Posted on 1 Comment

Syrië – Russische beschuldigingen tegen Belgische militaire veiligheidsdienst

Consternatie bij de nieuwsdienst van de VRT zaterdag toen het verhaal uitlekte over de Russische beschuldigingen aan het adres van onze militaire veiligheidsdienst, ADIV, dat zij betrokken zouden zijn bij het opzetten, samen met de vrienden uit Frankrijk, van een nepaanval, false flag, met chloorgas in de Syrische provincie Idlib.

Een plan waarbij men volgens die beschuldigingen ging samenwerken met de Syrische tak van al Qaida en haar partner de Witte Helmen, de zogenaamde hulporganisatie vermoedelijk opgericht door de Britse geheime dienst MI6.

Nepnieuws

En kijk, zowel Jens Franssen als Jan Balliauw, voor respectievelijk radio en televisie, klasseerden het Russische verhaal zonder verpinken bij het nepnieuws waar, aldus beiden in koor, ‘’de Russen voor gekend zijn”. Een gemak dat typerend is voor de wijze waarop men bij de VRT aan berichtgeving doet.

Een journalistieke stelregel is dat men alle verhalen, hoe gek klinkend ook, onderzoekt of er eventueel iets van waar is. Hoeft hier dus niet. Een verhaal kan gebracht worden door een onbetrouwbare man en op het eerste zicht ongeloofwaardig lijken, dan toch wil dat nog niet zeggen dat dit gelogen is. Pas na onderzoek kan er eventueel duidelijkheid zijn.

Russische advizeurs - Infanterie - Omgeving Aleppo - 12-2015
Russische militairen in Syrië. Als gevolg van afspraken met Turkije en Iran moeten zij zorgen voor een stabilisatie van het conflict rond de provincie Idlib en een politieke oplossing mogelijk maken. Erg twijfelachtig of dit er ooit van zal komen. Vraag is ook of dit zelfs wenselijk is. Kan men toelaten dat al Qaida er een kalifaat opzet? Natuurlijk niet.

Persconferentie

Wat is er aan de hand? Vrijdag gaf de Russische majoor-generaal Viktor Kupchishin een van zijn regelmatige persconferenties over de toestand in Syrië. Deze is voorzitter van het Russische Centrum voor Verzoening tussen de Opposanten in Syrië. Een structuur opgezet na de onderhandelingen in het Russische Sochi en in Kazachstan tussen Rusland, Turkije en Iran. Het moet conflicten verhelpen en hierover regelmatig rapporteren.

Het verhaal zoals het gebracht werd door de nieuwswebsite Southfront, die pro de Syrische regering is, is deels voorwaardelijk en stelt zich verder te baseren op voor Kupchishin vaststaande soms gedetailleerde feiten.

Enige bewijzen voor die beweringen geeft men echter niet. Ergens logisch want het verhaal is zo te zien gebaseerd op geheime informatie en dat blijft dus ook geheim. Zo stelde Kupchishin volgens Southfront (1):

“To organize provocations, representatives of the French and Belgian secret services arrived in Idlib. Under their supervision, a meeting was held with the field commanders of the terrorist groups of Hayat Tahrir al-Sham and Horas Al-Din, as well as with the representatives of the pseudo-humanitarian organization ‘White helmets’” Maj. Gen. Kupchishin as saying……

Met de bedoeling provocaties te organiseren zijn mensen van de Franse en Belgische geheime diensten naar Idlib gereisd. Onder hun toezicht werd er vergaderd met veldcommandanten van de terreurgroepen Hayat Tahrir al Sham en Horas al Din (al Qaida en een van haar bondgenoten, nvdr.), dit samen met vertegenwoordigers van de pseudo humanitaire organisatie De Witte Helmen”, stelde majoor-generaal Kupchishin….

“From 14 March to 27 March 2019, the representatives of the Belgian secret services recorded strikes on video, which the Russian Aerospace Forces targeted at terror groups’ arms depots and footholds of drones on the territory of the Idlib de-escalation zone, in order to subsequently present them as an ‘evidence’ of the use of chemical weapons,” Kupchishin said.

“Van 14 tot 27 maart 2019 hebben mensen van de Belgische geheime dienst beelden opgenomen van aanvallen van de Russische luchtmacht op wapendepots en dronebasissen van terreurgroepen in de de-escalatiezone in Idlib (de zone vlakbij het Syrische leger en waar er observatieposten zijn van zowel het Turkse als het Russische leger, nvdr.). Dit met als bedoeling die later te gebruiken als ‘bewijs’ voor het gebruik van chemische wapens”, aldus nog Kupchishin.

Waarop beide journalisten dat verhaal afdeden als klinkklare onzin. Zo stelde Balliauw: “Zonder twijfel is dit nepnieuws”, want in het verleden is het Russische ministerie van Defensie, “Niet echt een betrouwbare bron gebleken, en dat is nog zacht uit te drukken.”

Geen mandaat, geen kennis en geen middelen

Bovendien stelde hij dat onze militaire veiligheidsdienst niet het mandaat (van de regering, nvdr.), niet de ervaring en hiervoor niet de middelen heeft. En ook opperde hij dat er het trauma is van de ervaring uit de eerste wereldoorlog. “Het is te gek voor woorden”, opperde hij nog.

DSC_0698

Het hoofdkwartier van de OVCW in Den Haag. Het werkt in wezen onder controle van de VS en de NAVO. Wat goed blijkt uit het rapportering over zowel Syrië als over de zaak rond de Rus Sergeï Skripal en novichok, het meest dodelijke gif ooit gemaakt stelt men in London. Maar hoe komt het dan dat van de vier mensen die door dit gif zogenaamd besmet werden er drie het overleefden? Met de ene dode die na het overdadig over haar lichaam te hebben verstoven pas ongeveer een week later stierf. Ra ra.

Volgens Balliauw heeft de ADIV dus niet de ervaring en de middelen om bombardementen in Syrië te filmen? Een straffe bewering die feitelijk een slag in het gezicht is van de ADIV die volgens Balliauw dan geen geld en kennis heeft om wat luchtaanvallen te filmen? Wie verkoopt er hier dan nepnieuws en wie is er hier geheel ongeloofwaardig?

Ook zijn stelling dat de ADIV hiervoor geen mandaat heeft is voor wie enige kennis heeft van de ADIV best grappig. Alsof de ADIV niet indien gewenst los van de regering en parlement opereert.

Zo lekte dit jaar in de media uit dat de ADIV in 2016 minstens twee maal in Damascus geweest was voor gesprekken met de Syrische geheime dienst en de regering. Bezoeken waarvan toenmalig minister Steven Vandeput (N-VA) stelde niets te weten. (2)

Gewezen minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) stelde niets te weten van bezoeken van de ADIV aan Damascus in 2016 toen hij hun baas was.

Belgische jihadisten

Vanaf medio 2015 verscheen er geruchten, o.a. op deze blog, dat de Syrische regering Belgische jihadisten had gevangen genomen. En dus was dit Belgisch bezoek zeker niet onlogisch. Maar de regering bleek, stelde deze bij monde van Vandeput, van niets te weten. En dat kan natuurlijk niet.

En dan is er het nog veel erger schandaal in de jaren negentig rond Gladio, het militaire Belgische geheime netwerk van saboteurs waarvan men vermoedde dat zij achter een aantal Belgische terreuraanslagen zaten.

Er kwam toen een parlementaire onderzoekscommissie en toen het parlement van de ADIV herhaaldelijk eiste dat men haar de namen van de leden van dit netwerk zou overhandigen weigerde de ADIV dat. Alleen in Washington en Londen mocht men van de ADIV de namen kennen. Een grote schok ging door het land. Want niemand in de regering toen en van die ervoor bleken van iets te weten over die Gladio..

Propaganda

Wie weet hoe geheime diensten veelal werken, weet dat ze voor bepaalde operaties al eens ‘vergeten’ de regering om toelating te vragen. Het is een der basiskenmerken van hoe geheime diensten werken. Waar ook.

En natuurlijk verzwegen beide journalisten de beschuldigingen dat de ADIV hier zou samengewerkt hebben met al Qaida in Syrië. Maar op de VRT had men het dan ook over de vage term anti-Assad groepen, de burger zou eens moeten weten dat onze regering ginds al jaren al Qaida steunt. Hetzelfde voor Jemen waar men dit ook netjes verzwijgt.

En dan was er natuurlijk Jens Franssen die op de radio stelde dat dit een Russische truc lijkt om eerst zulke beschuldigingen te uiten om dat daarna zelf te doen. Wat volgens de man ook bewezen is door de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens. (OVCW) in Den Haag. Een rare bewering, daar het OVCW of de VN tot heden Rusland of Syrië nooit bij naam beschuldigde van het gebruik van chemische wapens. En er zijn ook geen bewijzen voor.

Russische ambassade

Maar om dat dossier te kunnen vatten moet men beide visies van die vermeende aanvallen kennen en die kritisch evalueren. Onlangs gaf de Russische ambassade een uitgebreide persconferentie naar aanleiding van het laatste rapport over Syrië van de OVCW. De grote zaal van het hotel Crown Plaza Promenade in Den Haag zat vol maar in de Nederlandse en Belgische massamedia geen woord hierover. De omerta.

Voor de kenner van dit dossier is het ook duidelijk dat de OVCW, officieel een onderdeel van de VN, een door de NAVO gecontroleerd instrument is dat men gebruikt in de oorlog tegen Rusland. Vooral sinds de rapporten over de zaak Skripal en novichok in het Verenigd Koninkrijk en het laatste rapport over de aanval in het Syrische Douma is die manipulatie overduidelijk.

Logisch dus dat men over die persconferentie in Den Haag zweeg want voor journalisten genre Franssen en Balliauw maken die Russen toch alleen maar nepnieuws. En dan zijn de beweringen van de NAVO of het Belgische leger als de vier evangeliën of de koran. Geen twijfel mogelijk. Inderdaad, beiden doen niet aan journalistiek maar maken propaganda.

DSC_0786
Na het rapport van de OVCW over de gifgasaanval in Douma gaf de Russische ambassade in Den Haag en een vertegenwoordiger van de Syrische regering een persconferentie over de kwestie. Onze massamedia, inclusief dus de VRT, hadden er niet de minste aandacht voor. En de Russische media dan maar beschuldigen van partijdigheid.

Beschuldigingen

Er zijn in deze zaak wel de beschuldigingen door al Qaida en de andere salafistische terreurgroepen maar als dat een bewijs is voor journalisten als Jens Franssen dan zijn deze Russische beschuldigingen tegen België ook een bewijs. In wezen zijn zowel de beschuldigingen van de Witte Helmen, Al Qaida en majoor-generaal Viktor Kupchishin geen bewijzen voor wat dan ook maar beweringen die men moet onderzoeken.

Dat men dit hier niet gaat onderzoeken is nu al wel duidelijk, zeker na het ‘journalistiek’ werk van Balliauw en Franssen. Bij de ADIV zal men tevreden zijn over dit prachtig staaltje van onderzoeksjournalistiek. Ze kunnen er op beide oren blijven slapen.

Toen ik onderzoek deed naar Jacques Monsieur, de in 2018 tot 4 jaar effectieve cel veroordeelde wapenhandelaar en gewezen informant van de ADIV, reageerde de ADIV niet eens op mijn vraag voor een gesprek over Monsieur. Het is een probleem dat Balliauw en Franssen niet hebben.

België is terughoudender geworden

Of dit Russische verhaal klopt weten we niet. Het klinkt ook bizar. Waarom immers zouden de Fransen de Belgen inschakelen? Ze kunnen dat toch zelf aan. En als het niet klopt waarom die toch wel heel zware beschuldigingen aan het adres van België, een onbelangrijke pion in dit verhaal? Het lijkt zinloos.

Bovendien is het ook bekend dat onze regering al een paar jaar in de kwestie Syrië een minder harde politiek voert. Terwijl landen als Denemarken en Nederland zeker tot voor kort actief die jihadisten steunden, zijn er voor zover bekend geen gelijkaardige Belgische initiatieven.

Onze minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) past tegenwoordig voor steun aan die koppensnellers en aanslagplegers in Europa. Wat van Den Haag of Kopenhagen bijvoorbeeld niet kan gezegd worden. Om over Washington, Londen en Parijs maar te zwijgen.

Oogje toegeknepen

Wel hebben onze regering en veiligheidsdiensten tot zeker 2013, dus die van Elio Di Rupo (PS), de ogen dichtgeknepen toen honderden moordenaars van hier naar Syrië vertrokken om er voor de rekening van Israël en de VS Syrië te vernielen.

Nog erger was echter de pers zoals Humo die in die periode verhalen publiceerde over de ‘helden’ die vanuit België naar Syrië trokken. Neem ook professor emeritus Rik Coolsaet, ‘expert’ internationale politiek, die deze Syriëstrijders genre Mehdi Nemmouche omschreef als idealisten. Moet hij nu eens gaan zeggen aan de slachtoffers van de aanslagen in Maalbeek, Bataclan en Zaventem.

Of Jens Franssen en Rudi Vranckx die toen ze in januari 2012 in de Syrische stad Homs door zo’n salafistische terreurgroep beschoten werden – een van die journalisten kwam toen om – de schuld hiervoor staken op de Syrische regering.

Daarbij ook nog zonder verpinken de Syrische zuster Agnes Maryam van medeplichtigheid aan de zaak beschuldigen. Met toen 8 Syrische gedode burgers toch een poging tot massamoord. Nepnieuws inderdaad. Ze weten er alles van.


1) South Front, French & Belgian Intelligence Officers Are Planning Chemical Provocation in Syria’s Idlib: Russian MoD, https://southfront.org/french-belgian-intelligence-officers-are-planning-chemical-provocation-in-syrias-idlib-russian-mod/

2) Het Nieuwsblad, Belga, 15 februari 2019, Belgische inlichtingendienst zocht toenadering tot regime van Assad, https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190215_04178074.

Een verhaal dat de wenkbrauwen doet fronsen maar waarvoor politiek België voor zover bekend geen interesse had. En in onze media was het na een dag al weg. Verdacht snel. Of hoe men een vervelend verhaal weet te begraven.

Posted on

Spanningen tussen Rusland en Oekraïne in Zee van Azov nemen toe

De controle over territoriale wateren rond de Krim is inzet geworden van spanningen tussen Rusland en Oekraïne. Sancties, het inspecteren en zelfs in beslag nemen van schepen, worden hierbij niet geschuwd. Tezelfdertijd voltrekt zich nabij een eerder geplande militaire oefening waaraan ook NAVO-schepen deelnamen, waaronder een Nederlands fregat.

Aanleiding voor de toename van spanningen in de Zee van Azov is dat Oekraïne in maart beslag heeft gelegd op een vissersboot die in de Krim geregistreerd staat. De vissersboot stak volgens de Oekraïense wet illegaal de grens over naar de Krim, een gebied dat Oekraïne als haar territorium beschouwt ondanks dat ze geen controle heeft over het grondgebied van de Krim. Rusland beschouwt de Krim als haar territorium en bijgevolg beschouwt Rusland de actie van Oekraïne om de boot in beslag te nemen als het niet respecteren van haar grondgebied.

Als repercussie heeft de Russische overheid het aantal schepen wat zij doorzoekt verhoogd. Waren er in april nog slechts vier van dergelijke doorzoekingen, in mei is dit aantal gestegen naar meer dan 30, in juli naar meer dan 100. Formeel is er niets in te brengen tegen het handelen van Rusland, omdat Oekraïne en Rusland reeds in 2003 hebben besloten gezamenlijk de Zee van Azov te controleren. De boodschap die van de stijging van het aantal doorzoekingen uitgaat is echter wel duidelijk. Daarnaast heeft Rusland een Oekraïense vissersboot in beslag genomen, vanwege illegale visserij.

De Oekraïense minister van infrastructuur Vladimir Omeljan beschouwt de controles van Rusland als een blokkade voor schepen die de Oekraïense havensteden Berdjansk en Marioepol aan willen doen. Omeljan heeft verklaard sancties op te willen leggen tegen Russische Zwarte Zeehavens: “We zijn aan het onderhandelen met onze Europese en Amerikaanse partners om passende sancties in te voeren tegen Zwarte Zeehavens van de Russische Federatie vanwege de blokkade van de Zee van Azov en Oekraïense havens in de Zee van Azov.”

Rusland heeft inmiddels haar militaire aanwezigheid in de Zee van Azov verhoogd naar 40 patrouilleboten en twee raketboten.

NAVO-oefeningen in Zwarte Zee

De Oekraïense oproep tot sancties tegen Russische Zwarte Zeehavens valt samen met twee marine-oefeningen in de Zwarte Zee waar ook NAVO-landen aan mee doen: het Bulgaarse Breeze en het Amerikaans-Oekraïense Sea Breeze 2018. Beide oefeningen worden jaarlijks gehouden. Naast Turkije, Roemenië en Oekraïne deden ook een aantal niet-Zwarte Zeelanden mee aan de oefeningen. Twee Amerikaanse schepen deden mee aan de Oekraïnse oefening en het Nederlandse fregat Zr. Ms. De Ruyter nam deel aan de Bulgaarse Breeze-oefening. Er is geen informatie dat het Nederlandse fregat ook meedeed aan het Oekraïnse Sea Breeze. Wel heeft het fregat de Oekraïense havenstad Odessa aangedaan.

Video vermoedelijk van de Bulgaarse oefening Breeze, naam Sea Breeze in de titel is waarschijnlijk onjuist.

Boudewijn Boots, commandant van de Standing NATO Response Force Maritime Group 2, lichtte de aanwezigheid van de NAVO-schepen als volgt toe:

“Dit is het derde bezoek van de groep NAVO schepen aan Oekraïne sinds de annexatie van de Krim in 2014 dat steun laat zien voor Oekraïne als een onafhankelijke partner en oprichter van het Partnership for Peace-programma. Het bezoek laat ook het commitment van de NAVO zien om de gespannen situatie in het Zwarte Zeegebied te adresseren. We zullen doorgaan met het versterken van onze partnerschap met Oekraïne dat de belangen dient van zowel onze bondgenoten als partners.”

De aanwezigheid van schepen van niet-Zwarte Zeelanden in de Zwarte Zee ligt gevoelig in verband met het Verdrag van Montreux dat sterke beperkingen oplegt aan de soort en hoeveelheid oorlogsschepen van niet-Zwarte Zeelanden en de duur van hun verblijf in de Zwarte Zee.

Posted on

Doping is wijdverbreid, alleen Russen worden aangepakt

Bij de Olympische Spelen of in de topsport in het algemeen gaat het niet zozeer om het erbij zijn als wel om het winnen. En dat vaak tegen elke prijs, niet alleen bij de Russen.

Zo bleek uit een anonieme enquête van de gerenommeerde Tübinger psycholoog Rolf Ulrich in opdracht van het Wereld Anti-Doping Agentschap (WADA) dat circa 40 respectievelijk 60 procent van de deelnemers aan het wereldkampioenschap atletiek van 2011 in Daegu alsmede de in het zelfde jaar gehouden Pan-Arabische Spelen in Doha niet toegestane prestatieverhogende substanties geconsumeerd had. Door de dopingcontroles van de internationale atletiekbond IAAF in Daegu konden zeggen en schrijven 0,5 procent van de aangetreden atleten als bedriegers ontmaskerd worden.

Ook breder is doping sinds jaar en dag een alledaags verschijnsel in de topsport – of het nu om Italiaanse snelwandelaars, Poolse gewichtheffers of Chinese turners gaat. Desalniettemin is de aandacht van het wereldpubliek momenteel vrijwel uitsluitend op Russische atleten gevestigd. Verantwoordelijk daarvoor zijn de onthullingen van de Russische klokkenluider Grigori Rodsjenkov en de onderzoeken van drie commissies van de WADA en het Internationaal Olympisch Comité (IOC) onder de leiding van Richard Pound, Richard McLaren en Dennis Oswald.

Deze onderzoeken zouden bewijzen dat er een even geheim als grootschalig dopingprogramma in Rusland bestaat, in het kader waarvan meer dan 1000 sporters behandeld zouden zijn. De winnaars onder hen zouden nu de door hen gewonnen medailles terug moeten geven. Daarbij kwam in veel gevallen levenslange uitsluiting van de Olympische Spelen.

Rusland werd vanwege “systematische doping” collectief van de aanstaande Winterspelen in het Zuid-Koreaanse Pyeongchang van 9 tot 25 februari uitgesloten. Alleen aantoonbaar zuivere sporters mogen onder bepaalde voorwaarden als “Olympische atleten uit Rusland” – dus niet namens Rusland – deelnemen.

Daarbij is de bewijslast zwakker dan het op het eerste gezicht lijkt. Ten eerste wekt de biografie van de kroongetuige Rodsjenkov twijfel aan zijn geloofwaardigheid. Ten tweede laat de individuele schuld van de sporters nauwelijks juridisch zuiver bewijzen – om selectief de bewijslast om te keren voor atleten van Russische afkomst druist in tegen elementaire rechtsbeginselen als gelijke behandeling en in dubio pro reo. Dat zien niet alleen de advocaten van de sporters in kwestie zo, maar ook de anti-dopingcommissie van de Internationale Bobslee- en Skeletonfederatie (IBSF).

Zelfs het WADA bleef in september 2017 geen andere keuze dan 95 van de 96 als eerste aangespannen procedures vanwege gebrek aan bewijzen af te breken. Ook sommige Olympische sporters die zelf niet onder verdenking staan verwelkomen dat, bijvoorbeeld Ole Bjørndalen. De Noorse biatleet wees er op, hoe verschrikkelijk eenvoudig het is om dopingmonsters tijdens de voorgeschreven tienjarige opslagtermijn te openen en met manipulatieve bedoeling te verontreinigen. Tegen deze achtergrond is het niet verwonderlijk dat menigeen op de gretigheid wijst waarmee de Amerikaanse politiek deze affaire heeft aangeblazen.

Posted on

Turkse inval in Syrië onderstreept westerse hypocrisie rond Koerden

Met de inval door het Turkse leger in het door de Koerdische PKK/YPG bezet gebied rond de stad Afrin lijken ook de ambities van de Koerdische PKK en YPG (1) richting de vuilnisbak te gaan. Te hoog gevlogen, Icarus achterna. Aan de grote ambities van de door de VS opgeporde Turks-Syrische Koerdische groepen lijkt, zoals ook in Irak met de Koerdische Democratische Partij (KDP) van gewezen ‘president’ Massoed Barzani, een einde te komen.

Barzani achterna

Deze laatste nam na het referendum voor de onafhankelijkheid en de tegenmaatregelen van Iran, Turkije en Irak ontslag en liet zijn ‘onafhankelijk’ Koerdistan achter in een totale chaos. Het is nu zoals voorheen een gewone provincie van Irak geworden met maar beperkte autonomie en amper geld.

De VS en Israël lieten de KDP vallen als een baksteen en konden feitelijk ook niet anders. Anders reageren betekende een nieuwe oorlog voor de VS en dat wilde Washington niet. En Israël of de Europese bondgenoten, waaronder België, konden alleen maar toezien hoe hun drijverijen mislukten. Manipulaties die de Koerden en andere bevolkingsgroepen slechts miserie hebben gebracht.

Op deze kaart is duidelijk te zien dat het inderdaad de strategie van de VS en de PKK/YPG was om westwaarts op te rukken tot aan de Middellandse Zee. De groene vlek tussen de gele vlekken is het door Turkije tijdens de operatie Schild van de Eufraat bezet gebied. Ook dat gele gebied ten westen van de Eufraat is een Turks doelwit geworden. Rood is in handen van de Syrische regering.
De kaart is wel al enkele maanden oud en sindsdien is een 20 à 25% van de grote groene vlek door het leger veroverd. Zo werd dit weekend de luchtmachtbasis van Aboe al Duhur veroverd op al Qaeda en haar bondgenoten. Het gebied ten oosten van de lijn naar Aboe al Duhur is of bevrijd of door het leger omsingeld. Zwart is gebied dat nog onder controle valt van ISIS.
Deze ochtend werd ook de vlakbij gelegen gelijknamige stad door het leger ingenomen. Een erg zware nederlaag voor Al Qaida en haar bondgenoten die er al hun middelen hadden ingezet.

Hetzelfde is nu aan het gebeuren in Syrië, zij het gezien de omstandigheden op een andere wijze. De PKK/YPG had, geil gemaakt door de zoals altijd waardeloze Amerikaanse beloften, het ganse gebied ten oosten van de Eufraat plus een groot stuk ten westen ervan aan de Turkse grens bezet. Veel meer dan ze militair ooit aan zouden kunnen. Hebzucht dus, ongebreidelde hebzucht zelfs.

Sykes-Picot II

Het is duidelijk dat de alliantie van de EU, de VS, Israël en Saoedi-Arabië rekende op een Groot-Koerdistan dat grote delen van Turkije, Irak, Syrië en Iran zou omvatten. Het nog maar eens amputeren van Turkije en het nog maar eens hertekenen van de grenzen van de regio door de westerse grootmachten. Sykes-Picot II dus. Een remake van het Brits-Frans akkoord uit 1916 over het opdelen van het Ottomaanse rijk.

Maar dit is 2018, meer dan honderd jaar na 1916 en de machtsverhoudingen zijn dan ook niet meer hetzelfde. Een besef dat in de EU en de VS maar niet wil doordringen. De Arabische staten hebben nu eigen structuren en georganiseerde legers en Iran is een middelgrote mogendheid geworden die niet meer met zich laat sollen. Hetzelfde geldt voor de andere landen daar en Hezbollah.

Pogingen vanuit Israël, Brussel en Washington om die staten definitief te vernielen geraakten uiteindelijk en ondanks de massale inzet van geld en wapens nergens en zullen ook nergens geraken. Het wekt dan ook verbazing en getuigt van grote onkunde dat de PKK/YPG na eerdere weigeringen om Oost-Syrië te bezetten uiteindelijk toch viel voor de Amerikaanse en Europese sirenenzang.

Middellandse Zee

Uit de getuigenis van een naar Turkije overgelopen topman van de Syrische Democratische (1) Krachten (SDF), de door de VS aan de PKK/YPG gegeven naam, blijkt dat het originele plan was om geheel de Syrische-Turkse grens te bezetten tot aan de Middellandse Zee. Strategisch erg interessant. Het zou de PKK/YPG een doorgang hebben gegeven naar de zee en zo hun omsingeling door Turkije, Syrië, Iran en Irak hebben doorbroken.

Wie de illusie heeft dat de YPG los staat van de Turkse PKK dient deze foto goed te bekijken. Het toont het centrale plein in de Syrische provinciehoofdstad Rakka waar de YPG en de zogenaamde Syrische Democratische Krachten (SDF) een feestje bouwen na het verjagen van ISIS. En dit onder een heel grote spandoek met daarop een glimlachende Abdoellah Öcalan, de Grote Leider van de PKK. Men kan zich zo inbeelden hoe men bij het zien van dit beeld hierop in Ankara, Teheran, Damascus en Bagdad reageerde.

 

Niemand zou dan nog die nieuwe staat hebben kunnen dwarsbomen want ze zou zonder vrees voor een blokkade eigen handel kunnen drijven. Het mislukte al snel, vooral door het optreden van Turkije, dat een groot gebied ten westen van de Eufraat en aan de Turkse grens wist te bezetten. Met feitelijk alleen maar symbolisch officieel Syrisch verzet.

Niet verbazend natuurlijk want in Damascus is men woedend op de PKK/YPG wier optreden steeds agressiever wordt. In het publiek belijden zij wel de Syrische eenheid en eisen zij alleen maar een federaal bestuur, maar je moet al stekeblind zijn om niet te zien dat men gewoon een opsplitsing van Syrië nastreeft. De natte droom van de EU, de VS, Saoedi-Arabië en zeker Israël. Lukt het niet met ISIS/Al Qaida dan maar met de PKK/YPG.

En dus steunt Damascus feitelijk onderhuids Turkije zelfs al is er daar een diepe haat omwille van wat Turkije al tegen Syrië deed. Van de annexatie van de provincie Antiochië/Antakya in 1939 tot het plunderen van de immens grote industriezone van Sjeik Najjar bij de stad Aleppo en de hulp aan Al Qaida en ander salafistisch tuig. Maar in de diplomatie en zeker in tijden van oorlog moet men, omdat het nu eenmaal soms niet anders kan, erg soepel zijn bij de partnerkeuze.

Turkse troepen – zie de vlag op de achtergrond – en hun salafistische vrienden bij de bezetting van de regio rond de stad Azaz in het noorden van Syrië. Dit om te verhinderen dat de PKK en de VS westwaarts naar Afrin en de Middellandse Zee zouden kunnen oprukken.

En dus is Turkije onder protest van Rusland, Iran en Syrië de aan de Turkse grens gelegen regio Afrin binnen gerukt en valt het oostwaarts de regio van Manbidsj aan. Dit samen met een beperkte groep salafistische huurlingen. In onze kranten het (sic) Vrije Syrische Leger (2) genoemd. Maar Ankara wil tegen elke prijs het gevaar van de PKK uitschakelen.

PKK als terreurorganisatie

Zeker toen Washington vorige week zonder enige schroom meedeelde dat men een grenswacht van 30.000 man in Oost-Syrië ging opleiden. De opstart naar een Koerdische staat. Dat Washington hier de PKK bewapende deerde in Washington en Europa behoudens enkelen niemand.

En nochtans is de PKK zowel voor de EU als voor de VS officieel een terreurorganisatie. En hen bewapenen is dus steun geven aan terrorisme en een criminele daad. Geen kat echter in de pers of bij de juridische en politionele autoriteiten in het Westen die daar problemen mee heeft. Het is op dit vlak muisstil.

 

Dit aspect wordt gewoon in onze media verzwegen. Bewust natuurlijk. Alsof kranten als De Standaard, The Guardian of The New York Times dat niet weten. Wie anders denkt is zeer naïef of oliedom. En dus maakt Turkije nu een einde aan die dromen van de PKK/YPG en hun westerse bazen. Dat Rusland, Iran en Syrië wel protesteren maar in de praktijk niets doen – integendeel zelfs – wekt dan ook geen enkele verbazing.

Zo was er in dat gebied op de luchtmachtbasis van Menagh een Russische militaire waarnemingspost met enkele honderden militairen maar blijkt die weggetrokken. Dit enkele dagen nadat de Turkse legerleiding en de veiligheidsdienst bij hun Russische bondgenoten gingen overleggen.

En van het stopzetten van de samenwerking tussen Iran, Turkije en Rusland is er voor zover bekend helemaal geen sprake. Eind deze maand komen ze allen trouwens samen in de badplaats Sotsji in Rusland. Het moet een cruciale bijeenkomst worden en niemand in Teheran of Moskou spreekt over het afgelasten ervan. Evenmin als Damascus of die jihadisten daarom negatief reageren.

NAVO

Ook zou Rusland of welk ander land ook al vandaag de Veiligheidsraad van de VN over de kwestie kunnen bijeenroepen. Alleen Frankrijk vroeg het, maar er lijkt amper enthousiasme voor. Het typeert het gebrek aan diplomatieke kennis van de huidige Franse regering van president Emmanuel Macron. Men laat dus behoudens wat verbaal protest Turkije gewoon doen.

Ook de VS en de EU zitten immers in een zeer lastig parket. Ze werken met Turkije namelijk samen in de NAVO, de belangrijkste militaire alliantie van het ogenblik. Waarbij artikel 5 van de NAVO de leden verplicht tot wederzijdse steun in geval van oorlogsdreiging. En wat zien wij: De VS en de EU steunen met wapens en adviseurs de PKK tegen Turkije. Een wel rare versie van artikel 5 natuurlijk.

Daarbij dient men te herinneren aan een voorval bij de Noorse stad Stavanger van enkele maanden terug. Bij gezamenlijke oefeningen van de NAVO, waaraan enkele tientallen Turkse militairen deelnamen, moesten de Turkse soldaten twee doelwitten aanvallen.

Een doelwit heette… Erdogan en een tweede … Atatürk, de Turkse vader des vaderlands. Waarna een woeste Erdogan nog bijna diezelfde minuut zijn troepen terughaalde. Met Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO en gewezen Noors premier, die het had over …. een vergissing van een onderaannemer. Het zowat domste excuus mogelijk.

Amerikaanse troepen bij de stad Manbij waar ze de PKK ondersteunen. Dit gebied komt nu ook onder Turks vuur te liggen met de bedoeling er de PKK/YPG en hun Amerikaanse beschermheren te verjagen. In het kader van Artikel 5 van het NAVO-verdrag? Volgens berichten zou de VS er al wel haar troepen hebben teruggetrokken.

 

Neen, de inval in Afrin is niets anders dan een oorlog van Turkije tegen de NAVO en vooral de VS. Of Turkije uit de NAVO zal treden zoals een Turks topman toen tijdens dat Noors incident voorstelde is niet duidelijk. Moest het gebeuren zou het natuurlijk niet verbazen. Het zou wel de zwaarste geostrategische aardschok zijn sinds de val van de Sovjet-Unie.

Zeker is ook dat Turkije al aankondigde het door de PKK bezet gebied ten westen van de Eufraat rond de stad al Bab aan te vallen. En daar zitten Amerikaanse soldaten. Volgens getuigenissen zou er daar trouwens regelmatig geschoten worden tussen die Amerikanen en de Turken. In het kader van artikel 5 van de NAVO?

Zeker is dat de droom van bepaalde Koerdische groepen feitelijk een nachtmerrie aan het worden is. En het is gewoon hun eigen schuld. Of hoe hebzucht als steeds zorgt voor een grote nederlaag. Men leert het nooit.


1) Het dient nogmaals benadrukt dat de Koerden noch cultureel, noch sociaal-economisch of politiek een geheel vormen. De propaganda komende van de klassieke media poogt dat steevast voor te stellen alsof ‘de Koerden’ dit of dat willen. Maar ‘de Koerden’ willen echter niets.

Sommige Koerden steunen de PKK, sommige de Turkse AKP van Erdogan, ISIS, de Iraanse regering of de regering in Damascus. Koerden vechten dus ook dikwijls tegen elkaar. Dat de Turkse regering hun operatie Olijftak noemt wekt dan ook geen verbazing. In de ogen van de Turkse regering en de meeste politieke partijen in Ankara willen zij het gebied en de bevolking gewoon bevrijden van de bezetting door de PKK.

2) In goede Westerse traditie noemt men terreurgroepen en andere collaborateursbewegingen steevast democratisch, vrij of begaan met de mensenrechten. Zo worden de kannibalen, koppensnellers en psychopaten in Syrië daarom het Vrije Syrische Leger genoemd en heeft men het vanuit het Verenigd Koninkrijk werkende Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. Cynischer kan niet.

Posted on

Wie eist er nog het hoofd van Assad?

De strijd om de macht in Syrië nadert stilaan zijn laatste fase, de finale. Na de bevrijding van het oostelijk deel en de omgeving van Aleppo in het najaar van 2016 en de bevrijding van het centraal- en oostelijk deel van het land op ISIS dit voorbije jaar is het nu de beurt aan het laatste grote stuk door jihadisten bezet gebied om in handen te vallen van het Syrische leger, de provincie Idlib. En dit vlot goed.

Stilaan wordt ook duidelijk welke militaire strategie de regering in Damascus hier volgt. Het is het in twee delen hakken van de provincie ter hoogte van de vroegere luchtmachtbasis van Abu ad Duhur. Het oostelijke deel van dit grotendeels door al Qaida bezette gebied is dan geheel afgesloten van het westelijke meer bevolkte deel. Zo te zien niet toevallig.

Dat lijken volgens de Qatarese pers de plannen van het Syrische leger voor de verovering van de provincie Idlib voor te stellen. Het veroveren van de gewezen luchtmachtbasis van Abu ad Duhur lijkt nog deze maand realiseerbaar.

In de provincie leven immers heel veel vluchtelingen, geschat door de klassieke media op een 2 miljoen. Een klein deel ervan zijn familie en aanhangers van die terreurgroepen, en verder deels burgers die het ongeluk hebben aan de verkeerde, verliezende kant, van het front te zitten. Door het oostelijke dun bevolkte gebied uit te schakelen moet de neiging binnen die salafistische terreurgroepen voor vredesonderhandelingen/overgave groot worden.

En dit kan mensenlevens redden. Of groepen zoals al Qaida, Ahrar al Sham, Noer Din al Zinki en Jaysh al Islam wel daartoe bereid zijn is echter af te wachten. Bereidheid tot compromis hebben die groepen sinds het begin van de oorlog in 2011 nog nooit getoond. Het is dus twijfelachtig of ze dat ditmaal gaan tonen. Maar het risico op heel veel doden neemt dan wel toe.

De operatie ter verovering van de provincie Idlib begon geleidelijk eind november en heeft sindsdien al grote vooruitgang geboekt. Bijna dagelijks worden er meerdere dorpen en stadjes veroverd op die alliantie van salafistische terreurgroepen. Men heeft nu praktisch gezien het stadje Sinjar in handen, een belangrijk kruispunt van wegen op een 16 kilometer van Abu ad Duhur. De omsingeling is al begonnen.[1]

En van Abu ad Duhur is het maar 16 kilometer meer tot de noordelijke stellingen van het leger bij Kafr Haddad en Dulama. Of Al Qaida & Co bij de onderhandelingen in Genève, Astana of Sotsjii daarna als steeds nog het hoofd van president Assad gaan eisen valt nog te bezien.

De evolutie van de voorbije dagen aan het front in het zuiden van de provincie Idlib. Men moet de kaart dagelijks aanpassen. Deze kaart vervangt de eerder geplaatste van 4 januari en dateert van vandaag deze ochtend 7 januari. Mogelijks zal zelfs al eind deze komende week de provincie Idlib in twee zijn gesplitst. Ondertussen zijn volgens de jihadisten een aantal van hun leiders in Washington op geheim bezoek geweest en lijkt de VS nu de Koerdische PKK te laten vallen en opteert men nu ineens voor de anti-Iran optie van prins Salman. De dwazen van Washington en hun loopjongens dus.

Gaan zij de geschatte 2 miljoen burgers als gijzelaars gebruiken? De kans is reëel. Zij kunnen immers via hun vrienden in de massamedia en bij westerse regeringen dan medelijden opwekken en nog maar eens tonen wat een hondsbrutale moordenaar die Assad weer is. Je kan je zo al de vette koppen in onze media zien verschijnen.

En een oproep aan al Qaida tot het stoppen van het geweld en echte vredesgesprekken zal er bij het journaille wel niet bij zijn. Belangrijk zijn wel de toenemende geruchten dat de CIA nu effectief de geldstroom richting al Qaida heeft gestopt.

Al Qaida kan zo te zien geen kant meer op. Turkije wil vooral geen nieuwe vluchtelingengolf meer, staat tegenwoordig voor zover bekend nu vijandig tegenover die salafistische groepen en van enige serieuze weerstand van die jihadisten tegen het leger is sinds de start van dit offensief helemaal geen sprake meer.

De Syrische tak van Al Qaida, Tahrir al Sham, publiceerde de voorbije dagen deze foto van een topberaad van de terreurorganisatie met erbij vooraan hun chef Abu Mohammad al Jolani. Zo te zien met erg bedrukte gezichten. Het einde nadert dan ook snel. Het is dus bijna gedaan met het terroriseren van de bevolking, het afpersen ervan en rondrijden in tanks en pantservoertuigen.

Als er al eens sprake is van een tegenoffensief dan valt dit nog diezelfde dag in duigen. Na jaren van onderlinge gevechten tussen die verschillende groepen is er nu eindelijk opnieuw een zogenaamd eengemaakt hoofdkwartier waar alle terreurgroepen deel van uitmaken. Maar Ahrar al Sham, de tweede sterkste groep, weigert hieraan deel te nemen. Maar zelfs met die eengemaakte structuur lukt militair zo te zien niets nog.

Zeker is dat men in Damascus de tribunes al aan het oprichten is voor de grote overwinningsmars. Maar daarmee zijn alle problemen hier natuurlijk nog lang niet van de baan. Zo is er de vraag wat te doen met al die lokale milities.

En dan is er de nieuwe politieke structuur die men moet organiseren. Om de kwestie van de wederopbouw en het massale psychische en fysieke leed zeker niet te vergeten. Maar in 2018 stopt het militair geweld. Oef en hoera.

Tot begin vorig jaar zat men in onze massamedia te lachen met het idee dat het Syrische leger Syrië geheel kon heroveren. Niemand lacht hier nog mee. Schaamtegevoel doet hen zwijgen. Wel blijft er de kwestie van de Amerikaanse aanwezigheid.

Hier is het die ‘vrijheidsstrijders’ vooral om te doen. Controleposten waar de lokale baas naar believen geld kan aftroggelen van de passanten. Bij al Qaida soms tot 50% en in natura volgens een bepaalde gedetailleerde studie. Visa werkt hier nu eenmaal niet. Merk op dat aan de hier zeer interessante grens met Turkije op twee na ze allen in handen zijn van al Qaida (al Nusra). De kaart dateert wel van mei 2017 en sindsdien hadden er militair wel nogal wat verschuivingen plaats. De Turkestan Islamic Party was in het verleden een verlengstuk van de Turkse geheime dienst MIT en bestaat vooral uit Oeigoeren en Oezbeken en werkt nauw samen met al Qaida.

Het lijkt echter eerder een probleem voor de VS dan voor Syrië. Inderdaad, men heeft inderdaad wel een serieus deel van de olie- en voedselproductie in handen. Maar het is de Syrische regering die dat allemaal koopt, niemand anders. En een andere koper is er niet.

Voor de VS en hun hieuw gevonden Syrische-Koerdische vrienden zit er weinig anders op dan te onderhandelen en hopen op een zo voor hen interessante serie voorwaarden. Grote eisen zal men echter niet kunnen stellen. Daarvoor is hun positie veel te zwak. Iemand het hoofd van Assad?


  1. Intussen is de stad Sinjar samen met enkele omliggende dorpen ook al in handen gevallen van het leger. Met de val van Sinjar wordt de bevoorrading van het zuidoostelijk front voor al Qaida wel een ernstig probleem.
Posted on

“Ik hou heel erg van Russen”

Bas van der Plas woont in de stad Narva in Estland, op 100 meter afstand van de Russische Federatie. “Ik heb de NAVO al gezegd dat ze hier geen troepen hoeven stationeren, want ik kijk goed uit mijn raam en als ik de Russische tanks zie aankomen dan bel ik wel even”, aldus de schrijver annex activist.

Hoewel zeer kritisch over de NAVO, het buitenlandbeleid van de VS en de ‘koude oorlogsjournalistiek’ van de Westerse media, kan Van der Plas onmogelijk verdacht worden van pro-Poetin-sympathieën. “Op 7 mei wordt Poetin president van een politiestaat”, twitterde hij in 2012 vanuit zijn toenmalige woonplaats Sint-Petersburg. “Tijd om te vertrekken. In de herfst ben ik hier weg.”

Het is een zienswijze die je in Nederland niet vaak aantreft. Althans niet in de mainstreammedia, waarin het anti-Poetin-geluid vrijwel altijd gelijk opgaat met een pro-NAVO, pro-liberale en pro-VS ideologie.

Bas van der Plas stelt in zijn laatste boek, gewijd aan de oppositie in Rusland, dat de VS protesten aansturen, via liberale partijen die nauwe betrekkingen onderhouden met het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Tegelijk beweert hij dat de protesten, die ‘in aantal en kracht toenemen’, een getrouwe afspiegeling zijn van de maatschappelijk onvrede die zou heersen onder brede lagen van de bevolking, over onder meer de stijgende sociale ongelijkheid, de dalende levensstandaard en diverse oneerlijk verlopen verkiezingen. Vandaar de titel van het boek, Hij maakt alleen de dood leefbaarder, die Van der Plas ontleende aan de tekst die hij op een spandoek zag van een oudere dame die in Sint-Petersburg demonstreerde tegen Poetin.

In de bijlage van zijn boek heeft Van der Plas een opmerkelijk document opgenomen, getiteld De Witte Revolutie, waarvan hij zegt dat het circuleert in liberale kringen. In het document wordt beschreven hoe de liberalen de macht willen grijpen in Rusland. Onder meer door te infiltreren in de redacties van kranten, radio en tv. Volgens het document zou de oppositie de ‘hoogwaardige media’ inmiddels al domineren.

Het is weer bijna Kerst. Ik las vorig jaar op uw Facebook-pagina dat er dan jaarlijks bij uw woonplaats Narva een opmerkelijk vredesinitiatief plaatsheeft?

De Russische Kerstman ontmoet dan op de brug boven de grensrivier de Narva de Estse Kerstman. Die brug wordt genoemd: de Brug van de Vriendschap. Het is om aan te tonen dat het wel meevalt met die zogenaamde vijandigheid tussen de twee landen.

Die Estse Kerstman is niet toevallig een etnische Rus?

Nee, een Est. Een groot deel van de Russen in Estland heeft na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie de Estse nationaliteit aangenomen.

De Esten hebben volgens u geen Russische inval te vrezen?

Hier in Narva krijgen we regelmatig Westerse journalisten op bezoek die duidelijk proberen te maken dat de etnische Russen in Estland een soort vijfde colonne van Poetin vormen. Dat slaat nergens op. Het is propaganda om te rechtvaardigen dat de NAVO troepen plaatst en oefeningen houdt in de Baltische staten.

In 2015 was er in Narva een militaire parade van de NAVO. Het wrange was: Die parade begon op 10 meter van de Russische grens. Dat was een duidelijke provocatie aan het adres van de Russen. Van militair machtsvertoon aan de Russische kant van de grens met Narva heb ik nooit iets gemerkt.

Boze brieven schrijven naar de krant heeft geen zin. Die worden toch niet geplaatst. Zoals mijn ingezonden brief aan Trouw over een tendentieus artikel in die krant over Narva. En lees ook vooral mijn open brief aan mijn vrienden en kennissen in Nederland, getiteld Laat je niet ongerust maken door de oorlogshitserij van de Nederlandse media! 

Maar aan een vergelijking tussen de Nederlandse en Russische media wilt u zich niet wagen?

Ik lees met enige regelmaat vier Russische kranten: Novaya Gazeta, Sovetskaya Rossiya, Rossiyskaya Gazeta en Nezavisimaya Gazeta. Ik kijk ook dagelijks op televisie naar de uitzendingen van Vesti, Vremya en Segodnya. Maar van de Nederlandse kranten lees ik alleen nog wat ik toegestuurd krijg van vrienden en kennissen in Nederland, en wat ik voorbij zie komen op Facebook. Via Uitzending Gemist kijk ik nog wel eens naar het NOS Journaal. Dat heeft mij regelmatig bloeduitstortingen aan mijn voeten opgeleverd omdat ik mijn tenen tegen elkaar moest knijpen als ik David Jan Godfroid weer over Rusland hoorde. De suggesties en de verdachtmakingen vliegen je om de oren. Zoals toen met MH17. Godfroid meldde vanuit het oosten van Oekraïne dat “de rebellen enkele dagen de tijd hadden gehad om bewijsmateriaal te laten verdwijnen.” Hij vervolgde: “Ik zeg niet dat ze dat gedaan hebben, maar het zou zomaar kunnen.” Dat is dan het niveau van ‘nieuwsgaring’ over de tragiek van bijna 300 mensen. Het is valse stemmingmakerij, en hij doet dat regelmatig. Hetzelfde gebeurde met zijn voorganger, Peter d’Hamecourt, die er dezelfde verborgen agenda op na hield. De enige tv-correspondent voor wie ik nog enige waardering kon opbrengen was Jeroen Akkermans van RTL4 vanwege zijn open manier van verslaggeving. 

Wat is dan de verborgen agenda van Godfroid en d’Hamecourt? En waarom denkt u dat ze die hebben?

Zij moeten een bepaald beeld in Nederland neerzetten over hoe de situatie in Rusland is, om bijvoorbeeld de sancties tegen Rusland te rechtvaardigen.

U denkt dat ze aangestuurd worden?

Dat zou kunnen. 

Hoe ziet u de website Raam op Rusland van Hubert Smeets en Laura Starink die hiervoor drie ton subsidie hebben gekregen van het Rijk?

Ik heb een paar boeken gelezen van Laura Starink en Hubert Smeets, en ze schrijven op zich best goed en ik ben het ook in sommige opzichten met ze eens. Maar dat ze zich verbonden hebben aan Raam op Rusland heeft mijn woede gewekt. Met die drie ton belastinggeld hebben ze hun onafhankelijkheid verkwanseld. Daarbij kan ik Laura Starink ook niet meer serieus nemen vanwege haar propagandistische boekje over Oekraïne. Dat verscheen in de aanloop naar het referendum van 2016 en was alleen maar bedoeld om mensen ervan te overtuigen dat ze moesten stemmen voor het associatieakkoord.

We gaan het over uw boek hebben. U stelt daarin dat de VS protesten aansturen via liberale partijen in Rusland. Waaruit blijkt dat? En wat willen ze er mee bereiken?

Er lopen diverse geldstromen naar de liberale oppositie, onder meer via de Amerikaanse ambassade in Moskou en organisaties die gelieerd zijn aan met name kringen rond personen uit de Democratische Partij als Hillary Clinton en Madeleine Albright. Er is bijvoorbeeld een fonds, Democracy Promotion Community, waaruit diverse organisaties worden gefinancierd, waaronder USAID, National Endowment For Democracy, The Orange Ring en Freedom House. Dat soort organisaties maakt zich sterk voor politieke veranderingen in de Russische Federatie.

Het zijn organisaties die de democratie willen bevorderen in Rusland en in andere landen. Dat betekent niet noodzakelijk dat ze aansturen op protesten, onrust en revolutie.

Juist wel. Want kijk hoe dat gegaan is in onder meer voormalig Joegoslavië, Georgië, Tadzjikistan en Oekraïne.

U merkt in uw boek op dat, hoewel de protesten tegen Poetin vooral georganiseerd worden door de liberalen, het complete politieke spectrum van Rusland er aan deelneemt. Toch maakt dit de liberalen er niet populairder op. Ze blijven een marginale politieke groepering. Hoe verklaart u dat?

Liberalisme en democratie worden in Rusland nog steeds heel sterk geassocieerd met de Jeltsin-periode, toen mensen hun spaargeld en werk kwijtraakten, de roebel zijn waarde verloor, de kosten voor levensonderhoud heel erg stegen, de maffia de macht overnam en de oligarchen opkwamen. Zie mijn boek over de Russische maffia, waarin ik beschrijf hoe in de jaren negentig de georganiseerde misdaad een samenwerking aanging met hoge ambtenaren die doorgaven welke maatregelen er aan kwamen en jonge economen die wisten hoe een kapitalistische maatschappij functioneert.

Is het terecht dat de liberalen van nu in verband gebracht worden met wat er in de jaren negentig is gebeurd?

Dat niet. Maar ze hebben nog wel steeds die naam. Het zit bij de mensen nog stevig verankerd tussen de oren. Het is nog maar kort geleden. De liberalen, of eigenlijk de democraten, want zo worden ze in Rusland genoemd, zijn tot zondebok gemaakt.

U heeft in uw boek een opmerkelijke bijlage opgenomen. Een vertrouwelijke document getiteld De Witte Revolutie, waarvan u zegt dat het in liberale kringen rondgaat, en waarin beschreven staat hoe ze de macht willen overnemen in Rusland. Weet u zeker dat dit een authentiek document is, en niet zoiets als de Protocollen van Zion, bedoeld om een bepaalde groep mensen zwart te maken? 

Ik weet zeker dat het authentiek is. Ik heb het gekregen van mensen die actief zijn in die bewegingen.

Het is niet op internet te vinden?

Dat weet ik niet. Ik denk het niet, want het is mij gepresenteerd als een vertrouwelijk document dat in besloten bijeenkomsten besproken is.

Het is nog niet gelekt naar de Russische pers?

Natuurlijk niet.

U heeft dus de primeur?

Ik ben geen journalist. Ik houd mij niet met primeurs bezig. Ik heb het bij toeval in handen gekregen. Ik heb een groot en breed netwerk in Rusland, dat ik heb opgebouwd via het reisbureau Czarina dat ik jarenlang heb gehad.

Waarom denkt u dat ze u het document hebben toegespeeld? Omdat ze in u een liberaal of democraat vermoeden?

Dat in elk geval niet. Ik had zelf een klein partijtje in Rusland dat bestond uit maar acht leden. Ik heb nooit een geheim gemaakt van mijn politieke overtuiging.

Wat is dan uw politieke overtuiging?

Ik was revolutionair socialist en tegenwoordig ben ik anarcho-socialist. Als revolutionair socialist streef je naar een voorhoedepartij en een sterke staat die de voorwaarden moet scheppen om het socialisme te bereiken. Als je naar de Russische geschiedenis kijkt, dan zie je wat er gebeurt als zo’n partij de macht overneemt. Ik heb het revolutionaire socialisme afgezworen. Het gaat mij er nu om dat mensen vanuit de onderste lagen van de bevolking tot zelfbeheer komen. Daar past geen voorhoedepartij bij en ook geen sterke staat.

Hoe ziet u het document van de Witte Revolutie?

Het document bevat niet alleen een stapsgewijs plan over hoe van Poetin af te komen, maar ook een analyse van de huidige situatie. Zo wordt gesteld dat de oppositie al een belangrijk deel van de sociale media en de ‘hoogwaardige media’ domineren. Genoemd worden: Novaya Gazeta, The New Times, Vedomosti, Moskovsky Komsomolets, Ogonyok, Nezavismaya Gazeta, Echo van Moskou, REN TV en een deel van Kommersant. Als enige hoogwaardige kranten die nog op de hand van de autoriteiten zijn worden genoemd: Komsomolskaya Pravda, de Rossiyskaya Gazeta en een deel van de Izvestia.

Ziet u dat ook zo? Domineren de liberalen de belangrijkste media? Laten de genoemde media een duidelijk liberaal geluid horen?

Toen Garri Kasparov het in de Russische presidentsverkiezingen opnam tegen Poetin beklaagde hij zich er over dat hij geen enkele toegang had tot de Russische media.

Was het terecht dat hij zich hierover beklaagde? Had hij geen toegang tot de Russische media?

Voor een deel niet.

Dus de Russische autoriteiten hoeven zich geen zorgen te maken over de liberale infiltratie van de sociale media en kwaliteitsmedia?

Ik denk het niet. In elk geval niet zolang de overheid nog de belangrijkste televisiekanalen in handen heeft. Ze hebben daarmee een belangrijk propagandamiddel in handen. De meeste mensen in Rusland laten zich informeren over het nieuws via de televisie. Ik kijk daar met kromme tenen naar. Zoals afgelopen maandag, naar het Russische journaal op Kanaal 1 dat een half uur duurt. Het ging een kwartier lang over het feit dat Poetin in Syrië was, daarna acht minuten over een nieuwe televisieserie en tussendoor nog even een halve minuut over een aanslag in New York. Dat was dan het nieuws. Dat is dus de manier waarop het gros van de Russische bevolking geïnformeerd wordt.

Daarnaast is het zo dat de mensen die buiten de grote steden wonen nauwelijks landelijke kranten lezen, maar wel de regionale en lokale kranten. Ik lees die ook graag, omdat de inhoud ervan minder wordt aangestuurd en gecontroleerd door de liberalen of de Poetin-clan. De journalisten van die kranten functioneren redelijk zelfstandig. Ik vind het belangrijkere bronnen dan de grote kranten.

Over de liberale oppositieleider Aleksej Navalny, die het in de presidentsverkiezingen van maart 2018 wil opnemen tegen Poetin, wordt in het document gezegd dat hij niet de juiste figuur is om de  Witte Revolutie te leiden. Men lijkt te wachten op een soort Verlosser?

Eigenlijk wel ja.

Komt het document over de Witte Revolutie uit een Amerikaanse koker?

Het zou kunnen. Ik kan het niet zeggen.

In welke vorm heeft u het ontvangen?

Op een CD-ROM. Het beslaat ongeveer 40 pagina’s. In mijn boek staat alleen een samenvatting. Poetin wordt in het document overigens geen Poetin genoemd, maar ‘VVP’, dus bij zijn initialen, Vladimir Vladimirovitsj Poetin. Ik heb het vertaald naar ‘Poetin’.

Over naar een ander onderwerp: de maatschappelijk onvrede in Rusland, waarvan u zegt dat die breed leeft en grotendeels te verklaren is uit de dalende levensstandaard. U schrijft dat er fors is bezuinigd op sociale voorzieningen; dat de kosten voor het levensonderhoud al jaren sneller stijgen dan de lonen en uitkeringen; dat de lonen steeds vaker vaak niet of niet op tijd worden uitbetaald; en dat steeds meer mensen steeds zwaarder in de schulden komen te zitten.

Op 18 maart 2018 zijn er weer verkiezingen, dus we kunnen voor die datum weer een verhoging van de pensioenen tegemoet zien, om Poetin in een gunstig daglicht te stellen. Maar geen enkele verhoging van de pensioenen compenseert de sterk gestegen kosten voor het levensonderhoud. Ik ben getrouwd met een Russische vrouw. Zij was wetenschapster en ontvangt nu een Russisch pensioen van 120 euro per maand. De woonlasten van de flat die ik met haar bewoonde in Sint-Petersburg bedragen inmiddels 70 euro per maand. Blijft over 50 euro in de maand om van te leven. Zo zijn er dus heel veel mensen in Rusland. Ik heb een groot netwerk van Russen uit alle lagen van de bevolking, werknemers, werklozen, gepensioneerden, geslaagde zakenlieden, stedelingen, mensen in de provincie. Iedereen klaagt over sterke stijging van de woonlasten en de prijzen in de winkels.

De onvrede is te begrijpen. Maar is het terecht de overheid de schuld te geven? U schrijft zelf in uw boek dat de economische problemen van Rusland grotendeels het gevolg zijn van externe factoren: de gedaalde olieprijzen en de Westerse sancties. De inkomsten voor de overheid zijn daardoor flink afgenomen. 

Dat klopt. Maar het geld dat er is wordt op een verkeerde manier uitgegeven. Want wie van de Russische bevolking heeft gevraagd om Olympische Winterspelen en om een WK Voetbal? Het nieuwe voetbalstadion in Sint-Petersburg heeft maar liefst een miljard dollar gekost, en de helft van dat bedrag is verdwenen in de verkeerde zakken.

Maar de overheid kan er toch niks aan doen als de lonen niet of niet op tijd worden uitbetaald?

De overheid zou dan moeten bijspringen. Dat kan ze doen als er niet zoveel winst vanuit de bedrijven zou verdwijnen naar het buitenland, via Cyprus en andere offshore constructies. Zie de Panama Papers en de Paradise Papers.

Poetin heeft niks gedaan tegen de belastingvlucht? In de eerste jaren van zijn presidentschap maakte hij naam met gemaskerde politieteams die binnenvielen bij machtige bedrijven.

Dat was alleen maar schijn. In werkelijkheid veranderde er niets. Het heeft niet geleid tot minder belastingontduiking van de grote bedrijven.

Als oorzaak voor de groeiende maatschappelijke onvrede wijst u in uw boek ook naar de sociale ongelijkheid. U spreekt over een ‘staatskapitalistische onderneming’ en over een ‘ongebreidelde zelfverrijking van de Kremlin-clan’. U verwijst naar het Global Wealth Report 2016 waaruit blijkt dat er in geen ander land ter wereld zoveel rijkdom in handen is van zo weinig mensen. Niettemin wordt Poetin nog steeds gezien als de man die de macht van de oligarchen heeft gebroken die zich onder Jeltsin het land hadden toegeëigend.

De macht van een paar oligarchen is gebroken, waaronder die van de inmiddels overleden Boris Berezovski. Hetzelfde verhaal met Michail Chodorkovski. Maar bijvoorbeeld Roman Abramovitsj spreidt nog steeds zijn rijkdom ten toon, en zo zijn er nog een paar. Je kunt in Rusland gerust een oligarch zijn, als je Poetin maar met rust laat, geen politieke aspiraties toont en wat douceurtjes aan de Russische staat gunt. Zie Alisjer Oesmanov. Die werd aanvankelijk bedreigd met eenzelfde proces als Chodorkovski vanwege zogenaamde belastingontduiking. Die heeft dat afgekocht door de complete kunstcollectie van de cellist Mstislav Rostropovitsj te kopen en die cadeau te doen aan de Russische staat. De collectie staat nu tentoongesteld in het paleis dat Poetin zich heeft toegeëigend in het paleis net buiten Sint-Petersburg.

Rekent u het Poetin persoonlijk aan dat er in Rusland zo’n grote sociale ongelijkheid bestaat? Die was er toch al voor Poetin?

Toen Poetin eind 1999 aan de macht kwam, werd hij gezien als de man die orde op zaken zou stellen en een einde zou maken aan het zogeheten ‘junglekapitalisme’ van Boris Jeltsin. Die belofte heeft hij voor een deel ingelost. Hij heeft gezorgd voor rust en orde in het land. Zo heeft hij met de verhoging van de salarissen van de politie een einde gemaakt aan de ergste uitwassen van de corruptie binnen het politiekorps. En zoals gezegd: Hij is de strijd aangegaan met Berezovski en Chodorkovski. Dat is in het collectieve geheugen gegrift. Hij wordt daarom nog steeds door velen gezien als de redder des vaderlands. Ze zien over het hoofd dat Poetin het met de overige oligarchen heeft laten afweten; dat hij het met ze op een akkoordje heeft gegooid.

Toch geniet Poetin nog steeds een grote populariteit in Rusland.

Dat heeft dus te maken met de successen uit zijn eerste jaren als president. Maar het heeft er ook mee te maken dat er geen alternatief is. Er is geen tegenkandidaat die een serieuze kans maakt op het presidentschap.

Waarom is er geen serieuze tegenkandidaat? Is dat omdat bijvoorbeeld Aleksej Navalny niet mag meedoen aan de verkiezingen?

Het is allerminst zeker dat Navalny niet zal meedoen aan de verkiezingen. Van een adviseur uit het Kremlin hoorde ik dat overwogen wordt hem toch mee te laten doen. Dit om een democratisch tintje te geven aan de verkiezingen, en ook omdat hij gezien wordt als ongevaarlijke kandidaat en zijn deelname de aandacht zou kunnen afleiden van de serieuzere kandidaten.

Heeft Poetin zijn populariteit misschien ook te danken aan het oprukken van de NAVO en de manier waarop hij hierop heeft gereageerd?

Dat denk ik niet. Russen zijn niet bang voor de NAVO. Dat is omdat het Kremlin al heel lang benadrukt dat Rusland een sterke natie is, die veel geld uitgeeft aan de ontwikkeling van nieuwe wapensystemen. Dat wordt ook breed in de pers uitgemeten.

Poetin heeft zich wel populair gemaakt inzake Oekraïne en de Krim?

Daar wel mee. Het was een welkome afleiding voor de belabberde economische situatie.
Maar even terug naar de Jeltsin-periode: Rusland werd toen als een derderangs-natie beschouwd, zonder enige macht internationaal. Onder Poetin werd Rusland terug op de kaart gezet als wereldmacht. Dat was belangrijk voor de Russen. Er is niemand die in een ondergeschikt, derde wereldland wil leven.
Poetin was de juiste man op de juiste plaats, maar die tijd is voorbij. Ik heb de hoop dat de Russische bevolking tot een andere keuze gaat komen.

Uit uw boek spreekt teleurstelling over de linkse oppositie in Rusland. De liberalen gaan voorop in het protest, de Communistische Partij is niet echt communistisch meer en de autoriteiten hebben geweigerd Links Front mee te laten doen aan de verkiezingen.

Ik ben teleurgesteld, niet alleen in de linkse oppositie in Rusland. Ik ben teleurgesteld in de linkse oppositie in de hele wereld. Als ik naar Nederland kijk dan zie ik ook geen enkele linkse partij meer.

In mijn adolescentie werd ik links. Toen ik in de twintig was had ik de overtuiging dat ik tijdens mijn leven nog een andere maatschappij zou meemaken. Ik maak nu een andere maatschappij mee, maar precies het tegenovergestelde van wat ik voor ogen had.

Maar het komt wel weer. Ik blijf hoop houden en ik blijf trouw aan mijn idealen. Van de onlangs overleden PSP-voorman Fred van der Spek, die in een interview erkend heeft dat hij in zijn leven niks heeft bereikt, heb ik het adagium overgenomen ‘Ik wankel niet in mijn overtuiging’. Je kunt toch niet, zoals veel linkse mensen gedaan hebben, van de ene op de andere dag lid worden van D66? Of van een neoliberale club als GroenLinks?

Hoe is uw interesse ontstaan voor Rusland?

Ik heb een tijd gewoond met mijn ouders in Amsterdam-Noord. Daar had je de Oostzanerdijk. Vandaaruit kon je op de fiets naar Zaandam. Daar had je houtzagerijen, en daar lagen schepen uit Rusland die hout kwamen brengen. Ik ben toen als jongetje, een beetje brutaal, de loopplank van zo’n Russisch schip opgelopen. Ik werd daar hartelijk ontvangen door de matrozen. Ik kreeg thee, koekjes en ze gaven mij Russische kopeken. Ik vond dat heel exotisch. Ik heb daarna nog een paar keer dat soort bezoeken gebracht, en heb toen mijn vader gevraagd of hij voor mij een boekje wilde kopen over de Russische taal, Hoe en wat zeg je in het Russisch? Ik leerde zo met handen en voeten met die scheepsbemanningen communiceren. In 1973 ben ik voor het eerst naar Moskou gegaan om bij het Poesjkin Instituut een cursus Russisch te volgen, daarna nog een vervolgcursus. In 1978 heb ik INSUDOK, een informatie en documentatiecentrum over de Sovjet-Unie, opgezet. En zo is het eigenlijk allemaal een beetje gaan lopen.

Ik hou heel erg van Russen. Ze zijn heel warm in vergelijking met Nederlanders. Ik keek laatst naar een uitzending van Nieuwsuur. Die opende met de vraag: ‘Wat kost een dag sneeuw in Nederland?’ Dat is dus typisch Nederlands, het gaat altijd in de eerste plaats over de kosten, en daarna pas over wat het voor mensen betekent. Dat zal je in Rusland nooit meemaken.

Een ander voorbeeld: uitvaarten. Ik was twee weken geleden in Nederland vanwege het overlijden van mijn moeder. Mijn vrouw, die voor het eerst zoiets meemaakte in Nederland, was verbijsterd. Je komt in zo’n uitvaartcentrum, er wordt een toespraak gehouden, na afloop krijg je twee kopjes koffie en een koekje, en dat was het dan. Terwijl in Rusland ga je met z’n allen naar een restaurant of ergens anders heen, om uitgebreid te eten. Voor de overledene wordt ook nog een bordje neergezet en een glaasje wodka ingeschonken Er wordt op hem of haar een toast uitgebracht. Het blijkt dan dat degene die overleden is een hele belangrijke plek innam en ook blijft innemen.

Ik voel mij tegenwoordig meer Rus dan Nederlander, juist vanwege de warmte die je van Russische mensen krijgt, en vanwege de meer intense verhoudingen zonder dat er ook maar over geld of wat dan ook gesproken wordt. Eén van de grootste complimenten die ik ooit gekregen heb was van mijn zwager die zei: ‘Bas is geen buitenlander, hij is één van ons.’ Het is sowieso het mooiste compliment dat je kunt krijgen daar. 

Hij maakt alleen de dood leefbaar is verkrijgbaar via bol.com voor €20,95 (incl. verzendkosten binnen Nederland).

Voor een gesigneerd exemplaar aangetekend verstuurd vanuit Estland: maak €25 over op rekeningnummer NL37INGB0002142763 ten name van B.H.K. van der Plas, onder vermelding van ‘oppositie’ of ‘oppositie gesigneerd’ en de eigen adresgegevens.

Russische media en Nederlandse Ruslandverslaggeving

Dit interview is het laatste deel van een reeks interviews en artikelen van Eric van de Beek over de Russische media en de verslaggeving van Nederlandse media over Rusland. Eerder verschenen in deze reeks:

Posted on

Gezonken in de Barentszzee – Het tragische lot van de bemanning van de Koersk

Toen op 12 augustus 2000 de destijds modernste atoomonderzeeër van de Russische noordelijke vloot tijdens een oefening in de Barentszzee na twee explosies zonk, kwamen alle 118 bemanningsleden om het leven. 95 van hen waren op slag dood, de rest kon zich terugtrekken in een compartiment waar ze uren later stikten doordat de zuurstof op was.

Hun lot roept nog altijd emoties op. In oorlogstijd is het zinken van een onderzeeër vanzelfsprekend niet ongebruikelijk, maar in vredestijd is het nog tragischer. Dit was het geval met de Britse onderzeeër Thetis die tussen de twee wereldoorlogen in het Kanaal, met 99 bemanningsleden en later dus met de Koersk. Maar zonder twijfel kan de ondergang van de Koersk op 12 augustus 2000 als een van de grootste ongelukken in de geschiedenis van de onderzeeërs aangemerkt worden. Vergelijkbaar met het zinken van de Amerikaanse onderzeeër USS Thresher tijdens diepte-duiktests in 1963.

Dit oordeel is niet alleen gebaseerd op het hoge aantal van 118 doden, maar ook op het feit dat het bij de Koersk om een kernonderzeeër ging. De onderzeeër had twee kernreactoren aan boord die tot 1,5 ton hoogverrijkt uranium bevatten – met alle risico’s van dien. De in 1994 onder de typenaam K-141 te water gelaten Koersk was, met zijn lengte van 154 meter en een breedte van 18 meter, ten tijde van zijn ondergang een de grootste en modernste onderzeeërs in actieve dienst.

De commissie die van de Russische regering de opdracht kreeg om de zaak op te helderen noemde drie mogelijke oorzaken voor de ramp, namelijk een explosie aan boord van de Koersk, dat het schip tegen een mijn uit de Tweede Wereldoorlog was gevaren of een aanvaring met een buitenlandse onderzeeër.

Van officiële zijde werd aanvankelijk de voorkeur gegeven aan de laatste mogelijkheid, ofschoon het daarvoor nodige vreemde object ontbrak. De door enkele vaklui geuite gissing dat de eveneens in dat gebied opererende kruiser Peter de Grote door een fout in de manoeuvreplanning onbedoeld de Koersk zou hebben getroffen, werd daarentegen van de hand gewezen. Aan het eind van alle speculaties bleef als meest waarschijnlijke een explosie aan boord van de, met torpedo’s en raketten uitgeruste, onderzeeër over.

President Poetin verleende de kapitein van de Koersk postuum de onderscheiding ‘held van Rusland’, de andere 117 slachtoffers kregen dapperheidsonderscheidingen. Dit gebaar kon echter de rouw en de woede van de nabestaanden, die Poetin in de marineclub van het garnizoen Vidjajevo ontmoette, niet verzachten. Vragen naar schuld en bestraffing van de verantwoordelijken bleven onbeantwoord. Poetin beloofde echter wel de doden te bergen en het wrak te lichten.

Een week na de ramp hebben duikers van een door Rusland in de arm genomen Brits-Noorse gespecialiseerde firma het reddingsluik aan de achterkant van de op 108 meter diepte gelegen onderzeeër al geopend en vastgesteld dat er geen overlevenden meer aan boord waren. Een jaar later, op oktober 2001, werd het wrak door een consortium van twee Nederlandse bedrijven in een 19 uur durende actie gelicht.

Als oorzaak voor de ramp werd uiteindelijk een lekkende torpedo in combinatie met een niet goed afgesloten binnenluik van de vuurbuis vastgesteld. De eerste explosie zou dan tot brand en de hitte tot explosie van andere torpedo’s geleid hebben. Een technicus wist nog wel de kernreactoren uit te schakelen en de reactorruimte hermetisch af te sluiten.

Poetin verbleef ten tijde van de ramp in Sotsji, maar brak zijn vakantie niet af omdat de marine hem verzekerde de overlevenden te kunnen redden. Toen er uiteindelijk toch specialistische assistentie uit het buitenland bij gehaald werd was het al te laat. Poetin zou zich later, na zijn ontmoeting met de nabestaanden, op de Russische publieke televisie verontschuldigen voor zijn beoordelingsfout.

Posted on

Chodorkovski: Vrijheidsstrijder of zelfverrijker?

Onlangs verleende de Russische president Vladimir Poetin de voormalig oligarch Michail Chodorkovski gratie. Chodorkovski pakte na zijn vrijlating meteen zijn biezen, in Duitsland werd hij als ware hij een vrijheidsstrijder ingehaald. Maar is hij dat wel of is hij eigenlijk veeleer een boef? Novini werpt een blik op het verleden van deze zakenman.

Na tien jaar in de gevangenis werd Chodorkovski rond de jaarwisseling gratie verleend. Dat hij meteen naar Duitsland vertrok, leidde – vooral in Duitsland – tot speculaties als zou de gratieverlening mede het gevolg zijn van Duitse stille diplomatie. Chodorkovski stond in Berlijn dan ook de pers te woord in het bijzijn van oud-minister van Buitenlandse Zaken Hans-Dietrich Genscher. Anderen speculeren dat Poetin zich voorafgaand aan de Olympische Winterspelen van zijn milde kant wil laten zien. Bondskanselier Angela Merkel heeft de kwestie inderdaad steevast ter sprake  gebracht in de contacten met de Russische regering. Waarbij men zich overigens af kan vragen welk belang Duitsland heeft bij vrijlating van een voor belastingontduiking en bedrog veroordeelde zakenman, waarvan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg niet wilde stellen dat hij om politieke redenen vast zou zitten.

Over zijn toekomstplannen wilde Chodorkovski tegenover de pers niet zoveel zeggen, behalve dat hij niet van plan is weer op grote schaal zaken te gaan doen of zich weer in de Russische politiek te mengen. De ex-oligarch is momenteel vooral bezig het overzicht te krijgen over zijn financiën. Vanuit Duitsland reisde hij dan ook verder naar Zwitserland en Israël. Naar die twee landen heeft hij kort voor zijn arrestatie zijn vermogen weggesluisd. Bij Zwitserse banken zou hij 5,1 miljard euro hebben staan. Ook toen Chodorkovski’s oliebedrijf Joekos floreerde, fungeerde Zwitserland al als belangrijke financiële draaischijf voor zijn zaken. Een ander deel van zijn vermogen wordt in Israël door zijn zakenpartner Leonid Nevslin waargenomen. Nevslin werd in Rusland bij verstek tot levenslang veroordeeld voor het opdracht geven tot diverse moorden. In Tel Aviv trof Chodorkowski naast Nevslin nog drie andere oud-zakenpartners om ‘vriendschapsbanden aan te halen’. Hoewel Chodorkovski in feite slechts een machtige zakenman was, die ook nog op twijfelachtige wijze aan zijn macht en rijkdom gekomen was, geniet hij in de westerse media vaak het aanzien van iemand die voor mensenrechten strijdt en ten onrechte veroordeeld zou zijn. Een blik op zijn vitae laat echter duidelijk zien dat van die laatste twee zaken geen sprake is.

Na zijn scheikundestudie wilde Chodorkovski ondernemer worden. Tijdens zijn studie was hij al lid geworden van de Comsomol, de jongerenorganisatie van de Communistische Partij. In 1987 richtte hij een associatie op die in het kader van een Comsomol-onderneming naar marktprincipes werkte. Hij importeerde computers, spijkerbroeken en sterke drank. Zijn goede contacten leidden er toe dat hij met de oprichting van Menatep directeur werd van een van de belangrijkste private banken van Rusland. In 1993 nam hij deel aan de organisatie en financiering van de verkiezingscampagne van Boris Jeltsin. Door middel van een besloten privatiseringsprogramma begon onder Jeltsin een uitverkoop van staatsbedrijven. Zodoende kwam Chodorkovski in het bezit van het oliebedrijf Joekos. Al in 2001 werd hij door de Russische editie van Forbes Magazine al tot rijkste man van Rusland verklaard.

Als bestuursvoorzitter van Joekos zorgde Chodorkowski voor meer transparantie en voerde westerse boekhoudingsmaatstaven in. Daarvoor ontving hij veel lof uit het westen, vooral uit Amerika. Hij voerde dan ook reeds gesprekken met Amerikaanse olieconcerns als ExxonMobil en Chevron Texas over aandeelname in Joekos. Chodorkovski zette zichzelf in toenemende mate in de markt als een man van het westen, die het Russische staatsbestel wilde omvormen tot een presidentieel systeem. Hij mengde zich steeds meer in de binnenlandse politiek. Hij financierde oppositiepartijen als het links-liberale Jabloko, maar ook de Communistische Partij.

Eind 1999 hielp de toenmalige mediamagnaat Boris Berezovski Vladimir Poetin met een groots opgezette mediacampagne in het zadel, in de veronderstelling dat de oligarchen in Poetin net zo’n pion zouden hebben als Jeltsin was geweest. Poetin riep echter een halt toe aan het roofridderschap van de steeds inhaliger geworden oligarchen. Terwijl een deel van de oligarchen eieren voor z’n geld koos, door zich in het vervolg op hun zaken te richten en zich niet meer met de politiek te bemoeien, bondt Chodorkovski de strijd met Poetin aan. In 2003 beschuldigde Chodorkovski president Poetin van corruptie. Zelf werd hij echter aangeklaagd en veroordeeld voor onder andere grootschalige belastingontduiking. Chodorkovski heeft zich tijdens de chaos van het Jeltsin-tijdperk zonder scrupules omhoog gewerkt en verrijkt, zoveel staat vast. In Rusland heeft hij nog altijd een belastingschuld van 370 miljoen euro uitstaan, hij zal er dus wel niet zo snel terug keren.

Posted on Leave a comment

Niet naar Sotsji toe?

Er is sinds een week  in de Nederlandse media, en in andere West-Europese landen zoals Engeland, veel te doen over een Russische wet die mediabreed als ‘antihomowet’ getypeerd wordt. Wat is er aan de hand? Heeft de ‘ex-KGB-agent’ Vladimir Poetin per decreet alle homoseksuelen uit zijn autoritair bestuurde kiem van de herrijzende Sovjet-Unie verbannen? Of heeft de Doema een wet aangenomen die sodomie opnieuw verbiedt?

Niets van dat alles. Er is geen antihomowet, toch nemen alle media, inclusief de christelijke, klakkeloos deze term over. Homoseksuelen zijn in de Russische Federatie gewoon vrij om homoseksueel te zijn. Waar wel sprake van is, is een wet die kinderen beoogt te beschermen tegen propaganda voor homoseksualiteit, transseksualiteit en wat dies meer zij.  In de Russische samenleving wordt de traditionele visie op seksualiteit breed gedeeld en de wet om kinderen te beschermen tegen promotie van niet-traditionele vormen van seksualiteit is daar een weerslag van.

Om de orde van grootte te schetsen: propaganda voor homoseksualisme onder minderjarigen is onder de onlangs aangenomen wet (art. 6.13.1) strafbaar met een boete van vier à vijfduizend roebel, oftewel ongeveer honderd euro. Ter vergelijking: in Nederland kan belediging of discriminatie van homoseksuelen leiden tot een gevangenisstraf van 1 jaar of een geldboete van 7.800 euro (137c (1) en 137d (1) Sr) of 2 jaar gevangenisstraf of een boete van 19.500 euro (137c (2) en 137d (2) Sr).

Ontegenzeggelijk bestaat er ook homofobie in Rusland, zoals die overigens overal ter wereld bestaat. Het begrip homofobie wordt door de homobeweging echter dikwijls nogal expansief gebruikt. Dat iemand een homoseksuele levensstijl afwijst, maakt hem of haar nog niet tot homofoob. Het gaat ook niet aan om de Russische autoriteiten van homofobie te beschuldigen. Hiervoor is feitelijk geen grond. Toch nemen alle mainstream media de term antihomowet over. Het heeft er alle schijn van dat bij deze ongenuanceerdheid, blindheid voor de feiten zelfs, weer eens de al eerder geconstateerde vooringenomenheid jegens Poetin en zijn regering meespeelt. Overigens wordt ook buiten de mainstream niet veel anders  over deze kwestie gesproken. Zo werd er op GeenStijl/Dumpert lacherig gedaan over parachutisten die er in hun uniforms ‘gay’ uit zouden zien.

Wat in feite te zien is in dit filmpje is hoe een homoactivist bewust met zijn regenboogvlag naar een locatie gaat waar leden van de Russische luchtmobiele brigade de Dag van de Parachutist vieren om te provoceren. De parachutisten laten zich inderdaad provoceren, zoals te verwachten was. Slaan ze hem in elkaar? Nee, ze gaan met hem in discussie, praten op hem in. Ze sluiten hem wel in, maar dat had hij kunnen weten, hij zoekt zelf de confrontatie, is er op uit te provoceren. Vervolgens komt de politie tussen beide en neemt de homoactivist mee. Moeten we hier dan uit concluderen dat de parachutisten potenrammers zijn of dat de Russische politie homofoob is? Als dat zo was, dan zou de homoactivist er niet ongeschonden afgekomen zijn en zou de politie niet ingegrepen hebben.

Een speciaal ontworpen biljet van honderd roebel ter gelegenheid van de Olympische Winterspelen in Sotsji.
Een speciaal ontworpen biljet van honderd roebel ter gelegenheid van de Olympische Winterspelen in Sotsji.

Olympische Winterspelen

Een belangrijke reden dat de zogenaamde antihomowet zo in de belangstelling staat van de media, is dat de Olympische Winterspelen komende winter in Sotsji, aan de oostkust van de Zwarte Zee, plaats vinden, in de Russische Federatie dus. Het NOC-NSF maakte zich, ondanks toezeggingen van de Russische autoriteiten,  zorgen dat homoseksuele atleten in de problemen zouden komen door uitspraken over hun seksualiteit. Voor de Britse acteur en schrijver Stephen Fry was het zelfs aanleiding om er voor te pleiten dat de spelen ergens anders gehouden zouden moeten worden en om de zogenaamde antihomowet te vergelijken met de Holocaust. Het pleidooi van Fry ontbeert niet alleen ieder gevoel voor proportie, maar roept ook de vraag op waaraan landen zoal moeten voldoen om aan de Olympische Spelen mee te mogen doen. Zo vraagt columnist Brendan O’Neill zich in de Daily Telegraph naar aanleiding van Fry’s pleidooi af waarom uit de vermeende verkeerde behandeling van homoseksuelen zou moeten volgen dat de spelen niet in Rusland gehouden worden, “while Britain’s various massive political cock-ups of recent years – let’s take its disastrous and bloody invasion of Iraq as just one example – are not a block to its holding of Olympic events?” O’Neill constateert kortom een meten met twee maten: “Mr Fry says the Winter Olympics should be held anywhere but Russia. ‘Stage them in Utah’, he says. So it is okay for nations which invade and occupy other countries, which launch drone attacks on Pakistanis, to host Olympic events, but not countries which pass laws forbidding the mention of homosexuality in schools? On what basis are these judgments being made? Why is it worse to silence homosexuals than to kill Pakistanis? Who decides what is a respectable country and what isn’t? Stephen Fry?”

O’Neill ziet er gezien de culturele vooringenomenheid die meespeelt bij dit soort morele oordelen weinig in en is dan ook van mening dat je politiek en sport beter niet kunt mengen: “The whole debacle shows what a mess you get into when you mix politics and sport. If we forbade countries that did wicked things – whether to their own peoples or to others – from hosting the Olympic Games the entire thing would come to a grinding halt. Or maybe take place in Switzerland every year. And who would want that? Politics should keep its nose out of sport; and luvvies like Mr Fry should keep their snouts out of politics, because they always end up exposing their own shrillness and prejudices more than they do the nastiness of foreign regimes.”

De Russische regering heeft inmiddels het Internationaal Olympisch Comité er nogmaals van verzekerd dat de wet tegen propaganda van homoseksualisme onder minderjarigen geen gevolgen zal hebben voor atleten of bezoekers van de spelen die zich daarover uitspreken. Tegelijk vraagt de regering om respect voor de Russische tradities en spreekt ze de hoop uit dat de Winterspelen niet gepolitiseerd worden.