCEL: Ik heb contact gehad met een anonieme persoon die heel veel weet van de BUK. Hij vertelde mij dat op het moment van de explosie de druk op de fragmenten in de kop zo groot is, dat ze, als ze de kop verlaten, al zo vervormd zijn, dat ze hun vlindervorm deels hebben verloren.

Ik sluit dat niet uit, al moet je natuurlijk oppassen met anonieme bronnen. Die kunnen een verborgen agenda hebben. Van deze persoon had ik het vermoeden had hij pro-Kiev was. Maar ik sluit ook niet uit dat Almaz-Antey met een of ander apparaat even wat vlindervormpjes in het toestel heeft aangebracht. Ik vertrouw de Russen wat dat betreft ook voor geen cent.

Het wrak heeft er heel lang gelegen. Daar kan ook van alles mee gebeurd zijn.

MARCEL: Het lijkt me sterk dat dat gebeurd is. Om het te kunnen bewerken zouden ze het eerst moeten hebben weggehaald. Ze kunnen wel fragmenten hebben weggehaald. Dat kan.
Delen van het cockpitdak en van de businessclass zijn nooit teruggevonden. Die stukken voer je niet zomaar even af in de kofferbak van je auto.

MAX: Er zijn lichamen in koeltreinen van Torez naar Charkov gegaan. Daar kan onderweg ook nog van alles mee gebeurd zijn.

Marcel, voor jou is zeker dat MH17 is neergehaald met een BUK-installatie door Rusland geleverd, vanuit een door separatisten gecontroleerd gebied?

MARCEL: Het is voor mij niet zeker dat de BUK Telar op de foto’s en video’s die gemaakt zijn in Rusland en Oost-Oekraïne, op weg naar de lanceerplek, daadwerkelijk heeft geschoten, want het bewijs daarvoor is er gewoon niet. Maar we hebben wel twee foto’s van de rookpluim van de gelanceerde BUK. Er is ook een aantal mensen dat heeft getuigd dat ze een raket hebben zien vliegen. Ik heb geen aannemelijk verhaal gehoord dat er vanaf een andere plek een BUK is gelanceerd. Daar zijn nul komma nul aanwijzingen voor. Er zijn geen foto’s, er zijn geen getuigen, er is niks.
Ik heb gekeken naar dat plaatsje, Zaroshchenske….

MAX: Daar is zeker geen raket afgeschoten. Want ik heb daar met zoveel mensen gesproken, en niemand heeft iets gezien.

MARCEL: Dat is wel wat de Russen zeggen.

MAX: De Russen zeggen: Daar stond een BUK-unit van het Oekraïense leger. Ze hebben nooit gezegd: ‘Die hebben vanaf dat punt geschoten.’ Zie de persconferentie van 21 juli 2014.

Max, voor jou staat niet vast dat er een BUK-raket is afgeschoten vanuit door rebellen gecontroleerd gebied?

MAX: Ik ben ervan overtuigd dat de lanceerlocatie van het JIT niet klopt. Er wordt gezegd: Er zijn getuigen die het hebben gezien. Maar dat zijn ofwel anonieme getuigen, of niet-anonieme. De niet-anonieme heb ik zelf gesproken, en die vertellen gewoon onzin. Eén persoon die ik sprak heeft wel vier verschillende verhalen verteld, tegen RT, Radio Free Europe, The Daily Telegraph en tegen mij.

Maar hoe gaat het met journalisten die daar komen? Hier heb je een krat bier, een fles wodka en honderd dollar. Je moet even zus en zo vertellen.  Mensen doen dat. Ik chargeer, maar ik twijfel er niet aan dat dat soort dingen gebeuren.

Er zijn ook getuigen opgevoerd waarvan ik overtuigd ben dat ze compleet uit de duim zijn gezogen.
En wat ik niet begrijp: Journalisten schrijven steeds dat getuigen anoniem willen blijven omdat ze als de dood zijn voor represailles. Is het dan niet heel erg raar dat ze een buitenlandse journalist wel te woord staan en helemaal vertrouwen?

 

3 – VERKEERSLEIDING, RADARS EN SATELLIETGEGEVENS

 

Wat weten we inmiddels over de route die MH17 heeft afgelegd? Er gaan wilde verhalen dat MH17 is omgeleid door de Oekraïense luchtverkeersleiding.

MARCEL: Het vliegtuig is van koers veranderd, maar dat was een besluit van de piloot, vanwege de weersomstandigheden. De verkeersleiding van Oekraïne heeft het vliegtuig ook niet laten dalen, zoals wel beweerd is in de eerste dagen na het ongeluk. Dat is allemaal complete onzin. Of laat ik het zo zeggen: Het blijkt nergens uit.

Wat is er bekend over de rol van de Russische en Oekraïense luchtverkeersleiding?

MARCEL: Het JIT heeft gezegd dat ze hebben gesproken met mensen van de Oekraïense verkeersleiding. Ik vind dat eerlijk gezegd niet zo interessant. Dat valt voor mij een beetje in de categorie van mensen die op internet interessant doen over de gesprekken uit de cockpit-voicerecorder die niet zijn vrijgegeven. Het transcript van de gesprekken van de piloot met de verkeersleiding staat gewoon in het rapport van de Onderzoeksraad. En ja, de audio is niet beschikbaar. Maar dat wordt bijna bij geen enkel onderzoek geopenbaard.

De tweets over MH17 van Carlos, de Spaanse verkeersleider in Kiev, bleken achteraf een broodje aap te zijn geweest?

MARCEL: Kiev zei dat er bij hun geen Spaanse verkeersleider Carlos bekend was. Ik heb gekeken naar de tweets van die Carlos. Uit de timestamps bleek dat die waren gemaakt twee uur nadat het toestel was neergeschoten.

MAX: Die Carlos is verdwenen, en niemand weet wie hij is.

MARCEL: Ik zie het als de eerste propaganda vanuit Rusland.

Er is ook contact geweest met de Russische verkeersleiding?

MARCEL: Die hebben nooit met MH17 gesproken.

MAX: Er is contact geweest tussen de Russische verkeersleiding in Rostov en de Oekraïense verkeersleiding in Dnjepropetrovsk over de overname van het toestel.

MARCEL: De Russen zeiden daarbij: We laten MH17 even afwijken van zijn vluchtplan, een omweggetje maken, vanwege conflicterend verkeer boven Russisch gebied. En dat staat gewoon in het rapport van de Onderzoeksraad. Daar is niks spannends aan. Wat zou er voor spannends aan kunnen zijn? Dat de piloot heeft gegild: ‘Ik zie een raket!’ Ik dacht het niet. Die sloeg in voordat die piloot er erg in had.

MAX: De getuige die ik sprak in Petropavlivka zei dat hij heel duidelijk zicht had op het moment van de ramp en dat hij nog nooit een vliegtuig had gezien dat zo noordelijk vloog. Volgens hem zou MH17 zich ver buiten de normale corridor hebben bevonden. Ik kan dat niet plaatsen. Er is maar 5 kilometer afgeweken van het officiële vluchtplan, maar wel langs dezelfde lijn.

MARCEL: Hij was bijna weer terug op het middelste gedeelte van de airway toen hij werd geraakt.  Zo’n airway is tien kilometer breed, misschien iets minder.

Het verhaal van de getuige van Max kan niet waar zijn?

MARCEL: Nee. Je kunt het op Flightradar zien, en ook op de beelden die de Russen hebben vrijgegeven, dat het toestel vloog in de airway waar hij zou moeten vliegen.
Het probleem met getuigenverklaringen is dat er bijna altijd wel iets aan mankeert.

MAX: Ik heb in mijn werk wel meegemaakt dat ik drie keer dezelfde persoon interviewde, en dat die drie keer iets anders zei.

John Kerry, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken van de VS, verklaarde een maand na de ramp dat de VS beschikten over satellietbeelden waarop precies te zien was waar de BUK werd gelanceerd, welke baan deze afgelegde en waar de raket MH17 geraakt heeft. Later bleek dit net even iets anders te liggen. Zijn we uiteindelijk iets opgeschoten met die beelden waarvan zo hoog werd opgegeven?

MAX: Dat is niet bekend. Hoofdofficier Fred Westerbeke van het JIT zegt dat twee mensen van de Nederlandse overheid alles hebben mogen zien van de Amerikanen wat eventueel relevant kan zijn voor het onderzoek. Niet specifiek satelliet- of radardata. Alles.

Zijn de VS de enigen die over satellietgegevens beschikken die relevant zijn voor MH17?

MARCEL: De Amerikanen zijn waarschijnlijk de enigen die beschikken over een infrarood-systeem dat de warmte van een raketlancering en de uitstoot van een raket kan detecteren. Het is een systeem dat is ontwikkeld tijdens de Koude Oorlog om tijdig te waarschuwen voor een aanval met kernraketten. Het systeem is daarna verder ontwikkeld, en kan hoogstwaarschijnlijk ook een BUK detecteren.

Er is veel te doen geweest over de radargegevens en satellietgegevens. Wat hebben we nu inmiddels wel en wat niet?

MARCEL: Dat weten we niet, omdat het JIT niet alles vertelt. Wel is zeker dat we geen primaire radarbeelden hebben van de civiele luchtverkeersleiding in Oekraïne, want de ene radar was in onderhoud, en de andere, die zicht had op dat gebied, was vernietigd, door wie weten we niet. En wat het JIT vorig jaar verteld heeft in de persconferentie was dat Oekraïne op de dag van de ramp nog wel een mobiel radarstation in gebruik had, maar dat die niet volledig operationeel was, omdat er software op werd getest. Het JIT heeft niet verteld of daar iets op te zien is geweest, en zo ja, wat dan.

Is het niet raar dat Oekraïne een primair radarstation in onderhoud had, terwijl er geen ander station was dat het kon overnemen?

MARCEL: Natuurlijk is dat raar.

MAX: Je brengt op 8 juli je luchtverdediging in opperste staat van paraatheid omdat er een Russische invasie imminent is. Constant zijn er Russische toestellen die het Oekraïense luchtruim schenden. Er worden Oekraïense toestellen neergeschoten. En dan zijn op 17 juli al jouw radars in onderhoud, want de Oekraïense luchtmacht vloog die dag zogenaamd niet.

MARCEL: En dan plegen ze het onderhoud ook niet ’s avonds, als het minder druk is in de lucht, maar overdag, en dan zijn ze er ook nog de hele dag mee bezig.

MAX: Dat de Oekraïense luchtmacht niet vloog is aantoonbaar onjuist. Zoals we net al vaststelden: talloze ooggetuigen hebben jets gezien.

MARCEL: Oekraïne zei: ‘Onze luchtmacht stond aan de grond, want de weersomstandigheden waren niet optimaal.’ Dat is ook aantoonbaar onjuist. Het was prachtig weer ’s ochtends.

En de Russische radarbeelden? Hebben we die inmiddels allemaal?

MARCEL: De eerste beelden die de Russen vrijgaven waren van de secundaire radar, en van de gecombineerde secundaire en primaire radar. Dat zijn de beelden die normaal gebruikt worden door de verkeersleiding. Die zijn gefilterd, want de verkeersleiding hoeft niet alles te zien.
Maar de ruwe radarbeelden zijn wel belangrijk voor het onderzoek naar de ramp, omdat die alles weergeven. Als er een raket is afgeschoten, dan zou je die daarop moeten kunnen zien.
Een paar dagen voor de JIT-presentatie van vorig jaar hebben de Russen ook de ruwe beelden vrijgegeven van de primaire radar. We weten niet wat er op staat. Het JIT heeft alleen wat screendumps vrijgegeven.

Het JIT uitte zich ontevreden over die ruwe beelden. Ze zeiden: We  kunnen ze niet ‘ontcijferen’. 

MARCEL: Het JIT zei ook: ‘Rusland levert iets aan wat niet volgens de regels is van de International Civil Aviation Organization (ICAO). Maar dat is klinkklare onzin. Het ICAO schrijft nergens voor dat staten ruwe radarbeelden moeten bewaren in het Asterix-formaat.

Het JIT had gevraagd om ruwe beelden in Asterix-formaat?

MARCEL: Ja.

MAX: Maar dat is al een bewerking.

MARCEL: Dat is nog steeds ruw, maar in een transportabel formaat. Asterix is een soort Esperanto voor radarstations.

MAX: Wat de Russen zeggen is dat je met Asterix al 80 procent van de oorspronkelijke data kwijt bent.

MARCEL: Ze zeggen het anders, dacht ik. Ze zeggen: ‘Wij hebben geen Asterix, wij hebben een ander formaat om ruwe radardata op te slaan, en als we dat zouden converteren naar Asterix dan krijg je verlies. Dus wat wij hebben aangeleverd is wat jullie hebben gevraagd: ruwe, onbewerkte radardata. Dat jullie dat formaat niet snappen, daar kunnen wij niks aan doen.’

MAX: Dat is dan toch volledig terecht van de Russen ze de data zo hebben aangeleverd?

MARCEL: Dat is terecht. Het is propaganda van het JIT daar publiekelijk over te klagen.

Het blijft wel raar dat Rusland zo laat is gekomen met de ruwe radarbeelden. Waarom is dat gebeurd?

MARCEL: Ik zie dat ook als propaganda.

Met welk doel?

MAX: Het is wel duidelijk wat de motivatie van Rusland is om het spelletje zo te spelen. Rusland wil geen gasten in de kaart spelen die erop uit zijn Rusland te naaien. De Russen denken bij zichzelf: ‘Wij vertellen ze niet alles wat wij weten.’ Maar dat kunnen ze natuurlijk niet hardop zeggen, want ze hebben in de VN-resolutie aangegeven dat ze volledig aan het onderzoek meewerken.

Alle partijen houden informatie verborgen. Dat kan zijn omdat ze geheim willen houden waar ze technisch toe in staat zijn, of, in het geval van het JIT, de daders niet in de kaart te spelen. Het kan ook zijn om iemand in de val te laten lopen. Want stel bijvoorbeeld dat de Amerikanen iets over de Russen weten waarvan de Russen niet weten dat de Amerikanen het weten. Dan kan het zijn dat de Russen denken: ‘Dat weten ze dus niet. Dus dan kunnen we dat en dat gaan claimen.’ Dan kan het gebeuren dat de Amerikanen later zeggen: ‘Hier zijn die bewijzen waarvan jullie zeggen dat ze niet bestaan.’

Zijn er meer detectiesystemen actief die iets zouden hebben kunnen opgepikt van MH17?

MARCEL: Er vloog een Duitse AWACS langs de Roemeens-Oekraïense grens. De Onderzoeksraad heeft de NAVO gevraagd of die interessante informatie had opgepikt, en het antwoord was ‘nee’.

Dat was de enige AWACS die iets zou kunnen hebben gezien?

MAX: Er was ook een NAVO-oefening op de Zwarte Zee gaande. De Russen kunnen ook nog beelden hebben van hun eigen AWACS. Ze weten allemaal meer dan wij.

MARCEL: Het is oorlog. Er waren tal van mobiele radarstations actief.

Zouden niet alle betrokken partijen het inmiddels weten?

MARCEL: Ja natuurlijk, er zijn er een paar honderd die het weten. In elk geval het bataljon dat de BUK heeft geleverd. Dan heb je het al gauw over 50 man.

MAX: Ik denk niet dat Nederland het weet.

MARCEL: Jawel hoor. Rutte, weet precies wat er is gebeurd.

Waarom denk je dat?

MARCEL: Het zou mij verbazen als hij het niet weet. Die krijgt heel wat meer ingefluisterd dan wat wij weten. Na drie jaar weten wij niet veel meer dan een paar uur na de ramp.

 

4 – ONDERSTE STEEN RUTTE, JIT en ONDERZOEKSRAAD

 

Mark Rutte beloofde de onderste steen boven te halen. Dat lijkt hem nog niet te zijn gelukt. Hebben jullie de indruk dat het kabinet zijn best heeft gedaan?

MAX: Nee.

MARCEL: Totaal niet. Ik denk dat Rutte de boel zit te rekken. Hij houdt de nabestaanden voor de gek, en is totaal niet geïnteresseerd in de waarheid. Ik houd op mijn website een lijst bij met dingen bij die er op duiden dat de Nederlandse overheid de onderste steen helemaal niet boven wil halen. Ik heb inmiddels 89 indicaties geteld.
Het probleem is: Rutte wil niet dat er een vingerafdruk van de Nederlandse overheid op het onderzoek komt te zitten. Dat is omdat hij wil voorkomen dat later bij een rechtszaak een partij zegt: ‘Nederland heeft het onderzoek beïnvloed.’

MAX: Formeel moet er een onafhankelijk onderzoek komen, zoals het ook in een VN-resolutie staat. Als Rutte dan zegt: ‘We publiceren iedere maand een voortgangsreportage, want we vinden dit en dat’, dan gaat de Nederlandse politiek het onderzoek sturen. Dat kan natuurlijk niet.

MARCEL: Die voorzichtigheid zie je bijvoorbeeld als Rutte zegt: ‘Als het Openbaar Ministerie mij vraagt of ik Rusland of Oekraïne wil bellen om radarbeelden op te vragen, dan doe ik dat, maar ik ga het niet zelf doen.’ Dus er moet een oproep komen vanuit het Openbaar Ministerie ‘Help mij regering, want we komen er niet uit’, en dan doet Rutte wat. Maar hij doet het niet pro-actief.

MAX: Die argumentatie op zich klopt wel.

MARCEL: Ik geloof best dat Rutte geraakt is, persoonlijk, net als iedereen, door de ramp met MH17. Maar als minister-president moet hij ook een geopolitieke afweging maken. En geopolitiek gezien heeft hij er geen belang bij de onderste steen boven te krijgen. Met Oekraïne is wel duidelijk hoe de belangen liggen. We zijn voor Jan met de korte achternaam naar de stembus gegaan, om onze stem te laten horen over het associatieakkoord met Oekraïne. Maar ook Rusland is voor Nederland van belang, alleen al vanwege de levering van gas. Dus ik denk niet dat Rutte het lef heeft de onderste steen echt boven te krijgen.

MAX: Nederland is ook een NAVO-land. De huidige regering van Oekraïne flirt met de NAVO om lid te mogen worden. En dus stel: Het was een Oekraïense fuck up, en geen Russische. Het zou dramatisch zijn voor de NAVO als dat uitkwam.

MARCEL: Het was sowieso een Oekraïense fuck up in die zin dat het luchtruim niet gesloten was. Er zijn dus twee schuldige partijen. Je kunt er dan nog over discussiëren wie er het meest schuldig is, degene die er op de knop heeft gedrukt waarschijnlijk, maar sowieso is Oekraïne schuldig.

MAX: Het JIT heeft Rusland nog steeds niet aangewezen als schuldige. Wat eigenlijk best spectaculair is na ruim duizend dagen van onderzoek.

MARCEL: Dat is niet waar, want het JIT kan alleen individuen aanklagen, geen landen.

MAX: Dat is zo, maar als het waar is dat het wapen geleverd is door Rusland, en het een Russische bemanning is die MH17 heeft neergehaald, dan kan het JIT dat toch tegen Rutte zeggen? En dan kan Rutte zeggen tegen Poetin: ‘We willen dat jullie uitzoeken wie er op de knop heeft gedrukt.  Jullie zijn verantwoordelijk. Zorg maar dat die vent naar het Internationaal Strafhof in Den Haag komt.’

MARCEL: Uit de presentatie van het JIT in september vorig jaar kun je al concluderen dat Rusland als staat verantwoordelijk is voor het leveren van die BUK. De raket die MH17 heeft neergehaald kwam uit Rusland, en de installatie waarmee de raket werd afgevuurd, is terug gebracht naar Rusland.

Wat vinden jullie van de opzet van de onderzoeken van de Onderzoeksraad en het JIT? Joost Niemöller stelde in zijn boek De Doofpotdeal dat deze niet deugen, omdat Oekraïne niet als verdachte wordt beschouwd. In plaats daarvan zijn er deals gesloten met Oekraïne en maakt Oekraïne in het geval van het JIT zelfs deel uit van het onderzoeksteam. Wat vinden jullie van deze kritiek?

MAX: Rusland heeft de VN-Veiligheidsraad opgeroepen het onderzoek te laten uitvoeren door de Verenigde Naties. En er is een Australische resolutie aangenomen, waarin staat dat het onderzoek onafhankelijk moest zijn. Maar het is dus niet onafhankelijk, want de VN is het niet gaan doen, en één van de landen die het gedaan kan hebben, Oekraïne, was nauw betrokken bij het onderzoek van de Onderzoeksraad, en maakt deel uit van het JIT. Het is een politieke keuze geweest van Nederland het zo te doen.

Oekraïne is dus uitsluitend om politieke redenen bij het onderzoek betrokken?

MARCEL: Nee. Je hebt forensisch onderzoek nodig, zoals telefoontaps. En dat kan maar één land leveren, en dat is het land waar het is gebeurd. En dus lag het voor de hand Oekraïne deel te laten nemen aan het onderzoek.

Is inmiddels duidelijk wat de overeenkomsten met Oekraïne behelzen?

MARCEL: Nee. Zelfs de Tweede Kamer mocht ze niet inzien. Ook niet vertrouwelijk. Elsevier heeft ze opgevraagd via een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur. Maar dat is afgewezen.

Maar wel is duidelijk dat elk teamlid van het JIT, dus ook Oekraïne, zijn veto mag uitspreken over het naar buiten brengen van bepaalde uitkomsten van het onderzoek. Toch?

MARCEL: Veto is niet het juiste woord. Dat is iets heel anders dan een Non Disclosure Agreement (NDA). Een NDA wil zeggen dat je geen dingen naar buiten mag brengen zonder toestemming van alle andere leden van het team. Een veto is dat er helemaal niks naar buiten mag worden gebracht.

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt zei een paar maanden geleden dat voor hem nog steeds niet duidelijk is wie welk vetorecht heeft binnen het JIT.

MAX: Er schijnt te zijn afgesproken dat alleen dingen waarover consensus bestaat, naar buiten mogen worden gebracht gedurende het onderzoek.

Maar uit het feit dat er afspraken zijn gemaakt met Oekraïne, en dat Oekraïne als gelijkwaardige onderzoekspartner is opgenomen in het JIT, kunnen we opmaken dat Oekraïne bij voorbaat niet als verdachte wordt beschouwd?

MAX: Dat kun je wel stellen ja. Het is een hele slechte politieke beslissing geweest. Want stel dat Rusland wel schuldig is en aangeklaagd wordt, dan wordt dat voor Rusland het excuus: ‘Jullie hebben van begin af aan een corrupt onderzoek uitgevoerd. We erkennen dat niet. Wij hebben een onafhankelijk onderzoek gevraagd, maar jullie zijn daarmee niet akkoord gegaan.’

Toen Frans Timmermans zat te huilen bij de VN, had Rutte moeten zeggen: ‘Ik ga naar Kiev toe, naar Moskou toe, naar Washington toe. Ik wil alle bewijzen zien. Die houd ik voor mijzelf, en dan neem ik een besluit wie het onderzoek gaat doen.’

Volgens de richtlijnen van de ICAO, de internationale VN organisatie voor burgerluchtvaart, was het Oekraïne die het onderzoek mocht gaan leiden. Dat was het land waar het gebeurd was.

MAX: Ja, maar dan zou ik als Nederland zeggen: Dan doen wij niet mee. Tenzij ons volledige transparantie en controle wordt geboden. We gaan niet zonder meer met een verdachte in een onderzoekscommissie zitten.

Hoe zie jij dat, Marcel? Had het kabinet anders kunnen besluiten?

MARCEL: Ik denk het niet. Het was de beste van alle slechte opties die er lagen. Ik denk dat ze hebben gedacht: Het is een corrupt land, en liever werken we er niet mee samen, maar we moeten wel, want anders hebben we straks helemaal niks. Ik herinner mij dat in de eerste week het Oekraïense parlement moest stemmen of er wel Nederlandse politiemensen het gebied in mochten om onderzoek te doen, omdat juridisch gezien, alleen Oekraïense politieagenten dat mogen. Het heeft de zaak een week opgehouden.
Ik denk niet dat het een optie is geweest Oekraïne buiten het onderzoek te houden.

MAX: Ik denk het wel. Ze hadden er in elk geval mee kunnen dreigen.

MARCEL: Dat is misschien wel gebeurd. Dat weet je niet.

MAX: Ook Rusland was een verdachte. Waarom hebben ze die er niet bijgehaald en Oekraïne wel? Er was meteen al het vermoeden dat het een BUK was, een wapen dat in de Sovjet-Unie is ontworpen en gemaakt. Ze hadden kunnen zeggen: ‘We willen vanwege hun know-how de Russen bij het onderzoek betrekken.’

MARCEL: Dat heeft de Onderzoeksraad wel gedaan. Die hebben de Russen er bij gehaald.

MAX: Ja, extern, niet als onderdeel van het onderzoeksteam.

MARCEL: Van het JIT weten we het niet. Dat is geen open boek. Ze hebben hoogstwaarschijnlijk rechtshulpverzoeken gestuurd naar Almaz-Altey, de fabrikant van de BUKs.

MAX: Rutte had zich in het algemeen veel principiëler naar Kiev moeten opstellen. Hij had moeten zeggen: ‘Wij willen binnen drie dagen op die crashsite staan.’ Met of zonder jullie toestemming, we gaan gewoon.
Wel heeft Rutte zich heel principieel opgesteld naar de Volksrepubliek Donetsk (DNR). Hij heeft gezegd: ‘We erkennen de DNR niet, en willen op geen enkele manier contact met ze hebben.’ Dat was ook weer de verkeerde keuze. Zie de Maleisiërs. Die hebben gedaan wat Rutte had moeten doen. Ze zijn binnen een week naar Donetsk gegaan, hebben daar zoete broodjes gebakken met de autoriteiten, en kwamen met de zwarte dozen terug.

MARCEL: Voor Maleisië lag het anders dan voor Nederland. Het zal de Maleisiërs een rotzorg zijn hoe hun betrekkingen zijn met Oekraïne. Maar Nederland heeft wel degelijk rekening te houden met Kiev. Dat zie je aan hoe het gegaan is met het referendum over het associatieakkoord met Oekraïne.

Kunnen we stellen dat het meeste bewijsmateriaal van het JIT is geleverd door de Oekraïense geheime dienst SBU?

MARCEL: Dat weten we niet.

MAX: Alle telefoontaps komen van Kiev. Dat is wat Wilbert Paulissen, hoofd van de Landelijke recherche, zei, tijdens de presentatie van het JIT, in antwoord op een vraag van Joost Niemöller.

MARCEL: Dat is ook logisch. De ramp heeft plaatsgehad in Oekraïne. Dan krijg je geen telefoontaps van bijvoorbeeld de Poolse geheime dienst.

En de foto’s die het JIT heeft gepresenteerd. Zijn die afkomstig van SBU?

MARCEL: Dat weten we niet. We weten niet wie die foto’s heeft gemaakt.

MAX: Pavel Aleynikov heeft twee foto’s gemaakt, zogenaamd van de rookpluim van de fatale BUK.

MARCEL: Er hangt wel een raar luchtje om die foto’s. Maar er is nog nooit aangetoond dat ze fake zijn, ondanks veel pogingen daartoe.

Max, jij hebt het appartement bezocht waarvandaan de foto’s genomen zijn. Volgens jou zijn ze wel nep. Maar Marcel denkt daar anders over. Jullie hebben hierover op jullie blogs al de degens gekruist. Dat gaan we niet opnieuw doen. Mensen kunnen dat nalezen, onder meer hierhier en hier. 

Wat betreft de door de SBU geleverde telefoontaps: Wat moeten we daar van denken?

MAX: Ook daarin verschil ik met Marcel van mening. Op de dag dat het toestel was neergehaald had de SBU een videootje vrijgegeven, van mannen met bivakmutsen, met de stem van rebellen-commandant Bezler die zegt: ‘We hebben een vogel neergehaald.’
Het waren drie gesprekken, die ge-edit waren, zo lijkt het. Niemand ontkent dat ze ge-edit zijn. En die gesprekken gaan ook helemaal niet over het neerhalen van MH17.
Bezler heeft daarover later gezegd: ‘Ja, dat heb ik inderdaad gezegd, dat is mijn stem. Maar ik had het daar niet over MH17. Ik had het over een jet van Oekraïne die een dag daarvoor was neergehaald bij Chernukhino.’

Dus dat gesprek over het neerhalen van een toestel, dat de SBU naar voren schuift als: ‘Dit is het bewijs, de rebellen zeggen zelf dat ze het toestel hebben neergehaald’, was dus gelogen.

Die video met Bezler is toch niet gebruikt in de presentatie van het JIT?

MAX: Nee, maar de video is wel op de dag van de ramp door de SBU gepresenteerd als hét bewijs dat de rebellen MH17 hadden neergehaald. Voor iedereen die die avond naar Nieuwsuur keek was het meteen duidelijk wie het gedaan had.

MARCEL: Nederlandse rechercheurs van het JIT hebben getapte gesprekken van de SBU geverifieerd, door de metagegevens van de telefoonmasten te onderzoeken. Dan zie je dat bepaalde gesprekken op een bepaald tijdstip zijn gegaan van die mast naar die mast. In Donetsk heeft zo’n onderzoek plaatsgevonden, maar die andere rebellenrepubliek, Loegansk, gaf geen toestemming. Dan denk ik: ‘Die hebben kennelijk iets te verbergen.’

MAX: Het is heel moeilijk om zeker te weten wat wel en niet waar is. Ik ben wat dat betreft heel voorzichtig. Ik heb mijn zienswijze al vaak moeten bijstellen. Ik geloof intussen niks meer. Alle belanghebbenden liegen:  Rusland, Oekraïne, de VS. Nederland, de rebellen. Ze liegen allemaal.

MARCEL: Ik neem aan dat het Nederlandse rechercheteam ook niet alles voor zoete koek slikt wat ze van de SBU krijgen. Ze zullen zeker alles verifiëren.
En het is zonder twijfel een corrupte bende daar in Oekraïne, maar dat wil niet zeggen dat er helemaal niks klopt van al het bewijs waar ze mee zijn gekomen.
De mate van liegen is ook wel heel verschillend per land. Ik zie het liegen vooral bij Rusland en Oekraïne.

MAX: Het kan heel goed zijn dat het JIT tot de juiste conclusies gekomen is, maar ik heb nul vertrouwen in hun aanpak. We zijn gedurende twee jaar met open source social media bewijs gehersenspoeld. Fotootje hier, videootje daar. Anoniem Twitter-account. Allemaal even smoezelig.
Die JIT-presentatie was het herhaald opvoeren van die zogenaamde bewijzen. Met voor het invullen van de gaten prachtige 3D-videoanimaties. Ik heb totaal geen enkel nieuw bewijs gezien.

MARCEL: Dat ben ik in grote lijnen met je eens. Ik vond de presentatie ook niet heel erg overtuigend. Maar er was wel wat nieuw bewijs, zoals de tweede foto van de rookpluim. Maar er is zeker geen onweerlegbaar bewijs geleverd.

MAX: De presentatie heeft bij mij alleen maar meer vragen opgeroepen. Zoals over de tweede foto van de rookpluim die Marcel noemde, die ze op social media hebben gevonden. Dat verhaal stinkt nog meer dan het verhaal van de eerste rookpluim.

 

5 – DE ROL VAN DE MEDIA, BELLINGCAT EN CORRECTIV

 

Er zijn in Nederland diverse journalisten die naam hebben gemaakt met MH17. Freelancer Joost Niemöller omdat hij er als eerste een boek over schreef, De Doofpotdeal.

MARCEL: Joost Niemöller heeft vooral aandacht gekregen van de Russische media. Het boek was goed geschreven, maar het was wel zeer eenzijdig. Veel belangrijke feiten heeft hij bewust weggelaten.

MAX: Hij had het boek al geschreven voordat de Onderzoeksraad het vliegtuigwrak had bereikt. Dat vind ik wel knap van hem.

En Jeroen Akkermans? Die kennen we vooral van het ‘vlinderdasdeeltje’, dat hij gevonden had op de rampplek, en dat erop zou wijzen dat het een BUK-raket is geweest die MH17 heeft neergehaald.

MARCEL: Dat niet alleen. Hij heeft daar echt heel veel foto’s gemaakt.

MAX: Hij was er ook binnen 48 uur. De foto’s die hij toen genomen heeft zijn heel belangrijk geweest. Hij heeft alles heel systematisch in kaart gebracht.

MARCEL: Het vlinderdasdeeltje, dat Jeroen vond, lag wel op een rare plek. Ik kan het niet bewijzen, maar ik vermoed dat het er is neergelegd.

MAX: Ik heb Jeroen er een e-mail over gestuurd, en ik kreeg een e-mail van hem terug, waarover ik tien minuten heb gedaan om die van begin tot einde te lezen. Dat vind ik niet vanzelfsprekend, dat een journalist zich zo uitgebreid verantwoordt.

Olaf Koens van RTL maakte furore met foto’s van de rookpluim die afkomstig zou zijn geweest van de fatale BUK.

MARCEL: Dit verhaal werd door RTL gebracht maanden nadat de foto’s op internet waren geplaatst plus een analyse. Het geeft aan hoe weinig alert de pers is op gebied van berichtgeving over MH17.
Heel open in de wijze van onderzoek naar die foto’s was RTL trouwens niet.

MAX: Op mijn blog heb ik die zogenaamde scoop van Olaf Koens omschreven als ‘hardcore Dutch war propaganda.’ Daar wil ik het graag bij laten. Het is teveel eer voor RTL en Koens hier nog over uit te wijden.

En dan was er nog freelancer Harald Doornbos, die, drie dagen nadat de bergingsmissie officieel was afgerond, aantoonde dat er nog tal van wrakstukken lagen.

MAX: De Onderzoeksraad meldde dat ze geen behoefte hadden aan alle wrakstukken. De verzamelde onderdelen, minder dan 50 procent van het toestel, zouden volstaan om de oorzaak van de crash vast te stellen.

MAX: De Onderzoeksraad is onzorgvuldig te werk gegaan. En ook het Ministerie van Defensie, dat medeverantwoordelijk was voor de berging van de wrakstukken. Ze hadden alles zo snel mogelijk moeten bergen. Ook de wrakstukken die niet relevant waren voor het onderzoek.

Verder geen journalisten die iets betekend hebben voor het onderzoek naar MH17, of er veel van weten?

MAX: De Nederlandse blogger Hector Reban is wel goed ingevoerd in het dossier. Mike Rudin van de BBC misschien? Die heeft er een documentaire over gemaakt.

MARCEL: Rudin heeft wel wat onderzoek gedaan. Maar veel stelt het niet voor.

Er is in de Russische en westerse pers veel onzin verkocht over MH17, waaronder het bericht van het NOS Journaal over Poetin die zogenaamd wegliep voor lastige vragen over MH17.
Jullie hebben op jullie blogs veel aandacht besteed aan dergelijke berichten.

MARCEL: Als je op mijn website kijkt, zie je wel zes of zeven concrete voorbeelden van feitelijk onjuiste berichtgeving van de NOS. In bijna alle gevallen is dat wel gecorrigeerd omdat ik ze er op heb aangesproken.

MAX: Een zeer ernstige fout vond ik het bericht van de NOS waarin ze zeiden: Dit zijn de 20 mogelijke daders, en het zijn allemaal Russen.

MARCEL: Ik herinner mij een NOS-bericht, waarin gesteld werd dat de kans dat Rusland iets te doen had met MH17 enorm was toegenomen omdat in de lichamen van de slachtoffers deeltjes waren aangetroffen van een BUK-raket. Kennelijk wisten ze bij de NOS niet dat ook Oekraïne over BUKs beschikt.
Ik hoorde het terwijl ik in de auto zat op de radio. Ik heb toen meteen gebeld met een journalist van de NOS. Ik heb hem verteld: ‘Dit is propaganda. De NOS moet dit rectificeren.’ Dat is toen ook gebeurd.
Maar de NOS kan nog zoveel rectificeren, de onzin krijg je er de wereld niet mee uit, want nog voordat er gerectificeerd is, is zo’n bericht al door tal van andere nieuwsorganisaties overgenomen. Want, zo is de gedachte, als de NOS het brengt, dan moet het wel waar zijn. Dan hoeft er niks meer geverifieerd te worden.

Onjuiste berichtgeving over MH17 kan soms voortkomen uit propaganda van partijen die belang hebben bij een bepaalde voorstelling van zaken. Journalisten zijn dan niet de producent van nepnieuws, alleen de naïeve verspreiders.

MARCEL: Je moet wel heel dom zijn als journalist als je bepaalde propaganda niet doorziet. Dan wek je toch al gauw de indruk dat het doelbewust gebeurt.

MAX: Wat is propaganda? Dat is moedwillig verkeerde informatie verspreiden om een bepaald doel te bereiken.

Ik denk dat wij daar de meeste tijd mee kwijt zijn, om dat tegen het licht te houden.
Vanuit onze westerse achtergrond doorzien wij de Russische propaganda meteen. Maar onze eigen propaganda herkennen wij niet als zodanig.

MARCEL: Het is naïef om te denken dat alle propaganda uit Rusland komt, en dat de Nederlandse media zo oprecht zijn. Dat is dus niet zo. Je kunt hooguit zeggen dat er een verschil in gradatie is. Zie de NOS. Ik heb genoeg voorbeelden gezien waarvan ik denk: Hoe kan dat nou?

MAX: Robert van der Noordaa is een extreem voorbeeld van een Nederlandse propagandist. Als freelancer schrijft hij voor de VolkskrantNRC en Trouw. Die is zo bedroevend partijdig. Hij loopt over van haat voor Rusland, en maakt daar geen enkel geheim van.

MARCEL: Ja, dat is echt een treurige journalist. RTL Nieuws meldde dat er  een groep nabestaanden is die een rechtszaak wil beginnen tegen Oekraïne, vanwege het openhouden van het luchtruim. Dan schrijft die Van der Noorda dat dat ‘halve propaganda’ is omdat de Stichting Vliegramp MH-17 geen rechtszaak begint.
Dat is natuurlijk complete onzin. Je moet toch als journalist weten dat die stichting niet optreedt als woordvoerder van alle nabestaanden? Iedere nabestaande heeft het recht een rechtszaak te beginnen. Daar staat die stichting helemaal buiten. Als er dan nabestaanden zijn die een rechtszaak willen beginnen, al zijn het er twee, dan is dat toch nieuws?

Is dit dan domheid van deze journalist? Of doet hij dit met opzet?

MARCEL: Uit al zijn tweets blijkt dat hij een Oekraïne-vriend is. Een rechtszaak tegen Oekraïne, is slecht voor het imago van dat land, en daarom is het geen nieuws.

MAX: In feite zei Van der Noorda: Laten we de Russen pakken die op de knop hebben gedrukt, in plaats van de Oekraïners de schuld te geven.

Het mag niet waar zijn dat nabestaanden een rechtszaak beginnen tegen Oekraïne?

MARCEL: Ja, dat is de enige reden. Ik vind het onbegrijpelijk dat zo iemand kan schrijven voor drie van de grootste kranten van Nederland.
Het beeld in de publieke opinie moet kennelijk zijn:  Rusland is de schuldige. Alles wat dat beeld nuanceert, wordt zorgvuldig weggefilterd.

Zijn er meer voorbeelden? 

MARCEL: De Telegraaf schreef met koeienletters: ‘Crash MH17 door bom in cockpit.’ Ze schreven dat op basis van een anonieme brief die de militaire inlichtingendienst MIVD zou hebben gekregen van iemand die beweerde dat er een bom was geplaatst in het vliegtuig. Dat was complete kolder, en dat hadden ze kunnen weten als ze zich een beetje verdiept hadden in het schadepatroon dat je krijgt van een bom in een vliegtuig.

Wie had dat verhaal dan in de wereld gebracht, denk je? En met welk doel?

MARCEL: Dat weet ik niet. De Telegraaf ook niet.  Ze hadden gewoon een brief gekregen van de MIVD, zeiden ze, en ze publiceerden de inhoud van die brief.
Ik snap niet hoe dat kan. Ik dacht dat het een uitgangspunt in de journalistiek was dat je pas publiceert uit een anonieme bron, als er tenminste één andere anonieme bron is die het bevestigt, of als je zelf kunt verifiëren wat je via de anonieme bron hebt vernomen.

Als de MIVD de brief naar de Telegraaf heeft gestuurd, dan heeft de MIVD dat dus met een bepaald doel gedaan. Dan is alleen nog de vraag: Met welk doel?

MARCEL: Ik weet niet of de Telegraaf de brief van de MIVD heeft gekregen.

Journalisten laten zich soms door inlichtingendiensten gebruiken om bepaalde verhalen in de wereld te helpen.

MARCEL: Ik kan mij niet voorstellen dat de MIVD hierin een rol heeft gespeeld.

MAX: Een ander voorbeeld is dat bericht over de aanslag die de Russen zouden hebben willen plegen op minister Koenders in Charkov. Het was dankzij de Oekraïense geheime dienst SBU dat die aanslag verijdeld was. Aldus diezelfde SBU.
Twee, drie dagen later zeiden Koenders en de MIVD: Totaal onzinverhaal. Geen enkele basis voor. Gezwets.
Maar het heeft intussen wel met koeienletters in de Telegraaf gestaan. En ook andere media hebben het gebracht.
Dan denk ik: Dit is zo’n onvoorstelbaar slechte journalistiek. Schokkend.

MH17 wordt gebruikt om Rusland te demoniseren?

MARCEL: Ja, dat zie je in alles. Ik weet ook wel: Poetin is geen lieve jongen, dus ik begrijp wel dat er kritiek is op hem. Maar elk verhaal heeft meer kanten. Als nieuwsconsument wil ik geïnformeerd worden over al die kanten. Rusland is de Krim binnengevallen. Dat mag dan niet goed te praten zijn. Maar er was wel een reden voor. Het is begonnen met de revolutie op Maidan. Je kunt je afvragen of die misschien is ontstaan door bemoeïenis van het Westen, en is dat uiteindelijk niet de bron van alle ellende? In Frankrijk is daar een interessante documentaire over gemaakt, The Masks of The Revolution, maar zoiets krijgen wij niet te zien op de Nederlandse televisie. Het enig toegestane beeld is: Oekraïne is een prima land, en Rusland is de duivel.

Het Britse Bellingcat en het Duitse Correctiv hebben een belangrijke rol gespeeld in de beeldvorming over MH17.  Hun onderzoek heeft veel aandacht gekregen in de pers. Is dat terecht? 

MARCEL: Correctiv heeft niet zo’n belangrijke rol gespeeld. Het Algemeen Dagblad heeft over het onderzoek gepubliceerd.

MAX: Het AD is marktleider op krantengebied. En in Duitsland is het onderzoek van Correctiv gepubliceerd in Der Spiegel. Dat is ook een hele grote.

Wat vinden jullie van de bevindingen van het onderzoekscollectief  Correctiv?

MARCEL: Slecht. Ik heb er uitgebreid over geschreven. Lees het maar na. Ik vind het een aanfluiting dat Facebook ze nu in dienst heeft genomen als factchecker, terwijl ze zelf geen facts checken. Ik heb die Marcus Bensmann van Correctiv zeker wel zes keer een mail gestuurd: Wat jij in je onderzoek schrijft klopt niet, het is aantoonbaar onjuist. Zo schrijft hij dat een BUK een raket is die gelanceerd wordt uit een container. Dat klopt helemaal niet. Die raketten zijn los gemonteerd en ze zitten helemaal niet in een container. Ik heb hem gevraagd dat te corrigeren, maar dat is niet gebeurd.

Max, jij hebt contact gehad met het Algemeen Dagblad hierover.

MAX: Ik heb Jeroen de Vreede, die heeft meegewerkt aan het artikel van Correctiv, aangeschreven. En ik enige wat ik terugkreeg was een standaardmailtje: ‘Over MH17 is veel te doen, de kwaliteit van de berichtgeving is wisselend, en we hebben als AD besloten ons daar in het geheel niet over uit te laten.’

Correctiv heeft het verhaal grotendeels opgehangen aan anonieme getuigen. Max, jij hebt een aantal van die getuigen weten te traceren, en één daarvan zei: Ik heb die Bensmann helemaal nooit gezien.

MAX: Het is 100 procent zeker dat er geen raket is afgevuurd vanaf de plek waar Bensmann zegt die getuige te hebben gesproken. Niemand die dat beweert, behalve Bensmann en zijn anonieme getuige. Het JIT niet, de Onderzoeksraad niet, de Oekraïners niet, de Russen niet, Bellingcat niet. Die plek ligt zeven, acht kilometer van het officiële lanceerveld. Bensmann accepteert de uitkomsten van het JIT, maar hij laat zijn eigen lanceerplek staan.

Ik heb Correctiv en Bellingcat er op gewezen dat ze elk een andere lanceerplek hebben aangewezen, en ze gevraagd: Moeten jullie nu niet elkaars lanceerplek gaan falsificeren? Maar dat is hun job niet. Want er staan twee verhalen naast elkaar, dus de kans dat één van de twee waar is, is best wel groot. Dus laat ze maar allebei in de markt zitten.
Dat is ook een propagandatechniek: zoveel alternatieve verhalen uitzetten, dat als er één waar blijkt te zijn, die andere gelogen verhalen er niet meer toe doen. Je maakt het ook geloofwaardiger door vijf lanceerplekken aan te wijzen. Want als er vijf lanceerplekken zijn van een BUK, dan zal het wel een BUK zijn geweest.

Het AD heeft de lanceerplek van Correctiv als feit gebracht. ‘Hier werd de raket gelanceerd.’ En ze hebben beweerd: ‘Er zijn anonieme getuigen, die als de dood zijn voor hun leven, want die afschuwelijke Russische rebellen maken iedereen af.’
Bensmann is echt een propagandist, een leugenaar, een bedrieger. Hij heeft een anonieme getuige geciteerd die niet bestaat. Die Bensmann heeft nog een journalistieke prijs gekregen ook voor het artikel. Terwijl het een schoolvoorbeeld is van propaganda.
Ik begrijp het niet. Het AD heeft niet gerectificeerd. En dat hadden ze wel moeten doen. Want het hele verhaal klopte niet. Je hebt als journalistiek medium dat door een paar honderdduizend mensen wordt gelezen toch een bepaalde verantwoordelijkheid? Als je het zo fout hebt, dan moet je dat melden.

Het Britse onderzoekscollectief Bellingcat speelt nog steeds een belangrijke rol in de beeldvorming over MH17. Maar hoe onafhankelijk zijn ze? Hun boegbeeld Eliot Higgins is als senior fellow verbonden aan Atlantic Council, een lobbyorgaan van de NAVO.

MARCEL: Higgins moet ergens zijn kantoor van betalen, en ook bij hem moet er brood op de plank komen.
Hij laat zich dus sponsoren. Door een Google-fonds voor journalistiek. En hij heeft zich inderdaad aangesloten bij Atlantic Council. Ik begrijp ook niet waarom, ik vind dat dom, want hierdoor verliest hij zijn geloofwaardigheid bij een deel van het publiek.

Bellingcat bestaat vooral uit vrijwilligers. Er worden twee man betaald: Elliot Higgins en Aric Toler. Die krijgen dus geld uit dat fonds van Google en van wat andere partijen, en ja, dat zijn wel partijen die Westerse of NAVO-standpunten verdedigen.
Maar Higgins is geen Bellingcat. Het is niet zo dat hij alle onderzoeken doet. Hij is alleen maar het gezicht van Bellingcat.

MAX: Eliot Higgins is het vlaggenschip van Bellingcat. Als hij een tweet de wereld instuurt ‘This is a photo of members of the Russian 53rd brigade whose brigade shot down MH17’, dan spreekt hij zogenaamd niet namens Bellingcat , maar intussen wordt die tweet wel 700 keer geretweet. En als hij dus zo’n zware beschuldiging uit, zonder degelijke onderbouwing, dan gaat dat niet alleen ten koste van zijn eigen geloofwaardigheid; hij trekt er heel Bellingcat mee omlaag.

Ik heb Higgins hierover gesproken. Hij zegt inderdaad: ‘Ik spreek niet namens Bellingcat’. Maar ik heb niet de indruk dat de media dat ook zo zien. Als je interviews met hem leest, dan krijg je vooral de indruk dat hij optreedt als woordvoerder of leider van het geheel.

MARCEL: Ik ben een periode wel minder enthousiast geweest over Bellingcat dan in het begin. Ik heb ze in de eerste weken van hun onderzoek geholpen met het aandragen van informatie, en ik heb zelfs geld gedoneerd. Daarna begon ik een beetje te twijfelen, omdat ik vond dat ze wel heel erg in één richting dachten. Ze konden wat mij betreft wel een beetje meer kijken naar de rol van Oekraïne. Zo heb ik ze gevraagd eens uit te zoeken wie de crashsite heeft beschoten met zware wapens. Ik had het vermoeden dat dat Oekraïne was geweest. En dat bleek later ook. Dat weten we inmiddels zeker. Maar niet dankzij Bellingcat. Die hebben dat nooit onderzocht.

Ik heb ook best veel kritiek gehad op hun verhaal over het transport van de BUK vanuit Koersk waar die Russische BUK-eenheid gestationeerd was, zuidwaarts naar de Oekraïense grens. Bellingcat trok de conclusie dat de fatale BUK in dat transport gezeten moest hebben. Daar waren ze heel stellig over, terwijl daar helemaal geen bewijs voor was. Het was jumping to conclusions. Daar heb ik best veel kritiek op gehad. Later hebben hebben ze dat wel aangepast. Toen zijn ze woorden gaan gebruiken als likely, possibly, highly likely. Dus de stelligheid is er nu wel van af. Ik heb nu geen problemen meer met ze.

En jij Max? Tussen jou en Bellingcat zal het waarschijnlijk nooit goedkomen?

MAX: Ik heb een enorme aversie tegen Bellingcat. Mijn grootste bezwaar is:  ze ondersteunen consequent de westerse verhaallijn. In het MH17-dossier zijn ze super anti-Russisch. En als het om Syrië gaat, dan is het altijd Assad die het gedaan heeft en nooit de rebellen. Wat ze ook consequent doen is: Ze nemen een gegeven dat speculatief is, vullen dat aan met andere speculaties, bouwen een verhaallijntje op, en presenteren het dan als waarschijnlijk feit. En als je daar dan kritiek op hebt, dan ben je een truther, een useful idiot, een Kremlin troll.

Bellingcat blokkeert mij op Twitter, terwijl ik nooit Eliot Higgins of anderen van Bellingcat heb beledigd. Omgekeerd wel.

Wat vind jij, Marcel, van de manier waarop Higgins van Bellingcat omgaat met andersdenkenden?

MARCEL: Laat ik het zo zeggen: Hij is niet zo tactisch en diplomatiek, en hij kan ook wel arrogant overkomen. Hij jaagt daarmee mensen onnodig tegen zich in het harnas.

Der Spiegel schreef een mea culpa voor het kritiekloos overnemen van Bellingcat-onderzoek. En Elsevier beschuldigde Bellingcat van propaganda.

MARCEL: Ze zijn anti-Rusland. Maar dat wil niet zeggen dat alles wat ze schrijven niet klopt.

MAX: Bellingcat heeft de status aangemeten gekregen van een professioneel recherchebureau. Als zij het beweren dan is het zo. Terwijl ze totaal geen geloofwaardigheid hebben. Er zijn zoveel dingen die ze als feit hebben opgevoerd, waarvan inmiddels is gebleken dat het geen feiten waren. Maar het lijkt ze niet te hebben geschaad. De media blijven achter ze aan lopen. De enige die er tot nu toe schade van ondervonden heeft, is Rusland.

MARCEL: Wat zijn dan de feiten waar ze op terug moesten komen?

MAX: Laatst nog die foto met die zwarte rook, waarvan ze hadden gezegd dat het ‘highly possible’ was dat die gerelateerd was aan de raket.

MARCEL: We weten nog steeds niet wat de bron is geweest van die zwarte rook.

MAX: Nee, maar intussen beweert Bellingcat wel dat de rook ook afkomstig kan zijn geweest van een trein, een brandend veld of dat het gewoon stof is.

MAX: De foto van de BUK Telar bij Torez was echt, volgens Bellingcat. En we hoefden ook niet te twijfelen aan de BUK Telar foto’s van die anonieme journalist van Paris Match. Ook daar hebben ze de plank misgeslagen.

Wat denken van de Duitse detective Josef Resch? Hij zegt te zijn ingehuurd door iemand die een beloning van 47 miljoen dollar uitloofde aan degene die de dader kon aanwijzen. Een deel van de beloning zou inmiddels zijn uitgereikt.

MARCEL: Ik denk dat Resch gebruikt is door een inlichtingendienst, waarschijnlijk de Russische. Ik geloof niet dat hij dingen weet die een andere kijk kunnen geven op de zaak.

Hij zegt dat hij de beloning heeft uitgedeeld, gedeeltelijk.

MARCEL: Dat kan wel zijn, maar het is misschien wel in scene gezet door een inlichtingendienst.

MAX: Resch heeft zelf voor de opdracht 40.000 euro gekregen, zegt hij zelf. Op basis van mijn eigen ervaringen als bedrijfsrechercheur zeg ik: Dat is een ongeloofwaardig bedrag. Dat moet minimaal een half miljoen zijn geweest. Voor 40.000 euro komt hij zijn bed niet uit.

Waarom zou hij daar over liegen?
MAX: Ik denk dat hij het zwart heeft gekregen. Hij heeft jaren zijn geld verdiend in de prostitutiebranche, en hij is door de Duitse inlichtingendienst naar het Medellinkartel gestuurd in Colombia. Als je zijn memoires leest, krijg je niet de indruk van een onberispelijk persoon.

MARCEL: Ik denk dat hij zichzelf interessanter maakt dan hij is. Hij zegt: Ik mag niet vertellen wat ik weet, want dan ben ik mijn leven niet meer zeker, en dan komt de wereldvrede in gevaar. Eigenlijk zegt hij daarmee: Oekraïne heeft het gedaan.

Je denkt dat hij betaald wordt door Rusland om dat verhaal in de wereld te helpen?

MARCEL: Ja. Of misschien is hij wel zo dom om te geloven wat hem is verteld, en wordt hij gebruikt. Maar sowieso geloof ik niet dat het verhaal klopt wat hem is verteld.
Ik weet ook niet wat ik moet denken van het verhaal dat hij vertelt: Ik zat in mijn huis, en mijn opdrachtgever en tipgever kwamen binnen, ze zonderden zich af in de kelder, maar er stond een raampje open, zodat ik in de kamer erboven precies kon horen wat er werd gezegd.

MAX: Dat geloof ik niet. Ik geloof ook niet dat hij het vermogen heeft om de instantie die die 47 miljoen heeft uitgeloofd te doorgronden. Hij kan niet weten wat waar en wat niet waar is, en wat daar achter zit. Ik geloof helemaal niks van het verhaal, behalve dat het een van de vele verhalen is die de wereld is ingebracht om de waarheid te vertroebelen.

Door de autoriteiten wordt hij kennelijk heel serieus genomen, want ze hebben huiszoeking bij hem gedaan en beslag gelegd op zijn Zwitserse bankkluis.

MAX: Laten we er even van uitgaan dat wat Resch vertelt waar is. Hij zegt:  Er is een partij die 17 miljoen heeft betaald voor informatie waarmee je kunt aantonen dat er een partij is die het onderzoek heeft gefrustreerd.
Hij insinueert heel duidelijk dat Rusland die 17 miljoen heeft betaald, en dat de dader Oekraïens is. Hij heeft daar geen enkel bewijs voor geleverd, en ik zou niet weten waarom ik hem zou moeten geloven, maar wat het een beetje geloofwaardig maakt is dat later, toen dat Russische toestel boven de Egyptische Sinaï was neergeschoten, de Russen 50 miljoen hebben uitgeloofd voor het aanwijzen van de dader. Dus de hoogste beloning ooit, van 47 miljoen, is uitgeloofd voordat dat Russische toestel in Egypte werd neergeschoten waarvoor 50 miljoen tipgeld werd uitgeloofd.

 

 6 – RECHTSZAAK EN PARLEMENTAIRE ENQUÊTE

 

De nabestaanden van de slachtoffers van MH17 hebben een schadevergoeding ontvangen van Malaysia Airlines. Er zijn nabestaanden die een rechtszaak overwegen tegen Oekraïne, vanwege het openhouden van het luchtruim. Denken jullie dat het JIT er in zal slagen degenen die op de knop hebben gedrukt voor de rechter te krijgen? 

MAX: Het JIT komt nooit met resultaten.

MARCEL: Ik vrees ook dat het als een nachtkaarsje uitgaat. Dat Rutte zal zeggen: ‘Het heeft geen zin een strafzaak te starten, want we kunnen geen dader aanwijzen en de kans is groot dat een rechter zal zeggen: “Het was een fout”, zodat er geen straf voor uitgesproken kan worden.’

MAX: Oekraïne is wel al een strafzaak begonnen tegen Rusland bij het Internationaal Strafhof. Op zich al opmerkelijk dat Oekraïne dat op eigen houtje heeft gedaan. Dat Nederland niet zegt: ‘Wij zijn solidair, wij doen mee.’

Er zal iets moeten gebeuren. Als er geen rechtszaak komt tegen degenen die op de knop hebben gedrukt, dan zou ik dat zo’n afgang vinden.

Een afgang voor wie?

MAX: Voor iedereen die zo’n grote mond heeft gehad over Putin’s missile.

MARCEL: In alle voorgaande gevallen is er nooit echt een strafzaak geweest. Lockerbie is de enige uitzondering.

Het Iraanse verkeersvliegtuig dat in 1988 werd neergeschoten door de Amerikaanse marine?

MAX: Die zaak is afgekocht. De nabestaanden ontvingen van de VS in totaal 61,8 miljoen USD. Ex gratia. Zonder dat er schuld werd bekend. Zoiets is ook gebeurd met Oekraïne die in 2001 een Russisch vliegtuig neerschoot.

MARCEL: Ik hoop wel dat de nabestaanden een rechtszaak beginnen tegen Oekraïne. Duitse nabestaanden hebben dit al gedaan, bij het Europese Hof voor de rechten van de Mens (EHRM). Het is onverstandig te wachten tot het JIT een keer met resultaten komt.

MAX: Of dat ze zich aansluiten bij de Australische nabestaanden die een zaak hebben aangespannen tegen de Russische staat bij het EHRM.

MAX: Ik denk dat ik ook namens Marcel spreek als ik zeg: ‘Wij willen weten wat er precies gebeurd is.’  Hoe heeft het zo ontzettend mis kunnen gaan?  Ik wil de smoelen zien van die gasten die op die knop hebben gedrukt. Ik wil weten welk wapen het was.  Ik wil een reconstructie: ‘Zo is het gegaan.’

MARCEL: Wij komen daar natuurlijk nooit achter.

MAX: Nee.

MARCEL: Je kunt hooguit proberen een deel van de puzzel compleet te krijgen.

MAX: Het is ons tot nu toe vooral gelukt om de onzin weg te filteren.

MARCEL: Ik hoop dat er een parlementaire enquête komt over deze zaak. Ik heb de url al gereserveerd: http://www.parlementaire-enquete-mh17.nl. Die verwijst nu nog door naar mijn blog, Whathappenedtoflightmh17.

Waar zou die parlementaire enquête over moeten gaan?

MARCEL: Wat is er gebeurd? En welke afspraken zijn er gemaakt tussen Nederland en Oekraïne?  Er zijn heel veel documenten tot staatsgeheim verklaard. Waarom? Rutte zegt dat hij de onderste steen boven wil krijgen, maar zelfs de bovenste steen verbergt hij.

MAX: Om de relatie met andere staten niet in gevaar te brengen. Zo is het gezegd.

MARCEL: Precies. Dat is geopolitiek.

Of om het onderzoek niet te frustreren?

MAX: Als het onderzoek helemaal klaar is, dan blijft het toch geheim.

Ene Robert Groden stelde in 1963 zijn leven in dienst van het onderzoek naar de moord op Kennedy. In 1975 maakte hij furore door de vermaarde Zapruder-film op tv te vertonen. Hij is nog steeds druk doende. Hoe zien jullie wat dat betreft de toekomst? Zal er een moment komen dat jullie MH17 los kunnen laten?

MARCEL: Dat geloof ik niet. Ik kan me niet voorstellen dat er een moment komt dat ik de knop uitzet en zeg: ‘Zoek het allemaal maar lekker uit.’

MAX: Ik heb ook een leven naast MH17. Tot nu toe hebben we alle open source nieuws opgepikt. Maar als dat ophoudt, dan hebben wij niks meer om op te kauwen. Ik vrees dat het als een nachtkaars uitgaat dit verhaal. We gaan nu richting 17 juli, drie jaar na de ramp, en dan komen er weer een paar zogenaamde scoops. Dan worden er weer wat zwetsverhalen in de wereld geholpen, en dan zijn er weer een aantal journalisten die willen scoren. Het JIT moet nog met een bericht komen of ze het onderzoek nog voortzetten. Dan krijg je nog een discussie over of er een parlementaire enquête moet komen. En Fred Westerbeke blijft nog even bezig met te kijken of hij een speciale rechtbank kan opzetten.

Maar je weet het niet. Want stel: Er komt opnieuw een staatsgreep in Oekraïne. Of Trump maakt een deal met Poetin, en MH17 wordt een soort ruilmiddel. Of misschien meldt zich een klokkenluider, iemand die uit de school klapt. Er kan altijd een gamechanger opduiken, iets waardoor de waarheid ineens boven tafel komt. Daar hoop ik op.


Na afloop van bovenstaand interview dat plaatshad op 15 juni 2017, en voor deze publicatie op 30 juni 2017, kwam MH17 nog twee keer in het nieuws. Novini vroeg Marcel van den Berg en Max van der Werff om een reactie:

Het Joint Investigation Team (JIT) heeft 
video’s geproduceerd waarin nabestaanden over hun verdriet vertellen. Dit in de hoop getuigen van de vliegramp over te halen zich alsnog te melden. Volgens de TelegraafNOS en RTL zullen de video’s gepubliceerd worden op de website van het Donetsk Institute of Information. Dat instituut wordt gefinancierd door International Renaissance Foundation, een van de NGO’s in Oekraïne van de Amerikaans-Hongaarse miljardair George Soros. Wat vinden we daarvan?

MARCEL: Dat die site mede is gefinancieerd door Soros zegt mij niets en doet ook niet ter zake. 

Het feit dat het Openbaar Ministerie na drie jaar een video-oproep doet, geeft mij nogmaals het gevoel dat ze weinig hard bewijs hebben. ‘Hard’ betekend ‘onweerlegbaar’. Men geeft aan dat men geen namen van verdachten heeft en geen motief. Dat is ongeveer het belangrijkste wat je nodig hebt.  

MAX: Dat dat Donetsk Institute of Information een propagandaplatform is, is uiteraard zeer relevant. Dat zou anders liggen als de video’s ook op andere platforms met andere agenda’s worden getoond, maar ik begrijp dat dat niet het geval is. Ik vraag me ook af wat het bereik van deze site is. De eerdere video van het JIT met getuigenoproep is in ieder geval door niemand van de mensen die ik in Donbass sprak gezien. 

Er is vanuit de Tweede kamer gevraagd hoe het kabinet verklaart dat er geen BUK is te zien op de primaire Russische radar. Minister Stef Blok heeft onlangs geantwoord dat dit te verklaren is door het feit dat radars ronddraaien. De Russen hebben hierop gereageerd door te zeggen dat hun radar geen raketten mist.

MARCEL: Het nieuws over de radar uit Rusland is pure propaganda. Wie had gezien alle ontkenningen en bewezen fake bewijs verwacht dat Rusland radarbeelden zou vrijgeven waarop een raket te zien zou zijn? 

Rusland legt niet uit waarom er op de radarbeelden geen raket te zien is, dit terwijl de Russische luchtvaartautoriteit Rosaviatsia akkoord is gegaan met de conclusie van de Onderzoeksraad dat het een BUK geweest moet zijn. En ze verzwijgen dat er een tweede radarstation was met bereik tot de crashsite. Hier zijn natuurlijk geen radarbeelden van bewaard gebleven. Rusland vertelt ook niet waarom deze radarbeelden niet direct binnen 30 dagen zijn overhandigd aan de Onderzoeksraad. Dat zou je toch verwachten als je je onschuld wilt aantonen? 

MAX: Zowel JIT als Rusland houden bewijzen achter de hand. Dit is onderdeel van het juridische en politieke steekspel. Hoe dan ook: de bewijsplicht ligt bij de partij die beschuldigt, en niet bij de partij die beschuldigd wordt.

Posted on

Steunt Nederland terreur in Syrië? Eric van de Beek bij Café Weltschmerz

Voor Café Weltschmerz interviewde Arno Wellens onlangs onze medewerker Eric van de Beek naar aanleiding van zijn stuk op Novini getiteld ‘Steunt Nederland terroristen in Syrië?‘, waarin hij de opstelling van de Nederlandse regering en Tweede Kamer onderzocht ten aanzien van de steun aan gewapende groeperingen in Syrië.

Het interview staat inmiddels op Youtube:

Posted on 2 Comments

“Zonder Poetin was Syrië er geweest”

Volgens de Vlaamse pater Daniël Maes, die sinds 2010 in Syrië woont, klopt er niks van de berichtgeving over de oorlog in het land. Niet president Bashar al-Assad is het probleem, maar onze eigen politici, die ISIS en Al Nusra steunen om de Syrische regering ten val te brengen. “De echte terroristenleiders zitten in het Westen en Saoedi-Arabië.”

De 79-jarige pater Daniël Maes is tijdelijk terug in zijn geboorteland België. Hij verblijft in de norbertijner abdij van het Vlaamse Postel, van waaruit hij in 2010 vertrok naar Syrië, dat toen nog niet in oorlog was. In Qara beleefde hij precaire momenten, toen in 2013 het 25.000 zielen tellende dorp werd ingenomen door een rebellenleger van 60.000 man. Nu is hij ‘op vakantie’ in België, om aan te sterken, nadat hij in Syrië zwaar ziek was geworden (‘Ik dacht: Het is gedaan’), en het eten daar niet meer kon verdragen. Maar ook om de mensen in de Lage Landen het ‘echte verhaal’ te vertellen over Syrië, omdat ze dat van de mainstream media niet te horen krijgen. Midden juni vertrekt hij weer, zijn valiezen gevuld met hulpgoederen voor de noodlijdende Syrische bevolking. 

U woont in een klooster uit de zesde eeuw na Christus, in een land ver van huis.  Hoe kwam u daar zo terecht? 

Ik kwam daar op uitnodiging van de moeder overste, zuster Agnes-Mariam. Zij is een bijzondere figuur. Ze heeft jarenlang als hippie de wereld rondgezworven. En zij heeft de gave de authenticiteit van het monnikenleven in een aangepaste stijl te brengen. Ik vond in het Mar Yakub klooster waar ik mijn hele leven mee bezig was geweest: charismatische bezieling, oecumenische openheid, het missionarissenwerk en de zorg voor de armen. Het klooster was een ruïne, toen moeder Agnes-Mariam het aantrof, en het is vanaf het jaar 2000 onder haar leiding prachtig gerestaureerd. Ik kwam er als toerist, en ik zou er als toerist weggaan, maar Agnes-Mariam vroeg mij of ik een propedeutisch jaar wilden organiseren, een voorbereiding voor de priesteropleiding, het allereerste katholieke seminarie van heel Syrië. En zo ben ik gebleven.

Wat was uw indruk van Syrië voordat de oorlog uitbrak?

Het was een prachtig land. De persoonlijke politieke vrijheden bleken niet al te groot te zijn; dat had ik wel verwacht. Maar voor het overige werd ik aangenaam verrast. Er heerste een weldadige oosterse gastvrijheid, en een rust en orde zoals wij die in eigen land nooit hebben gekend. Stelen en baldadigheden waren nagenoeg onbestaande. De vele verschillende gelovige en etnische groepen leefden harmonieus naast elkaar.

Het land had geen staatsschuld en kende geen daklozen. Integendeel, vele honderdduizenden vluchtelingen van omringende landen, zoals Irak, werden opgenomen en ook onderhouden als eigen burgers.

Het dagelijks leven was bovendien zeer goedkoop, zoals de voeding. Scholen, universiteiten en ziekenhuizen waren gratis, zelfs voor ons vreemdelingen. Ik sprak een Franse chirurg die zei dat de ziekenhuizen in Syrië beter waren dan die in Frankrijk.

Hoe is het conflict in Syrië begonnen? De heersende opinie in het Westen is dat de eerste protesten in Homs vreedzaam begonnen, en dat dat op slag veranderde door het harde optreden van de regering.

Dat is klinkklare nonsens. Ik heb met eigen ogen gezien hoe die zogenaamde volksopstand ontstaan is in Qara. Op een vrijdagavond in november  2011, onderweg naar de pastorie, waar ik was uitgenodigd, zag ik bij de centrale moskee een groep van zo’n vijftien jongeren. Ze riepen dat Assad een dictator was, en dat hij weg moest. En ik zag andere jongeren die daar foto’s van maakten. Ze maakten zoveel herrie dat het mij een unheimisch gevoel gaf. Ik meldde dat bij de pastoor, maar die wist er al van. Hij zei: ‘Sinds enige tijd komen hier mannen van buiten Syrië. Die komen herrie maken, en die nodigen dan onze jongeren uit om daar foto’s  en video’s van te maken. Als ze die aan de Al Jazeera bezorgen, dan krijgen ze daar geld voor.’

Toen waren er nog geen protesten geweest in Homs?

Het moet rond de tijd zijn geweest dat daar de protesten begonnen. De Nederlandse Pater Frans van der Lugt, die in Homs woonde, en die later daar vermoord is, heeft ook gezien en gemeld in zijn brieven dat het niet de politie was die begon met schieten, maar de terroristen die zich te midden van de demonstranten bevonden.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders vindt dat Assad zou moeten worden berecht door het Internationaal Strafhof in Den Haag vanwege oorlogsmisdaden. U ziet dat anders?

Die Koenders is een kleine jongen die daar staat als een koning maar niet weet dat hij geen kleren aan heeft. Iedereen met een klein beetje verstand ziet dat hij een marionet is van de Amerikanen, die precies zegt wat ze hem influisteren.

Wie de belangen van vreemde grootmachten dient om andere volken in de diepste ellende te storten, is een terroristenleider, de naam van staatsman onwaardig.

Assad heeft niks verkeerds gedaan?

Zie de gifgasaanval in Goutha, bij Damascus, in 2013, waarvan Assad onmiddellijk werd beschuldigd. Iedereen die zich daar ook maar een klein beetje in verdiept, ziet meteen dat het de terroristen waren die daar achter zaten.

Een jaar voor de gifgasaanval had Obama gezegd: ‘Het gebruik van chemische wapens is een rode lijn.’  Iedereen in de journalistiek zou toen moeten hebben gedacht: ‘Klinkt dat niet een beetje als president Bush, die indertijd zei: Binnen 48 uur moeten de massavernietigingswapens van Irak bovenkomen.’

Maar ze trapten er opnieuw in. Met veel mediaomhaal werd er een internationale onderzoekscommissie naar Damascus gestuurd, en juist toen ze waren gearriveerd, was er die enorme gifgasaanval, praktisch onder hun neus. In Ghouta nota bene, een onbewoonde streek, waar de mensen allang waren gevlucht.

En binnen twee uur verschenen er foto’s van kamers met stervende kinderen. Van Hollywood-kwaliteit. Sommige bleken lang tevoren te zijn genomen, andere twee uur na de aanval. En nergens een treurende moeder te zien.

Er waren wel ouders die hun kinderen herkenden op de foto’s. Maar die woonden niet in Ghouta, maar 200 kilometer verderop, in dorpen rondom Latakia. Twee weken voor de gifgasaanval waren hun dorpen overvallen door terroristen, en die hadden hun kinderen gekidnapt. Het waren dus gekidnapte kinderen die we op de foto’s te zien kregen, die vermoord waren om een mediastunt uit te halen. Hoe is het mogelijk dat er zoveel stomme journalisten zijn die dat niet doorhebben? U kunt het nalezen in het rapport van Moeder Agnes-Mariam.

Zijn er dan helemaal geen oorlogsmisdaden gepleegd door de Syrische autoriteiten? Amnesty International bracht in februari nog een rapport uit over massaexecuties in een gevangenis in de buurt van Damascus.

Als je als journalist wilt weten hoe het werkelijk zit, dan moet je geen rapporten van Amnesty gaan lezen, dan moet je naar het land zelf gaan. En ik vraag u: Hoe kan het dat een president die zoveel oorlogsmisdaden begaat tegen zijn eigen volk, zolang in leven kan blijven, terwijl het land vol zit van terroristen die hem naar het leven staan? En hoe kan het dat je overal in Syrië mensen ziet met de foto van Assad op de achterruit van hun auto?

De christenen, sjiieten, druzen en alawieten misschien. Maar ook de soennieten?

Absoluut. De overgrote meerderheid van de soennieten staat achter Assad. En als je in Tartus komt, waar veel soennieten wonen, dan zie je daar niet alleen foto’s van Assad, maar ook die van Poetin.

Voor het rapport van Amnesty over de Saydnaya-gevangenis zijn tientallen getuigen geïnterviewd.

Dat is vals. Het laatste verhaal is dat Assad duizenden mensen heeft gecremeerd in die gevangenis. Dat kan helemaal niet. Die is zo klein, daar kunnen nooit in zo’n korte tijd zoveel mensen zijn omgebracht.

Amnesty heeft gezegd dat ze het Amerikaanse verhaal van de crematies niet kan bevestigen.

Ze spreken het ook niet tegen. En intussen hebben de media de verdenking zo vaak herhaald, dat de mensen het zijn gaan geloven.

Hoe ziet u de rol van de journalistiek? Hoe kan het dat zij een beeld schetsen van Syrië dat u totaal niet herkent?

Daarvoor moet u het boek lezen van de Duitse journalist Udo Ulfkotte, Gekochte Journalisten.  Als je niet meegaat met de heersende opinie, het opgelegde draaiboek niet volgt, dan kom je onvermijdelijk in botsing. Dan word je buitengezet.

Maar erger vind ik nog een organisatie als Pax Christi, die in naam van kerkelijke instanties reclame maakt voor de zogenaamde ‘gematigde rebellen’, en zich daarmee totaal keert tegen de christenen in Syrië, tegen de bisschoppen en patriarchen daar. Pax Christi steunt het uitmoorden van Syrische christenen.

Ik heb een voordracht gezien van een zogenaamde Midden-Oosten expert van Pax Christi. Aan het einde van haar voordracht toonde ze haar bronnen. Die waren: Al Jazeera, Al Jazeera en Al Jazeera.

Wat betreft die journalisten: Ik begrijp het wel een beetje. Ze hebben vaak een gezin waarvoor ze moeten zorgen. Maar ik zou wel willen dat ze wat meer ruggengraat toonden.  Het zijn zakken, platbroeken, die je overal neer kunt zetten, omdat ze zelf geen enkele mening hebben.

Waarom denkt u dat zoveel landen af willen van Assad?

In 2009 heeft Qatar Bashar al-Assad gevraagd een pijpleiding aan te leggen door Syrië naar de Middellandse Zee. Assad heeft toen gezegd: Wij gaan dat niet doen want we zijn al bezig zo’n pijplijn aan te leggen met Rusland en Iran. Toen is de oorlog begonnen. Niet in 2011.

We moeten niet vergeten: Homs, waar de protesten begonnen, is een belangrijke locatie voor de doorgang van de pijpleiding. Het is geen toeval dat juist daar de gewelddadigheden begonnen, en dat de nieuwszender van Qatar, Al Jazeera, daar bovenop zat.

En de overige landen? Waarom zijn zij Assad vijandig gezind?

Voor het Westen is het onaanvaardbaar dat Syrië nog een van de weinige landen is met een bank die onafhankelijk is, en dat het land geen staatsschuld had en dus niet ‘gered’ hoefde te worden.

En de Turken die willen gewoonweg het Ottomaanse rijk terug. Het is ook schandalig wat ze in Aleppo hebben gedaan. Aleppo was het economische hart van Syrië. De Turken hebben daar in een paar dagen tijden alle fabrieken ontmanteld en meegenomen naar Turkije.

Israël is ook een hele belangrijke motor achter het conflict. De zionisten willen een pure joodse staat van de Nijl tot de Eufraat. Ze willen dat Syrië in kleine staatjes uiteen valt, en dat die staatjes elkaar gaan bevechten. Divide et empera.  Verdeel en heers.

De Israëli’s bombarderen in Syrië, ze verplegen gewonde terroristen en ze leveren wapens.

Ik denk dat het zionisme even slecht is voor het jodendom als ISIS voor de islam. Maar laten we dat maar niet hardop zeggen, want dan is men voor veel protestanten in Nederland de duivel zelve.

De Israeli’s zeggen dat ze zich in het conflict mengen vanwege de aanwezigheid van milities van Hezbollah.

Dat is waar. Maar Hezbollah is één van de mooiste verzetsbewegingen die er bestaan. Ik heb jongemannen van Hezbollah gesproken, en zij zeggen: ‘Wij zijn ontstaan toen de zionisten onze families kwamen verjagen en uitmoorden. En wij helpen daarom degenen die op dezelfde wijze zo onderdrukt worden’.

U zegt zelfs dat u uw leven te danken heeft aan Hezbollah.

Het is mede dankzij Hezbollah dat zoveel christenen en andere Syriërs nog in leven zijn.  Ze zijn ons op de moeilijkste momenten te hulp geschoten. En hetzelfde geldt voor het Syrische leger en de Russen. Als Poetin niet gekomen was in 2015, dan had Syrië zeker niet meer bestaan.

Van de Russen wordt gezegd dat ze zich in het conflict hebben gemengd om hun positie in Syrië te verdedigen.

Er zal zeker eigenbelang bijzitten. Maar Poetin is ook iemand die de christenen wil verdedigen. En hij wil ook een multipolaire wereldorde, waarin niet één land, Amerika, alles bepaalt. Het ergert Poetin dat de Amerikanen zich niks aantrekken van internationale regels. Ze plegen een staatsgreep in Oekraïne, en zijn dan nog zo brutaal om te zeggen dat de Russen zo agressief reageren.

Syrië is een soeverein land. Dat is wat Poetin benadrukt. Hij zegt ook: Wij zijn er niet ter bescherming van Assad, maar ter bescherming van de Syrische staat.

De Russen zijn de enigen die, met toestemming van de Syrische regering, militair aanwezig zijn in Syrië. Wat doen de Belgische en Nederlandse F16’s daar? Die hebben er niks te zoeken. Zij werken mee aan de vernietiging van een land.

Het Westen zegt ISIS te bestrijden. Maar u betwijfelt dat?

U herinnert zich vast nog de Hollywoodopnamen van ISIS die Syrië binnenreed, een eindeloze colonne van gloednieuwe Toyota’s, dwars door de woestijn. Die zouden toch in een half uur opgeruimd moeten zijn geweest als het Westen dat werkelijk gewild had? Maar dat is niet gebeurd hè? En van wie hadden ze die Toyota’s? Ga dat maar eens uitzoeken.

Wat we wel steeds horen is dat ISIS bij vergissing wapens in handen krijgt die bedoeld zijn voor de gematigden, en dat bij vergissing het Syrische regeringsleger wordt gebombardeerd. En hier en daar wordt dan misschien nog eens een ISIS-strijder getroffen, maar dat zijn meer de uitzonderingen.

Christenen vormen een minderheid in Syrië. Hoe zien zij het geweld van ISIS, Al Nusra en andere groeperingen? Als een probleem van de islam?

In de eerste plaats zien zij het als een politiek middel van het Westen, om Syrië te ontwrichten en een regeringswissel te brengen. En niet alleen de christenen, ook de moslims in Syrië zien dat zo. Zij schamen zich voor ISIS en Al Nusra. Zij zeggen: ‘Dat is niet de islam.’

Hoe ziet u zelf het geweld binnen de islam?

De islam is dubbelzinnig. In de Koran staan hele mooie verzen over de vrede. Maar in de Koran staat ook dat de ongelovigen, dus de niet-moslims, afgemaakt moeten worden.

De Bijbel en de Torah zijn ook niet vrij van geweld.

Dat is zo. Maar de onvolmaaktheden van het Oude Testament komen tot ontplooiing in het Nieuwe Testament. En van de Koran zou je kunnen zeggen: het is het Oude Testament zonder de geest van het Nieuwe Testament.

Jezus zei: ‘Ik kom niet om de vrede te brengen, maar het zwaard.’

Als jij iemand met het zwaard doodt of verwondt, dan zal in heel de christenheid niemand zeggen: ‘Die man volgt het evangelie.’ Maar als een moslim zichzelf opblaast midden in een grote groep mensen, dan zijn er helaas moslims die zeggen: ‘Ik zou dat eigenlijk ook moeten doen, maar ik heb de moed niet.’

Maar uw ervaringen met moslims in Syrië zijn overwegend positief?

Ik ben door moslims altijd even gastvrij ontvangen als door christenen. Syrië is een seculiere staat. Syriërs zien zichzelf in de eerste plaats als Syriër, en daarna pas als christen, soenniet, druz, alaviet of sjiiet. Je ziet dat ook in de regering. Daar zie je ministers van diverse religies. Iedereen mag zichzelf zijn. De harmonieuze samenwerking van bevolkingsgroepen is altijd kenmerkend geweest voor Syrië. Ze zien zichzelf als één familie.

Ik heb zelfs een kolonel meegemaakt van het Syrische leger, die mij vroeg of ik hem wilde zegenen voordat hij naar Aleppo vertrok. Dat was een soenniet.

Hoe denken christenen in Syrië over de steun die westerse regeringen geven aan gewapende groeperingen?

Ze lijden eronder dat hun geloofsgenoten in het Westen niet solidair zijn met ze. Ze begrijpen het ook niet.

Misschien zijn er in Syrië ook christenen die het juist toejuichen dat het Westen bepaalde gewapende groepen steunt?

Ik ken ze niet. Maar als u ernaar op zoek gaat, zult u ze misschien vinden. Er zijn altijd en overal uitzonderingen op de regel. Maar de doorsnee Syriër moet daar niets van hebben.

Heeft u contact gehad in België of in Nederland met politici?

Met Herman van Rompuy, in 2012, toen hij voorzitter was van de Europese Raad. Ik had de indruk dat hij nauwelijks wist waar Syrië lag. Het enige wat hij over Syrië dacht te weten, had hij uit rapporten die het land omschreven als de vreselijkste dictatuur ter wereld. Die ontmoeting heeft mij echt ontgoocheld. Ik vertelde hem dat mijn ervaring was dat Assad gesteund werd door brede lagen van de bevolking, ook door de soennieten. Maar het leek alsof die man dat ervoer als heiligschennis. Ik had sterk de indruk dat hij vooral bezig was met de vraag: ‘Hoe voorkom ik dat ik op die 28 paar tenen ga staan in de Europese Raad?’

Pieter Omtzigt van het CDA heb ik vorig jaar ontmoet. Die weet werkelijk wat er gaande is en is ook bereid zich in te zetten.

Ik heb begrepen: In Nederland hebben de christelijke partijen gestemd voor een motie om de steun te staken aan het Vrije Syrische Leger. Maar de PVV heeft tegen gestemd. Begrijpt u dat? Is dat omdat zij zionisten zijn? Als je tegen de radicale islam bent, waarom stem je dan voor het steunen van islamitische terroristen in Syrië?

Veel Syriërs zijn gevlucht naar Libanon en naar gebieden in Syrië die onder controle zijn van de Syrische staat. Wat onderscheidt deze vluchtelingen van degenen die  naar het Westen vluchten?

Iedereen die de kans had te vluchten naar gebieden die door het regeringsleger gecontroleerd werden, heeft dat gedaan. Uitgezonderd degenen die geen toekomst meer zagen in Syrië.

Er is kritiek op Syrische jongemannen die naar het Westen gevlucht zijn. Daarover wordt gezegd: Waarom zijn die gevlucht? Waarom vechten ze niet terug?

Het is een georganiseerde ontwrichting. Die jongemannen zijn naar Europa gelokt, want Europa moet geïslamiseerd worden.

Kan iedere jongeman dienst nemen in het Syrische leger? Bestaat er een dienstplicht?

Jazeker. Alleen wie vluchten ontkomen daaraan. Daar staat tegenover dat veel oudere mannen zich vrijwillig hebben aangemeld.

Het Westen leidt een boycot tegen Syrië. Hoe houden de Syriërs zich desondanks in leven?

Veel komt het land binnen via liefdadigheid. Maar ik heb tot mijn verbazing, net voor mijn vertrek uit Syrië, medicamenten gezien die in Aleppo gemaakt waren. Dus ondanks alle verwoesting daar zijn ze er toch weer in geslaagd opnieuw te beginnen.

In een eerder interview sprak u de hoop uit dat president Donald Trump voor verandering zou zorgen van het Amerikaanse beleid. Bent u nog steeds zo hoopvol gestemd over hem?

Trump zei tijdens zijn verkiezingscampagne wat elk verstandig mens in zijn plaats gezegd zou hebben: ‘We moeten stoppen met wapens leveren aan rebellen, want we weten niet wie het zijn. Laten we stoppen met interveniëren in soevereine landen. En laten we samen met Rusland het terrorisme bestrijden.’

Dat was hoopvol. Maar intussen is hij in de greep gekomen van de Deep State, de werkelijke machthebbers in het land. Hij heeft die raketten afgevuurd op dat militaire vliegveld in Syrië. Waarschijnlijk onder druk van de Deep State. Desondanks heeft hij de Syriërs verwittigd. Zodat er weinig schade is aangericht. De meeste vliegtuigen waren al weggehaald. En de helft van de raketten was niet eens aangekomen. De dag erna was het vliegveld alweer operationeel.

U bent nu op vakantie in België. Gaat u met een gerust hart terug naar Syrië? U heeft er benauwde momenten doorgemaakt.

In 2013 werd Qara ingenomen door een leger van 60.000 terroristen. Ze liepen schietend door de stad. We hebben ons toen verstopt in de kelder van het klooster. Na een week werden ze verdreven door het Syrische leger. Die waren maar met 200 man! Maar toch sloegen de terroristen op de vlucht, terug naar Libanon, de ene groep na de andere. Dat was omdat ze geen sterk geheel vormden. Ze bestreden elkaar. Toch is er geen enkele menselijke verklaring voor waarom ze met zulk een overmacht het klooster niet hebben ingenomen.

U bent toen niet bang geweest?

De meesten van ons hebben geen enkele vrees gehad, zelfs niet op de momenten dat we dachten: Het is gedaan. We hadden ook geen tijd om ons zorgen te maken, omdat er kinderen en vrouwen en zwakken van gestel waren om wie we moesten denken. Er is zelf nog een kind geboren bij ons. Iedereen was erg bekommerd om elkaar. De kinderen moesten bezig gehouden worden. We deden spelletjes, we hebben gebeden en gezongen. We hadden na een paar dagen geen water meer, maar nog wel melk. En aan het einde van de week begon het te sneeuwen. Dat was het begin van het einde van de belegering.


Noot van de redactie: Aanvankelijk is per abuis een ongecorrigeerde versie van het interview gepubliceerd. Om 10.37 uur is derhalve een aantal kleine correcties gedaan.

2 Comments

MH17-journalisten opgelet: Eliot Higgins ≠ Bellingcat

Hebben de Russen MH17 nu wel of niet neergehaald? Eliot Higgins en diens onderzoekscollectief Bellingcat zaaien verwarring.

Op 9 januari 2015 stuurde de Brit Eliot Higgins, oprichter van onderzoekscollectief Bellingcat, een opzienbarende tweet de wereld in.

Op de foto leden van de 53ste brigade van de Russische landmacht uit Koersk, met als bijschrift: “Hier zijn de leden van de Russische 53ste brigade, die MH17 heeft neergeschoten met één van hun Buk-raketten.”

Twee jaar later, op 17 januari 2017, meldt Bellingcats Aric Toler in een, door Eliot Higgins gelikete tweet aan CDA-kamerlid Peter Omtzigt:

“We hebben nooit gezegd dat het zeker is dat Russen ze (MH17, EvdB) hebben neergehaald, maar het is zeker dat ze het wapen ervoor geleverd hebben.”

Spreekt Aric Toler hier een onwaarheid? Misschien met het doel te verhullen dat Bellingcat van gedachten is veranderd over de rol van de 53ste brigade?

We vroegen het aan Eliot Higgins, hét gezicht van Bellingcat. Zijn antwoord:

“Je verwart de verklaringen in het onderzoeksrapport van Bellingcat met mijn persoonlijke opinie. Bellingcat is een groep individuen die samenwerken. Het zou verkeerd zijn uitspraken door één van hen gedaan toe te schrijven aan Bellingcat. Het is mijn persoonlijke opinie dat het aannemelijk is dat de BUK-installatie bediend werd door de leden van de 53ste brigade. De rapporten van Bellingcat gaan niet zo ver, en laten de vraag open, zodat mensen hun eigen conclusie kunnen trekken aan de hand van de in de rapporten gepresenteerde bewijzen.”

Niettemin blijkt uit tal van berichten van Nederlandse media dat journalisten aannemen dat Eliot Higgins spreekt namens Bellingcat en dat zijn onderzoeksgroep van mening is dat de Russen MH17 hebben neergehaald. Zie bijvoorbeeld dit NOS-bericht. Of dit bericht uit de Volkskrant.

Het valt journalisten niet aan te wrijven dat zij aannemen dat Eliot Higgins optreedt als woordvoerder van Bellingcat. Higgins spreekt in interviews met journalisten vrijwel altijd in de wij-vorm. Zoals in dit interview met Deutsche Welle waarin hem gevraagd wordt wie volgens Bellingcat MH17 heeft neergehaald. Higgins geeft als antwoord: “Voor zover we weten, was de 53ste brigade erbij betrokken.”

Deutsche Welle interviewde Higgins naar aanleiding van het Bellingcat-onderzoeksrapport MH17 – Potential Suspects and Witnesses from the 53rd Anti-Aircraft Missile Brigade (pdf), dat begin vorig jaar verscheen. Uit dit rapport blijkt inderdaad dat Higgins en zijn Bellingcat zich ieder in hele andere bewoordingen uitdrukken over de toedracht van de ramp. Waar Higgins in zijn tweet met grote stelligheid beweert dat de 53ste brigade MH17 heeft neergehaald, staat op de eerste pagina van de inleiding van het rapport:
“Als de Buk-bemanning bestond uit Russische soldaten en officieren, dan is het aannemelijk dat een aantal van die soldaten en officieren de bemanningsleden kenden van de Buk-installatie die betrokken was bij de MH17-tragedie, of hoorden mogelijk zelf tot de bemanningsleden.”

Merk op dat Bellingcat hier twee forse slagen om de arm neemt.  Allereerst beweren de opstellers van het rapport niet dat Russen de fatale raket hebben afgeschoten. Ze schrijven: ‘Als de Buk-bemanning bestond uit Russische soldaten en officieren.’ Vanuit het hypothetische geval dus dat de Buk-installatie bemand werd door Russen, volgt een tweede slag om de arm: dan is het aannemelijk dat die Russen weten wie het gedaan heeft of hebben ze het mogelijk zelf gedaan.

Zo bezien is er niks mis met de tweet van Aric Toler dat Bellingcat nooit gezegd heeft dat het zeker is dat de Russen MH17 hebben neergehaald. Maar tegelijk is er van alles mis met de communicatie van Eliot Higgins, die als oprichter en als gezicht van Bellingcat, voortdurend de indruk wekt namens Bellingcat te spreken. Met alle gevolgen van dien: lezers, kijkers en luisteraars die door de media verteld is dat Bellingcat overtuigend heeft bewezen dat Rusland direct verantwoordelijk is voor de moord op 298 onschuldige burgers.

Inmiddels is gebleken dat aan Higgins’ beschuldiging aan het adres van Rusland zelfs door gezworen vijand Oekraïne geen geloof wordt gehecht. Op 16 januari 2017 diende Oekraïne een aanklacht in tegen Rusland bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Onder meer vanwege het leveren van de Buk-installatie waarmee MH17 zou worden neergehaald. Maar niet vanwege het neerhalen van het verkeersvliegtuig.

Volgens Oekraïne hebben niet Russische militairen de fatale Buk gelanceerd, maar ‘Russian proxies’ (handlangers van Rusland), of ‘elements of the DPR’ (elementen van de Volksrepubliek Donetsk).

Blijkens zijn tweet van 17 januari 2017 heeft CDA-kamerlid Pieter Omtzigt kennis genomen van de zienswijze van Oekraïne, en merkt op dat deze haaks staat op de visie van Bellingcat. Met het gevolg dus dat hij wordt terechtgewezen door Bellingcat’s Aric Toler, volgens wie Bellingcat nooit heeft beweerd dat de Russen MH17 hebben geraakt. Saillant detail: deze reactie van Toler is geliked door Higgins.

Je zou zeggen: belangrijk nieuws voor journalisten van landelijke media: Oekraïne weerspreekt Bellingcats claim dat de Russen de trekker hebben overgehaald, en Bellingcat die een terugtrekkende beweging maakt.
Maar niks daarvan. Een aantal media meldt weliswaar dat Oekraïne Rusland voor de VN-rechter heeft gedaagd, maar het achterliggende, grotere nieuws wordt over het hoofd gezien. NU.nl en het NRC keren de boel zelfs om door te berichten dat Oekraïne Rusland ervan beschuldigt MH17 te hebben neergeschoten.

(Pieter Omtzigt was niet bereikbaar voor commentaar.)