Posted on

Naar akkoord over Syrië

Dat de oorlog tegen Syrië op haar laatste benen loopt lijkt steeds meer duidelijk. In wezen zijn er maar drie gebieden meer die nog niet onder de controle van de regering vallen: De provincie Idlib vlakbij Turkije, grote delen van de provincies Quneitra en Daraa aan de grens met Jordanië en Israël en de zone ten oosten van de Eufraat waar de YPG en de VS met een almaar vijandiger wordende bevolking in een steeds moeilijker parket zitten.

Israël stemt in

Het akkoord behelst dat de troepen van Iran en Hezbollah zich 60 kilometer van de Israëlische grens gaan terugtrekken en zich niet mengen in de eventueel komende gevechten daar. Het gebied rond de stad Daraa en Quneitra zou dan onder controle van het Syrische leger komen. Wie er daarna niet wil blijven mag dan zoals bij eerdere akkoorden naar de provincie Idlib vertrekken.

De toestand in Syrië aan de Jordaanse en Israëlische grens. Blauw is de door de VN gecontroleerde zone tussen Israël en Syrië, groen is de zone onder controle van de niet tot ISIS behorende jihadisten, zwart is het door ISIS bezet gebied en rood is het gebied vaar het Syrische leger de baas is.

Dat is belangrijk want dat betekent ook dat de weg van Damascus naar de Jordaanse hoofdstad Amman en verder richting het Arabisch schiereiland en Egypte weer open kan gaan. Een cruciaal gegeven voor de Syrische economie. Het akkoord zou onderhandeld zijn door Rusland met Israël, Hezbollah, Jordanië, de VS, Syrië en Iran.

Geruchten gaan ook dat de VS zich zouden terugtrekken van de grenspost van al Tanf aan de grens met Irak. Die grenspost ligt op de hoofdweg van Damascus naar Bagdad. Syrië gebruikt nu de weg via de Eufraat en de grenspost van Al Bukamal. Ook de heropening van die grenspost van al Tanf is belangrijk voor de wederopbouw van Syrië die nu al volop in voorbereiding is.

Een verouderde van augustus 2017 daterende kaart van de regio rond de grenspost met Irak in al Tanf waar de VS zich installeerden. Rechts onderaan is Irak. Het gebied kan gezien worden als woestijnachtig.

Gesprekken van Turkije met Syrië

Ook wat betreft de relatie tussen Turkije en Syrië lijkt er goed nieuws op komst. Opnieuw met Russische bemiddeling worden er nu discrete gesprekken gevoerd tussen Damascus en Ankara. Gesprekken die deels in Moskou plaats hebben. Ook is er sprake van het heropenen van de weg van Aleppo, de economische hoofdstad van het land, naar de Turkse stad Gaziantep en zo Ankara en Istanbul.

Dat de oorlog op haar laatste benen loopt bewees vooral de evolutie van de strijd voor de regio rond Harasta, een grote stad gelegen aan de rivier de Orontes en op de grens van de provincies Hama en Homs. Een dichtbevolkt gebied pal langs de autoweg die loopt van Damascus en Homs naar Hama en zo Idlib en Aleppo.

Na een serie bombardementen van de Russische en Syrische luchtmacht hoefde de hoofdmacht van het Syrische leger maar aan de horizon te verschijnen en zonder praktisch verder een schot te lossen gaven de jihadisten in dit gebied zich over. Na de strijd om Oost-Ghouta is het duidelijk gedaan met de zware gevechten van het Syrische leger.

Het Syrische leger is trouwens bezig met een campagne voor de demobilisatie van diegenen die sinds 2010 in het leger zitten. Twee problemen blijven wel nog op te lossen: Wat met de jihadisten in de provincie Idlib en wat te doen met de Koerdische PKK/YPG? Avigdor Lieberman, de Israëlische minister van Defensie, zou donderdag naar Moskou reizen om dit vanuit Israëlische zijde verder af te ronden.

Posted on

Regering Pakistan beducht voor Kleurenrevolutie

In Pakistan is de minister van Wetgeving en Justitie, Zahid Hamid, afgetreden onder druk van radicale islamieten die massabetogingen organiseerden in de grote steden. Aanleiding voor de betogingen was dat de minister begin november een nieuwe tekst uitbracht voor de eed die parlementsleden afleggen. De radicale islamieten zagen de ogenschijnlijk onschuldige aanpassing als een affront en de invloedrijke islamitische prediker Khadim Hoessein Rizvi, hoofd van de partij Tehreek-e-Labaik reageerde zeer negatief.

Dientengevolge werd Pakistan ondergedompeld in demonstraties, waarin het aftreden van de regering werd geëist. De autoriteiten probeerden het tentenkamp van de demonstranten in de hoofdstad Islamabad te ontbinden, maar dit leidde tot opstootjes tussen islamisten en de politie.

Kleurenrevoluties

Netwerksites en private nieuwszenders waren enkele dagen uit de lucht. De regering nam deze beslissing, omdat het parallellen zag tussen de gebeurtenissen in het land en die tijdens de Kleurenrevoluties en ‘Arabische Lente’ elders. De demonstranten coördineerden hun acties nauwgezet via de sociale media, arrangeerden provocaties en gedroegen zich uiterst agressief om harde repressie uit te lokken. Zo leidde een actie om een autoweg van Islamabad naar Rawalpindi vrij te maken in een gewelddadige confrontatie.

De autoriteiten melden zes doden. 250 mensen, waaronder politieagenten, raakten gewond. De organisator van de protesten – de  islamistische beweging Tehreek-e-Labaik – claimt dat er 17 mensen gedood zijn. De pogingen om de demonstraties te ontbinden leken ze alleen maar te versterken. Buiten Islamabad werden de hevigste demonstraties gehouden in de grootste bevolkingsconcentraties in de Punjab, waaronder Lahore, en daarnaast in de grootste stad van het land, het zuidelijke Karachi. De demonstranten hielden sit-ins, maar gooiden ook stenen naar de politie en staken autobanden, auto’s en politievoertuigen in brand.

Politieke crisis

De positie van het leger is interessant: voormalig stafchef van het Pakistaanse leger Qamar Javed Bajwa, die juist op bezoek was in de Verenigde Arabische Emiraten, riep ertoe op geen geweld te gebruiken toen hij telefonisch met premier Shahid Khaqan Abbasi sprak.

De protesten van de islamisten vonden plaats terwijl Pakistan al enkele maanden in een politieke crisis verkeert. In juli van dit jaar werd premier Nawaz Sharif uit zijn ambt gezet door het Hooggerechtshof. Hij wordt beschuldigd van corruptie. In 2018 moeten er nieuwe verkiezingen gehouden worden.

De Pakistaanse politicoloog Afrasiab Khattak is er dan ook zeker van dat de demonstraties een al langer geplande actie waren, waarvoor nog slechts op een concrete aanleiding werd gewacht. Het oogmerk was een machtsverschuiving. “Dit is geen spontaan protest. Het is een goed geplande poging door islamisten en hun ondersteuners binnen de overheid om de rellen in Islamabad te gebruiken als ontsteking voor oproer in andere delen van het land, met name Punjab.”

De Punjab, een regio in het oosten van Pakistan, wordt beschouwd als een bolwerk van de regerende conservatieve Pakistaanse Moslim Liga (PML) van ex-premier Nawaz Sharif. Het is een zeer religieus gebied en veel mensen die voorheen op de PML stemden, namen nu deel aan de demonstraties, gemobiliseerd met de hefboom van de veronderstelde godslastering van de minister van Justitie. Denkbaar dus vooral met het doel om hier in 2018 politieke munt uit te slaan.

In Pakistan en Centraal-Azië vallen volken en talen nauwelijks samen met de staatsgrenzen, waardoor instabiliteit in het ene land gemakkelijk over kan slaan naar het andere.

Geopolitieke factor

Recent oriënteert Pakistan zich minder op de Verenigde Staten en zoekt het, zowel economisch als op militair gebied, toenemend samenwerking met regionale partners als China, Rusland en Iran, bijvoorbeeld door de aanleg van transportroutes en -faciliteiten van de Arabische Zee naar China en binnen de Shanghai Samenwerkingsorganisatie.

Tegelijkertijd zetten de Verenigde Staten vooral in op het aanhalen van de banden met Pakistans aartsvijand India, in de hoop daarmee tegenwicht te bieden aan de groeiende invloed van China. Door Pakistan net als Afghanistan instabiel te houden, kunnen de VS verder de Chinese plannen ten aanzien van de Nieuwe Zijderoutes ten dele frustreren. Gezien de ontwikkelingen in Syrië, waar ook veel jihadisten van buiten Syrië vochten, ligt het in de lijn der verwachting dat een deel van deze strijders naar Afghanistan en het stammengebied aan de Pakistaanse kant van de grens zal komen c.q. terugkeren.

Lees ook:

Posted on

Interview Café Weltschmerz over Rohingya-crisis in geopolitieke context

Eindredacteur van Novini.nl Jonathan van Tongeren sprak een maand geleden met Coen de Jong in de studio van Café Weltschmerz, naar aanleiding van zijn artikelen over Aung San Suu Kyi en de Rohingya-minderheid in Birma.

De titel die de collega’s van Café Weltschmerz boven het interview gezet hebben, zet op het verkeerde been. Van Tongeren stelt althans niet dat China de VS zou provoceren, wel plaatst hij de crisis rond de Rohingya in het bredere kader van de Aziatische geopolitiek en de mondiale concurrentiestrijd tussen de Verenigde Staten en China.

Update: Café Weltschmerz is zo goed geweest om de titel van het filmpje aan te passen, zodat het de lading beter dekt. Waarvoor dank.