Posted on

MH17-onderzoeker op Oekraïense ‘blacklist’-site Myrotvorets

Max van der Werff Myrotvorets

Max van der Werff, een Nederlander die onderzoek deed naar het neerhalen van de MH17, is op de Oekraïense website Myrotvorets gezet. Deze site plaatst de namen en persoonlijke gegevens van mensen die het als ‘anti-Oekraïens’ beschouwt. Er zijn al eens een journalist en een politicus vermoord, kort nadat hun gegevens op deze site gezet werden.

Max van der Werff is bekend vanwege zijn MH17-onderzoek en zijn eerdere onderzoek naar Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië ten tijde van de zogeheten politionele acties in dat land. Eerder dit jaar bracht Van der Werff samen met regisseur en documentairemaakster Yana Yerlashova de documentaire MH17: Call for Justice uit. Daarin wordt kritisch gekeken naar het MH17-onderzoek door het JIT en ook de rol van Oekraïne. De documentaire brengt onder andere aan het licht dat telefoongesprekken die een belangrijke rol spelen in de MH17-zaak zijn bewerkt door de Oekraïense geheime dienst SBOe.

“Propaganda voor het agressorland”

Van der Werff is op de website gezet vanwege “aantasting van de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne”, het “illegaal de Oekraïense grens oversteken” en “deelnemen aan het maken van propaganda voor Rusland (het agressorland) tegen Oekraïne”, aldus Myrotvorets.

Max van der Werff op Myrotvorets

Vermoord na plaatsing op Myrotvorets

Myrotvorets is een website die functioneert als een databank van mensen die kritisch staan tegenover het Oekraïens-nationalistische discours rond het conflict in het oosten. De website houdt de namen bij, e-mailadressen en in veel gevallen zelfs huisadressen van mensen die zich hebben verzet tegen Oekraïne. Bijvoorbeeld van soldaten die in de DNR en LNR vechten, maar even goed ook van politici en journalisten die zich kritisch verhouden tot de machthebbers in Kiev. Dit leidde er al toe dat in 2015 de Oekraïense schrijver Oles Buzina en Oekraïens parlementslid Oleg Kalashnikov vermoord werden vlak nadat zij op deze website waren geplaatst.

Oproep Duitse regering tot sluiting Myrotvorets genegeerd

In 2018 riep het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken Oekraïne op om de website te sluiten. Die oproep kwam nadat Myrotvorets de voormalig bondskanselier Gerhard Schröder op de site zette, vanwege zijn vermeende goedkeuring van het Russische handelen op de Krim. Myrotvorets reageerde hierop door te stellen dat de oproep van het Duitse ministerie een “aanval op de soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne” was en een “rechtvaardiging van de Russische agressie tegen Oekraïne”.

Bont gezelschap op Myrotvorets

Bekende personen die op de website staan zijn de Amerikaanse acteur Steven Seagal en zelfs de voormalige president van Georgië en gouverneur van Odessa Michail Saakasjvil, nadat hij uit de gratie viel in Oekraïne.

Reactie Max van der Werff

“Ik laat dit niet over mijn kant gaan”, stelt Max van der Werff tegenover Novini. Van der Werff vraagt zich af of het alleen propaganda en een poging tot intimidatie is van Myrotvorets of dat er ook een officiële aanklacht tegen hem is. De documentairemaker overweegt juridische stappen tegen Myrotvorets.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) reageerde niet op een e-mailverzoek van Novini om commentaar.

http://www.novini.nl/nieuwe-mh17-documentaire-met-belangrijke-getuigen/

Posted on

MH17 – Wist Oekraïne van aanwezigheid BUK?

Oekraïne lijkt te hebben geweten van de aanwezigheid van een BUK-installatie in het oosten van Oekraïne, in ieder geval enkele uren voordat het toestel uit de lucht werd gehaald. Uit onafhankelijk onderzoek komen nu echter steeds meer signalen dat de BUK al veel eerder aanwezig was dan op 17 juli, zoals in het algemeen wordt aangenomen. De consequenties voor Oekraïne en het openhouden van het luchtruim zijn daarmee enorm.

Het onderzoekscollectief Bellingcat haalde met een nieuwe scoop wereldwijd de krantenkoppen: De mysterieuze Orion werd ontmaskerd. Orion, eerder alleen bekend als een stem op een geluidsopname die was gelekt door de Oekraïense geheime dienst SBOe, bleek in werkelijkheid een Russische inlichtingenofficier, Ivan Ivannikov, te zijn. Hiermee werd de link tussen de BUK en Rusland opnieuw gelegd. Er was echter nog iets anders waar opnieuw de aandacht op kwam te liggen, maar dat door alle media werd genegeerd: De woorden van Ivannikov “Мы уже Бук получили.” Vertaald: “Wij hebben al een Buk (ontvangen)”. De uitspraak is misschien niet zo interessant. Wel de datum, namelijk 14 juli 2014: drie dagen vóór de ramp met vlucht MH17.*

Still van een video van de SBOe waar Orion aan het woord komt. In het telefoongesprek geeft Ivannikov/Orion aan dat ze al een Buk hadden ontvangen op de 14 juli, 3 dagen vóór de 17de.

Rebellen bevestigen aanwezigheid BUK

In een recent gepubliceerde documentaire MH17 – Call for Justice wordt een grote scoop gepresenteerd. Namelijk een interview met Sergej Doebinsky, het voormalig hoofd van de veiligheidsdienst van de Volksrepubliek. Doebinsky werd echter, net als Ivannikov, beroemd onder een andere naam: Chmoerij. Eveneens een toen nog onbekende stem van een telefoongesprek dat is gelekt door de SBOe. Doenisky speelt in de telefoongesprekken een belangrijke rol bij het transport van de BUK.

Doebinsky, voormalig inlichtingenofficier van de Russische Federatie en hoofd van de veiligheidsdienst van de DNR. Door middel van telefoontaps van de SBOe is Doebinsky in verband gebracht met het transport van de Buk-TELAR. Doebinsky geeft in een pas gepubliceerd interview echter aan dat het gesprek weliswaar heeft plaats gevonden maar op een andere dag.

Gesprek met Boltsman

Doebinsky vertelt de documentairemakers dat het er inderdaad een gesprek is geweest met Boltsman. Dit is zeer significant, want juist in dat gesprek zegt Doebinsky een BUK te hebben ontvangen en dat de militaire situatie iets makkelijker is geworden in de regio. Hiermee lijkt de ex-chef van de veiligheidsdienst van de DNR dus inderdaad te bevestigen dat er een BUK was. (Hetgeen bevestigt wat Novini eerder al schreef) Maar er komt nog iets belangrijkers naar voren in de documentaire. We citeren:

Yerloshova:       De SBOe claimt dat de telefoongesprekken die de SBOe heeft gepubliceerd zijn opgenomen op 17 juli. Is dat waar?

Doebinsky:        Tenminste het gesprek met Boltsman, waar ik zeg dat we een SU25 hebben neergeschoten en ik in Stepanovka ben. (In telefoongesprek zelf zegt hij in Marinovka – SB) Dit gesprek heeft eerder plaatsgevonden op de 16de. En in de morgen van de 17de bevind ik mij al in Donetsk.

Yerloshova:       Is er een manier om dit te bewijzen?

Doebinsky:        Maar natuurlijk, dit kan worden bevestigd door de grote Oekraïense SBOe die de rekening heeft van mijn telefoon.

Yerloshova:       Dus het gesprek dat ze hebben uitgebracht, de stem daar is van u?

Doebinsky:        Ja, de stem is van mij.

Yerloshova:       Dus de stem is van u. Maar het gesprek vond plaats niet op die dag maar op een andere dag. Wat nog meer?

Doebinsky:        Nou, ze hebben alles hertekend.

Marinovka

Sergej Doebinsky stelt dus dat hij het gesprek met Boltsman een dag eerder voerde. Deze uitspraak ondersteunt een vermoeden dat Novini eerder reeds uitte, dat dit gesprek mogelijk op een andere datum is opgenomen. De reden waarom dit vermoeden bij ons ontstond was dat de SBOe, die het gesprek uitgaf, stelde dat Doebinsky (Khmoerij) ten tijde van het gesprek in Donetsk was. In het gesprek geeft Doebinsky echter aan in Marinovka te zijn en niet in Donetsk.

Wat verder opvalt is dat Doebinsky aangeeft dat de moeilijke situatie in Marinovka iets makkelijker zou zijn geworden door de aanwezigheid van een Buk en dat er net een Soechoi is neergeschoten. Het gesprek zou zich volgens de SBOe hebben voltrokken rond negen uur in de ochtend. Volgens de JIT/Bellingcat-tijdlijn zou de Buk zich op dat moment echter nog in Donetsk bevinden. Dat is te ver weg om te zorgen voor dat de situatie in Marinovka makkelijker zou zijn geworden. Ondanks dat het gesprek om negen uur ’s morgens zou hebben plaats gevonden volgens de SBOe, geeft Doebinsky aan dat in de loop van de morgen een BUK-M is aangekomen.

Alles in dit gesprek voelt heel raar aan, vandaar dat meteen de gedachte opkwam dat de SBOe een verkeerde tijd heeft gegeven voor dit gesprek en ook een verkeerde plaats voor Doebinsky. De in het telefoongesprek genoemde gebeurtenissen vallen ook beter op hun plaats als het gesprek op een andere datum plaatsvond. En Doebinsky geeft nu dus aan dat dit het geval is.

Onderzoeker Max van der Werff met Aleksandr, een inwoner van Torez en de enige te identificeren persoon op de Bukbeelden. Aleksandr geeft aan iets soortgelijks te hebben gezien, maar wel op een andere dag.

Nieuwe getuigen MH17

Er is meer, ook uit dezelfde documentaire. Wat achteraf opvalt in de beelden die van de Buk zijn gemaakt, is hoe weinig mensen er te zien zijn op de beelden. Eigenlijk maar drie en slechts één is te identificeren, maar alleen als je hem vindt. Een man, verstopt achter een raam in Torez. Ook deze man, Aleksandr**, komt aan het woord in de documentaire. De enige man die met openbaar toegankelijk materiaal te herkennen is vertelt echter dat wat hij heeft gezien op een andere dag gebeurde: één of twee dagen vóór de crash.

http://www.novini.nl/nieuwe-mh17-documentaire-met-belangrijke-getuigen/

Ook de woorden van deze Aleksandr staan niet op zich. Deze foto riep al langer vraagtekens op door het wolkendek, of liever het ontbreken daarvan. Op 17 juli was het namelijk bewolkt en geen strakblauwe hemel zoals te zien is op de foto.

Controverse

Er is overigens alle reden om aan te nemen dat er een Buk-transport was op 17 juli 2014. Ook bij Novini zijn, zoals eerder beschreven, meerdere getuigen bekend die een Buk zagen op 17 juli 2014. En het is goed mogelijk dat een deel van het beeld- en audiomateriaal inderdaad van dat transport is.

Maar onder andere door de eerdergenoemde documentaire, weten we nu dat de SBOe heeft gerommeld met bewijsmateriaal: Maleisische audiospecialisten hebben grote inconsistenties kunnen vinden in één van de geluidsopnames die er sterk op wijzen dat het gesprek in elkaar is gezet. Daarnaast ondersteunt nieuw onderzoek het idee dat tenminste een deel van de foto’s, video’s en geluidsopnames op een andere dag is gemaakt (geen montage, wel een andere datum). Naast de hier genoemde punten, zijn er in een eerder Novini-artikel nog meer argumenten voor gegeven, waaronder de zeer twijfelachtige locatie waar de Loegansk-beelden zijn gemaakt.

Oekraïne wist van Buk

Meer en meer ontstaat de indruk dat een deel van het door de SBOe en verschillende, veelal gekleurde sociale mediabronnen gepubliceerde bewijsmateriaal, verkeerd is gedateerd en dat Oekraïne beschikte over informatie over de aanwezigheid van de Buk-TELAR vóór 17 juli 2014. Dit blijkt uit de datering van het Orion-telefoongesprek, de nieuwe getuige in Torez (Aleksandr), de twijfelachtige militaire situatie rondom Loegansk, het warrige telefoongesprek van Boltsman-Chmoerij en de verklaring van Chmoerij/Doebinsky over dit telefoongesprek.

Oekraïne leek dus te weten van de aanwezigheid van een Buk in het oosten van Oekraïne vóórdat de ramp zich voltrok. Gebaseerd op informatie die de SBOe zelf heeft uitgegeven, was zij al op de hoogte van de aanwezigheid van het luchtdoelraketsysteem vanaf 14 juli 2014. Deze kennis bracht Oekraïne er echter niet toe de lijnvluchten boven het conflictgebied om te leiden.

Een dergelijke onjuiste datering van het telefoongesprek en de foto in Torez en verwante videobeelden*** is niet in tegenspraak met de aanwezigheid van een Russische Buk-installatie. Wel legt het pijnlijk de vinger bij een handicap waarmee het JIT te kampen heeft in het onderzoek: Het onvermogen om getuigen te horen op en rondom de rampplek in Oost-Oekraïne. Zij blijft namelijk afhankelijk van getuigen die zich bij het onderzoeksteam melden.


Noten

* Het is mogelijk dat het andere telefoongesprek op een andere datum plaatsvond. Hetgeen vragen oproept bij de datum van het Orion-gesprek.

** Novini sprak eerder eveneens met deze man. Wij besloten echter zijn identiteit niet prijs te geven omdat niet duidelijk was afgestemd dat zijn antwoord zou worden verwerkt in een artikel. We verwezen daarom zonder naam naar hem in http://www.novini.nl/mh17-een-ander-scenario-voor-de-buk-beelden/

*** Sterk verwant aan deze foto zijn een video, eveneens gemaakt in Torez en (in mindere mate) een foto gemaakt in Donetsk.

Posted on

Nieuwe MH17-documentaire met belangrijke getuigen

MH17

De raket was Russisch, de verdachten zijn aangewezen, de rechtszaak gaat beginnen. Maar dan verschijnt een documentaire die alles op zijn kop zet: MH17 – Call For Justice, gemaakt door MH17-onderzoeker Max van der Werff en Yana Yerlashova van Bonanza Media. 

De documentaire schijnt nieuw licht op het verkrijgen van de zwarte dozen door Maleisië. Ook stelt het vraagtekens bij de telefoongesprekken die de Oekraïense geheime dienst naar buiten heeft gebracht over de ramp met het Maleisische vliegtuig. Hierbij spreken ze met audio-experts en zelfs met de controversiële Sergej Dubinsky, bekend van de SBU-telefoontaps. De documentairemakers laten wel hele bijzondere getuigen aan het woord.

Documentaire doorbreekt mantra westerse journalistiek rond MH17

De documentaire doorbreekt met haar kritische houding de gebruikelijke mantra van de westerse journalistiek rondom de ramp, waarin het JIT-verhaal bijna tot evangelie is verheven. De documentaire geeft weliswaar geen antwoord op de vraag wat er 17 juli 2014 precies gebeurd is, maar doet wel het stof van 5 jaar vrijwel onbewogen journalistiek opwaaien.

Meer over de ramp met vlucht MH17 vind je in ons dossier: http://www.novini.nl/dossiers/mh17/

Posted on

MH17 – Media verzwijgen cruciale nieuwsfeiten

Waarom verzwijgen de landelijke media cruciale nieuwsfeiten als het om de MH17 gaat? Waarom wegkijken wanneer feiten de officiële versie naar de prullenbak verwijzen? Waarom worden nabestaanden opgescheept met ongeloofwaardig officieel prutswerk, zonder dat de reguliere media dit corrigeert?

Stefan Beck is onderzoeksjournalist gespecialiseerd in Oost-Europa en onderzocht voor Novini de crash van de MH17 vanaf het eerste begin. Een jaar geleden ontdekte hij een cockpitluik en een stabilisator van het MH17- vliegtuigwrak bij een boerenschuur in de Oekraïne. Ook constateerde hij dat Oekraïne bij herhaling leugens vertelde over primaire radargegevens; deze waren, anders dan Oekraïne steeds beweerde, wel degelijk in ruime mate beschikbaar. Zowel de onderdelen als de cruciale informatie kregen op geen enkele wijze de interesse van de onderzoekcommissie. Wat is er toch mis met het onderzoek naar de MH17-ramp? Waarom worden feiten die ingaan tegen de conclusies van de commissie genegeerd?

Café Weltschmerz

Novini-medewerker Eric van de Beek sprak met Stefan Beck voor Café Weltschmerz naar aanleiding van zijn serie artikelen over MH17. Dat gesprek is hieronder te bekijken.

Posted on 1 Comment

MH17 – Oekraïense luchtverkeersleider: ‘Radar stond aan’

Eerder dit jaar sprak Novini in Donetsk met Jevgenij Volkov, een man die op de dag dat MH17 uit de lucht werd geschoten werkte als luchtverkeersleider. Volkov werkte op het moment dat MH17 werd neergeschoten niet meer. Zijn dienst zat er om tien uur s morgens al op. Wel geeft de voormalig luchtverkeersleider antwoord op de vraag: Stond de Oekraïense radar nou echt uit?

Het interview met Volkov werd eerder dit jaar opgenomen in Donetsk, nadat hij eind 2017 werd gewisseld in een gevangenenruil tussen Oekraïne en de Volksrepubliek Donetsk. Het interview spreekt voor zich. Wel is het belangrijk te noemen dat er over een radarstation in Artjomovsk wat verwarring ontstond. De militaire luchtverkeersleider was niet bekend met dit civiele radarstation. Door een foto van het radarstation die Novini Volkov toonde, ontstond bij hem de indruk dat het om een weerstation ging, vanwege de sterke gelijkenis daarmee. De lijst waar Volkov en de Novini-correspondent naar kijken is hier te vinden op de website van Marcel van den Berg.

Als de video niet wordt weergegeven, klik dan hier: https://youtu.be/EAILX-i-S4s

Posted on

MH17 – Verklaringen over straaljagers onder de loep

Eerder dit jaar publiceerde Novini een interview met rebellencommandant Oleg Michailovich Sotnikov ‘SOM’. In het interview vertelt Sotnikov over een straaljager die hem en zijn manschappen heeft gebombardeerd op de dag van de MH17-ramp. Hoewel men altijd een slag om de arm moet houden bij beweringen van militairen, was het interview destijds vooral interessant voor Novini omdat Sotnikov stelde verkeerd te zijn geciteerd. Het vergelijken van de woorden van Sotnikov met vier andere getuigen geeft echter de indruk dat Sotnikov zeer waarschijnlijk de waarheid sprak.

Sotnikov’s woorden zullen in dit artikel worden vergeleken met een aantal andere getuigen van straaljagers nabij de plaats waar Sotnikov heeft gevochten op de dag dat MH17 werd neergeschoten. Verderop in dit artikel werpen een kritische blik op deze getuigenissen maar ook op de redenaties die veelal gebruikt worden om deze te ontkrachten.

Wat zich die wrede dag ook mag hebben afgespeeld, de eventuele aanwezigheid van straaljagers als zodanig  betekent niet per se dat MH17 door deze is neergeschoten en niet door een Buk-raket.

De Sovjet-Unie is inmiddels al bijna drie decennia geleden uiteengevallen. Maar aan haar bestaan herinneren nog tot de dag van vandaag een groot aantal standbeelden en plakkaten. Lenin waakt nog altijd over veel pleinen in de voormalige Sovjet-Unie. Betonnen opschriften op gebouwen wijzen onwetende passanten op de heldendaden van de voormalig bewoners van de huizen. En her en der vindt men zelfs nog een kolchoz waarvan veel westerse mensen dachten dat die term voortaan voorzichtig in geschiedenisboeken was opgesloten.

“Eer aan de Sovjet-Infanterie”, de monumenten die herinneren aan de slag om Saoer Mogila tijdens de Tweede Wereldoorlog werden zelf het decor voor een nieuwe slag om de strategische hoogte in 2014 (foto: Stefan Beck).

Maar dit zijn niet de enige monumenten van een inmiddels vergaan rijk: ook plaatsnamen zijn de stille getuigen van vergane tijden. Hoewel veel niet-Russisch-sprekenden zich eerder zullen verwonderen over de moeite die ze hebben dorpsnamen uit te spreken, herkennen de Russisch-sprekenden in steden als Shachtjorsk en Dzerzjinsk, het woord ‘Mijnwerker’ en de naam van de oprichter van de KGB, Dzerzjinskij. Ook nabij de plaats waar volgens het JIT de Buk zou hebben gestaan die MH17 heeft neergeschoten, liggen de plaatsen Krasnij Oktyabr en PervoMasijske: Rode Oktober en Een Mei.

Commandant Sotnikov

Commandant Sotnikov vocht op het moment van het neerschieten van MH17 vlakbij deze dorpjes, op het hoogste punt van heel het Donbass-gebied: Saoer Mogila. Een strategisch gelegen hoogte waar hard om werd gevochten in die tijd. Tussen de standbeelden die herinneren aan de Tweede Wereldoorlog en de slag die hier toen werd gevochten, gingen opnieuw partijen met elkaar de strijd aan. De heuvel werd daarom ook veelvuldig gebombardeerd, niet alleen door artillerie, maar ook door vliegtuigen. De gevechten rond juli 2014 leidden ertoe dat mensen hun huizen in dit gebied moesten verlaten, maar lang niet allemaal: velen zijn gebleven ofschoon er dagelijks doden vielen slechts een paar kilometers van hun huis.

De dag dat MH17 werd neergeschoten was geen uitzondering. Ook op die dag werd gevochten op de strategische hoogte van Saoer Mogila. Ook Commandant Sotnikov verklaarde aan Novini en Nieuwsuur die dag op de hoogte te zijn gestationeerd. Het was normaal dat toestellen van de Oekraïense luchtmacht hen in die tijd bombardeerden en volgens Sotnikov was die dag geen uitzondering. Tegen Novini vertelde hij het volgende:

 

 

Stefan: En heeft u ook, op de dag dat de Boeing werd neergeschoten, vliegtuigen gezien in de lucht?

SOM: Ja, dat heb ik je al gezegd. (In een voorinterview – SB). [Normaliter als] er vliegtuigen vlogen werden wij altijd tweemaal gebombardeerd. Hij kwam uit het westen, bombardeerde. (Verder vliegen kon hij niet vanwege de grens met Rusland, SB) En draaide direct om. Keerde terug en bombardeerde ons een tweede keer en vloog naar het westen, in de richting van Kiev of waar ze dan ook naar toe vlogen.

SOM: Maar op die dag, bombardeerde hij één keer, draaide om en vloog in de richting van Snezhnoe. (Naar het Noorden – SB) Hij begon omhoog te gaan. Hij ging omhoog. Als hij ons bombardeerde vanaf een hoogte van drie à vijf kilometer… Moeilijk te zeggen met het blote oog, maar plus minus. En toen, na ons, ging hij direct omhoog. En ging weg in de richting van Snezhnoe.

De verklaring is interessant, maar zijn getuigenis op zich mag niet zomaar worden geloofd. Zo kan een reeks gebeurtenissen moeilijk aan slechts één getuigenis worden opgehangen. Maar ook het feit dat SOM bij de separatisten heeft gevochten versterkt de betrouwbaarheid van zijn getuigenis niet. Militairen zijn veelal gedwongen te zwijgen over hun missies of andere zaken daaromheen. Ook leugens kunnen absoluut niet worden uitgesloten bij verklaringen van soldaten en commandanten indien zij hiertoe zijn opgedragen. Wat Sotnikovs getuigenis interessant maakt, is dat de verklaring niet op zich staat.

Andere getuigenissen

Lang voordat Novini ooit met Sotnikov sprak, begaf Pavel Kanygin, verslaggever voor de Russische oppositiekrant Novaja Gazeta, zich eveneens in de Donbass om daar onderzoek te doen naar de toedracht van de MH17-ramp. De verslaggeving van Kanygin geldt als bijzonder interessant, omdat hij in zijn onderzoekswerk plaats heeft gemaakt voor een breed scala aan getuigenissen. Het gaat hier om zowel getuigenissen die in overeenstemming zijn met de officiële mantra over de BUK als verklaringen die niet tot de JIT-canon behoren. Kortom, onderzoek waarin met een open blik wordt gekeken naar alle informatie.

Een van de verklaringen die Kanygin vastlegde was van ene Natalja die in het dorp Pervojemaske woont. Het gesprek wordt hieronder weergegeven. De vertaling is van Novini.

Natalja: We keken naar vliegtuigen. We hoorden een harde knal. Heel hard. Toen letterlijk snel daarna begrepen wij dat het het vliegtuig was. (De MH17) Het probleem was dat het over ons was gevlogen… Soeshki’s (bijnaam voor Soechois) vlogen die dag. Ze lanceerden meer salvo’s.

Kanygin: Hoe hoog vlogen ze?

Natalja: Niet elke hoog. (Letterlijk de fout in de Engelse tekst vertaald, waarschijnlijk wordt met ‘elk’ ‘erg’ bedoeld. Het doet vermoeden dat какой (welke) is vertaald met такой, we zagen ze, we hoorden ze.

Ook Novini wist in hetzelfde gebied een interessante getuigenis te noteren. Ditmaal van een man in een ander dorp, Kransij Oktjabr, eveneens nabij de JIT-lanceerplaats.

Novini: Wat zag u op die dag dat de Boeing werd neergeschoten?

Man 1: Ik hoorde een ontploffing en zag twee vliegtuigen. Dat is alles. Twee vliegtuigen en kwamen uit… Ze draaiden en gingen naar… Hoe heet het ook al weer?… Euh..Grote rookpluim…

Man 2: Grabovo?

Man 1: Grabovo! Naar Grabovo. Oekraïense vliegtuigen gingen naar Grabovo. (Grabovo ligt ten Noord-Oosten van de Kransij Oktyabr)

Novini: Op welke hoogte?

Man 1: Oi… Een grote hoogte.

Novini: Ze waren erg klein? Erg hoog?

Man 1: Ja, ja.

Bij het controleren van uitspraken van een vrouw die eerder door de BBC was getoond in één van hun documentaires bleek zij ook te hebben gesproken over iets dat zij omschrijft als een straaljager. De vrouw uit Kransij Oktjabr verklaarde aan Novini het volgende:

Novini: Waren er ook andere dingen die u heeft waargenomen op die dat? Nee?

Kovalenko: (U-uh: nee)

Novini: Heeft u vliegtuigen gezien die vlogen?

Kovalenko: Nou ja, militaire vliegtuigen hebben we gezien.

Novini: Ook op die dag?

Kovalenko: Nou, ja.

Novini: Waar kwamen ze vandaag en in welke richting?

Kovalenko: Ze kwamen naar ons… Wij stonden hier en schonken er zelfs geen aandacht aan. Het ding is, op die dag was het bewolkt. We hoorden ze brommen. Daarom… waarom…

De laatste verklaring die wij hier noemen is eveneens van Kalygin van opositiekrant Novaja Gazeta. Wederom gaat het hier om een interview dat is opgenomen in Pervojemaske. Dit keert interview Kanygin ene Marina. Hieronder haar woorden, vertaald vanuit het origineel door Novini:

Kanygin: Marina, vertel alsjeblieft, wat is er gebeurd voor de ramp?

Marina: Voor dat dat gebeurde, op die dag waren er vier mensen: tante Nina, tante Loeba en mijn vriend en peetmoeder Loeda. We zaten op een bankje en praatten. Er vloog een drone. En toen gingen we allemaal onze eigen weg. (…) Toen toen kwam tante Nina hier naartoe rennen en begint ons te roepen en had haar gezicht afgedekt met een zakdoek. Daar, zo dat het zichtbaar was… Langs onze straat zo dat het zichtbaar was… Er vlogen… Alsof het vuurwerk was, als raketten, maar ze waren wit. Een heleboel. Ze vlogen van elkaar af en ze bleven in de lucht hangen. Ze beleven in de lucht hangen en zij (tante Nina) dacht dat het fosforbommen waren. Hiervoor hadden ze ons bang gemaakt, dat ze (waarschijnlijk: fosforbommen) in Makejevka waren, en dat er later brandwonden zouden komen. Tante Nina schreeuwde: “Fosforbommen!” En Sergej kwam (haar buurman die in de militie zat, dat het haar man is zoals Interpreter schrijft lijkt niet te kloppen omdat Kanygin op 2:51 zegt dat het haar buur is) en zei: “Tante Nina, dat kan niet, dat is alleen verdediging”

Kanygin: Thermische?

Marina: Ja. En de lucht was witachtig, als mist. En daarvandaan, daar is Saoer Mogila. Het was constant onder controle van verschillende zijdes, eerst had onze DNR het onder controle, toen de Oekraïense strijdkrachten. Zo was het toen. Daar werden zelfs de doden niet geborgen. Het was daar vreselijk. En daar vandaan zo’n… vuur. De lucht was rood. Je weet wel het brandde. Het was rood, donkerrood, vuur en zwarte rook. Daarvandaan. (…)

Verschillende verklaringen

Hierboven worden vijf verschillende verklaringen gedaan, afkomstig van mensen in hetzelfde gebied, over het waarnemen van straaljagers op de dag waarop MH17 is neergeschoten. Een aantal opmerkingen zijn hier op hun plaats.

Allereerst moet worden opgemerkt dat twee getuigenissen vrij algemeen zijn; er worden geen tot weinig details gegeven behalve dat er één of zelfs twee vliegtuigen waren. Een van de getuigen heeft het toestel alleen maar gehoord. Dergelijke getuigenissen zijn op hun beurt natuurlijk interessant maar goed vergelijken wordt moeilijk. Ook is het niet duidelijk wanneer de mensen precies de toestellen zouden hebben zien vliegen. Een paar minuten of een paar uur verschil maakt immers veel uit.

Ook is Novini bekend met getuigen die toestellen hebben zien cirkelen tussen Torez, Snezjnoe, en Saoer Mogila, Een van deze getuigen geeft echter aan dat hij een toestel zag cirkelen geruime tijd voor de ramp (ongeveer een uur). Daardoor bestaat ook de mogelijkheid dat de (minder gedetailleerde) waarnemingen van de getuigen in Krasnij Oktjabr in principe een toestel op een eerder tijdstip hebben waargenomen. Of hetzelfde toestel meerdere keren hebben gezien.

Overlap

Maar dat alles is anders bij de verklaring van Sotnikov en de twee dames die Kalygin heeft geïnterviewd in Pervomaijske. Deze getuigen omschrijven namelijk alle drie, los van elkaar zo lijkt het, eenzelfde gebeurtenis. Allen beweren een toestel te hebben zien bombarderen. Niet alleen dat, ze brengen het toestel ook in verband met de MH17. Dit suggereert dat ze het moment van bombarderen nabij het moment van neerschieten plaatsen. Wel moet genoemd dat de richting waarvandaan het toestel begon te bombarderen lijkt te verschillen. Het getuigenis van een van de twee vrouwen lijkt erop te duiden dat het toestel over Pervomaijskje vloog toen het begon te bombarderen (grofweg zuidelijk van Saoer Mogila) terwijl Sotnikov zegt dat het toestel uit het westen kwam.

Het is verder interessant op te merken dat het gebruik van flares, dat door één van de vrouwen wordt beschreven, een gebruikelijke procedure is voor grondaanvalstoestellen vlak voor en/of vlak na een bombardement. Aangezien een dergelijk toestel op moment van bombarderen haar laagste hoogte bereikt is zij juist op dat moment het meest kwetsbaar voor manpads. Vandaar het lanceren van flares.

Kortom, Sotnikovs getuigenis kan waar zijn, maar ook bedacht, hij kan zich hebben vergist in de dag. Hoe het ook zij, hij is in ieder geval niet de enige die liegt, zich vergist of misschien toch de waarheid spreekt.

Diversiteit in verklaringen rondom de rampplek

De bovengenoemde getuigenverklaringen zijn bij lange na niet compleet. Er zijn veel meer verklaringen van mensen die straaljagers hebben gezien. Het gaat hier vooral om mensen die verbleven om en nabij de rampplek, relatief ver weg van het Saoer Mogila-gebied. In de bijlage (pdf) is een, waarschijnlijk verre van complete, lijst met interviews neergezet met dergelijke getuigenissen voor de geïnteresseerde.

Posted on

De 10 meest gelezen artikels van 2018

In het afgelopen jaar heeft Novini weer iedere week diverse artikels gepubliceerd, uiteenlopend van nieuwsberichten tot uitgebreide interviews en van opiniestukken tot reportages. Sommige artikels trokken meer lezers dan andere, hieronder sommen we de tien meest gelezen artikels van 2018 op.

10. Dutchbat – Militairen bleken op gifbelt gestationeerd

Dit artikel werd pas eind november gepubliceerd en heeft niettemin de top tien van 2018 gehaald. Edwin Giltay haalde met zijn reportage, waarvoor hij met diverse betrokkenen sprak, dan ook feiten boven water die andere media nog niet vermeld hadden.

http://www.novini.nl/dutchbat-militairen-bleken-op-gifbelt-gestationeerd/

9. ‘MH17-onderzoek deugt niet’

De ramp met de MH17 uit juli 2014 hield de Nederlanders ook in 2018 nog altijd bezig. Na zijn duo-interview met Max van der Werff en Marcel van den Berg in juli 2017, sprak hij een jaar later opnieuw met MH17-expert Max van der Werff.

http://www.novini.nl/mh17-onderzoek-deugt-niet/

8. Onzin en hysterie over gifaanval in Verenigd Koninkrijk

Willy Van Damme duikt altijd diep in de materie en zegt vervolgens waar het op staat. In andere artikelen ontleedde hij de oorlog tegen Syrië en de beschuldigingen over gifgasaanvallen. Toen de Britse regering echter Rusland beschuldigde van poging tot moord op Britse ingezetenen, beende Van Damme ook deze kwestie in een reeks artikelen volkomen uit.

http://www.novini.nl/onzin-en-hysterie-over-gifaanval-in-verenigd-koninkrijk/

7. MH17 – ‘JIT-getuige gemarteld door Oekraïne’

In de zomer van 2018 schreef Stefan Beck een reeks artikelen over de ramp met MH17, op basis van zijn journalistieke handwerk ter plaatse. Anders dan mainstream-journalisten snijdt Beck nergens een bocht af, maar blijft hij steeds genuanceerd verschillende kanten en mogelijke scenario’s belichten.

http://www.novini.nl/mh17-jit-getuige-gemarteld-door-oekraine/

6. Defensie flatert voort

Afgelopen zomer publiceerden we op Novini eveneens een artikel van Jeroen Stam, waarin hij een overzicht geeft van recente misstanden bij Defensie. De neiging om zaken in de doofpot te stoppen lijkt wel in het DNA van dit instituut te zitten. Het grote nadeel daarvan is dat het Defensie belemmert om van haar fouten te leren.

http://www.novini.nl/defensie-flatert-voort/

5. “Belasting is diefstal”

Een opvallend geluid, dat door zijn radicaliteit veel lezers trekt en fel bediscussieerd wordt. Het is ieders morele plicht zo weinig mogelijk belasting te betalen, vindt belastingadviseur Toine Manders. Manders staat voor zijn principes en wil ze desnoods voor de rechter verdedigen.

http://www.novini.nl/belasting-is-diefstal/

4. MH17 – Grote brokstukken MH17 nog op rampplek

In de zomer van 2018 schreef Stefan Beck een reeks artikelen over de ramp met MH17, op basis van zijn journalistieke handwerk ter plaatse. Anders dan mainstream-journalisten snijdt Beck nergens een bocht af, maar blijft hij steeds genuanceerd verschillende kanten en mogelijke scenario’s belichten.

http://www.novini.nl/mh17-grote-brokstukken-mh17-nog-op-rampplek/

3. “Demonisering Poetin is zeer gevaarlijk”

In februari sprak Eric van de Beek met Marie-Thérèse ter Haar, de grande dame van de Nederlands-Russische betrekkingen. Zij maakt zich ernstig zorgen over de anti-Poetin-retoriek in de Nederlandse pers en politiek.

http://www.novini.nl/demonisering-poetin-is-zeer-gevaarlijk/

2. “Het zijn de slechtsten die regeren”

Het bestuur van westerse landen vertoont kenmerken van een kakistocratie, vindt cognitiewetenschapper Tjeerd Andringa. “Het zijn de slechtsten die regeren.” De enigen die hier een einde aan kunnen maken, zijn wijzelf. “Geopolitiek wordt bepaald aan de keukentafel.” Dit interview uit juni werd verslonden door de lezers en is in korte tijd uitgegroeid tot een klassieker in de kanon van menig tweep.

http://www.novini.nl/het-zijn-de-slechtsten-die-regeren/

1. Waarom Lubach het nét niet snapt en we juist allemaal op Facebook moeten blijven

Marjolein van Pagee bezorgde ons met dit scherpe opiniestuk de nodige logistieke problemen. Ze haakte ermee in op een oproep van de bekende televisiepersoonlijkheid Arjen Lubach om Facebook te verlaten. Het artikel trok in korte tijd veel lezers. Naast onze vaste lezers, ging het daarbij natuurlijk ook om lezers die zich over het algemeen niet voor (geo)politiek interesseren, maar wel gebruik maken van Facebook en naar Zondag met Lubach kijken. Van Pagee wist met haar opinie door te dringen tot het gesprek van de dag in menig bedrijfskantine.

http://www.novini.nl/waarom-lubach-het-net-niet-snapt-en-we-juist-allemaal-op-facebook-moeten-blijven/

Net buiten de top 10:

Naast deze tien artikels waren er natuurlijk nog ettelijke stukken die net buiten de top tien vallen. Bijvoorbeeld dit stuk van onze vaste columnist Gerard Koning:

http://www.novini.nl/wierd-duk-geeft-antifa-koekje-van-eigen-deeg/

 

Posted on

MH17 – “Er vloog een raket die kant op”

Kort voor de ramp met vlucht MH17 zat een groep soldaten van de Volksrepubliek Donetsk (DNR) op een terras totdat plots één van hen opviel dat er een raket door de lucht vloog. De raket vloog naar zeggen van een getuige, Nurik Romanovitsj Simonyan, waarmee Novini sprak, in de richting van wat de rampplek zou worden. De richting waar de raket vandaan kwam was het gebied dat eerder door het Russische ministerie van Defensie was aangewezen als locatie waar zich een aantal Oekraïense BUKs zouden hebben bevonden.

Zaroshchenskoe, het gebied dat is aangewezen door het Russische ministerie als plaats waar BUKs zouden hebben gestaan, is controversieel. Zo blijkt bijvoorbeeld uit navraag van Novini bij de lokale bevolking dat het dorp Zaroshchenskoe (de plaats waar de BUKs zouden hebben gestaan volgens het Russische ministerie van Defensie) en ook het zuidelijker gelegen dorp Sjapasjnikovo, onder controle waren van de DNR. Wel was het gebied zuidelijk van Sjapasjnikovo zeer waarschijnlijk onder controle van het Oekraïense leger.

Er moet gezegd worden dat in het dunbevolkte gebied slechts weinig mensen iets van een raketlancering hebben gezien of iets anders dat het Russische verhaal ondersteunt (Bron: https://www.youtube.com/watch?v=X0fDTuuco9A https://www.youtube.com/watch?v=dyEkwBLNla8 ). Van degenen die iets hebben gezien meldt één getuige installaties te hebben gezien veel zuidelijker dan wat het Russische ministerie van Defensie aangeeft. Zelfs onder Sjapasjnikovo.

Van belang om te vermelden is dat Nurik Romanovitsj heeft gediend in het leger van de DNR. Ook is zijn zoon vermoord door Oekraïense ultra-nationalisten, overigens als één van de eersten in het conflict.

Posted on

MH17 – ‘JIT-getuige gemarteld door Oekraïne’

Een halfuur voordat vlucht MH17 werd neergeschoten pakte Vladislav* zijn telefoon om een kennis te waarschuwen. Hij zag twee straaljagers opstijgen die in de richting van Donetsk vlogen. Een jaar later werd Vladislav opgepakt vanwege o.a. dit telefoongesprek en werd hij veroordeeld tot een gevangenisstraf. De man zegt ook te zijn ondervraagd door het Joint Investigation Team (JIT) dat onderzoek doet naar de MH17. Het contact met de door Nederland geleide onderzoeksgroep behoedde Vladislav echter niet voor de martelingen die hij naar eigen zeggen heeft moeten doorstaan in de tijd na de ondervraging. In het onderstaande interview vertelt de man over hoe hij is opgepakt, over zijn verhoor door het JIT en wat hij op de dag dat vlucht MH17 werd neergeschoten heeft gezien.

* Op verzoek van de man is zijn naam gefingeerd.

Uit een machine trek ik een soort plastic ei, het is een verplichte aankoop voor iedereen die op bezoek gaat in het ziekenhuis. Ik kijk er wat onbegrijpend naar tot ik erachter kom dat in het ei hoesjes zitten voor om je schoenen. Onhandig trek ik de hoezen aan terwijl ik over de drempel stap. Dit ziekenhuis is de plaats waar Vladislav revalideert na zijn tijd in een Oekraïense gevangenis.

Vladislav was op het moment van het neerstorten van de MH17 honderden kilometers uit de buurt van de crashsite: Op het moment van neerstorten zat hij in Poltava, in het midden van Oekraïne. Ondanks dat hij ver weg van de ramp was, is de man waarschijnlijk verhoord voor de MH17-zaak. Zijn handelen rond deze tijd zou een zware stempel op zijn leven drukken – de man is in de gevangenis gezet, zegt daar te zijn gemarteld en ondanks dat hij nu vrij is, weet hij dat hij nooit meer naar huis kan.

In het ziekenhuis zie ik uiteindelijk een man van in de vijftig naar mij toelopen. Voorzichtig komt hij naar mij toe al steunend op een wandelstok. Het blijkt Vladislav te zijn. De man is sinds eind december in Donetsk. Daarvoor heeft hij in een cel in Lviv gezeten. Hij had het geluk dat hij op de lijst terecht is gekomen van mensen die uit Oekraïne naar de Volksrepubliek Loegansk (LNR) en Volksrepubliek Donetsk (DNR) werden geruild. Bij aankomst in de DNR werd hij, net als vele anderen, direct geplaatst in een ziekenhuis.

“Ze hebben mij gearresteerd in september 2015 op mijn werk”, vertelt Vladislav mij. “Ik was toen op mijn kantoor. Ik werkte destijds in de administratie van de regio Poltava. Ze kwamen, arresteerden mij vanwege het neerschieten van de Boeing, de MH17. Maar ik was in Poltava toen de Boeing werd neergeschoten in de provincie Donetsk. Ze kwamen mij arresteren in Poltava.”

Waarom bent u gearresteerd?

“Er is gekeken naar [afgeluisterde] telefoongesprekken: Wie belde, laten we zeggen, op die dag, vanuit Oekraïne, naar de provincies Donetsk en Loegansk. En blijkbaar kwamen ze mij tegen omdat ik hiernaartoe, naar Donetsk, belde. Ik heb gewoon met bekenden gebeld om hun te waarschuwen dat bommenwerpers naar hun toe vlogen. Vliegtuigen bombardeerden hier. En dus met de mogelijkheden die ik had probeerde ik te waarschuwen dat ze vlogen, zodat ze daar, hier, mensen zich konden verschuilen. Dus dat ze onder de levenden konden blijven. Ik belde kennissen van mij. Als gevolg hiervan hebben ze mij beschuldigd van terrorisme. En dat ik in verbinding stond met terroristen, waarschuwde dat vliegtuigen vlogen om te bombarderen. Nu ben ik hier. Ergens in de loop van anderhalve maand, heb ik mijn vriend hier gebeld, gewaarschuwd. En daarom hebben ze mij in de gevangenis gezet, terrorist genoemd en vandaar mij in de gevangenis gezet.”

Wat heeft u gezien op de dag dat de MH17 werd neergeschoten?

“In de provincie Poltava vlogen vliegtuigen vanaf Mirgorod en vanaf Poltava. Daar zijn twee vliegbasissen. Vanaf Poltava en Mirgorod vlogen ze hierheen, naar Donetsk, om te bombaderen. Nou, ik heb gezien dat… Ik heb in het Sovjet-leger gediend in de luchtdoelartillerie, daarom begrijp ik welke vliegtuigen gevechtstoestellen zijn, welke grondaanvalstoestellen zijn, welke bommenwerpers zijn. Dus ze vlogen boven het huis op een hoogte van 70 à 100 meter. Wat ik zag was dat er onder de vleugels wapens hingen, en als ze terugvlogen ze leeg waren. Dus, ze schoten alles af en kwamen daarna terug. Dus vandaar dat ik weet wat het is.”

Herinnert u zich nog welke vliegtuigen u heeft gezien?

“Su, Su”

Welke precies?

“Grondaanvalstoestellen, Su”

Su-25?

“Su-25.”

Hoeveel waren er?

“Ze vlogen in tweetallen. Over het algemeen vlogen ze met z’n tweeën.”

Dus u zag twee Su-25s?

“Ja.”

Oekraïense Su-25, een toestel dat ontworpen is om gronddoelen aan te vallen. De effectiviteit tegen luchtdoelen is beperkt. Oekraïne beweert dat het niet heeft gevlogen op 17 juli 2014, ook niet met Su-25’s.

 

Heeft u, toen de vliegtuigen opstegen, ook gezien of er wapens onder zaten?

“Ik zag dat er bommen aan zaten en niet-geleide projectielen onder de vleugels zaten. En toen ze teruggingen zaten ze niet meer onder de vleugels. Dus, ze vlogen heen met wapens, maar terug zonder. Dat wil zeggen, onder de vleugels zat niets.”

Als ik het goed begrijp waren dat geen luchtdoelraketen?

“Nou, ik weet niet welke, laten we zeggen… Of er luchtdoelraketten waren, of welke gronddoel, ik weet dat niet. Ik heb alleen gezien dat er iets onder de vleugels zat maar toen ze terugkwamen zat het er niet meer aan.”

Hoe wist u dat deze vliegtuigen iets te maken hadden met de Boeing?

“Toen ze mij hebben gearresteerd hebben ze mij direct beschuldigd dat ik mee hielp met het neerschieten van de Boeing. Het was zo dat ik hiernaartoe, naar een kennis in Donetsk belde. De kennis hier belde nog iemand anders. En vanaf het moment dat ze de Boeing hebben neergeschoten begonnen ze naar telefoongesprekken te kijken. Vandaar dat ze mij in verband hebben gebracht met de ramp. Dat ik vermeend een schutter was of een spotter, ondanks dat ik helemaal niets te maken had met de Boeing.”

Hoe wist het JIT dat u had gebeld?

“Nou blijkbaar in het kader van het onderzoek… Aan de Oekraïense kant deed de Veiligheidsdienst onderzoek. Hoe ik in beeld kwam: President Porosjenko heeft geëist dat alles sneller onderzocht zou worden. Ik was de eerste die werd gevangengenomen. Ik belde op die dag ongeveer rond die tijd, een half uur voor de ramp. Dat zou volgens Oekraïne betekenen dat ik bijdroeg aan het neerhalen van de Boeing.”

Wat voor vragen heeft het JIT tijdens uw verhoor gesteld?

“De internationale onderzoeksgroep bestaande uit 5 man ondervroeg mij via een vertaler. Ze vroegen, nou… laten we het zo zeggen: het waren voor mij grappige, stomme vragen. Ze keken mij aan met een strak gezicht, alsof ik deel had genomen aan het neerhalen van die Boeing. Ik heb begrepen dat de Boeing werd neergeschoten op 17 juli 2014 en ze hebben mij gearresteerd op 23 september 2015. Meer dan een jaar was gepasseerd.

Ze stelden vragen, de internationale onderzoeksgroep, wie ik belde, hoe ik deze mensen kende. Vroegen waarom ik belde, dus… Ik heb u hetzelfde uitgelegd, dat ik vrienden belde, zodat zij mensen konden waarschuwen, zodat mensen zich konden verschuilen en niet hoefden te lijden onder de bombardementen. Dus. Maar ze hebben mij verteld dat ik deze mensen zou hebben gebeld, niet om ze te beschermen maar om spotter te zijn. Zodat ze daar vliegtuigen konden neerschieten.”

Welke mensen zaten in de onderzoeksgroep? Waren dat Oekraïeners of

“Nee, nee, het was een internationale onderzoeksgroep. Ze waren daar uit Maleisië, uit Nieuw-Zeeland en verder. Vijf man. Ik weet het niet precies. Ik heb niet geprobeerd het te onthouden. Dus. We spraken via een tolk. Ik heb zelfs de tolk verbeterd omdat, nou, laten we zeggen hij data door elkaar haalde. De 12e  met de 14e  of 17e. Dus, het was niet goed vertaald. Ik heb er zelfs een opmerking over gemaakt.”

In de Oekraïense rechtszaak, hoe werd daar naar uw verklaring gekeken?

“In het algemeen hebben ze geen aandacht geschonken aan dat ik hier mensen waarschuwde. Zelfs niet in de rechtbank. ‘Waarom belde u?’, vroeg de rechter, ‘Waarom belde u?’. Ik vertelde, om vreedzame mensen te waarschuwen, zodat er geen slachtoffers zouden vallen. Maar de rechter zei: ‘Maar heeft u er niet aan gedacht dat ze de piloot neer konden schieten. Hij heeft ook kinderen.’ Ik zei toen: ‘Bedenk wat u zegt. Dat betekent dat degenen die worden gebombardeerd geen mensen zijn?’ En zo dus, de piloot heeft kinderen.

Zo’n soort verband. Ze hebben mij als terrorist beschuldigd, nou, voor hun dan in Oekraïne. Iedereen die hier in Donbass woont is een terrorist. Maar ziet u… Kijk naar mij: ben ik een terrorist? Een terrorist? Ze hebben me invalide gemaakt, ze hebben mijn tanden eruit geslagen, ze hebben mij met mijn hoofd tegen de muur geslagen. Mijn motoriek is verstoord. Ik heb Parkinson. Ziet u?

Nou, waarmee kan ik nog helpen? En hier zijn mensen dankbaar. Toen ik kwam, zeiden ze: Dank u wel dat, dat, ik waarschuwde, zodat mensen hier onder de levenden konden blijven.”

BUK

“Ik wil nog wat toevoegen”, zegt de man mij, “De Boeing werd neergeschoten op 17 juli 2014. Ze hebben hem neergeschoten met, wat ik van de media heb gehoord, met een BUK. Maar ik heb alleen maar Oekraïense media gekeken. Wat een BUK is weet ik. Ik heb in het leger bij de luchtdoelartillerie gezeten, in het Sovjetleger. Op 19 juli, onthoudt de data, de 17e hebben ze hem neergeschoten, en 19 juli heb ik op de snelweg vlakbij Polvata vanaf de kant van Charkov gezien dat er met twee trailers twee BUKs werden getransporteerd. Ze hebben twee BUKs getransporteerd. Gecamoufleerd, ze waren geverfd zodat ze groen-geel waren. Zo’n soort verf was er, gecamoufleerd. Op de 19e , dus twee dagen na de tragedie. Terwijl ze vertelden dat daar geen BUKs waren. Dit is wat ik u zeg. Mijn vrouw en ik reden toen vanaf het werk, vanuit Poltava en zagen op de 19e , dus twee dagen na de ramp, twee BUKs die met twee trailers werden getransporteerd. En ze stonden stil, stonden op de snelweg. Daar is een Restaurant, Kiosk. Kapaly, het dorp Kapaly aan de snelweg vlakbij Poltava. Daar stonden twee BUKs.”

En dat waren BUKs met RADAR of gewoon?

“Nee, ze hebben een radar voorop. [De man doelt hier op dezelfde soort installatie als de BUK-installatie die veelvuldig op beelden van het JIT te zien is: Een BUK-TELAR.] U weet hoe zo’n BUK eruitziet, ja? Dus, dat soort installaties waren er. Zonder raketten. Raketten waren er niet. Alleen, nou, de voertuigen.”

Weinig of alle raketten, of?

“Er waren geen raketten. Twee trailers waren er, twee installaties zonder raketten. Ze werden teruggebracht vanaf Charkov naar Kiev.”

Aan het einde van het interview vraag ik Vladislav hoe hij nu verder gaat. “Daar zijn mijn familieleden achtergebleven”, vertelt hij. “Hier heb ik niemand. En voor dit alles ben ik nog nooit in Donetsk geweest. Nog nooit. Dus, de eerste keer was, toen ze mij hebben geruild, hiernaartoe hebben gebracht. Daarvoor ben ik hier nog nooit geweest. Maar ik heb al veel nieuwe vrienden gemaakt. Die mij helpen, die mij kleden en voeden en langs komen. Goede vrienden. En naar Oekraïne mag ik al niet meer naartoe. Ik kan vanaf daar alleen familie hiernaartoe halen.

Hier moet ik leven. Ik ben al boven de 50 en moet weer vanaf nul beginnen, alles vanaf het eerste begin, begrijpt u? En leven kan ik nergens. Nu leef ik in een slaaphuis. Ik hoop dat alles goed gaat komen. Ze hebben mij beloofd na de feestdagen, na Pasen, nieuwe tanden in te zullen zetten. Ze zeggen dat ik een Hollywood-glimlach krijg. Nu is er nog de wens verder te gaan en verder te gaan met werken. Ik werkte. Mijn werk was goed. En zonder werk…och… ik weet het niet. Kortom, het zal zijn zoals het zal zijn. Ik hoop op het beste en ik hoop dat ik u een klein beetje heb kunnen helpen.”

We nemen afscheid, en Vladislav loopt terug naar de zaal. Als het klopt wat deze getuige zegt, heeft hij een hele grote betekenis voor het onderzoek. Het telefoongesprek waarin Vladislav zijn kennis waarschuwt voor de straaljagers heeft plaatsgevonden voor enig bericht in de media over straaljagers is verschenen. Sterker nog, het gesprek heeft plaatsgevonden zelfs voordat de MH17 werd neergeschoten en kan dus in principe worden geverifieerd omdat het is opgenomen.

Opgemerkt moet worden dat, hoe goed de bedoelingen van Vladislav ook mogen zijn geweest om mensen te reden in Donbass, de veroordeling van Vladislav waarschijnlijk gegrond is geweest. Hij heeft namelijk informatie over Oekraïense militaire vliegbewegingen doorgegeven die in handen zijn gekomen van de militaire tegenstander van Oekraïne. Wat dat betreft is de situatie er een voorbeeld van dat ‘het goede willen doen’ niet voor iedereen altijd ‘het goede’ is, in het bijzonder in een oorlog.

Dat neemt niet weg dat de martelingen die de man vermoedelijk heeft doorstaan een mensenrechtenschending zijn. Hier speelt ook een belangrijke rol dat ook het JIT met de man heeft gesproken. Weliswaar hebben de martelingen plaatsgevonden nadat de man in contact is geweest met het JIT. Maar als het waar is wat de man in het telefoongesprek zou hebben gezegd, dan heeft het JIT steken laten vallen in haar beloftes over getuigenbescherming. Althans, in ieder geval met betrekking tot getuigen die een verhaal vertellen dat Oekraïne niet goed uitkomt.

Wat betreft de folteringen moet erop worden gewezen dat het in dit soort gevallen bijna onmogelijk is dit onafhankelijk te verifiëren. Toch is het geen geheim dat Oekraïne martelt. Hoewel het moeilijk is er zeker van te zijn dat het ziektebeeld is veroorzaakt door martelingen, zouden zijn encefalopathie en de spraak- en motorische problemen waarmee de man te kampen heeft heel goed hieruit te verklaren zijn. Een beroerte die Vladislav in de maanden na het interview heeft opgelopen zouden eventueel verband kunnen houden met de eerdergenoemde spraak- en motorische problemen. Hoewel de man op leeftijd is, herinneren we er aan dat alzheimer ook bij boksers en football-spelers voorkomt door de klappen die zij te verduren krijgen. Deze groep mensen ontwikkelt deze vorm van Parkinson op een relatief jonge leeftijd, de ziekte ontwikkelt zich relatief kort na het trauma.

Terwijl ik mijn opname stop en aanstalten maak om weg te gaan kijk ik nog één keer in dezelfde gang waarvandaan ik Vladislav ook heb zien komen. Langzaam zie ik hem met wandelstok weer teruglopen naar de ziekenzaal. ‘Een paar telefoongesprekken’, denk ik bij mezelf.


Het JIT is om reactie gevraagd, hierop is het volgende antwoord ontvangen:

In het belang van het strafrechtelijk onderzoek en de veiligheid van getuigen kan het JIT niet inhoudelijk of specifiek ingaan op deze vragen. Het JIT neemt de veiligheid van getuigen zeer serieus. In geval van risico’s voor hun veiligheid worden passende maatregelen genomen.

Dit is het antwoord op de volgende vragen:

Vragen over getuigenbescherming

  • Naast Nederland, België en Australië maakt ook Oekraïne deel uit van het Joint Investigation Team (JIT).
    Erkent het JIT dat getuigen beschermt dienen te worden niet enkel tegen Rusland of de zelf uitgeroepen
    Volksrepublieken Donetsk en Loegansk, maar ook tegen Oekraïne?
  • Erkent u dat de Oekraïense Veiligheidsdienst SBU in het verleden gemarteld heeft?
  • Op wat voor wijze worden getuigen beschermd tegen Oekraïne?

Vragen over digitale bescherming en daaraan verwante zaken

  • Erkent het JIT de grote rol van de Verenigde Staten in het tot stand komen van de Maidan-revolutie in 2014?
  • Erkent het JIT dat de Verenigde Staten een zeer grote rol hebben gespeeld in het aanstellen van
    regeringsfunctionarissen en hoge overheidsbeambten?
  • Erkent het JIT dat er nauwe politieke banden zijn tussen de VS en Oekraïne?
  • In een interview met het Duitse blad Der Spiegel heeft klokkenluider Edward Snowden aangegeven dat:
    “The U.S. government can get everything out of your Gmail account and they don’t even need a warrant to
    do it if you are not an American.” U raadt al uw bronnen aan via Gmail met u te communiceren,
    ongeacht of het gaat om getuigen die een pro-Kiev of een pro-Moskou verhaal aanhangen. Is het JIT van mening dat communicatie tussen een getuige en het JIT via een Gmail-account, de getuige
    voldoende beschermt indien deze getuige een verklaring wil geven die Kiev niet voordelig is?

Vragen over proces

  • In het interview van de naar verluidt gemartelde getuigen met Novini geeft de man aan dat de vertaler die
    aanwezig was bij het verhoor bepaalde dingen niet juist heeft vertaald. Of hier opzet in het spel was of niet is niet na te gaan. Bevinden zich onder de vertalers die worden ingezet bij getuigenverhoren in Oekraïne ook vertalers die worden geleverd door Oekraïne?
  • Beschouwt u een door Oekraïne aangeleverde vertaler als betrouwbaar?
  • Worden alle getuigenissen (digitaal) opgenomen?
  • In de zelfuitgeroepen Volksrepublieken Donetsk en Loegansk bestaat weinig vertrouwen in het onderzoek
    omdat: 1. Wrakstukken van vlucht MH17 lange tijd bleven liggen, 2. Er weliswaar een oproep is gedaan via o.a. SMS voor getuigen die een BUK hebben gezien, maar niet voor vliegtuigen, 3. Er weinig onderzoek is gedaan ter plaatse, waaronder getuigenonderzoek, 4. Ondanks dit alles het JIT wel met de beschuldiging is gekomen naar de Russische Federatie. De drempel om zich als getuigen te melden bij het JIT is dus al vrij hoog. Met oog op deze nieuwe onthulling rondom martelingen door de SBU, lijkt er voor getuigen met een Kiev-kritisch verhaal nog een nieuwe reden te zijn zich niet te melden bij het JIT: Immers, bestaat het risico dat hun getuigenis via het JIT bij de SBU terecht komt. Bent u van mening dat er het gevaar bestaat dat er een bias is in uw getuigenpopulatie?
Posted on

MH17 – Wat liet Nieuwsuur niet zien?

Een separatist die een lancering heeft gezien waarvan zijn commandant dacht dat het een BUK was, dat was de fenomenale ontdekking van Nieuwsuur zo’n jaar geleden. Nieuwsuur sprak met de commandant van de soldaat die het verhaal vertelde. Novini zocht de commandant op. Deze vertelde echter dat Nieuwsuur iets heel anders liet zien dan hij had verteld.

Indien reportage niet verschijnt, klik hier: https://youtu.be/Y7l7oSqvro0

 


Update 20 juli 2018

In aanloop naar publicatie van onze reportage hierboven gaven we uiteraard Nieuwsuur de gelegenheid om te reageren. Hierop kwam vooreerst echter geen reactie. Een week nadat was gevraagd om een reactie en twee dagen na het publiceren van de reportage, heeft Novini alsnog een reactie gekregen van Nieuwsuur.

Nieuwsuur wijst er in een e-mail van 19 juli op dat zij de commandant niet onder druk hebben gezet om over de BUK te beginnen. Er wordt niet ingegaan op de woorden van SOM over de aanwezigheid van een straaljager, noch over dat de vermeende BUK-raket weg vliegt van de MH17. Het volledige antwoord van Nieuwsuur is hieronder te lezen:

Het is pertinent onjuist dat Nieuwsuur het interview met commandant gestuurd heeft. Commandant Som komt zelfs ongevraagd en dus uit zichzelf met de verklaring over de buk. Wij hebben in onze vragen het woord buk niet gebruikt. Wij hebben hem ook niet onder druk gezet om wat dan ook te erkennen.
Wij hebben hem en zijn mannen gesproken om een beeld te krijgen van de strijd rond Marinovka. In de ochtend van de 17e juli is de buk in Donetsk gefilmd. In de ochtend is deze video door meerdere journalisten gezien. Het wapen is later die dag in Snizjnoje gezien door getuigen.
Som en zijn mannen bevestigen dat de route die de buk heeft afgelegd op die dag volledig door rebellen werd gecontroleerd. In het interview over de strijd rond Marinovka begint Som uit zichzelf over een buk. Dit citaat heeft de uitzending gehaald.
In het interview wordt hij niet onder druk gezet om te erkennen dat het wapen van de rebellen is. Commandant Som verklaart dat nadat de rebellen beschikten (“ze zijn verschenen”) over luchtdoelraketten de Oekraïense luchtmacht is gestopt met de aanvallen. Rebellen melden na het neerhalen van vlucht MH17 trots dat ze een vliegtuig hebben neergehaald. De Russische televisie doet daar verslag van .
Wij vonden de opmerking van Som relevant en nieuwswaardig.
Nieuwsuur heeft in het voorjaar van 2017 gesproken met commandant Som. Dat gesprek was een onderdeel van uitgebreide research naar wat er met vlucht MH17 is gebeurd. Alle gesprekken die wij hebben gevoerd hebben vorig jaar geleid tot drie programma’s.
Het is gebruikelijk om fragmenten uit interviews te gebruiken. Soms selecteren we omdat andere bronnen de feiten kunnen weerleggen of omdat er andere feiten zijn die de gebeurtenis uitsluit. Soms omdat ze tegen worden gesproken door andere bronnen. Soms laten we die feiten weg omdat de discussie losstaat van het hoofdthema van ons verhaal.

Novini had op 12 juli een aantal vragen aan Nieuwsuur voorgelegd:

In verband met een reeks artikelen over de MH17-ramp wil u graag uw reactie meenemen bij een interview met Oleg Michailovitsj Sotnikov, u mogelijk beter bekent als Commandant SOM. [..] Eerder dit jaar heb ik van Oleg Michailovitsj een interview afgenomen waarin ik hem confronteer met de documentaire Zo Kwam MH17 midden in een slagveld terecht ( https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2180903-zo-kwam-mh17-midden-in-een-veldslag-terecht.html ) en wat Oleg Michailovitsj in die documentaire heeft gezegd. Een voorlopige versie van interview met Sotnikov is hieronder laten zien. Kort stelt Oleg Michailovitsj dat u Sotnikovs woorden niet juist heeft laten zien. [..]

Voor het publiceren van het interview zou ik ook graag uw reactie willen opnemen en heb daartoe een aantal vragen:

  1. Klopt het dat Sotnikov in het interview met u heeft gesproken over een straaljager?
  2. Heeft Sotnikov u verteld dat de straaljager hun op 17 juli 2014 heeft gebombardeerd, dat het toestel dit maar één keer heeft gedaan in plaats van de gebruikelijke twee keer, en dat het toestel nadien in de richting van de MH17 is gevlogen?
  3. Indien Sotnikov u inderdaad heeft verteld dat er een straaljager in de lucht was op de 17de juli 2014, wat heeft u doen besluiten om de woorden van Sotnikov over de straaljager niet te laten zien en wel de woorden van de Oekraïense officier (die vertelt dat er die dag geen vliegtuigen in de lucht waren).
  4. Sotnikov vertelt in uw reportage dat één van zijn soldaten een raketlancering heeft gezien. Heeft Sotnikov u vertelt dat hij inschatte dat deze lancering zo’n 25 kilometer van zijn positie op de 17de juli 2014 af was
  5. Indien Sotnikov u heeft verteld dat de raketlancering ver van de positie van Sotnikov af was, waarom heeft u dit niet in de reportage meegenomen?
  6. De omschrijving die Sotnikov geeft van de lancering in uw reportage (a. Naar de Russische grens toen, b. naar rechts) is niet instaat de MH17 te raken indien de BUK op de door JIT en Bellingcat aanwezen plek stond. Waarom heeft u dit niet aan uw kijkers uitgelegd?
  7. Bent u bereid het gehele interview met Oleg Michailovitsj openbaar te maken?
  8. Zijn er andere opmerkingen die u wilt maken?

In verband met editen zou ik u willen vragen voor zondag de 15de te antwoorden.