Posted on

Jemen – Een catastrofale oorlog met steun van het Westen

De zeer succesvolle aanval van vorige zaterdag door de Houthi’s op de Saoedische olie-installaties vestigt nogmaals de aandacht op de gruwelijke oorlog in Jemen. Rond het land heeft het Westen een blokkade georganiseerd met intussen massale bombardementen op het land.

Drones
Dat Ansar Allah in Jemen over drones beschikt is al zeker een jaar bekend. Het heeft hen een enorme slagkracht gegeven die op militair vlak ook internationaal grote invloed zal hebben. Geen peperdure F-35’s maar goedkope en moeilijk te detecteren drones brengen kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië in grote verlegenheid. Zijn oorlog keert als een boemerang terug in het gezicht van de strateeg van deze oorlog.

Het gevolg is een bijna iedere Jemeniet treffende hongersnood, een massale uitbraak onder de bevolking van cholera, tienduizenden doden en een infrastructuur met zijn door UNESCO beschermde gebouwenpracht die aan diggelen ligt.

Tanden stuk bijten op Jemen

Het is vermoedelijk nu zowat voor iedereen duidelijk dat de oorlog in Jemen voor de NAVO een grote catastrofe is. Wat men zoals in het geval van Afghanistan kon voorspellen, is ook waar voor Jemen.

Het zijn landen waar imperialistische mogendheden met bijna absolute zekerheid hun tanden op stuk bijten. In beide gevallen kan men er op dit ogenblik nog onmogelijk naast kijken dat dit een ramp is. Zelfs de klassieke media geven het al deels toe.

Nu blijkt ook dat de Amerikaanse en Europese militaire steun voor IS en al Qaida in Jemen zeker nog in 2018 is blijven voortduren. Ook is de alliantie voor Jemen tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten uiteengevallen en schieten ze nu al met scherp op elkaar, inclusief met gebruik van luchtbombardementen.

Riaad staat alleen

De VAE weigerde bijvoorbeeld de standpunten van de Saoedi’s te volgen over die recente aanval op de Saoedische olie-installaties. Van een alliantie is hier dan ook geen enkele sprake meer. In wezen staat Riaad in deze zaak praktisch geheel alleen. Zelfs de Britse regering van Boris Johnson stapt niet mee in hun verhaal.

De chaos is dan ook compleet. De vraag is hoelang de VS en hun ‘vrienden’ in de EU dat lijden van de Jemenieten nog gaan laten voortduren. En gezien de aanvallen op de Saoedische olievelden zal ook de EU de gevolgen voelen. Wie tankt betaalt die waanzin nu al cash.

Jemen - Militaire Situatie - 13 - 22 juli 2019
De militaire toestand op 22 juli 2019 is ongeveer dezelfde als die op het einde van 2015. Merk vooral op dat aan de grens met Saoedi-Arabië het Saoedische leger al die jaren amper vooruitgang kon boeken. Dit terwijl het op papier oppermachtig zou moeten zijn. Op papier. In wezen is dit een kaart die te vergelijken is met de verdeling voor 1990 tussen Noord en Zuid-Jemen. Het geel gekleurde gebied van Ansar Allah is ook grotendeels het kerngebied van de zaidi.

Het al straatarme land is echter nog een groot stuk armer geworden. Met de groeten van de NAVO wiens genadeloze en oerdomme agressie rampen veroorzaakt en dat niet alleen in Jemen.

Jemen is niet te veroveren

Wie de erg complexe geschiedenis van Jemen – Er was met Himyar ooit zelfs in de vierde eeuw een joods koninkrijk dat oorlog voerde met het christelijke Abessinië, nu Ethiopië – zelfs maar oppervlakkig kent weet dat het land gewoon niet te veroveren is.

Alle veroveraars, van de Abessiniers over de Romeinen, Perzen, Turken en Egyptenaren tot en met in de vorige eeuw de Britten en Saoedi’s leden er uiteindelijk nederlagen. Het terrein is wegens zijn onherbergzaamheid blijkbaar gewoon ongeschikt voor grote veroveringsoorlogen. Met een bevolking die zich ook niet zomaar laat onderwerpen.

Zaidi en al Islah

De voorspelde mislukking van het Amerikaans/Saoedisch project om Jemen te veroveren is dan ook waarheid geworden. Al sinds de oorlog begon is de militaire situatie grotendeels stabiel. Het front situeert zich grotendeels in de gebieden die voor de eenmaking in 1990 Noord-Jemen vormden met Zuid-Jemen rond de ooit Britse havenstad Aden.

Cultureel is dit ook het gebied waar de zaidische vorm van islam overheerst, een erg gematigde versie van de islam die sterk in contrast staat met de salafistische visie komende van Saoedi-Arabië. Zaidi en traditioneel soennitische moslims bezoeken in Jemen trouwens dezelfde moskee. Gemakshalve wordt zaidi door velen in de massamedia op een hoop gegooid met het Iraanse sjiïsme. Maar dat is simplistisch want er zijn grote verschillen tussen zaidi en de sjiitische versie van Iran. Alleen zijn beide regio’s ooit onder invloed geraakt van de leer van Hoessein ibn Ali, kleinzoon van Mohammed als vorm van opstand tegen de dynastie van de Oemayyaden in Damascus.

Saoedische bekeringsijver

De huidige problemen in Jemen zijn trouwens vooral ontstaan door de bekeringsijver van Saoedi-Arabië die onder meer via de al Islah partij al veel jaren poogt er het salafisme te introduceren. Veelal wordt deze al Islah omschreven als de Jemenitische afdeling van de Moslimbroederschap. Maar terwijl de Saoedi’s de oorlog verklaarden aan de Moslimbroeders wereldwijd is dat anders in Jemen. Hier financiert ze de groep.

Deze al Islah, opgericht in 1990, was trouwens ook al van bij de stichting intern verdeeld tussen meerdere fracties waaronder een pro-Saoedi-Arabië en een andere pro-al Qaida. Al Islah had ook de steun van het Westen zoals bleek toen Tawwakol Karman, een prominent lid van deze organisatie, in 2011 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg van het Noorse Parlement.

Abdul Malik al Houthi
Abdul Malik al Houthi werd in 2004 na de dood van zijn broer Hoessein Badredddin de clanleider van de Houthi in Jemen. onder zijn leiderschap groeide beweging uit tot Ansar Allah en de belangrijkste militaire en politieke kracht van het land.

En Noorwegen is toch een lid van de NAVO met als secretaris-generaal Jens Stoltenberg, de man die toen in 2011 Noors premier was. Stoltenberg was trouwens ook premier toen de Amerikaanse president Barack Obama in 2009 eveneens de Nobelprijs voor de Vrede kreeg.

Arabische Lente

Zij kreeg die prijs voor haar werk rond de zogenaamde Arabische Lente. En dat was in het geval van Jemen gewoon een voorspel voor de latere vernieling van het land. Juist zoals in Libië, Syrië en bijna gebeurde met Tunesië en Egypte. Als gevolg van de betogingen tijdens de Arabische Lente begonnen de verschillende Jemenitische partijen gesprekken voor het zoeken naar een oplossing.

Een compromis bereikt bij deze onderhandelingen – die grotendeels in handen waren van Saoedi Arabië – zorgde ervoor dat vice-president Abed Rabbo Mansour Hadi als tijdelijk president werd aangeduid en dit voor maar twee jaar. Om de schijn op te houden organiseerde men zelfs presidentsverkiezingen met echter slechts een kandidaat, Hadi. President Ali Saleh die gehaat werd door vele clans en politieke fracties in het land verdween naar de achtergrond maar behield via het leger wel een grote invloed en macht.

Nieuwe staatsstructuur Jemen

De keuze in 2012 van Hadi voor het presidentschap was geen toeval. Voor het eerst werd een niet-zaidi president van het land dit terwijl voorheen alle heersers over Jemen meer dan 1200 jaar lang tot deze zaidi-geloofsgemeenschap behoorden. Hadi was namelijk soenniet en afkomstig uit het zuiden. De bedoeling was dat het nieuwe parlement waarin al Islah nu sterk vertegenwoordigd was, een nieuwe grondwet en structuur voor het land zou uittekenen.

Al snel echter kwamen de ware bedoelingen boven drijven en van het eensgezinde front tegen president Ali Saleh bleef vlug niets meer over. De nieuwe maar tijdelijke president leek zich samen met al Islah te keren tegen onder meer de clan van de Houthi’s. Voordien hadden al Islah, de Houthi’s en separatistische politici uit de zuidelijke regio Aden tijdens de Arabische Lente nog een front gevormd tegen Saleh maar dat klapte in elkaar.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - Detail Nummers
Een detail van een minimi (wat staat voor mini mitraillette) van FN in Herstal waarmee de groep van Aboe al Abbas vecht rond de stad Taiz. De groep van Aboe al Abbas is zoals ze zelf toegaven een onderdeel van al Qaida op het Arabisch Schiereiland en staat sinds 2017 op de terreurlijst van de VS. Zijn groep werd door de regering van president Hadi – die doet wat de Saoedi’s vragen want hij leeft er in ballingschap – opgenomen in hun regeringsleger. Bovendien beschikt ze ook over Amerikaanse gepantserde voertuigen. Deze wapens werden geleverd aan de Verenigde Arabische Emiraten en dan doorgegeven richting al Qaida. Amnesty International zei geen bewijzen te hebben over Belgische wapens bij al Qaida. (1)

Houthi’s in het noorden van Jemen

De Houthi’s wonen in het aan Saoedi-Arabië grenzende noorden met de provincies Amran en Saada als kerngebied en geraakten rond 2000 onder politieke invloed van de Libanese groep Hezbollah. Vermoedelijk zocht de clan van de Houthi’s een tegengewicht tegen de groeiende Saoedische invloed.

De Houthi’s verweten Saleh immers dat hij een pion was van het Huis van Saoed, Israël en de VS. Waarna de groep in 2004 in een gewapend conflict raakte met het Jemenitisch leger van Ali Saleh. Waarbij hun leider Hoessein Badreddin al Houthi dat jaar bij gevechten met het leger om het leven kwam. De clanleider is nu diens broer Abdel Malik al Houthi.

Toen de nieuwe voorlopige regering van president Hadi in het kader van de hervormingen de provinciegrenzen wou hertekenen raakte men in de problemen. Men stelde immers voor het gebied van de Houthi’s in stukken te hakken en de zeer dun bevolkte provincie Hadramaut met zijn olie te bevoordelen. Een totale marginalisering van de Houthi dreigde.

Geboorte Ansar Allah

En ondanks verzet van de Houthi’s kreeg Hadi in 2014 voor een jaar een verlenging van zijn mandaat. Waarna de opstand van de Houthi steeds grotere vormen aannam. Mede als gevolg van de drastische verhoging van de benzineprijs door de regering Hadi. Het eigenaardige is dat de Houthi er daarbij in slaagden bijna alle noordelijke clans achter zich te krijgen.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de Saoedi’s niet bepaald geliefd zijn bij de doorsnee Jemeniet. In de jaren dertig van de vorige eeuw vielen de Saoedi’s immers Jemen aan waarbij deze na vredesgesprekken er in slaagden om twee Jemenitische provincies voor dertig jaar te leasen. Tot woede van Jemen weigerden de Saoedi’s die achteraf echter terug te geven.

Samenwerking Jemenitische leger van Saleh met Houthi’s

En toen ook het leger, dat nog steeds in handen was van de vorige president Ali Saleh, de opstand tegen Hadi begon te steunen lag de hoofdstad Sanaa in het handbereik van de Houthi’s. En wat ooit een van de zovele Jemenitische clans was werd geleidelijk omgevormd tot Ansar Allah, letterlijk vertaald Fans van God. Een beweging die de clans overstijgt en volgens bronnen zelfs ook buiten de zaidi rekruteert.

Pro-Saoedische Al Islah-partij

De enige serieuze clan die op dit ogenblik vecht tegen Ansar Allah is die van generaal Ali Mohsen al Ahmar, topman van de clan al Ahmar en vice-president onder Hadi. Deze clan lag ook mee aan de basis van de creatie van al Islah, samen dan met aanhangers van al Qaida en de Moslimbroeders.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - brief Charles Michel
Toen de makers van de door Deutsche Welle uitgezonden documentaire aan premier Charles Michel vragen wilden stellen over wapenleveringen door FN uit Herstal aan al Qaida in het Arabisch Schiereiland in Jemen was dit het antwoord. Diezelfde groep was ook verantwoordelijk voor de bijna gehele uitroeiing van de redactie van Charlie Hebdo in Parijs. Dit zorgde toen voor een massale betoging waar ook Charles Michel bij aanwezig was. Toen had hij wel tijd.

Ze werd vanaf haar stichting ook duchtig gefinancierd door de al Saoedi’s, zelfs al is er officieel een open vijandschap van de al Saoed met de Moslimbroeders. Hier echter niet. Het toont dat dit hier geen soort religieuze oorlog is maar louter een om de macht.

Ahmar-clan leed zware nederlaag

De Ahmar-clan leed echter bij de opmars van Ansar Allah naar Sanaa een zware nederlaag en het ontbreekt haar op dit ogenblik duidelijk aan slagkracht. Ze opereert nu vanuit de provincie Marib gelegen ten oosten van het Jemenitische kerngebied rond de hoofdstad Sanaa. Zonder echter veel vooruitgang te boeken. Ondanks de vermoedelijk grote steun vanuit Saoedi Arabië.

Het feit dat het Saoedische leger in het grensgebied met Jemen amper vooruitgang boekt toont de zwakheid van dat leger. Het is trouwens ook zo voor haar bondgenoten van al Islah, zowel in de regio rond Aden en Taiz als elders. Zonder de vele duizenden huurlingen uit onder meer Soedan en de westerse steun zou Saoedi-Arabië vermoedelijk zelf het slachtoffer zijn van een invasie van Ansar Allah.

Al Qaeda terroristen verkleed cals vrouw - opgepakt in Sanaa - Juli 2015
Om te ontsnappen aan de troepen van Ansar Allah hadden deze leden van al Qaida zich vermomd als vrouwen. Tevergeefs.

Australische generaal-majoor

Het uitgelekte verhaal dat de VS in het naburige Oman gesprekken voert met de Houthi moet in Riaad dan ook alarmbellen hebben doen afgaan. Velen in de VS willen immers af van deze alleen voor Saoedi-Arabië nuttige oorlog die ook gezien zijn brutaliteit in de VS weinig populair is.

En dan is er de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) die in deze oorlog officieel in een coalitie zitten met de Saoedi’s. Maar hun leger vecht al sinds 2018 tegen de pro-Saoedische milities. Hun luchtmacht staat onder leiding van de Australische generaal-majoor buiten dienst Michael Simon Hindmarsh, die bovendien ook hoofd is van de presidentiële wacht van de VAE.

Greep van het Westen op oorlog in Jemen

Het toont de ijzersterke greep van het Westen over deze oorlog. Want zonder Amerikaanse technische hulp zou vermoedelijk ook amper een Saoedisch vliegtuig kunnen opstijgen. Trekt de NAVO zich hier terug dan zal deze oorlog waarschijnlijk snel stoppen. Zo zijn er de door Frankrijk gebouwde en onderhouden oorlogsschepen die er de blokkade helpen in stand houden. Zonder Frans onderhoud varen die naar nergens.

Maar van de originele alliantie tussen de de VAE en Saoedi Arabië is niets meer overgebleven. Zo is er deze zomer een open oorlog uitgebroken tussen beiden voor de controle over de zuidelijke provincies rond de havensteden Aden, Mukalla – een oliehaven – en Zanjibar. Een oorlog waarbij de VAE aan de winnende hand is.

Separatisme in Zuid-Jemen

Deze oorlog entte zich immers op een ander Jemenitisch conflict namelijk die voor de controle over de havenstad Aden tussen de regering in Sanaa en separatisten van de Zuidelijke Overgangsraad.

De hereniging van Noord en Zuid-Jemen in 1990 heeft in de regio om Aden onder separatisten veel wrok veroorzaakt. Waarbij zij nog steeds woest zijn over het verraad van Abed Rabbo Mansour Hadi die om vice-president te worden als man van het zuiden de kant kost van Ali Saleh. Zoals men ook kwaad is op al Islah die eveneens meewerkte aan het onderdrukken van hun nationalistische aspiraties.

Emiraten benutten verdeeldheid

Van die tegenstellingen maakt de VAE nu gebruik om haar slag te slaan en zich meester te maken van de havens aan de Indische Oceaan. Zo bombardeerde de VAE met zijn Australische generaal-majoor deze maand zelfs de posities van de pro-Saoedische al Islah en de aanhang van Hadi rond de havenstad Aden. Waarna die Aden en omgeving  moesten ontvluchten.

Hongersnood - Stervend kind
De levensomstandigheden van de meerderheid van de Jemenieten is verschrikkelijk en een gevolg van de door onder meer België gesteunde Saoedische militaire interventie. Waarbij de door de VN mee georganiseerde blokkade van het land de toestand nog erger maakt. Dit kind raakte nog in een hospitaal wat van velen niet kan gezegd worden.

Blokkade van Jemen met steun van het Westen

Met andere woorden: De chaos in Jemen is nu compleet en dat is denkbaar ook wat de VS en Israël willen, een vernield, amper bestuurbaar land. Het land kreunt immers niet alleen onder de bombardementen en de oorlog in het algemeen maar ook onder een met steun van het Westen georganiseerde blokkade. Westerse oorlogsbodems bewaken immers mee de Jemenitische kust en havens en niets geraakt zonder hun toestemming door.

Het gevolg is een humanitaire ramp die nog erger is dan die in Syrië of elders. Het land was in de Arabische wereld reeds het armste en wordt nu met steun van de NAVO nog verder in de put geduwd. Hoeveel doden dit al veroorzaakte is niet bekend. Hier geen door Westerse media opgeblazen cijfers over het aantal doden zoals in Syrië maar veelal stilzwijgen.

Belgische wapens voor al Qaida in Jemen

En dan zijn er ook nog al Qaida van het Arabisch Schiereiland – de slachters van de redactie van het tijdschrift Charlie Hebdo – en IS in Jemen. Vooral al Qaida staat hier relatief sterk en zit tegenwoordig in een coalitie met de VAE. Zo krijgt al Qaeda via de VAE wapens uit alle mogelijke Europese landen toegestopt waaronder minimi ’s van het Belgische overheidsbedrijf FN met de Waalse regering als eigenaar. En dit zonder dat er over die uitvoer naar de VAE en zo al Qaida al veel protest is geweest.

Yugo-Kru-Rev-PL-82mm-HE-GXX_10500ea[1]
Alliant Technologies bestelde hier 7,5 ton mortieren, goed voor 10,500 stukken bij wapenfabrikant Krusik in de Servische stad Valjevo. Deze raakten naderhand bij IS in Jemen. Alliant Technologies is tegenwoordig een onderdeel van de wapenfabrikant Northrop Grumman. Het is naast Sierra Four Industries, Global Ordnance en UDC een van de vier firma”s die van het Pentagon niet-Amerikaanse wapens mogen kopen en verkopen aan derden. Hier betrof de bestemmeling officieel het Afghaanse leger.
Alhoewel die verkopen goed gedocumenteerd zijn en dus een publiek geheim weigeren de klassieke media dit te schrijven. Hetzelfde voor Amnesty International, dat ook hier een dubieuze rol speelt. Toen ze over die zaak een persbericht verspreidden, hadden ze het alleen over door België bewapende ‘extremistische groepen’. Over al Qaida of IS zwegen ze.

“Geen bewijzen”

Hierover ondervraagd wist de woordvoerder van deze ngo alleen maar te zeggen dat ze hiervoor geen bewijzen hadden. Het vermelden van al Qaida in plaats van het vage ‘extremistische groepen’ had hun persbericht normaal nochtans veel meer weerklank gegeven. Maar ja, dat zouden de Britten en de NAVO natuurlijk niet graag zien gebeuren. En dus de omerta dan maar?

Bij de recente Waalse regeringsvorming was die wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië een groot heikel punt met Ecolo die hier wou scoren. Het werd voor zover bekend niets. En over het door de vorige Waalse minister-president Willy Borsu (MR) beloofde onderzoek naar die export hoort men ook niets meer. Het onderzoek krijgt blijkbaar een heel mooie begrafenis.

Amerikaanse wapens voor IS in Jemen

Maar er is niet alleen het vooral ten oosten van de stad Taiz actieve al Qaida. Ook het iets noordelijker opererende IS toont er zijn krachten en zou volgens berichten ook hier in gewapend conflict liggen met al Qaida. En deze heeft zo te zien evenmin een tekort aan wapentuig.

Uit recente openbaar geraakte Servische documenten blijkt IS zich vooral vanuit Servië te bewapenen. Vliegtuigladingen vol met onder meer mortiergranaten vlogen vanuit een Amerikaans depot in Kroatië tientallen tonnen mortieren van de Servische wapenfabrikant Krusik richting IS. Daarbij gebruikte men de Azerbeidjaanse luchtvaartmaatschappij Silk Way die voorheen ook al door de VS en de Saoedi’s gekochte Bulgaarse wapens leverden aan ISIS in Irak. (2)

IS Jemen - Krusik-Wapencontract Alliant Techsystems - p 2 - 2017
Hier een pagina van een eerder contract van 11 november 2017 met meer details over de levering van die mortieren. Het verhaal lekte enkele weken geleden uit. Geen reactie in de Amerikaanse massamedia en politiek. Amerikaanse wapenleveringen aan IS is geen nieuws hier. Alliant Technologies is een directe dochter van ATK Orbital dat dan weer een dochter is van Northrop Grumman.

Simpele truc

De truc is simpel. Het Pentagon bestelt bij Krusik wapens die officieel bestemd zijn voor het Afghaanse leger of de nationale politie. Het betreft een programma van het Pentagon, waarbij het niet-Amerikaanse wapens voor derden koopt. Materiaal dat niet geschikt is voor het Amerikaanse leger maar elders door bondgenoten gebruikt wordt. Allemaal officieel en legaal dus. Ogenschijnlijk.

De waarheid kwam aan licht toen IS in Jemen een propagandafilmpje online zette waarin zie fier haar wapenarsenaal toonde met o.m….. die Servische mortieren die eerder in de lente van 2018 door de VS waren aangekocht.

IS Jemen - Met mortieren 82MM M74 HE - Krusik Servië - 1
Op 27 juli 2019 plaatste IS in Jemen een propagandafilmpje online waarin te pronkten met hun vele wapens waaronder deze Servische mortieren. Vermoedelijk konden ze in Washington er niet om lachen dat hun militaire samenwerking op die wijze openbaar kwam. En dus zweeg Washington.

Het vliegtuig met die wapens aan boord vertrekt als afgesproken richting Afghanistan maar verliest bij het bijtanken op een van de vele Amerikaanse luchtmachtbasissen in de regio blijkbaar haar vracht. En wie zal het controleren?

Trouwens, ook al Qaida krijgt Amerikaanse wapens. Zo beschikt de aan al Qaida gelieerde groep van Aboe al Abbas over Amerikaanse voertuigen en wapens. Zelfs al staat hij officieel sinds 2017 op de terreurlijst van Washington. Maar geen zorg: Officieel maakt die groep ook deel uit van het nationale Jemenitische leger van president Hadi.

Patrick Cammaert in Hodeidah

En ondertussen is de oorlog zoals vooraf vermoed vastgelopen. De hoop om de havenstad Hodeidah op Ansar Allah te veroveren is mislukt. Na vele maanden van strijd was men tot vlakbij die haven geraakt, het knooppunt via welke internationale hulporganisaties zoals het Rode Kruis aan het land hulp leveren.

Men bereikte een staakt-het-vuren en poogde via de VN generaal Patrick Cammaert, een officier van NAVO-land Nederland, te sturen om het bewind er over te nemen. Een nieuwe Karremans en met ditmaal Hodeidah als het vervloekte Srebrenica?

Het idee was duidelijk om zo de Houthi’s verder te verzwakken door die internationale hulpverlening onder nog sterkere Westerse controle te plaatsen. Heel vermoedelijk om ook zo via die haven troepen en wapens aan te voeren voor een aanval op Sanaa.

Ansar Alah had het door

Ansar Allah had het echter door en hapte niet toe. Bovendien trokken de VAE vorige maand hun troepen hier terug, zodat ook dit front in elkaar klapte. Ondertussen gebruikt Ansar Allah nu ook bewapende drones om strategische doelwitten zoals de olie-industrie, luchthavens, legerbasissen en ontziltingsinstallaties in Saoedi-Arabië aan te vallen. Poets wederom poets.

De vraag hier is dan ook hoeveel tienduizenden doden er nog moeten vallen voor de NAVO hier stopt met deze oorlog. Want zonder de NAVO is Mohammed bin Salman, de Saoedische kroonprins en sterke man, machteloos. Zijn leger is immers ondanks de gigantische wapenaankopen waardeloos. Moest Iran het land aanvallen dan zou het zonder Westerse steun mogelijk op minder dan een maand geheel veroverd zijn.

Dit verhaal toont echter niet alleen de gewetenloosheid en barbaarsheid van de NAVO maar ook dat de westerse strijd tegen IS en al Qaida een schertsvertoning is. Om over na te denken bij de recente herdenking van de aanval op het World Trade Center in New York van 11 september 2001 en zijn 3.000 doden.


Noten

1) – Deutsche Welle, Kersten Knipp, 29 november 2018. https://www.dw.com/en/yemen-the-devastating-war-waged-with-european-weapons/a-46515199?fbclid=IwAR1UF3Mdn8n30UHn1CXZcZWvob8CK-C5ehcXq4dQE3wdoqFoUs3DjT3haiU,

– Deutsche Welle, ARIJ, 4 december 2018. https://www.youtube.com/watch?v=tkUv2R97I-Y&feature=youtu.be,

2) Arms Watch, Dilyana Gaytandzieve, 1 september 2019, Islamic State weapons in Yemen traced back to US Government: Serbia files. http://armswatch.com/islamic-state-weapons-in-yemen-traced-back-to-us-government-serbia-files-part-1/. Dit is de link voor deel 1. Deel 2 is via een link in dit artikel verder te lezen.

Posted on

VS en Rusland zeggen INF-verdrag op, wapenwedloop dreigt

Nadat de VS afgelopen vrijdag aankondigden uit het INF-verdrag te stappen, heeft vandaag Rusland aangekondigd in dat geval hetzelfde te doen. Een nieuwe wapenwedloop lijkt hiermee onvermijdelijk. Rusland heeft inmiddels opdracht gegeven voor de eerste hypersonische raket voor de middellange afstand. 

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, verklaarde vrijdag op een persconferentie:

“Ruslands overtredingen [van het INF-verdrag] zorgen ervoor dat miljoenen Amerikanen en Europeanen een groter risico lopen. Het is erop gericht om de VS militair te benadelen en het ondergraaft ons handelen om bilaterale relaties in een betere richting te doen bewegen. Het is onze plicht om dienovereenkomstig te handelen. Als een verdrag zo onbeschaamd wordt genegeerd en onze veiligheid zo openlijk wordt bedreigd, moeten we handelen.”

Rusland ontkent schending

Rusland heeft steeds ontkend dat het het INF-verdrag zou overtreden. De beide verdragspartners konden het de afgelopen tijd echter niet eens worden over de nodige stappen om het verdrag overeind te houden. Zo eisten de VS van Rusland de vernietiging van alle raketten die het INF-verdrag zouden overtreden. Van Russische zijde wordt echter ontkend dat de bewuste raketten het bereik hebben dat de Amerikanen er aan toeschrijven.

NAVO steunt VS

De NAVO steunt de beslissing van de VS om het INF verdrag op te zeggen. Zo schreef Jens Stoltenberg op Twitter:

Pompeo en Stoltenberg doelen in hun uitspraken op de ontwikkeling van de 9M729-raket door Rusland. Volgens de VS en de NAVO zou deze raket een bereik hebben dat wordt verboden door het INF-verdrag. In de afgelopen maanden zou het aantal bataljons uitgerust met deze raketten zijn verhoogd van drie naar vier. Hoewel veel informatie over de 9M729 afkomstig is uit militaire bronnen van westerse overheden, is het goed mogelijk dat de 9M729-raket de aangewezen capaciteiten heeft. In ieder geval is duidelijk dat Rusland in staat is om dergelijke wapens te produceren sinds het afvuren van de Kalibr-M-raketten door de Russische Kaspische Zee-vloot.

Rusland stapt ook uit INF-verdrag

De dag erop kwam het Russische antwoord op het opzeggen van het INF-verdrag door de VS bij monde van president Poetin. Bij een uitgezonden zitting van de Russische president Poetin met de minister van Defensie Sjoigoe en minister van Buitenlandse zaken Lavrov, verklaarde Poetin:

“Onze reactie zal identiek zijn. De Amerikaanse partners hebben aangekondigd hun deelname aan het verdrag op te schorten: Wij zullen ook uit het verdrag stappen.”

De Russische president droeg tevens het ministerie van Defensie op een hypersonische, vanaf de grond afgevuurde raket voor de middellange afstand te ontwikkelen.

Dat Rusland in staat is om dergelijke wapens te produceren is waarschijnlijk. De eerdergenoemde vanaf de zee afgevuurde Kalibr-M raketten zijn in staat dergelijke afstanden af te leggen. Ook heeft Rusland met de presentatie van de hypersonische Kanzjal-raket aangetoond dat het ook hypersonische wapens kan produceren. Dit overigens waarschijnlijk als eerste land ter wereld.

‘VS al sinds 1999 in overtreding’

Tijdens de zitting stelde minister Lavrov dat de VS al sinds 1999 het INF-verdrag overtreedt door het gebruik van drones, die Rusland ook als een soort raket beschouwt.  Deze kunnen de 500-kilometergrens van het verdrag overschrijden. Verder wees Lavrov op het in Roemenië gestationeerde Aegis-ashore systeem.

Het Aegis-ashore systeem is reeds lang een doorn in het oog voor Moskou. Dit anti-ballistisch-raketsysteem  (ABM-systeem) is oorspronkelijk in Oost-Europa gestationeerd om, volgens de VS, te beschermen tegen een raketaanval uit Iran. Moskou wees er al eerder op dat het plaatsen van een ABM-systeem het MAD-principe ondergraaft en daardoor kan leiden tot een nieuwe wapenwedloop.

“In 2014 begonnen de VS met het inzetten van lanceerplatforms voor ABM-systemen, de Mk41-lanceerplatforms, die kunnen worden gebruikt – zonder het maken van veranderingen (aan het systeem) – om Tomahawk middellangeafstandsraketten af te vuren.”

Nederland en het INF-verdrag

Vanuit Nederland wordt door verschillende politieke partijen met afkeur gereageerd op de Amerikaanse en Russische beslissingen, waarbij de schuld veelal eenzijdig bij Rusland wordt gelegd.

Eind november vorig jaar stuurde minister van Defensie Bijleveld de Tweede Kamer een brief over de Russische 9M729-raket. Volgens de minister beschikte Nederland over bewijs dat de raket inderdaad het INF-verdrag zou schenden. Zo’n twee weken hierna kwam de regering met een nationaal plan voor de NAVO. Hierin werd gemeld dat Nederland wil inzetten op het ontwikkelen van een eigen ABM-systeem door het aanschaffen van nieuwe radarsystemen voor de ‘Zeven Provinciën’-klasse-fregatten en het aanschaffen van SM-3-raketten.

Russische bommenwerpers in Venezuela

Nadat eerder deze maand al duidelijk was geworden dat de VS uit het INF-verdrag zouden stappen, kondigde Rusland aan strategische lange-afstandsbommenwerpers te stationeren in Venezuela. Deze supersonische Tu-160-bommenwerpers, die uitgerust kunnen worden met nucleaire wapens, zijn zo vlak bij de Amerikaanse zuidkust gestationeerd. De stationering van de bommenwerpers in Venezuela werd door de Russische luchtmacht direct in verband gebracht met de dreigende opzegging van het INF-verdrag door de VS.

Posted on

De ondermijning van het INF-verdrag en de nucleaire pariteit

Met de recente aankondiging dat de Verenigde Staten uit het INF-verdrag willen stappen, lijkt een einde te komen aan de beperking op het ontwikkelen en inzetten van middellangeafstandsraketten. Het besluit van Trump om uit het verdrag te stappen volgt op een vermeende overtreding van het verdrag door Rusland. De opzegging van het INF-verdrag slaat weer één van de pijlers weg onder de non-proliferatie in een steeds instabieler wordende wereld. Een overzicht van een aantal gebeurtenissen die hebben geleid tot het begin en het nakende einde van het INF-verdrag.

Brussel, 2 oktober, de Amerikaanse ambassadrice voor de NAVO Kay Bailey Hutchison doet een uitspraak waarvan u waarschijnlijk niets weet, maar die kort daarna tot scherpe reacties uit Moskou leidt. Tegenover de pers verklaart Hutchison dat als Rusland besluit een gloednieuwe raket in gebruik neemt, de VS zal “gaan zoeken naar mogelijkheden om raketten uit te schakelen die andere landen kunnen raken.” Hutchison zei verder: “De tegenmaatregelen (van de VS) zouden zijn om de raketten uit te schakelen die ontwikkeld worden door Rusland.”

De uitspraken van Hutchison werden kort daarna al flink op de hak genomen door de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken Maria Zacharova: “Mensen die zulke uitspraken doen zijn niet bekend met de mate van hun verantwoordelijkheden en het gevaar van agressieve retoriek.”

Hutchison lichtte haar uitspraak later nader toe: “Ik sprak niet over een preventieve aanval op Rusland. Mijn punt is: Rusland moet zich weer houden aan het INF-verdrag. Anders moeten wij hun capaciteiten evenaren om de belangen van de VS en de NAVO te beschermen.” De situatie is een schoolvoorbeeld van hoe een verkeerd gekozen uitspraak wereldwijd de spanningen op scherp kan zetten.

Nieuwe Russische raket

De reden van de spanningen bij de VS is de Russische 9M729-raket. Volgens zowel de Amerikaanse minister van Defensie, James Mattis, als secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg, zou de 9M729-raket het INF-verdrag overtreden omdat deze een groter bereik zou hebben dan 500 km. “Volgens de VS is Rusland begonnen met het inzetten van die raket. Ze hebben die informatie met ons gedeeld”, aldus Stoltenberg. De Amerikaanse minister van Defensie Mattis was rond die tijd in Europa om te praten over de vraag wat er met het INF-verdrag moest gebeuren als Rusland zich niet aan het verdrag zou houden. “Ik kan niet voorspellen waar het naartoe zal gaan”, vertelde Mattis de pers, “dat is een beslissing voor de president.”

De reactie kwam amper een maand later, toen president Trump verklaarde het verdrag te willen opzeggen omdat Rusland zich niet aan het verdrag zou houden. Trump verklaarde: “Wij zijn degenen die zich aan het akkoord hebben gehouden. Maar Rusland heeft, helaas, het verdrag niet geëerbiedigd. Dus we gaan het verdrag beëindigen en we trekken ons terug.”

Totstandkoming INF-verdrag

Het Intermediate Nuclear Forces Treaty, oftewel INF-verdrag kwam tot stand aan het einde van de Koude Oorlog en werd opgesteld door de regeringen van Reagan en Gorbatsjov. Het verdrag legt een verbod op het ontwikkelen en gebruiken van middellangeafstandsraketten met een bereik van 500 tot 5500 kilometer die vanaf het land worden afgevuurd op. Het verdrag is ondertekend door de VS en de USSR, andere landen hebben het verdrag dus niet ondertekend en zijn in principe vrij om dergelijke wapens te ontwikkelen en gebruiken.

Gorbatsjov en Reagan ondertekenen het INF-verdrag in 1987.

Een van de belangrijkste redenen voor het verdrag was dat het niet duidelijk was of een dergelijke raket een conventioneel wapen bij zich droeg of een nucleaire. Als een dergelijk wapen werd gebruikt was het voor de andere partij met andere woorden niet duidelijk met wat voor soort wapen ze werden aangevallen. In de gespannen sfeer van de Koude Oorlog waren politici bekend met het feit dat een klein misverstand kon leiden tot een eventuele fatale beslissing en daarmee een nucleaire oorlog. Het gebruik van een middellangeafstandsraket met een conventionele kop zou dus kunnen leiden tot een vergeldingsaanval met een nucleair wapen, met een eventuele nucleaire oorlog tot gevolg.

Het is ook belangrijk te benadrukken dat het INF-verdrag alleen geldt voor raketten die vanaf land worden afgevuurd. De reeds ontwikkelde Amerikaanse Tomahawk-raketten die vanaf zee worden afgevuurd vielen dus buiten het verdrag. Ook heeft de USSR besloten om haar Oka-raketten uit dienst te doen. Ondanks dat deze raketten een bereik hadden van 450 kilometer, en daarmee dus buiten het verdrag vallen, werden ze toch buiten dienst gesteld.

ABM-verdrag

Het proces dat zou leiden tot het opzeggen van het INF-verdrag werd in gang gezet met het opzeggen van een ander verdrag. In december 2001 zegde toenmalig president Bush het Anti-Balistic Missile (ABM) -verdrag op. De reden die hiervoor gegeven werd, was dat er in die tijd in de VS angst bestond voor een nucleaire aanval van een ‘schurkenstaat’ en/of terroristische groeperingen. Specifiek werd er gesproken over Noord-Korea en Iran. Hoewel Iran in die tijd Iran niet beschikte over een ballistische raket met voldoende bereik, noch was aangetoond dat Iran een nucleair programma had voor niet-vreedzame doeleinden, werd gesteld dat de dreiging bestond dat Iran mogelijk Europa of zelfs de VS zou aanvallen.

De VS verklaarde bijgevolg dat het Antiballistische raketten wou stationeren in Europa zodat zij in staat zou zijn ballistische raketten uit Iran te kunnen onderscheppen en vernietigen. Deze ABM-installaties zouden moeten worden geplaatst in Polen en Tsjechië. Dit was echter tegen het zere been van Rusland. Het zou immers veel logischer zijn geweest om deze ABM-installaties verder naar het zuiden te plaatsen en niet tussen Rusland en Europa. In Rusland werd het ABM-systeem – ook wel raketschild genoemd – waargenomen als tegen Russische ballistische raketten gericht. Ruslands tegenvoorstel voor de VS was om een Russisch radarstation te gebruiken in het veel dichter bij Iran gelegen Azerbeidzjan.  De VS wees het Russische voorstel echter van de hand en het ABM-systeem werd uiteindelijk gebouwd in Polen en Roemenië. Hier werd een AEGIS-systeem gebouwd dat doorgaans alleen geïnstalleerd wordt op schepen.

De weerzin van Rusland over het opzeggen van het ABM-verdrag door de VS werd niet begrepen in Europa en andere delen van de wereld. Het ging hier om een antiballistisch raketsysteem, met andere woorden een systeem dat moest beschermen tegen een nucleaire aanval. En wie is nou tegen een bescherming tegen nucleaire wapens?

Mutually Assured Destruction (MAD)

De reden voor de Russische weerwil is dat een raketschild het MAD-principe ondermijnt. Dat principe houdt In dat kernmachten op voorhand weten dat als ze een kernoorlog beginnen ze zelf ook volledig verwoest zullen worden. Hoe luguber dit ook mag klinken, dit principe lag aan de grondslag van de relatief vreedzame periode waarin wij de afgelopen decennia hebben geleefd. Het idee dat beide nucleaire machten elkaar volledig zouden vernietigen, het zogenaamde Mutually Assured Destruction (MAD, wederzijds gegarandeerde vernietiging), maakt een potentiële oorlog voor beide partijen onaantrekkelijk. Een nucleair conflict zou immers enkel verliezers kennen. Het idee is dus dat zolang er een zeker evenwicht bestaat tussen beide partijen met kernwapens, beide partijen niet geneigd zijn elkaar aan te vallen. Dit evenwicht wordt nucleaire pariteit genoemd.

Door de ban op ABM-systemen op te heffen, is het niet meer zeker dat beide partijen de ander kunnen vernietigen. Met andere woorden, één partij heeft in principe de mogelijkheid om een oorlog te beginnen zonder daarbij zelf te worden vernietigd. Een van de partijen heeft in zo’n situatie een groot strategisch voordeel ten opzichte van de andere partij. De nucleaire pariteit wordt zo verbroken.

De partij zonder een raketschild zal bij een dreiging, wetende dat zij zich in het nadeel bevindt, voorzorgsmaatregelen moeten nemen. Haar strategische wapens zijn immers minder effectief. Bij een vermeende dreiging zal zij dus eerder geneigd zijn om het initiatief te nemen door bijvoorbeeld preventief aan te vallen. Het gebrek in nucleaire pariteit leidt dus tot situaties waarin de partij die zich in het nadeel bevindt eerder geneigd is om haar nucleaire wapens in te zetten.

Dit was voor Rusland overigens begin jaren 2000 meer het geval dan nu. Dit komt omdat haar conventionele strijdkrachten zich toen in een zeer slechte toestand bevonden en de Russische Federatie voornamelijk afhankelijk was van haar nucleaire wapens ter verdediging. Met een beter georganiseerd leger, is Rusland nu ook minder afhankelijk van zijn nucleaire wapens voor zijn verdediging.

Naast dat het wegvallen van nucleaire pariteit leidt tot een situatie waarin landen eerder geneigd zijn hun nucleaire wapens in te zetten, leidt het ook tot een nieuwe wapenwedloop. Het land dat zich in het nadeel bevindt moet haar militaire potentieel verbeteren om de pariteit te herstellen. Deze verbeteringen in wapensystemen van land A leiden weer tot verbeteringen in wapensystemen in land B. Het gevolg is een peperdure wapenwedloop. Het zijn precies de enorme kosten van een dergelijke wapenwedloop die de Sovjet-Unie en de VS destijds deden besluiten om dergelijke ABM-systemen in de ban te doen.

De 9M729 Een overtreding van het INF-verdrag?

Het Amerikaanse antiraketschild heeft in Rusland precies tot de reactie geleid die door Poetin was voorspeld. Misschien wel het meest herkenbare element hiervan kwam in maart dit jaar toen Poetin een zestal gloednieuwe wapens presenteerde die allen het Amerikaanse ABM-systeem op hun eigen wijze wisten te omzeilen. Een wapen dat niet in de presentatie van Poetin zat is de 9M729.

Zoals hierboven al genoemd zijn de VS en ook NAVO Secretaris-Generaal Stoltenberg ervan overtuigd dat de 9M729-raket een bereik heeft dat voorbijgaat aan de 500 kilometergrens opgelegd door het INF-verdrag. Rusland spreekt dit tegen. De informatie van zowel de VS als van de Russische Federatie is, vanwege haar militaire aard, moeilijk te controleren.

Dat Rusland de knowhow in huis heeft om dergelijke raketten te produceren is bekend sinds 2015. De wereld werd wakker geschud toen vier relatief kleine Russische schepen vanuit de Kaspische Zee ISIS-doelwitten bombardeerden in Syrië. Westerse bronnen vermoeden dat de 9M729-raket een gemodificeerde versie van de Ch-101 of van de 3M-54 Kalibr-raket is aangepast voor lanceerinstallaties op land. Indien dat laatste waar is, is de Amerikaanse claim dat de raket verder kan vliegen dan 500 kilometer zeer waarschijnlijk waar.

De 9M729-raket zou afgevuurd worden vanaf een aangepaste versie van de mobiele Russische raketinstallatie Iskandr-M. Omdat het platform dat de 9M729-raket afvuurt veel zou lijken op dat van de Iskandr-M is het moeilijk vast te stellen wat voor soort wapen ergens is gestationeerd. De raketten zouden tijdens hun vlucht in staat zijn te manoeuveren. Hierdoor wordt het erg moeilijk om dergelijke raketten neer te schieten omdat op voorhand niet duidelijk is wat hun doel is en dus ook niet wat hun baan is. Het neutraliseren van potentiële inkomende raketten wordt verder bemoeilijkt doordat een typische brigade van de Iskandr-M lanceerinstallaties bestaat uit 12 van dergelijke voertuigen, elk met twee raketten. Het gelijktijdig afvuren van zoveel raketten verzadigd een anti-raketsysteem waardoor het nog moeilijker is te beschermen voor een dergelijke raketaanval.

Overtredingen INF door VS?

Rusland wijst van zijn kant al enige tijd op een overtreding van het INF-verdrag door de VS, namelijk op de ABM-installaties die zijn geïnstalleerd in Roemenië en Polen. Het systeem wat hiervoor is gebruikt is het AEGIS-systeem, een anti-luchtdoelraketsysteem dat veelal wordt gebruikt op Amerikaanse marineschepen. De lanceerinstallaties die voor het ABM-systeem worden gebruikt zouden volgens de VS een zuiver kinetische werking hebben, d.w.z. ze halen raketten neer door er tegenaan te botsen. Volgens Rusland zijn deze ABM-systemen echter makkelijk om te bouwen, zodat de lanceerinstallatie ook kruisraketten kunnen lanceren. Onlangs verklaarde Poetin hierover nog:

“En de VS hebben (het INF-verdrag) al overtreden door ABM-raketsystemen te plaatsen in Roemenië en daarvoor AEGIS-systemen te gebruiken en die op land neer te zetten. Wat hebben ze gedaan? Deze AEGIS-systemen kunnen worden gebruikt om aanvalsraketten te lanceren, niet alleen voor ABM-raketten. Daarvoor hoeven ze alleen een computerprogramma aan te passen. Dat is alles. Het is een werk van enkele uren. We zullen zelfs niet weten wat er gebeurd. (…) En aanvalsdrones zijn ook overtredingen (van het INF-verdrag – SB). Ze verschillen niet van raketten van korte en middellange afstand. (Beiden verboden door het INF – SB)”

Net als de claims die de VS over de Russische raketten maakt, zijn ook deze beweringen moeilijk te controleren.

Europa en het INF-verdrag

Hoewel de VS vrij makkelijk afstand lijken te hebben genomen van het INF-verdrag lijkt het opzeggen van het verdrag bij Europa op meer weerstand te botsen. De reacties zijn veelal afkeurend. Immers, anders dan voor de VS, zijn het de raketten van middellange afstand die juist een bedreiging vormen voor de Europese staten. De grote angst is dat de 9M729 raketten worden gestationeerd in het Russische Kaliningrad waarvandaan de raketten, indien ze daadwerkelijk het voorspelde bereik hebben, veel Europese landen kunnen bereiken.

De VS worden door het opzeggen van het INF-verdrag veel minder benadeeld dan Europese landen. Afgezien van het dunbevolkte Alaska, grenzen de VS vooral aan vriendelijke staten, waardoor het zeer onwaarschijnlijk is dat Russische middellangeafstandsraketten in de nabijheid van de VS worden gestationeerd. Hoogstens een (onwaarschijnlijke) stationering van dergelijke raketten op Cuba zou eventueel een mogelijkheid zijn. Waardoor overigens een herhaling van de Cubacrisis op zou kunnen treden, toen het stationeren van Amerikaanse raketten in Turkije ertoe leidde dat de USSR soort gelijke raketten op Cuba plaatste.

Het risico ligt dus voornamelijk bij Europa. Dit werd Europese landen ook duidelijk gemaakt door Poetin. Op een recente persconferentie verklaarde de Russische president het volgende:

“Wat Europa betreft, als de VS zich uit het INF-verdrag terugtrekken, dan is de belangrijkste vraag wat ze zullen gaan doen met deze opnieuw verschenen raketten. Als ze worden geleverd aan Europa dan, natuurlijk, zullen we op een overeenkomstige manier reageren. En de Europese landen die daarmee akkoord gaan, als het zover komt, moeten begrijpen dat ze hun territorium onder het risico plaatsen van een mogelijke vergeldingsaanval (op een aanval met Amerikaanse raketten).”

Met het nakende einde van het INF-verdrag wordt weer een stap gezet naar de verdere afbraak van nucleaire non-proliferatie, nadat eerder al het ABM-verdrag was gesneuveld. Als volgende lijkt het New START-verdrag aan de beurt te zijn, aangezien zowel Trump als zijn Nationale Veiligheidsadviseur, John Bolton, zich al kritisch over dat verdrag hebben uitgelaten. In ieder geval benadrukt het opzeggen van het INF-verdrag de slechte (diplomatieke) relatie tussen Rusland en de VS. Het wegvallen van het INF-verdrag betekent eveneens dat de optie weer open is dat het afvuren van een conventionele raket kan worden geïnterpreteerd als een nucleaire aanval. In de schaarse momenten die dan overblijven voor het beslissingsproces voor het bepalen van een tegenreactie kan dit zomaar leiden tot de fout die de mensheid heel duur kan komen te staan.

Posted on

Een slag in het Syrische gezicht

Terwijl achter de schermen een hevige diplomatieke strijd uitgevochten wordt door de verschillende bij de Syrische oorlog betrokken landen kondigde Staffan de Mistura, de speciaal gezant van de Verenigde Naties voor Syrië, enkele weken terug zijn ontslag aan. Deze gewezen ereconsul met Zweedse en Italiaanse nationaliteit wordt per 1 november vervangen door een zekere Geir Pedersen, een Noorse beroepsdiplomaat met ervaring in het Midden-Oosten.

In wezen is dit een zoveelste slag in het gezicht van de Syriërs. Noorwegen is immers lid van de NAVO welke jarenlang betrokken was bij de oorlog in Syrië. Een land dat dus veel bloed aan haar handen heeft en dan ook niet neutraal kan genoemd worden. De gewezen Noorse premier Jens Stoltenberg is op dit ogenblik trouwens secretaris-generaal van die instelling.

Geir Pedersen
De Noorse diplomaat Geir Pedersen mag na Staffan de Mistura pogen voor de VS toch nog wat in de wacht te slepen na het politieke en militaire fiasco van de Amerikaanse regering in het Midden-Oosten. Hij is al de vierde westerse bemiddelaar. Nu al kan men met praktische zekerheid zeggen dat hij er niets substantieels zal bereiken voor zijn Amerikaanse bazen. Zijn benoeming is wel een zware belediging voor de miljoenen Syriërs. Een serieuze man zou deze job gewoon weigeren.

Stoltenberg was als premier ook instrumenteel in het geven in 2009 van de Nobelprijs voor de Vrede aan Barack Obama toen die nog maar pas president was. Twee jaar later gaf ‘vredesapostel’ Obama het groen licht voor de jihadistische aanval op Syrië. Noorwegen heeft ook altijd die aanval, massamoord en grootschalige vernielingen gesteund, o.m. door het financieren van allerlei jihadistische activiteiten in het land.

En dus nu moet een topdiplomaat van dat land gaan zorgen voor een oplossing van dit conflict. Het is gewoon de Syriërs uitlachen in hun gezicht en zeggen dat niet de Syriërs maar de NAVO en haar bondgenoten zullen bepalen wat er met Syrië moet gebeuren.

Zo poogde Staffan de Mistura nog tot het voorbije weekend de samenstelling van het comité dat een nieuwe Syrische grondwet moet maken op te dringen aan Damascus en de Syriërs. Dit ondanks het feit dat de NAVO en haar lidstaten deze oorlog grandioos verloren.

Het is alsof men een Saoediër uit de entourage van kroonprins Mohammed bin Salman op die post zou zetten. Maar geen verbazing natuurlijk want de VN is gewoon een instrument van de Amerikaanse buitenlandse politiek. Zo is de secretaris-generaal van de VN immers Antonio Guterres, een gewezen Portugese premier en dus eveneens komende uit een lidstaat van de NAVO.

1
De Zweeds-Italiaanse diplomaat Staffan de Mistura neemt officieel om familiereden ontslag als VN-bemiddelaar voor de oorlog tegen Syrië. En zoals zijn twee voorgangers bereikte hij totaal niets. Het is dan ook niet de VS, zijn feitelijke baas, die er de touwtjes in handen heeft maar de alliantie van Iran, Turkije, Rusland en de Syrische regering. De anderen mogen alleen maar kwaad toekijken.

Toen waarnemers enkele jaren geleden ontdekten dat het grote Jordaanse vluchtelingenkamp van Zaatari gebruikt werd voor de rekrutering door al Qaida & Co van kindsoldaten voor de oorlog tegen Syrië verdween dat rapport in New York in de onderste lade om er stof te vangen. Veel stof.

Neen, Geir Pederson zal zoals zijn voorgangers de Amerikaanse politiek verdedigen en zoals zijn voorgangers nergens geraken. Hoogstens zal men hem in de onderhandelingen wat zoethoudertjes, kruimels toewerpen. Wat hij dan zal pogen te verkopen als een grote diplomatieke overwinning. Hij zal uiteraard overal in de hoofdsteden ontvangen worden en daarna met een glimlach maar wel met lege handen huiswaarts keren. Wedden?


Mededeling van de redactie:

Willy Van Damme spreekt 17 november aanstaande op het congres van het Geopolitiek Instituut Vlaanderen-Nederland in Leuven. Hier licht hij alvast een tipje van de sluier over de inhoud van zijn lezing:

http://www.novini.nl/willy-van-damme-macht-westen-kalft-af/

Posted on

Boeken over Syrië

Men zegt wel eens dat de oorlog in Syrië het moorddadigste conflict is sinds de Tweede Wereldoorlog, maar dat klopt natuurlijk niet. Er was immers nog de feitelijk van 1941 tot 1989 durende oorlog in het vroegere Franse Indochina met Vietnam, Cambodja en Laos. Vele miljoenen mensenlevens raakten hier verwoest. En dus mag Syrië deze eeuw dan wel het voorlopig bloedigste conflict zijn, het is echter peanuts in vergelijking met wat de mensen in dat Indochina meemaakten. En zie, twintig jaar nadat het westen er in Indochina haar nederlaag moest erkennen, bloeien die landen als nooit tevoren. Nu de oorlog voor Syrië, en ook Irak, naar haar einde loopt is er dus ook daar volop licht aan het einde van deze Arabische tunnel. Laat ons hopen. Over de Syrische oorlog zijn al massa’s analyses, opiniestukken, reportages en krantenverslagen geschreven. Soms de platst mogelijke propaganda, meer dan eens complete onzin en ook veel boeiend materiaal dat een genot is om te lezen. Zelfs al is men het er altijd niet geheel mee eens. Ook qua boeken verscheen er al alles bij elkaar reeds een mooie bibliotheek met teksten o.m. van uitstekende Belgische analisten zoals Dirk Borgers en de politica Anne-Marie Lizin, beiden sindsdien spijtig genoeg overleden. Hun ‘La face cachée des révolutions arabes’ (1) (Het ware gezicht van de Arabische revoluties) is een meesterwerk. In het Nederlands taalgebied verschenen er vorig jaar al deel 1 van ‘Poetin & Assad hebben ons leven gered’ van de Norbertijner pater Daniël Maes en ‘Het dagboek van granaten in Damascus’ van journalist Jens De Rycke, een man verbonden aan ‘t Pallieterke, het Vlaams ultranationalistisch weekblad. Eerder al verscheen van Ludo De Brabander ‘Oorlog zonder grenzen’, een overzicht van de geschiedenis van de regio sinds 1914. Daarbuiten publiceerde de vroegere Nederlandse diplomaat Nikolaos van Dam vorig jaar zijn ‘Destroying a nation – The civil war in Syria’, wat wil doorgaan voor een meer wetenschappelijke geschiedkundige analyse van deze oorlog. De man was de voorbije jaren voor dit conflict speciaal Nederlands gezant voor Syrië en wordt in bepaalde westerse academische kringen gezien als een van de beste specialisten in dit vakgebied.

Daniël Maes – Een dagboek uit een land in oorlog

Uit elk groot conflict komen steevast een serie merkwaardige figuren te voorschijn. Misschien geen grote helden maar mensen die opvallen en met hun bescheiden middelen poogden recht te doen zegevieren. Desnoods en veelal ook tegen de stroom in.
Daniël Maes ten tijde van de oorlog met enkele vluchtelingen aan het werk in de grote tuin van het klooster.
Figuren ook die echt aandacht hadden voor de miljoenen kleine lieden die het slachtoffer werden van de westerse machinaties die nog maar eens een zoveelste regimewissel op het oog hadden en probleemloos een land lieten vernielen. De titel van het boek ‘Poetin & Assad hebben ons leven gered’ van Daniël Maes kan voor wie de leugens van De Standaard en de NRC gewoon is en gelooft zeer schokkend overkomen. Maar Daniël Maes is een man met een overtuiging die zoals blijkt uit het boek groeide door zijn contacten met het land en de evolutie van dit conflict. Doodgezwegen Zijn wedervaren is ook een der beste bewijzen voor de censuur die de Belgische en ook Nederlandse media uitoefenen met betrekking tot deze oorlog. De man maakte de volle 7,5 jaar van deze opstand mee en zat er middenin. Maar voor zijn verhaal was er bij de media amper interesse. Alleen incidenteel kwam hij eens aan het woord, meer niet. Beeld u in, een Belgische pater middenin een uiterst brutale oorlog. Normaal zouden de media van de VRT tot Humo en het Laatste Nieuws zijn deur platlopen voor zijn exclusieve verhalen. Met de opbrengst in zijn geval bestemd voor het lenigen van het onmenselijke leed van de Syrische bevolking.
Daniel Maes ~ ‘Poetin en Assad hebben ons leven gered’
Maar neen. Een interview in Terzake, een gesprek in het AD, twee korte stukken op de regionale pagina’s van de Gazet Van Antwerpen, een verhaal in Het Belang van Limburg, twee verhalen in Knack en De Zondag. Dat was het in essentie. De VRT-radio had naar aanleiding van de actiedag rond Syrië in 2012 een interview met hem dat echter niet werd uitgezonden. ‘De kwaliteit was onvoldoende’, klonk het. Juist het tegenovergestelde wat men voordien tegen de man zelf zei. En televisievedette Rudi Vranckx was in zijn thuisbasis in de abdij van Postel uren bij hem en maakte opnames. Het werd nooit uitgezonden. Zijn visie past nu eenmaal niet in de propagandaoorlog waar onze media mee bezig zijn. En dus werd hij zo goed als kan verbannen uit de media. De katholieke kerk Zelfs het officiële Kerk en Leven, het Parochieblad voor de vele gelovigen, zweeg hem jarenlang dood. Pas vorig jaar bestede het blad aandacht aan deze held en bijna martelaar. Hij die zo opkwam voor de christenen, en die niet alleen, in het Midden-Oosten. Wie er wel in het blad kwam met zijn van de pot gerukte beweringen was de warrige Italiaanse jezuïet Paolo Dall’Oglio.
Klooster Dar Meir Yakub - Qara
Het klooster van Mar Yakub, een meer dan opmerkelijk verhaal. Met op de achtergrond de besneeuwde Qalamoenbergen. Het lijkt wel idyllisch.
De man liep als een blinde achter die salafistische opstandelingen aan en kwam om het leven in de provinciehoofdstad Rakka toen daar een strijd woedde tussen al Qaida & Co en ISIS – zijn vrienden – voor de controle over de regio met zijn rijke landbouw en vooral zijn oliebronnen. De behandeling door de kerk van Daniël Maes en zijn verhaal is een niet te wissen schandvlek voor zowel de Belgische bisschoppen als het Vaticaan.
Het doet denken aan de Nederlandse jezuïet Frans van der Lugt die op 7 april 2014 vlak voor de bevrijding van de stad Homs door een van die salafisten werd vermoord. Behoudens Arnold Karskens had voordien geen enkele Nederlandse journalist aandacht voor de man die ondanks het levensgevaar in het jihadistengebied bleef wonen. Pas na zijn dood verschenen er stukken over hem, met het ‘christelijke’ dagblad Trouw (onderdeel van de stal van Christian Van Thillo) daarbij bewust verzwijgend dat hij achter de Syrische regering stond. Kranten kunnen qua moraal dus erg diep zakken. Het is een van de opvallende zaken in het boek dat hij het wel heeft over Paolo Dall’Oglio maar zijn naam niet noemt. Hetzelfde voor Brigitte Herremans die bij Pax Christi en Broederlijk Delen verantwoordelijk was voor het dossier Syrië. Ook kritiek op de houding van de Belgische bisschoppen en het Vaticaan is feitelijk onbestaande. En nochtans hielpen zij door hun optreden of weigering om op te treden mee aan de moord op de christenen in de regio, de bakermat van deze godsdienst. Om de westerse machthebbers niet voor het hoofd te stoten deden zij op die wijze feitelijk mee aan die slachtpartij. Buiten wat vage woorden en het sturen van een gezant deed ook deze paus niets en bleven onze bisschoppen doofstom voor dit lijden. En dus kon Brigitte Herremans ongehinderd door haar kerkelijke hiërarchie – Pax Christi en Broederlijk Delen werken onder toezicht van de bisschoppen – jarenlang woordvoerster spelen voor groepen voor wie vrouwen of te verkrachten objecten en seksspelletjes zijn of anders kweekdieren voor nieuwe jihadisten. Mar Yakub Zijn werk is een dagboek en vertelt het leven van dag tot dag in het klooster van Mar Yakub (2) vlakbij het stadje Qara liggend aan de voet van het machtige Qalamoengebergte met zijn toppen van 3000 en meer meters. Het is een gewezen Romeins fort dat in de zesde eeuw toen het Oost-Romeinse rijk al erg verzwakt was omgevormd werd tot een klooster. Het raakte echter grotendeels in verval. De restauratie begon rond 1993. Dat het nu weer een mooi majestueus klooster is is het werk geweest van de op vele vlakken imposante kloosterzuster Agnes-Mariam de la Croix. Een van origine Palestijnse die na enkele mislukte avonturen als hippie het christendom ontdekte en zorgde dat dit klooster weer in al zijn glorie kon herrijzen. Het is genoemd naar de in 421 vermoorde Perzische martelaar Jacob de Verminkte, alias Jacobus Intercisus of Mar Yakub.
Agnès-Mariam-de-la-Croix en Daniel Maes
Agnes-Mariam de la Croix en Daniel Maes in de tuin van het Norbertijnerklooster in Postel. Een opmerkelijk duo.
Het klooster behoort tot de Grieks-Melchitische katholieke kerk, een van de talrijke christelijke groepen in het land. Het is een groot mankement van het boek dat de auteur niet wat meer uitleg geeft over die wirwar van christelijke geloofsgemeenschappen in de regio. Ook over de andere tientallen religieuze groepen vernemen wij amper iets. Spijtig want zonder een degelijke kennis van deze culturele puzzel is Syrië moeilijk te begrijpen. Daniel Maes kwam er in oktober 2010 toe om in het klooster een opleiding voor priesters te organiseren want die was er wel in Libanon maar niet in Syrië. Zijn visie over het land was er een in de toon van wat onze massamedia er over brachten en dat was van negatief tot zelfs vijandig. Al snel had hij echter door dat dit een karikatuur was van de realiteit. Het land bleek erg divers en was behoorlijk goed georganiseerd. Wat hij noch de mensen rondom het klooster echter konden vermoeden was dat amper 6 maanden later de hel over Syrië zou losbreken. Met snel toegesnelde buitenlandse jihadisten die via Libanon en vanuit bepaalde moskeeën onrust begonnen te zaaien. Nadien bleek dat er onder Bashar al Assad veel moskeeën waren gebouwd, veelal met geld vanuit Koeweit, Saoedi-Arabië en Qatar. En dit achteraf gezien niet zonder bijbedoelingen. Syriërs zijn solidair De moeilijkste en erg gevaarlijke periode voor hem was die van november 2012 tot eind 2013 toen allerlei extremisten ook Qara en de naburige dorpen in handen kregen en hun lusten botvierden op al wie niet plooide voor hun salafisme, uiteraard ook christenen. Uit zijn relaas blijkt dat de dorpelingen hen beschermden tegen mogelijke aanvallen. Ook nam het klooster vluchtelingen, en niet alleen christenen, in bescherming in hun kloosterfort. Uiteindelijk werden zij en de dorpelingen eind 2013 door het leger gered uit hun hachelijke situatie. Pas in 2017 zouden de laatste resten van al Qaeda en ISIS die zich in de barre bergen in het grensgebied tussen Libanon en Syrië schuilhielden verdreven worden. De titel van zijn boek ‘Poetin & Assad hebben ons leven gered’ moet je dan ook letterlijk nemen. Zonder hen hadden Daniel Maes en de anderen het daar niet overleeft. Opmerkelijk is ook dat blijkens zijn dagboek er tussen de vele Syrische minderheden geen haat is ontstaan als gevolg van deze op sektarisme gebaseerde oorlog. De westerse poging om het land op die wijze voor heel lang of altijd onbestuurbaar te maken faalde zo te zien.
Daniel Maes bakt frietjes
Daniël Maes en het dagelijkse leven in het klooster Mar Yakub. Hier frietjes bakken.
Het is een verhaal dat ook elders te merken is. Met dorpen die steeds onder regeringscontrole stonden en buurgemeenten die in handen waren van terreurgroepen die, toen de oorlog eenmaal voorbij was, elkaar ter hulp kwamen om de grote noden te helpen delgen. Zo te zien heeft het westen hier totaal gefaald. Wat mooi zou zijn.
  Propagandisten vermomd als journalisten Spijtig is wel dat er geen relaas in staat van het begin 2012 mede door Agnes-Mariam de la Croix georganiseerde bezoek van een stel Europese journalisten aan Syrië. Bij een aanval door jihadisten op een betoging van regeringsaanhangers in de stad Homs stierf hierbij een Franse reporter. Voor die journalisten, inclusief Jens Franssen en Rudi Vranckx van de VRT en de Nederlandse fotograaf Steven Wassenaar, het werk van de regering die zo hen als lastige getuigen wilde uitschakelen. Waarbij zij zelfs de kloosterzuster viseerden als zat ze mee in dat moordcomplot. Een totaal van de pot gerukt verhaal dat toont dat men hier niet met journalisten te maken had maar met propagandisten die alleen maar leugens wilden verspreiden. Waarom zou Syrië journalisten officieel uitnodigen om hen dan twee dagen later te vermoorden? Hoe gek kun je het maken? Voor Agnes-Mariam de la Croix waren het gewoon kinderen die niet wisten hoe zich te gedragen en onverantwoord werkten. Maar dit verhaal zit niet in het dagboek daar hij blijkbaar toen in Postel zat. Niet aflatend Daniël Maes heeft door zijn niet aflatend werk met o.m. zijn wekelijkse brieven een niet onbelangrijke rol gespeeld in het geleidelijk veranderen van de publieke opinie in België en ook Nederland ten opzichte van dit Syrische drama. Onversaagd blijft hij al die jaren vrank en vrij zijn mening geven, tegen de heilige huisjes van de media, ngo’s en regeringen schoppend. De stad Ieper gaf vorig jaar een vredesprijs aan de Witte Helmen, onderdeel van die salafistische terreur en de westerse agressie. Men had die prijs veel beter aan Daniël Maes gegeven. Recent verscheen dan deel 2 van zijn  dagboek dat de periode van 2013 tot nu beschrijft. De tijd van de nakende overwinning en het begin van het herstel van de Syrische maatschappij en de heropbouw van het land. Het verscheen eveneens bij de Nederlandse uitgeverij De Blauwe Tijger. Een pluim voor deze uitgeverij die deze Belgische pater eindelijk het forum geeft dat hem toebehoort.
Daniel Maes, Oorlogsdagboek deel II

Jens De Rycke – Reisverslag

Het boek van Jens De Rycke is eveneens een verslag van een verblijf in Syrië maar is qua karakter totaal anders dan dat van Daniël Maes. Door wat hij beschrijft als een toevallig contact met een priester van een der christelijke kerken in het Midden-Oosten raakt hij betrokken bij deze oorlog en bezoekt tweemaal het land. Het boek is grotendeels het verslag hiervan. Het is uitgegeven bij Polemos. Hij is een freelance journalist en schrijft voor diverse media zoals Novini, ’t Pallieterke en andere en was recent te gast in de studio van de internettelevisie Café Weltschmerz. De interesse in Vlaams nationalistische kringen voor Syrië en de steun voor de strijd van de Syrische regering tegen het jihadisme is opvallend. Daniël Maes is er een graag geziene gast en het Vlaams Belang heeft de weg naar Damascus wel gevonden. In die zin komt het boekje van Jens De Rycke dus niet als een verrassing. Het bleef spijtig genoeg bij het grote publiek tot heden grotendeels onder de radar.
Jens De Rycke - Het dagboek van granaten in Damascus
Voor die interesse in deze kringen zijn er zo te zien meerdere redenen. Zo is er de islam die in dat milieu door velen als een gevaar wordt gezien waarbij de Syrische regering vecht tegen de uitwas ervan, het salafisme. En dus zijn de Syrische regering vrienden. En dan is er het Vlaams Belang dat alleen in de marge van de Belgische politiek kan opereren en politiek dus veel vrijer kan ageren. Neen zeggen tegen het buitenlands beleid van de VS en de EU hier is voor wie de macht wil grijpen, of wat daar voor moet doorgaan, niet zonder gevaren. Je riskeert een dodelijke perscampagne en het verdampen van de hoop op ministerpostjes. Het Vlaams Belang heeft dat probleem niet. Geen probleem dan ook voor Filip Dewinter om bij Assad koffie te gaan drinken. En dus kon een man als Daniël Maes, een Vlaamse pater, hier wel een luisterend oor vinden. Wat elders niet lukte. Bovendien zat het zogenaamde linkse publiek gevangen in het web van de door het Westen gespannen propaganda rond de mensenrechten. Leugens natuurlijk, maar diegenen die beter wisten zwegen bewust. Ma’loula Het boekje is wel, zeker wat de foto’s betreft, slecht uitgegeven. Wat natuurlijk spijtig is. Zijn verhaal is daarvoor te belangrijk. Mooi is ook dat hij voor zijn boek een voorwoord wist te versieren van Elijah J. Magnier, een der beste analisten van het ogenblik over de zaak. Het bevat ook een verslag van zijn bezoek aan het stadje Ma’loula met zijn serie kloosters en kerken dat ooit kort in handen van die salafistische terreurgroepen was gevallen. Verder is er een bijdrage over de Syrische Sociaal Nationalistische Partij die een groot Syrië voorstaat, radicaal Arabisch is en erg seculier. Ook bevat het boek verder een verhelderend gesprek met Marwa Osman, een politicologe en lid van Hezbollah. Interessant materiaal. De bijdrage over de alawieten is daarentegen te beknopt en mist diepgang. Het mysterie rond die religieuze groepering blijft bestaan. Wel enkele opmerkingen. Het is uiteraard juist dat het Syrische leger en zijn bondgenoten, vooral dan de lokale groepen, in bepaalde gevallen uiterst brutaal optraden en men soms ter plaatse mensen executeerde – recent nog tegen ISIS in de stad Sweida – maar men moet dan wel beseffen dat die oorlog door het Westen aan Syrië werd opgedrongen. (p 13).
DSC_0645
Marwa Osman, een politicologe verbonden aan Hezbollah komt in het boek aan het woord.
Verder heeft hij het op pagina 41 over de geopolitiek en de oorlog maar heeft het niet over de drijvende kracht achter deze oorlog: Israël. Een land dat via verdeel en heers en met steun van de NAVO de regio in vuur en vlam wou zien ten onder gaan. Het plan van de Israëlische geostrateeg en diplomaat Odet Yinon. En inderdaad speelden gas en olie een grote rol bij het ontstaan van deze oorlog maar de echte oorzaak is Israël, dat het erg klassieke principe van verdeel en heers wou toepassen. Tevergeefs blijkt nu. Verder heeft hij het op pagina 42 over de ‘nucleaire ambities’ van Iran. Dat klopt echter niet want er is niet het minste bewijs dat Iran ooit een kernmacht wou worden. De beweringen van de VS en de NAVO hierover zijn alleen gebaseerd op verdraaiingen van de feiten en leugens. En dat er in deze oorlog geen winnaars zijn (pagina 120) klopt ook niet. Integendeel, dit is een enorme nederlaag voor Israël en haar bondgenoten en een grote overwinning voor de as Moskou-Teheran-Beiroet-Bagdad-Damascus. Het idee om die landen totaal te vernielen raakte nergens. Natuurlijk is de schade in landen als Irak, Syrië en eerder Libanon enorm maar ze overleefden en toonden zich sterk. Als dat geen overwinning is! Tienduizenden jihadistische huurlingen stuurde men op Syrië af met daarboven nog een economische wurggreep om U tegen te zeggen. Tientallen miljarden gaf men uit en tevergeefs. De wederopbouw zal jaren vergen maar zal gebeuren. Desnoods zonder het Westen. Men hoeft zich in Washington en Brussel daarover geen illusies te maken.

Ludo De Brabander – Een teleurstellend boek

Een van de weinige critici van de NAVO die in de klassieke media nog eens aan het woord komt – al zij het heel zelden – is Ludo De Brabander van de vzw Vrede, een groep van mensen die werkt rond de buitenlandse politiek en het (ontbreken van een) vredesbeleid. Het boek is teleurstellend en toont een gebrek aan kritisch doorzicht in wat er op dit ogenblik in het Midden-Oosten gebeurt. Zolang hij de oudere gebeurtenissen vanaf 1914 tot 1979 bespreekt getuigt het van een goed inzicht en een kritische doorlichting. Het is dan ook vernietigend voor de politiek van het Westen daar. Zo komen er de Britse machinaties rond het Arabisch schiereiland en de Levant, de regio met Libanon, Palestina, Jordanië en Syrië, aan bod. Of hoe Londen koos voor het salafisme van de familie al Saoed. Met Winston Churchill die zelfs opteerde voor het gebruik van chemische wapens. Waarbij de Britten als tegengewicht voor het Arabisch nationalisme de kant kozen van de Moslimbroeders en andere islamistische groepen. Nog steeds steunt de Britse regering die reactionaire visie van de islam en die keuzes van toen liggen ook aan de basis van veel van de huidige problemen in de regio. Wat hij onvoldoende of zelfs niet ziet is dat achter de publieke beweringen van westerse regeringen en hun lof voor mensenrechten, vrede en democratie in de regio echter een hondsbrutale politiek schuilt. Een politiek gericht tegen de regio, met als voornaamste bedoeling die zo machteloos mogelijk te maken. Al Qaida in Jemen Neem de aanslag op Charlie Hebdo (pagina’s 45 en 194) die niet zoals hij schrijft het werk was van ISIS maar werd opgeëist door Al Qaida van het Arabisch Schiereiland, de Jemenitische tak van de groep. En zij waren voor zover bekend de enigen. En dat is een organisatie die in een bepaalde periode minstens mede onder controle stond van westerse veiligheidsdiensten. Zo mislukten al hun buitenlandse acties doordat de daders voor ze konden toeslaan steevast opgepakt werden. Wat een ver doorgedreven infiltratie van deze organisatie door de veiligheidsdiensten bewijst.
Ludo De Brabander - Oorlog zonder grenzen
Verder vecht al Qaida in Jemen samen met Saoedi-Arabië en de hele westerse alliantie, inclusief dus ook België, tegen de regering van de Houthi’s die op dit ogenblik grotendeels het nuttige Jemen controleren. Met andere woorden: al Qaida en het Westen zijn militair geallieerden in deze kwestie. Dat is de realiteit, niet die van de vele holle beweringen van een Jens Stoltenberg, Mike Pompeo of Didier Reynders. Dat de strijd tegen dit extremisme tot nu faalde heeft dan ook niets te maken met sociale of politieke problemen binnen de Arabische wereld of bij de groep van immigranten in Europa maar met de uitgebreide militaire, economische en politieke steun die deze groepen krijgen vanuit Washington en de EU. De onvrede is wel een der voedingsbodems die westerse geheime diensten gebruiken om via infiltranten in dit milieu te rekruteren. Het rapport van de Amerikaanse Militaire Veiligheidsdienst DIA van augustus 2012 over de oorlog in Syrië laat hierover niets aan twijfel bestaan. De VS controleerden deze groepen waaronder ISIS en wilden Syrië vernielen en daarnaast via ISIS ook Irak verder aan diggelen slaan. Mogelijkerwijs kende hij bij de publicatie van zijn boek dit rapport nog niet. Het rapport van de Conflict Armament Research (3) over de wapens van ISIS was bij de publicatie van zijn boek zeker nog niet openbaar. Dit door de EU en Duitsland gefinancierde rapport toonde dat een groot deel van de wapens van ISIS kwamen uit Bulgarije, een lidstaat van de Europese Unie, dat door o.m. de VS en Saoedi-Arabië was aangekocht. Duidelijker kan toch niet. Op pagina 161 heeft hij het over de wil van die salafisten voor een zogenaamde ‘authentieke islam’. Een bewering die getuigt van een gebrek aan kennis. Reeds van in het prille begin van de islam waren er grote theologische en financiële geschillen en groepen die elkaar soms met de wapens bevochten.
Ansar al Sharia bij Taiz - Februari 2016
Leden van Ansar al Sharia, een schuilnaam voor de lokale afdeling van al Qaida in Jemen, hier aan het front bij de stad Taiz samen met troepen van de westerse alliantie.
Het salafisme is in wezen zelfs van heel recente datum en vloeit voort uit het gedachtegoed van enkele toen verketterde islamtheologen. Waarvan de bekendste al Mohammad ibn Wahhab (1703-1792) is die dan weer de mosterd was gaan halen bij Taqi ad-Din Ahmad ibn Tamiyyah (1263-1328). Zeggen dat het salafisme authentieke islam is als zeggen dat Iggy Pop of Fleet Foxes authentieke rock & roll brengen.
Ruslands bedoelingen Ook schrijft hij dat Rusland zijn interventie in Syrië steunde op de wens om ISIS aan te pakken (p188). Dat is het verhaal dat bladen als The New York Times en De Standaard ervan maakten en een leugen. Moskou heeft steeds gesteld dat men ginds het terrorisme wou uitroeien en noemde daarbij expliciet zowel al Qaida als ISIS. Wat zin heeft het trouwens om ISIS uit te schakelen en al Qaida in leven te laten? Geen natuurlijk. Het is dit uitroeien dat het eerste en voornaamste doel van Rusland is om in Syrië op te treden. Haar bondgenoot ter hulp snellen en zo haar machtspositie in de regio versterken kwam tweedes. Zoals ook de wens om haar nieuw wapentuig te testen en beter te kunnen commercialiseren van secundair belang was. Rusland had al drie oorlogen met die salafisten achter de rug en wou hen in Syrië de genadeslag toebrengen. Wat lijkt te lukken. Essentieel is dat hij fout zit door te stellen dat militair optreden tegen dit extremisme niet helpt en daarbij verwijst naar het niet slagen van die oorlog tegen de terreur. De reden is dat het Westen niet vecht tegen maar met die salafistische terreurgroepen. Er zijn voldoende bewijzen die aantonen dat bepaalde veiligheidsdiensten zoals MI6, CIA en de Mossad die groepen via infiltranten manipuleren. Ooit al gehoord van een aanslag van die geroepen in Israël? Natuurlijk niet. De enige manier om hen te verslaan is door het gebruiken van geweld tegen hen, zoals Irak, Rusland, Iran, Hezbollah en het Syrische leger nu doen. Maar zolang het Westen hen blijft steunen zal het probleem mogelijk wel blijven bestaan. Wel is de mokerslag die deze groepen nu in Syrië te verduren krijgen erg pijnlijk en zien wij mogelijk hier het Waterloo van al Qaida & Company.

Nikolaos van Dam – Een expert in bedriegen

Een totaal ander boek over Syrië is dat van de gewezen Nederlandse diplomaat Nikolaos van Dam. De man wordt in de gespecialiseerde westerse media gezien als DE expert over Syrië die op een objectieve wetenschappelijke wijze de toestand in het land en de oorlog beschrijft. Niets is echter minder waar. Dit boek toont dat hij wel een kenner is maar mede daarom ook dat hij bewust een bedrieger en leugenaar is, een verkoper van halve en hele onwaarheden. Vooreerst maakt hij in zijn boek ‘Destroying a nation – The civil war in Syria’ twee essentiële fouten die een analist en diplomaat als hij niet mag maken. En dat is een totaal gebrek aan bronnenkritiek en het geheel negeren van iets cruciaal als het internationaal recht met o.m. de niet-inmenging en de onschendbaarheid van landsgrenzen. Het laatste  is blijkbaar voor hem niet eens het bespreken waard. Gebuisd dus. De omslag van het boek is dan ook een gestileerde reproductie van een van de fameuze propagandafoto’s van de door zijn Nederland mee gefinancierde Witte Helmen die tussen de ruïnes van een stad een baby in zijn armen heeft. En in plaats van het te hebben over de Syrische regering heeft hij het continu over het ‘Syrische regime’. Wiens brood…. Het toont de teneur van dit pseudogeschiedkundig werk. Een regime, dat is een stel erg foute ministers, een regering dat zijn dan de goeden. Lees: Wie aan de goede kant van de VS staat is een regering en wie aan de foute kant van Washington staat is een regime. Maar dat is sfeerschepping en in wezen platte propaganda. Een geschiedkundige de naam waardig past voor dat soort praktijken.
Nikolaos van Dam - Destroying a nation
De man behoort tot de selecte vriendenkring rond de Zweed Aaron Lund en de Amerikaanse professor Joshua Landis die met de blog Syrian Comment poogt de richting aan te wijzen waar het Westen met Syrië volgens hen heen moet. Deze blog produceert zeker interessant materiaal maar over de Amerikaanse steun voor al Qaeda en ISIS zoals blijkt uit massa’s documenten zal je hier nooit iets lezen. Ook hier bedrog en censuur dus. Maar dat is zeker wat Nikolaos van Dam betreft zeker begrijpelijk. De man was een Nederlandse diplomaat en o.m. ambassadeur in Irak en door zijn regering tijdens deze oorlog aangesteld als speciaal gezant voor de kwestie Syrië. Met andere woorden: Hij zat op de eerste rij wat betreft de westerse strategie en Syrië. En ook, zeer belangrijk, de Nederlandse regering betaalde hem hiervoor en dan is er het gezegde ‘wiens brood men eet diens woord men spreekt’. En dat blijkt dus. Het betekent echter ook dat hij intern goed op de hoogte moet zijn geweest van de westerse strategie in deze kwestie. Zo vertelt hij over de serie staatsgrepen in Syrië na de onafhankelijkheid in 1946 maar vergeet er bij te zeggen dat de CIA hier soms erg actief was en al eens aan het stuur zat. Maar over de fouten van de Baath-partij en de familie Assad – en die zijn er zeker –  schrijft hij uitvoerig. Het is alsof je de geschiedenis van Japan zou beschrijven zonder de zaak Mantsjoerije en Pearl Harbour te vermelden. Feitelijk is zijn boek dus een intellectuele krachttoer. Voor hem is de revolte van Maart 2011 dus spontaan ontstaan en groeide het puur uit het ongenoegen over de politieke, sociale en economische beleid van de regering. Dat was er zeker zoals er overal in alle landen wel ongenoegen is over het regeringsbeleid. Maar zijn bewering is onzin. De strategie van de VS voor een machtsovername/staatsgreep is steeds dezelfde. Men infiltreert de maatschappij via allerlei verenigingen en helpt dat ongenoegen groeien met veel geld. De VS heeft hiervoor zelfs opleidingscentra en organisaties als de National Endowment for Democracy. Hij moet dat toch weten. Zie maar wat er bijvoorbeeld in Egypte of Joegoslavië gebeurde.
Iba Abdo - 2
De in Nederland wonende Iba Abdo wist al op 26 februari 2011 op haar blog te vertellen dat de ‘revolutie’ zoals ze dat noemde in Syrië was uitgesteld en pas op 15 maart ging losbarsten. Een helderziende. Ze reageerde niet op een verzoek voor een gesprek.
Ook in Syrië was dat zo en gebruikte de VS de Moslimbroeders en al Qaida. Zo verscheen in zijn eigen Nederland op 26 februari 2011 op de blog van de Nederlands-Syrische Iba Abdo dat men de ‘revolutie’ om organisatorische reden uitstelt tot 15 maart. Spontaan? Het is om te lachen. Waren de sluipschutters misschien nog niet klaar en diende men daarom die ‘revolutie’ uit te stellen? De dame werkte nadien eventjes bij Clingendael, het bekende Nederlandse regeringsinstituut voor buitenlandse politiek. Ze moeten elkaar dus normaal kennen en gezien zijn grote diepgaande kennis moet hij praktisch zeker weten van het bestaan van dit nadien afgevoerde blogbericht. Al Qaida Ook heeft hij het steeds over de vreedzaam begonnen betogingen die door brutaal politie- en legergeweld wel moesten ontaarden in een oorlog. Alsof hij niet weet dat bij de eerste betoging in de stad Daraa tot 8 politiemensen het leven lieten, er sprake was van sluipschutters – een klassiek ook in o.m. Sarajevo, Tunesië en Kiev gebruikte methode om de spanning op te drijven – en dat het gerechtsgebouw en de lokalen van de Baath die dag waren platgebrand. En uiteraard zwijgt hij over de aanwezigheid al vanaf de eerste dag van mensen van al Qaida die betrokken waren bij de opstand. Zijn landgenoot en oorlogscorrespondent Arnold Karskens maakte van hun aanwezigheid en de wapensmokkel vanuit Irak al begin 2011 gewag. Zoals trouwens ook de Syrische pers dat schreef. Maar dat is voor de man dus niet interessant en niet eens vermeldenswaardig. En dat de opstand al vanaf het prille begin ging ontaarden was zeker met de kennis die we nu hebben onvermijdelijk. Hij heeft het als enige reden hiervoor over het brutale legergeweld. Dat was er zeker en vast. Maar wat doet een regering als haar gebouwen bij betogingen in brand worden gestoken en politielui vanuit de betoging en door sluipschutters in serie worden afgemaakt? Wat zou het ‘regime van Mark Rutte’ doen als de mensen in Groningen, de zaak met de aardgaswinning en het regeringsbeleid hierover kotsbeu, grijpen naar gewapend verzet zoals die eerste dag in Daraa? Men zou het leger inzetten natuurlijk. Dat die door al Qaida en de Moslimbroeders – toch een geheim genootschap dat een kalifaat met de koran en de sharia als leidraad nastreeft – in afspraak met de VS en haar bondgenoten georganiseerde opstand al vanaf de eerste dag onmogelijke eisen stelde zoals de val van de regering Assad dan is dat geen probleem. Als de regering politieke hervormingen wil doorvoeren en zoals geëist politieke gevangen – waaronder een notoir terrorist als Zahran Alloesh nadien de leider van het Leger van de Islam – vrijlaat dan is dat onvoldoende voor de opstandelingen.
Daraa - Gerechtsgebouw in brand gestoken tijdens rellen van 15 maart 2011
Het gerechtsgebouw in Daraa na de zogenaamd vreedzame betoging in de stad die dag 15 maart 2011.
De Moslimbroeders en al Qaida blijven bij hun maximalistische eisen waarvan hij later in het boek zelf stelt dat ze onmogelijk in te willigen waren. En als het leger zich op vraag van de Arabische Liga en het Westen uit de steden terugtrekt dan wordt die ruimte onmiddellijk gevuld door die terroristische groepen. Met de bekende gevolgen. Maar ook dit is voor de auteur niet vermeldenswaardig. De fout ligt voor hem bij Assad en bij niemand anders. Basiskennis voor een diplomaat is het internationaal recht waarbij de niet-inmenging in de interne zaken van andere landen verboden is. Met als essentie ook de onschendbaarheid van de grenzen van andere landen. Wat men in de kwestie van Syrië soms met al te doorzichtige excuusjes en veelal zelfs zonder uitvluchten aan de westerse laars lapt. Zijn Nederland gooit bommen op Syrië en moet volgens de betreffende VN-resolutie de Syrische regering daarvoor om toelating vragen. Den Haag, zijn werkgever, vertikt het. Hetzelfde voor de Belgische overheid. The Day After Association Maar dit zijn daden van oorlog en daarom ook oorlogsmisdaden. Het zal hem zo te zien worst wezen. Hetzelfde met zijn bronnenkritiek die gewoon onbestaande is. Wat hem uitkomt neemt hij voor waar aan, wat niet past in het plaatje zal je in zijn boek niet lezen. Zo citeert hij regelmatig de Amerikaanse specialist Charles Lister en neemt veel van zijn soms straffe beweringen zomaar voor waar aan. Hij vergeet er echter bij te zeggen dat Lister de voorbije jaren werkte voor het Brookings Doha Center in Qatar, een studiedienst die werkt met geld van Qatar, een financier van o.m. al Qaida in Syrië. Erg intelligent moet men niet zijn om te beseffen dat die bron totaal onbetrouwbaar is. Ook dat is bij hem geen zorg.
Nikolaos van Dam - 2
Bronnenkritiek en respect voor het internationaal recht lijken Nikolaos van Dam totaal vreemd. Zoals bij Jens De Rycke slaagt hij er ook niet in meer duidelijkheid te verschaffen over de alawieten.
En dan is er de zogenaamde Caesar met zijn tienduizenden martelfoto’s van gevangenen van de Syrische regering. Gruwelijk materiaal. Volgens het verhaal van Caesar, een alias, moest hij in opdracht van de Syrische overheid die foto’s nemen om ze dan aan de familie te overhandigen. Hij was met zijn foto’s gevlucht maar wou anoniem blijven om zijn in Damascus achterblijvende familie te beschermen. Zo beweerden de auteurs van dit rapport. Een dossier gemaakt door een groot Brits advocatenkantoor in opdracht van Qatar en juist klaar voor Genève 2, de tweede vredesconferentie rond Syrië. Het moest tijdens de onderhandelingen extra druk zetten op Syrië en hen verder in de beschuldigingsbank duwen. Maar wie zo’n toch wel bizarre opdracht krijgt is zonder twijfel zo gekend bij de Syrische overheid want hij is vermoedelijk de enige die zo’n taak kreeg. De door dat advocatenkantoor gegeven reden voor zijn anonimiteit is dan ook pure onzin. Het is in wezen zelfs het bewijs dat dit dossier nep is. Human Rights Watch, nochtans niet vies van vervalst bewijsmateriaal in deze oorlog, uitte dan ook nogal wat bezwaren over die beweringen van dat Brits advocatenkantoor. Onze diplomaat niet. Het ergst qua een gebrek aan bronnenkritiek is echter als hij op pagina 72 een rapport uit 2016 van The Day After Association beschrijft. Volgens dat rapport had een opinieonderzoek van die vereniging aangetoond dat meer dan helft van de Syrische christenen die op hun zogenaamde peiling hadden geantwoord positief stonden tegenover die opstand. Simpel onderzoek leert dat die vereniging een van de vele tientallen vanuit het buitenland opererende oppositiegroepjes is die werken met gelden van de VS, de Arabische Golfstaten of Europese landen als Frankrijk. Maar hoe in ‘s hemelsnaam kon men in 2016 in een toestand van algehele oorlog vanuit het buitenland in Syrië zelf een opiniepeiling houden, laat staan een die wetenschappelijk betrouwbaar is? Geen probleem voor Nikolaos van Dam. Hij stelt zelfs dat aangezien de opstand anno 2016 meer jihadistisch dan bij de start de christenen in 2011 nog met een veel groter percentage achter die opstand moeten gestaan hebben. Is dat om te lachen? Religies klitten aan elkaar Wie al Qaida en ISIS financiert of financierde laat hij dan ook gemakshalve in het ongewisse. Ook over de centrale rol van Israël in de kwestie zwijgt hij zedig. En veelal heeft hij het over buitenlandse mogendheden die in Libië intervenieerden zonder veel te specificeren. Men zou eens kunnen gaan beseffen dat het regime van Mark Rutte mee hielp aan de vernieling van Libië en Syrië. De rol van Nederland in deze massaslachtpartij lijkt als we zijn boek moeten geloven nihil te zijn. Wiens brood….  Je hebt er bij van Dam dan ook het raden naar waarom ISIS en al Qaida de hoogste lonen konden betalen aan hun huurlingen, een pak meer dan wat soldaten van het Syrische leger kregen.
Dr. Nabil Toumeh
Volgens Dr. Nabil Toumeh faalde de Westerse poging tot vernieling van zijn land als gevolg van de sterke cohesie onder de Syrische bevolking. Syrië was naar hij stelde voor het Westen met daarbij Israël te rijk geworden en moest daarom kapot.
En ja, het Syrische leger en haar hulptroepen hebben zware misdaden begaan. Niemand kan dit betwijfelen. Kijk maar naar het verhaal van de Woestijnvalken (Desert Hawks) van generaal Mohammad Jaber die zeer succesvol was maar plots op 2 augustus 2017 ontbonden werd en waarbij Jaber om onverklaarde reden officieel naar Oekraïne vertrok. (4) Over het fameuze rapport van de DIA over Syrië lees je hier dan ook niets. Te sterk bewijsmateriaal over de misdaden van landen als Nederland, zijn broodheer? Hetzelfde met dat door de EU en Duitsland gefinancierde rapport van het Britse Conflict Armament Research (3) over Amerikaanse wapens van ISIS of over de verhalen uit de Israëlische pers over de steun aan o.m. al Qaida. Hij verzwijgt het. Dat de opstand ondanks de massale geldstromen en de tienduizenden vanuit het buitenland aangeleverde salafisten mislukte is het beste bewijs voor de cohesie van de Syrische maatschappij. De pogingen om het sektarisme te doen zegevieren faalden. Het is zoals de Syrische soefist, parlementslid, filmmaker en zakenman dr. Nabil Toumeh het in een gesprek in Damascus uitdrukte: “Syrië, dat is 30 religies en 60 sekten en dat klit sterk aan elkaar en daarom mislukte het Westen hier, in tegenstelling tot in Libië, om dit land te verslaan.” Maar voor Nikolaos van Dam is Syrië gewoon een alawietische dictatuur. Tegenstander Wel toont hij zich in zijn boek toch een tegenstander te zijn van het beleid van het Westen hier. Al zegt hij dat erg omfloerst. Zijn stelling is dat men die jihadisten aanmoedigde bij hun opstand, hun onrealistische eisen steunde en onvoldoende militaire hulp gaf om te slagen in hun opzet. De oorlog had zonder die steun minder mensenlevens gekost is zijn visie. Hij vergelijkt het met de Amerikaanse oproep aan de Iraakse sjiieten om na de Iraakse nederlaag in februari 1991 in opstand te komen. Waarna de VS van enkele kilometers ver zat toe te kijken hoe die naïeve opstandelingen door het Iraakse leger afgeslacht werden. De realiteit is echter dat dit ook het plan was. Het land vernielen en via de introductie van het sektarisme het voor decennia onbestuurbaar te maken. En het Westen is hier zeker niet aan haar proefstuk. Zie naar Bosnië, Kosovo, Afghanistan, Libië en ook Irak. En voor deze halsmisdaad tegen Syrië is de hoofdverantwoordelijke de gewezen Amerikaanse president Barack Obama. De man die bij het begin van zijn ambtsperiode van de Noorse premier Jens Stoltenberg de Nobelprijs voor de Vrede kreeg. Stoltenberg kreeg dan nadien van Obama de post van secretaris-generaal van de NAVO. De westerse waarden. Nikolaos van Dam betreurt de vernieling van Syrië maar is via zijn werk een onderdeel van die strategie. Zelfs al maakt hij er bezwaar tegen.
1) La face cachée des révolutions arabes, Ellips, redactie: Eric Denécé, 528 pagina’s, 2012. 2) https://www.maryakub.net/ 3) Conflict Armament Research: De VS wou niet antwoorden op de vraag van de groep hoe na juni 2014 In Bulgarije geproduceerde en aan de VS geleverde wapens bij ISIS werden gevonden. Wapens van een sovjet-type waar men in de VS niets mee kan aanvangen. In juni 2014 viel de stad Mosoel na de massale desertie van het Iraakse leger in handen van ISIS. Zie o.m. pagina 39 van het rapport. http://www.conflictarm.com/publications/. 4) Zie: https://www.almasdarnews.com/article/syrian-desert-hawks/. Al Masdar is een informatieve website die de Syrische regering steunt in haar oorlog. Het is dus geen geheim in Syrië. Integendeel. Daniël Maes, Poetin & Assad hebben ons leven gered – Syrisch dagboek deel 1, De Blauwe Tijger, 2017, 264 pagina’s, 21,5 euro. Jens De Rycke, Het dagboek van granaten in Damascus, Polemos, 2017, 160 pagina’s, 15 euro. Ludo De Brabander, Oorlog zonder grenzen, Epo, 2016, 271 pagina’s, 22,5 euro. Nikolaos van Dam, Destroying a nation – The civil war in Syria, I.B. Taurus, 2017, 242 pagina’s, 8,99 Britse pond.
Posted on

“Demonisering Poetin is zeer gevaarlijk”

Marie-Thérèse ter Haar is de grande dame van de Nederlands-Russische betrekkingen. Sinds begin jaren tachtig, toen Rusland nog onderdeel uitmaakte van de Sovjet-Unie, zet ze zich in voor een beter wederzijds begrip tussen de landen. Als tolk-vertaalster en koppelaarster begeleidt zij multinationals als Shell, ABN Amro, Rabobank, Philips, Campina en Grolsch op de Russische markt. In Moskou, waar zij een deel van het jaar woont, en ook in Sint-Petersburg, maakt zij studenten aan de universiteit wegwijs in de Nederlandse taal en cultuur. In haar vrije tijd speelt zij viool in het Moskou Symfonieorkest en zet ze zich in voor de Rotary Club Moskou.

Vanuit haar tweede woonplaats Arnhem, reist Ter Haar het land door voor het verzorgen van lezingen over Rusland-gerelateerde onderwerpen, maar ook voor het geven van solovoorstellingen over de levens van de tsarina’s Catharina de Grote en Alexandra Romanov. Verder verzorgt zij culturele groepsreizen; zowel naar Rusland als naar andere voormalige sovjet-republieken.

Plaats van gesprek is Ter Haars Rusland & Oost-Europa Academie, gevestigd in een statig pand langs de Arnhemse Rijnoever. Ze is net terug van een lezing in Tilburg, voor een ondernemersvereniging, en moet duidelijk nog even stoom afblazen over de reacties die ze daar voor haar kiezen kreeg: de gebruikelijke aantijgingen over agressieve Russen die elk moment Europa kunnen binnenvallen en een dictatoriale Poetin die iedereen uit de weg ruimt die hem voor de voeten loopt.

Ter Haar: “Toen na afloop de wijn ging werken waren er tien macho-meneertjes, die allemaal hun zegje deden, waarbij de een het nog beter wist dan de ander, en ik terloops naar het hoofd geslingerd kreeg dat ik geïndoctrineerd was, het allemaal niet meer helder zag, en men zich hardop afvroeg of ik misschien door de Russische regering betaald werd. Van alle aanwezigen die het zo goed dachten te weten, was er maar één met Rusland-ervaring. Hij was één keer in het land geweest. Als toerist.”

Ter Haar benadrukt dat er veel niet in orde is in Rusland, en dat ze niks wil goedpraten wat fout is. Ze vindt alleen dat er weinig klopt van het algemene beeld dat wij in het Westen van Rusland hebben, en dat de politiek en media hiervoor verantwoordelijk zijn. “Onze berichtgeving toont weinig oog voor de achtergronden van het land”, zegt ze. “Laten we, voordat we oordelen, eerst eens onze westerse bril afzetten, en proberen in de schoenen te gaan staan van de Russen. Wij in het Westen vinden Poetin maar niks. Maar de grote meerderheid van de Russen loopt met hem weg. Die kunnen toch niet allemaal gek zijn?”

Een gesprek over: de Russische presidentsverkiezingen van 18 maart, de toenemende dreiging van een oorlog met het land, en de anti-Poetin-retoriek in de Nederlandse pers en politiek.

Jij schrijft in jouw boek De Ontgoocheling – Rusland en het Westen dat de Nederlandse pers niet veel verschilt van de Russische?

Ook in Nederland worden er feiten verdraaid en belangrijke zaken weggelaten. Er is sprake van stemmingmakerij, de nuance ontbreekt. Zelden wordt een spreker aan het woord gelaten die de zaak van een andere kant belicht.

Het zijn vooral de hardliners die een podium krijgen in de media. Van kopstukken uit de VVD, PvdA en D66 tot en met NAVO-secretarissen; en van virulente Ruslandhaters tot en met betweterige parlementsleden die nog nooit in Rusland zijn geweest. Allen appelleren ze aan het Koude-Oorlog-spookbeeld van ‘De Russen komen’.

Er zijn veel westerlingen met verstand van Rusland, die begrip hebben voor de Russische positie of die kritisch zijn ten opzichte van de westerse politiek. Zij komen bij ons nauwelijks aan het woord in de media. Alleen op het internet en bij de Russische zenders Rossia 1 en RT krijgen ze de ruimte.

Wij, met onze vrije pers, gaan ervan uit dat onze nieuwsvoorziening niet gemanipuleerd wordt en onbevooroordeeld is. En daarin schuilt wel het grootste gevaar. Wij zijn zelf het slachtoffer van de grootste zelfcensuur in de westerse media sinds de Tweede Wereldoorlog.

Jij citeert in jouw boek met instemming Henry Kissinger die zich kritisch uitlaat over de ‘demonisering’ van Poetin. Zelf noem je die demonisering ‘een zeer gevaarlijke zaak’. Waarom? 

Op Kerstavond stond ik op het vliegveld in Moskou, met een reisgezelschap dat ik leidde. Het was de bedoeling dat we Kerst zouden vieren in Rusland. Ik werd er uit de rij gehaald door een douanier. Hij zei: “Uw papieren zijn niet in orde. U moet terug naar Nederland.” Ik zei: “Beste meneer, ik ben verantwoordelijk voor al die mensen die u net heeft doorgelaten. Zij staan al aan de overkant. Ik heb nooit problemen. Ik woon al dertig jaar in Rusland. Wat kan hier aan de hand zijn?” Het leek mij een eerlijke man. Geen Brezjnev-type. Dus ik dacht dat er een kans was dat ik hem nog om kon praten. Maar toen mij eenmaal duidelijk werd dat ik toch op het vliegtuig terug gezet zou worden, smeekte ik hem: “Ik ben uw land goedgezind. Hier, ik bied u 200, 300 euro om mij er door te laten.” Dat was totaal verkeerd geschoten van mij. Hij veranderde van een aardige in een boze man, die mij bulderend duidelijk maakte hoezeer het hem dwars zat dat wij vanuit het Westen de Russen steeds maar weer de les lezen en schofferen. Hij zei: “U in het Westen beschuldigt ons er van een corrupt land te zijn. En wat doet u? U probeert mij om te kopen.”
Zoals deze meneer zijn er tegenwoordig velen in Rusland. Ze pikken het niet langer, ons opgeheven vingertje, de sancties tegen hun land, onze militaire dreigementen, onze betweterigheid, onze bemoeizucht. Je ziet daaraan: De schade die wij hebben aangericht in Rusland is enorm. Rusland was eerst nog op de hand van het Westen. Ze namen een voorbeeld aan ons. Maar sinds een jaar of twee is dat helemaal aan het omdraaien. Het nationalisme neemt toe. De Russen keren zich steeds meer van ons af, en zoeken steeds meer toenadering tot China en andere niet-Westerse landen. Ze zien: In het Oosten daar gebeurt het. Daar liggen de economische kansen.

Is jou inmiddels duidelijk geworden waarom je er werd uitgepikt bij de douane?

Van de Russische ambassade in Den Haag hoorde ik achteraf dat ik niet de enige was die die dag was teruggestuurd naar Nederland. Er zat ook iemand bij van Philips en drie journalisten, waarvan twee waarschijnlijk van de Volkskrant. En waarschijnlijk had het er mee te maken dat het ‘code rood’ was voor de Russen. Op Kerstavond was bekend geworden dat de VS weer nieuwe wapens zouden leveren aan Oekraïne. 

Het is spijtig dat de verhoudingen zo verstoord zijn. Maar hoezo vind je dat ‘zeer gevaarlijk’? 

Door de demonisering van Rusland begint er een draagvlak te ontstaan voor het voeren van een oorlog. Aan beide zijden.

In de Baltische staten houdt de NAVO schietoefeningen langs de Russische grens. Er vliegen Russische bommenwerpers langs de Noorzeekust. Er hoeft maar een ongelukje te gebeuren, in Oekraïne of in Estland, iemand van de NAVO of van het Russische leger die zijn geduld verliest, of een inschattingsfout maakt, en we hebben de poppen aan het dansen.

In juli 2016 heeft Gorbatsjov nog alarmerende woorden gesproken op de Russische televisie. Hij heeft gezegd de indruk te hebben dat de NAVO voorbereidingen treft voor een aanval op Rusland.

De Amerikaanse minister van Defensie James Mattis heeft afgelopen maand gezegd Rusland en China als een grotere bedreiging te beschouwen dan terroristische groeperingen als IS en Al Qaida.

Je kunt je afvragen hoe het mogelijk is dat de Amerikanen Donald Trump tot president hebben verkozen. Maar met Hilllary Clinton was het niet beter geweest. Als minister van Buitenlandse Zaken heeft ze er alles aan gedaan om de relatie met Rusland te verstoren, niet in de laatste plaats in Oekraïne.

In het begin van de jaren ’80 werd er in Nederland nog massaal gedemonstreerd tegen de plaatsing van Amerikaanse kruisraketten. Het nummer De Bom van Doe Maar was een grote hit. Nu lijkt niemand in Nederland zich nog bewust van het gevaar van een kernoorlog. Hoe zit dat met de Russen? Zien die de ernst in van de situatie?

Ook in Rusland is het gevaar van een kernoorlog geen onderwerp van gesprek. Mensen willen er waarschijnlijk liever niet aan denken dat het met één knal afgelopen kan zijn. Het gaat het menselijk voorstellingsvermogen te boven.

Donald Trump heeft in zijn eerste persconferentie nog gewaarschuwd voor een ‘nuclear holocaust’, en de pers ervan beschuldigd het hem onmogelijk te maken de relatie met Rusland te verbeteren. Hoe verklaar jij de anti-Russische houding van de westerse media?

China en Rusland zijn opkomende machten, en de VS willen die de kop indrukken omdat ze streven naar alleenheerschappij. Zie de Wolfowitz-doctrine die ik in mijn boek noem, en Project For A New American Century. Natuurlijk speelt ook de lobby van de Amerikaanse wapenindustrie een grote rol. Die heeft er belang bij dat de spanningen tussen Oost en West in stand worden gehouden.

Wij in Nederland worden meegezogen in dat Amerikaanse verhaal van gecreëerde vijanden. We kunnen kennelijk niet onze eigen koers bepalen.

Jeltsin en later ook Poetin hebben te kennen gegeven open te staan voor een lidmaatschap van de NAVO. De toenmalige secretaris-generaal van de NAVO was voor, net als Duitsland en Frankrijk. Maar de Amerikanen waren tegen. Zij hebben de controlerende stem binnen de NAVO.

Zijn er nog andere partijen die belang hebben bij het opvoeren van de spanningen met Rusland en het afvoeren van Poetin van het politieke toneel? 

Tijdens de chaos van de jaren negentig had een club oligarchen zich het hele land toegeëigend. Toen Poetin de macht wilde terugbrengen bij de staat, en begon met het innen van achterstallige belastingbetalingen, is een aantal van die oligarchen naar het Westen gevlucht. In hun kielzog volgden personen als Masha Gessen, Bill Browder en Gary Kasparov. Die verdienen hun brood met het demoniseren van Poetin. Ze worden overal uitgenodigd, en komen overal, tot in de Balie en de Rode Hoed aan toe.

De Russen zien deze mensen als de Vijfde Kolonne. Ze zijn er heel erg allergisch voor. 

Je zegt in je boek een verschil te zien tussen de Nederlandse en de  Duitse pers.

Die vormen een positieve uitzondering. Veel vooraanstaande Duitsers pleiten in de media en in de politiek voor betere betrekkingen met Rusland en benadrukken dat de westerse waarden en vrijheid niet worden bedreigd door Rusland. De Duitsers kijken breder en minder door een NAVO-bril. Het lijkt alsof zij meer de ernst zien van een dreigende oorlog op ons continent. Zij begrijpen beter dat Rusland zich omsingeld voelt door NAVO-troepen en ze vragen zich af of de EU niet te ver is gegaan door Oekraïne binnen de Europese invloedssfeer te halen zonder Rusland hierin te kennen.

Je houdt in je boek een pleidooi voor een meer genuanceerde berichtgeving. Ben je hierover al eens in gesprek geweest met Nederlandse correspondenten en Rusland-deskundigen?

Om gericht met mensen hierover in gesprek te gaan ontbreekt mij helaas de tijd. Maar ik kom ze wel eens tegen, Hubert Smeets, Michel Krielaars en Peter d’Hamecourt. En ik heb wel eens aan ze gevraagd: “Waarom laten jullie maar steeds één kant van het verhaal horen?” Onder vier ogen is het goed praten met ze, vooral als ze een borrel op hebben. Dan erkennen ze soms zelf dat het niet deugt bij de media waarvoor ze werken. Maar op de televisie of in de krant vertellen ze weer het bekende verhaal over Rusland waar niks goed is of het deugt niet.

Wat vind je van de met belastinggeld betaalde website Raam op Rusland van Hubert Smeets en Laura Starink? Sommigen, waaronder Stan van Houcke, noemen dat een ‘anti-Ruslandwebsite’.  

Ik vind het niet te pruimen. Ik begrijp niet wat er met die mensen is gebeurd. Waarom schrijven ze alleen nog wat de Nederlandse politiek en media willen horen? Ik kon het vroeger zo goed met ze vinden. Ik kijk wel eens naar mijzelf in de spiegel; niet om mijn haar te kammen, maar met de vraag: “Ben ik misschien degene die de nuance uit het oog is verloren, in plaats van zij?” Maar ik denk dan: “Vroeger keek ik tegen ze op, omdat ze ouder waren dan ik en meer ervaren, en misschien zie ik nu pas hoe ze werkelijk zijn.”

Hubert Smeets en Laura Starink zijn nu geen correspondent meer bij het NRC. Maar hun opvolger Steven Derix is geen haar beter. In zijn artikelen ontbreekt elke nuance. Hij geeft zijn lezers de indruk dat Rusland een verschrikkelijk land is om in te leven, en dat alles de schuld is van Poetin.

Je lijkt een medestander te hebben in hoofdredactrice Eva Hartog van The Moscow Times. Zij vindt het beeld dat Nederlanders van Rusland hebben ‘zorgwekkend’ en noemt met name de lezers van NRC en de Volkskrant.

Dat ziet ze inderdaad goed. Maar in haar analyse van de Russische media zie ik dat zij echt een leerling is van Derk Sauer, de eigenaar van die krant. Ik ken hem nog van een cursus Ruslandkunde die wij gevolgd hebben, in 1993 of 1994. Ik heb respect voor hoe hij in de jaren negentig in Rusland een media-imperium heeft opgebouwd. Hij had dé persoon kunnen zijn die in Nederland het echte Rusland kon laten zien. Maar helaas. Wat ben ik teleurgesteld in hem. Het enige wat hem nog lijkt te interesseren is de vraag: “Hoe kom ik zo vaak mogelijk bij Jinek en De Wereld Draait Door?”

In navolging van Eva Hartog liet ook Pieter Waterdrinker onlangs weten dat er iets mankeert aan de berichtgeving over Rusland. Hij heeft zelfs Poetin in verdediging genomen tegen zijn westerse critici, en maakt geen gebruik meer van kwaadsprekende anonieme bronnen.

Pieter Waterdrinker heeft lange tijd in dubio gestaan. Vertel ik wat de politiek en media willen horen? Of vertel ik een genuanceerd verhaal? Tijdens borrels heb ik hem heel vaak kritisch gehoord over de Nederlandse Ruslandverslaggeving. Maar in zijn publieke optredens praatte hij weer heel anders. Ik ben blij dat dat nu anders is. Ik heb er ook respect voor, dat hij het uiteindelijk heeft aangedurfd kleur te bekennen.

Correspondent Joost Bosman van het Financieele Dagblad stelt dat het niet zo gek is dat Rusland vaker in het nieuws komt over mensenrechtenschendingen dan bijvoorbeeld een land als Duitsland. Hij zegt: “Als Amnesty International een rapport uitbrengt over mensenrechtenschendingen in Rusland, dan kun je daar als journalist moeilijk omheen.”  

Ik snap zijn reactie. Natuurlijk moet hij daarover schrijven, en ik prijs Joost Bosman voor zijn eerlijke verslaggeving. Maar ik vind het onterecht de huidige regering daar zo hard op af te rekenen. Het land komt van achthonderd jaar achterstand. Je kunt dan toch niet in tien jaar tijd alles goedmaken wat er fout is? Je mag dan ook wel kijken wat er in de afgelopen pakweg tien jaar is verbeterd. Zoals de hervorming van het gevangeniswezen, onder Dmitri Medvedev, toen die president was.
In tegenstelling tot Joost Bosman begin ik steeds meer waardering te krijgen voor Vladimir Poetin, omdat ik steeds meer ben gaan inzien wat het betekent om een land als Rusland te besturen. Russen, maar ook veel Oost-Europeanen, beschouwen het als een vanzelfsprekendheid dat de staat voor je zorgt. Ze nemen zelf weinig initiatief, stellen zich erg afhankelijk op. Dat is iets wat wij in Nederland maar niet kunnen bevatten. Steeds als de Russische overheid maatregelen neemt, dan zien wij dat als een verdere aantasting van de vrijheid van het Russische volk. Wat we niet zien is dat die maatregelen worden genomen bij gebrek aan initiatieven vanuit de bevolking zelf.

Hoe zie jij de rol van de mensenrechtenorganisaties in de demonisering van Rusland?

Bij organisaties als Amnesty werken veel mensen van goede wil, geweldig lieve mensen. Maar ik ben mij inmiddels gaan afvragen wat de werkelijke bedoelingen zijn van sommige van die organisaties. Zoals de NGO’s van meneer George Soros. Ik heb met eigen ogen gezien hoe die in Kiev de mensen opjutten om in opstand te komen. Ik ben daardoor gaan begrijpen waarom de Russen mensenrechtenorganisaties met argwaan bekijken.

Je beschrijft in jouw boek een oud-medewerker van de AIVD die met jou op groepsreis ging naar Rusland. Hij zag dingen die er niet waren, zoals drie mannen in een zwarte auto die hem achtervolgden, en moest uiteindelijk door de Nederlandse SOS-dienst worden teruggevlogen naar Schiphol omdat hij helemaal was doorgedraaid. De paranoïde wanen van deze meneer doen mij denken aan bepaalde politici in Den Haag die overal Kremlintrollen zien.

Het is een treffende vergelijking. Die meneer Buma die zegt dat de Russen vuurtjes stoken in Nederland, en mevrouw Ollongren die vreest voor Russische beïnvloeding van de gemeenteraadsverkiezingen. Wat moet ik daar verder op zeggen? Ik kan er met mijn pet soms niet bij hoe deze mensen denken. Het is voer voor psychiaters. Minister Sergej Lavrov van Buitenlandse zaken heeft een keer grappend gezegd: “Wij Russen voelen ons gevleid dat wij de Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben gewonnen.”

Ik probeer mij wel eens voor te stellen hoe ik zou hebben gedacht over Rusland als ik het land nooit had leren kennen. Ik denk dat het met je persoonlijkheid te maken heeft. Als iedereen in één richting praat, dan zullen de meesten denken: “Het zal wel zo zijn.” Slechts een enkeling denkt: “Klopt het wel?” Ik durf niet te zeggen dat ik tot de enkelingen had behoord. Ik kan het alleen hopen. Zo’n 95 procent van de Nederlanders die nog nooit in Rusland zijn geweest, hebben hun oordeel al klaar: “Het land deugt niet.” Het is bijna onmogelijk daar enige nuance in aan te brengen. Het is het gevolg van een jarenlange, dagelijkse stroom aan propaganda.

Op 18 maart kiezen de Russen een nieuwe president. Er zijn 14 kandidaten. Maar het wordt zo goed als zeker opnieuw Vladimir Poetin. Hoe kan dat? Jij verklaart Poetins populariteit uit de orde die hij heeft aangebracht in de chaos die zijn voorganger Jeltsin had aangericht in de jaren negentig. Toch is er de afgelopen jaren veel onvrede ontstaan over de toenemende sociale ongelijkheid, de dalende levensstandaard en diverse verkiezingen die oneerlijk zouden zijn verlopen. Hoe kan het dat geen van de kandidaten die het opneemt tegen Poetin er in slaagt daar politieke munt uit te slaan?

Dat is omdat de Russen het idee hebben dat geen van die kandidaten een plan B heeft, een geloofwaardig alternatief biedt voor de huidige koers van de regering. Bovenal zijn de Russen bang voor de zoveelste revolutie. Met het wildwest-kapitalisme van de jaren negentig nog vers in het geheugen zitten ze niet te wachten op een nieuw experiment. Ze kiezen voor safe. Voor zover ze ontevreden zijn en hopen op verbetering is die hoop niet gevestigd op andere politici maar op de huidige machthebbers.
Daar komt bij dat de meeste Russen helemaal niet geïnteresseerd zijn in politiek. Een praatcultuur zoals bij ons in Nederland, over ‘wat wil Pechthold’, ‘wat doet Rutte’ en ‘wat vinden we van Ollongren’, kennen ze daar helemaal niet. Ik zie het althans heel weinig in mijn omgeving: mensen uit de middenklasse en studenten aan de universiteit.

Al die demonstraties in Rusland lijken een ander beeld te geven. Volgens Ruslandkenner Bas van der Plas, die een aantal van die demonstraties bezocht, nemen ze al sinds enige jaren in aantal en omvang toe.

Ik herken dat niet. Op die demonstraties in Moskou en Sint-Petersburg wordt altijd flink ingezoomd, zodat het lijkt alsof ze heel groot zijn. Maar in werkelijkheid lopen er dan maar iets van 8000 mensen door de straten. Zet dat tegenover het inwonertal van Moskou: ruim 12 miljoen.

Je schrijft in jouw boek dat er in 2012 zoveel protestmarsen waren in Moskou dat het verkeer ernstig belemmerd werd, en je regelmatig te laat kwam op jouw afspraken.

Het leek toen inderdaad een doorgeslagen protestmaatschappij. Op de ene hoek stonden jonge anarchistische neo-bolsjewieken te protesteren en op een andere hoek aanhangers van Poetins partij Verenigd Rusland. Een paar stoplichten verder gingen veertig bejaarden met vlaggen van hamer en sikkel de straat over, om vervolgens bij de Doema op een protestmars van een anti-WTO beweging te stuiten. Het verkeer werd daardoor ernstig belemmerd.

Sinds een paar jaar moet je daarom een vergunning aanvragen voor demonstraties. Ik snap niet waarom wij daar in het Westen over vallen. Dat is bij ons toch ook normaal? Bij ons moet je toch ook een vergunning aanvragen om in protest de straat op te gaan? Soms krijg je zo’n vergunning niet, en als je dan toch gaat demonstreren, maakt de politie er een einde aan.

Poetin is, in tegenstelling tot zijn tegenkandidaten, iedere dag op televisie te zien. Dat zorgt er voor dat zijn populariteit groot blijft.

Die tegenkandidaten mogen van mij vaker op televisie, maar ik denk niet dat ze daarmee hun kansen vergroten. Ook bij de meeste Russen die buiten Rusland wonen is Poetin heel populair.

We horen in het Westen veel over Aleksej Navalny, die niet mee mag doen aan de verkiezingen en al een paar keer in de gevangenis is beland.

Drie jaar geleden zag ik nog wat in hem. Ik dacht: “Die doet tenminste wat. Hij heeft een leuke uitstraling. Hij vertegenwoordigt een nieuwe generatie Russen.”

Maar inmiddels is hij op de populistische toer gegaan, en roept nu dingen als: “Als ik president van Rusland wordt, dan gaan alle tsjorni, alle zwarten eruit.” (Tsjetsjenen en mensen uit de Aziatische voormalige sovjet-republieken, EvdB) Vergelijk dat met het beleid van de Russische overheid van de afgelopen tien jaar. Om het fundamentalisme onder moslims tegen te gaan is er flink geïnvesteerd in onderwijs, en ook in de ‘onderbuik van Rusland’, in de economieën daar, van de deelrepubliek Tsjetsjenië tot en met de buurlanden Kazachstan, Oezbekistan en Tadzjikistan.

Een andere presidentskandidaat waar we in het Westen veel over horen is tv-persoonlijkheid Ksenia Sobtsjak. Het NRC suggereert dat zij een verlengstuk is van Poetin en meedoet om de verkiezingen meer aanzien te geven en ook om stemmen bij de liberale partijen weg te kapen. Hoe zie jij haar kandidatuur? 

De reden dat de Westerse media haar afschilderen als een beschermeling van Poetin is omdat hij een student is geweest van Sobtsjaks vader, toen die professor was aan de Universiteit van Leningrad. En ook omdat Poetin in 1999 als premier een einde maakte aan het corruptieonderzoek dat tegen haar vader liep. Maar ik zie niet hoe Poetin belang heeft bij de kandidatuur van Ksenia Sobtsjak. Geen van de andere liberale kandidaten vormt een bedreiging voor Poetins herverkiezing. Ook Sobtsjak maakt geen enkele kans. De Russen zien haar als talkshowpresentatrice en glamourgirl. Iedereen die weet wat ervoor nodig is Rusland te besturen lacht om haar kandidatuur. Ze heeft geen enkele bestuurlijke ervaring. Ze heeft zelf ook al aangegeven dat ze weinig kans maakt Poetin op te volgen. De reden waarom ze dan toch meedoet? Ze staat graag in de belangstelling. En misschien ook om te kijken hoever ze komt. 

Jij zegt: ‘Wij wanen ons in het Westen superieur aan Rusland.’ Zijn er zaken waarvan jij zegt: Wij kunnen nog een voorbeeld nemen aan Rusland?

Op zaterdagavond lijkt het hier in de binnenstad van Arnhem een sport te zijn zoveel mogelijk MacDonalds-zakken en Coca Cola-flessen op straat te gooien. Als je op zondagochtend door de stad loopt is het een grote ravage. In Rusland zal je zoiets nergens zien. Mensen spreken elkaar er op aan dat het not done is je afval op straat te gooien.

Ik zie daarnaast dat het de norm is in Rusland om niet al te luidruchtig te praten in publieke ruimtes, zoals in restaurants, op vliegvelden, op scholen, in de metro, op vergaderingen. Dreinende peuters worden terecht gewezen. In de metro zie je jonge mensen opstaan voor ouderen en heren voor dames.

In Nederland leggen wij dat negatief uit. We zien het als een achteruitgang dat de Russen conservatiever en patriottischer worden, het gezinsleven voorop stellen en dat de kerk weer een grotere rol gaat spelen. Maar ik ervaar het als een verademing de mensen zo te zien knokken voor beschaving. Ze doen hard hun best om, na de ellende van het communisme en de chaos van de jaren negentig, hun land weer op de rails te krijgen.

Andere zaken waar we in Nederland een voorbeeld aan kunnen nemen?

De Russen zijn er trots op dat hun land geen noemenswaardige staatsschulden meer heeft. Dit in tegenstelling tot de megaschulden van de VS en de EU.

De Russen zijn ook erg gesteld op hun cultuur. De theaterzalen zitten avond na avond bomvol. Ze zijn trouw aan hun tradities, zoals Internationale Vrouwendag. Dan komt meneer Grolsch naar mij toe en die vraagt: “Wat moet ik daar toch mee? Dan wordt er zeker weer van mij verwacht dat ik aan de vrouwelijke medewerkers rozen uitdeel en gedichten van Tolstoi?” Dan zeg ik: “Dat is wel de manier om uw waardering te tonen aan de vrouwen hier, en als u daar in meegaat, dan geven ze u het beste wat ze te bieden hebben.” Maar dan zegt meneer Grolsch: “Ik wil helemaal niks met cultuur, ik wil dat het personeel mij helpt de omzet te versnellen.”

Daar gaat het dus mis tussen de Russen en de Nederlanders. Zij willen gewaardeerd worden om hun eigen identiteit, en wij kunnen daar maar geen begrip voor opbrengen.

Hoe is de positie van de vrouw in Rusland?

Aan de ene kant ongeëmancipeerd. Je ziet weinig mannen achter een kinderwagen lopen of een aardappeltje meeschillen. Maar aan de andere kant is de Russische vrouw veel geëmancipeerder dan de Nederlandse. In Rusland zitten er veel meer vrouwen op topfuncties. Dat is een erfenis van het communisme. De Russische vrouw is al decennialang hoogopgeleid. Ze heeft recht op een zwangerschapsverlof van een jaar en de garantie dat ze bij terugkeer op haar werk weer aan de slag kan in haar oude functie.

Wat heb jij met Catharina de Grote? Jij verbeeldt haar in jouw solovoorstellingen, en er staat een borstbeeld van haar in jouw Rusland & Oost-Europa Academie.

Er is veel dat ik in haar herken. Zij was een vrouw die leefde tussen twee culturen, de westerse en de Russische. Van Duitse prinses werd ze tsarina van Rusland. Zij stuitte op veel onbegrip van westerse tijdgenoten als Voltaire en Montesquieu, die vonden dat ze het land waarover ze regeerde niet snel genoeg hervormde. Dan schreef ze teleurgesteld: “Die filosofen en politici zitten daar in hun westerse studeerkamers en chique paleizen, en dan denken ze dat ze mij kunnen vertellen hoe ik van Rusland in een paar jaar een Europees land moet maken. Ze hebben geen idee van het grote verschil in cultuur en mentaliteit.”

Ik ervaar dat net zo. Dan zie ik zo’n Frans Timmermans, of in de VS Hillary Clinton. Het zijn geen grote filosofen als Voltaire en Montesquieu, maar ze zijn even betweterig. Ze eisen van de Russische regering dat die het land à la minute omtovert in een democratie naar westers model. Ik kan mij daar flink aan ergeren. Dat heb ik gemeen met Catharina.

Jij stelt dat Poetin een enorme populariteit geniet bij Russische vrouwen. Hoe verklaar je dat?

Het is waar. Ik schat zijn populariteit bij vrouwen op 82 procent, uit alle lagen van de bevolking, van jong tot oud. Ze hangen aan Poetin. Heel apart. Ik vraag wel eens aan de vrouwen die ik ken, bij de Rotary, in het orkest waar ik speel en op de universiteit. “Wat zien jullie toch in die man?” De antwoorden die ik dan hoor komen meestal aardig overeen: “Hij drinkt en rookt niet, hij sport, hij is een patriot, hij wil het beste voor Rusland, hij heeft ons uit de ellende geholpen en heeft ons land weer op de kaart gezet.”

Ik zeg wel eens grappend tegen mijn studentes: “Prima als je hem zo’n goede president vind. Maar je moet geen Poetin t-shirt aantrekken, want dan ga ik gillen.”


Russische media en Nederlandse Ruslandverslaggeving

Dit interview is onderdeel van een reeks interviews en artikelen van Eric van de Beek over de Russische media en de verslaggeving van Nederlandse media over Rusland. Eveneens verschenen in deze reeks:

Posted on

Turkse inval in Syrië onderstreept westerse hypocrisie rond Koerden

Met de inval door het Turkse leger in het door de Koerdische PKK/YPG bezet gebied rond de stad Afrin lijken ook de ambities van de Koerdische PKK en YPG (1) richting de vuilnisbak te gaan. Te hoog gevlogen, Icarus achterna. Aan de grote ambities van de door de VS opgeporde Turks-Syrische Koerdische groepen lijkt, zoals ook in Irak met de Koerdische Democratische Partij (KDP) van gewezen ‘president’ Massoed Barzani, een einde te komen.

Barzani achterna

Deze laatste nam na het referendum voor de onafhankelijkheid en de tegenmaatregelen van Iran, Turkije en Irak ontslag en liet zijn ‘onafhankelijk’ Koerdistan achter in een totale chaos. Het is nu zoals voorheen een gewone provincie van Irak geworden met maar beperkte autonomie en amper geld.

De VS en Israël lieten de KDP vallen als een baksteen en konden feitelijk ook niet anders. Anders reageren betekende een nieuwe oorlog voor de VS en dat wilde Washington niet. En Israël of de Europese bondgenoten, waaronder België, konden alleen maar toezien hoe hun drijverijen mislukten. Manipulaties die de Koerden en andere bevolkingsgroepen slechts miserie hebben gebracht.

Op deze kaart is duidelijk te zien dat het inderdaad de strategie van de VS en de PKK/YPG was om westwaarts op te rukken tot aan de Middellandse Zee. De groene vlek tussen de gele vlekken is het door Turkije tijdens de operatie Schild van de Eufraat bezet gebied. Ook dat gele gebied ten westen van de Eufraat is een Turks doelwit geworden. Rood is in handen van de Syrische regering.
De kaart is wel al enkele maanden oud en sindsdien is een 20 à 25% van de grote groene vlek door het leger veroverd. Zo werd dit weekend de luchtmachtbasis van Aboe al Duhur veroverd op al Qaeda en haar bondgenoten. Het gebied ten oosten van de lijn naar Aboe al Duhur is of bevrijd of door het leger omsingeld. Zwart is gebied dat nog onder controle valt van ISIS.
Deze ochtend werd ook de vlakbij gelegen gelijknamige stad door het leger ingenomen. Een erg zware nederlaag voor Al Qaida en haar bondgenoten die er al hun middelen hadden ingezet.

Hetzelfde is nu aan het gebeuren in Syrië, zij het gezien de omstandigheden op een andere wijze. De PKK/YPG had, geil gemaakt door de zoals altijd waardeloze Amerikaanse beloften, het ganse gebied ten oosten van de Eufraat plus een groot stuk ten westen ervan aan de Turkse grens bezet. Veel meer dan ze militair ooit aan zouden kunnen. Hebzucht dus, ongebreidelde hebzucht zelfs.

Sykes-Picot II

Het is duidelijk dat de alliantie van de EU, de VS, Israël en Saoedi-Arabië rekende op een Groot-Koerdistan dat grote delen van Turkije, Irak, Syrië en Iran zou omvatten. Het nog maar eens amputeren van Turkije en het nog maar eens hertekenen van de grenzen van de regio door de westerse grootmachten. Sykes-Picot II dus. Een remake van het Brits-Frans akkoord uit 1916 over het opdelen van het Ottomaanse rijk.

Maar dit is 2018, meer dan honderd jaar na 1916 en de machtsverhoudingen zijn dan ook niet meer hetzelfde. Een besef dat in de EU en de VS maar niet wil doordringen. De Arabische staten hebben nu eigen structuren en georganiseerde legers en Iran is een middelgrote mogendheid geworden die niet meer met zich laat sollen. Hetzelfde geldt voor de andere landen daar en Hezbollah.

Pogingen vanuit Israël, Brussel en Washington om die staten definitief te vernielen geraakten uiteindelijk en ondanks de massale inzet van geld en wapens nergens en zullen ook nergens geraken. Het wekt dan ook verbazing en getuigt van grote onkunde dat de PKK/YPG na eerdere weigeringen om Oost-Syrië te bezetten uiteindelijk toch viel voor de Amerikaanse en Europese sirenenzang.

Middellandse Zee

Uit de getuigenis van een naar Turkije overgelopen topman van de Syrische Democratische (1) Krachten (SDF), de door de VS aan de PKK/YPG gegeven naam, blijkt dat het originele plan was om geheel de Syrische-Turkse grens te bezetten tot aan de Middellandse Zee. Strategisch erg interessant. Het zou de PKK/YPG een doorgang hebben gegeven naar de zee en zo hun omsingeling door Turkije, Syrië, Iran en Irak hebben doorbroken.

Wie de illusie heeft dat de YPG los staat van de Turkse PKK dient deze foto goed te bekijken. Het toont het centrale plein in de Syrische provinciehoofdstad Rakka waar de YPG en de zogenaamde Syrische Democratische Krachten (SDF) een feestje bouwen na het verjagen van ISIS. En dit onder een heel grote spandoek met daarop een glimlachende Abdoellah Öcalan, de Grote Leider van de PKK. Men kan zich zo inbeelden hoe men bij het zien van dit beeld hierop in Ankara, Teheran, Damascus en Bagdad reageerde.

 

Niemand zou dan nog die nieuwe staat hebben kunnen dwarsbomen want ze zou zonder vrees voor een blokkade eigen handel kunnen drijven. Het mislukte al snel, vooral door het optreden van Turkije, dat een groot gebied ten westen van de Eufraat en aan de Turkse grens wist te bezetten. Met feitelijk alleen maar symbolisch officieel Syrisch verzet.

Niet verbazend natuurlijk want in Damascus is men woedend op de PKK/YPG wier optreden steeds agressiever wordt. In het publiek belijden zij wel de Syrische eenheid en eisen zij alleen maar een federaal bestuur, maar je moet al stekeblind zijn om niet te zien dat men gewoon een opsplitsing van Syrië nastreeft. De natte droom van de EU, de VS, Saoedi-Arabië en zeker Israël. Lukt het niet met ISIS/Al Qaida dan maar met de PKK/YPG.

En dus steunt Damascus feitelijk onderhuids Turkije zelfs al is er daar een diepe haat omwille van wat Turkije al tegen Syrië deed. Van de annexatie van de provincie Antiochië/Antakya in 1939 tot het plunderen van de immens grote industriezone van Sjeik Najjar bij de stad Aleppo en de hulp aan Al Qaida en ander salafistisch tuig. Maar in de diplomatie en zeker in tijden van oorlog moet men, omdat het nu eenmaal soms niet anders kan, erg soepel zijn bij de partnerkeuze.

Turkse troepen – zie de vlag op de achtergrond – en hun salafistische vrienden bij de bezetting van de regio rond de stad Azaz in het noorden van Syrië. Dit om te verhinderen dat de PKK en de VS westwaarts naar Afrin en de Middellandse Zee zouden kunnen oprukken.

En dus is Turkije onder protest van Rusland, Iran en Syrië de aan de Turkse grens gelegen regio Afrin binnen gerukt en valt het oostwaarts de regio van Manbidsj aan. Dit samen met een beperkte groep salafistische huurlingen. In onze kranten het (sic) Vrije Syrische Leger (2) genoemd. Maar Ankara wil tegen elke prijs het gevaar van de PKK uitschakelen.

PKK als terreurorganisatie

Zeker toen Washington vorige week zonder enige schroom meedeelde dat men een grenswacht van 30.000 man in Oost-Syrië ging opleiden. De opstart naar een Koerdische staat. Dat Washington hier de PKK bewapende deerde in Washington en Europa behoudens enkelen niemand.

En nochtans is de PKK zowel voor de EU als voor de VS officieel een terreurorganisatie. En hen bewapenen is dus steun geven aan terrorisme en een criminele daad. Geen kat echter in de pers of bij de juridische en politionele autoriteiten in het Westen die daar problemen mee heeft. Het is op dit vlak muisstil.

 

Dit aspect wordt gewoon in onze media verzwegen. Bewust natuurlijk. Alsof kranten als De Standaard, The Guardian of The New York Times dat niet weten. Wie anders denkt is zeer naïef of oliedom. En dus maakt Turkije nu een einde aan die dromen van de PKK/YPG en hun westerse bazen. Dat Rusland, Iran en Syrië wel protesteren maar in de praktijk niets doen – integendeel zelfs – wekt dan ook geen enkele verbazing.

Zo was er in dat gebied op de luchtmachtbasis van Menagh een Russische militaire waarnemingspost met enkele honderden militairen maar blijkt die weggetrokken. Dit enkele dagen nadat de Turkse legerleiding en de veiligheidsdienst bij hun Russische bondgenoten gingen overleggen.

En van het stopzetten van de samenwerking tussen Iran, Turkije en Rusland is er voor zover bekend helemaal geen sprake. Eind deze maand komen ze allen trouwens samen in de badplaats Sotsji in Rusland. Het moet een cruciale bijeenkomst worden en niemand in Teheran of Moskou spreekt over het afgelasten ervan. Evenmin als Damascus of die jihadisten daarom negatief reageren.

NAVO

Ook zou Rusland of welk ander land ook al vandaag de Veiligheidsraad van de VN over de kwestie kunnen bijeenroepen. Alleen Frankrijk vroeg het, maar er lijkt amper enthousiasme voor. Het typeert het gebrek aan diplomatieke kennis van de huidige Franse regering van president Emmanuel Macron. Men laat dus behoudens wat verbaal protest Turkije gewoon doen.

Ook de VS en de EU zitten immers in een zeer lastig parket. Ze werken met Turkije namelijk samen in de NAVO, de belangrijkste militaire alliantie van het ogenblik. Waarbij artikel 5 van de NAVO de leden verplicht tot wederzijdse steun in geval van oorlogsdreiging. En wat zien wij: De VS en de EU steunen met wapens en adviseurs de PKK tegen Turkije. Een wel rare versie van artikel 5 natuurlijk.

Daarbij dient men te herinneren aan een voorval bij de Noorse stad Stavanger van enkele maanden terug. Bij gezamenlijke oefeningen van de NAVO, waaraan enkele tientallen Turkse militairen deelnamen, moesten de Turkse soldaten twee doelwitten aanvallen.

Een doelwit heette… Erdogan en een tweede … Atatürk, de Turkse vader des vaderlands. Waarna een woeste Erdogan nog bijna diezelfde minuut zijn troepen terughaalde. Met Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO en gewezen Noors premier, die het had over …. een vergissing van een onderaannemer. Het zowat domste excuus mogelijk.

Amerikaanse troepen bij de stad Manbij waar ze de PKK ondersteunen. Dit gebied komt nu ook onder Turks vuur te liggen met de bedoeling er de PKK/YPG en hun Amerikaanse beschermheren te verjagen. In het kader van Artikel 5 van het NAVO-verdrag? Volgens berichten zou de VS er al wel haar troepen hebben teruggetrokken.

 

Neen, de inval in Afrin is niets anders dan een oorlog van Turkije tegen de NAVO en vooral de VS. Of Turkije uit de NAVO zal treden zoals een Turks topman toen tijdens dat Noors incident voorstelde is niet duidelijk. Moest het gebeuren zou het natuurlijk niet verbazen. Het zou wel de zwaarste geostrategische aardschok zijn sinds de val van de Sovjet-Unie.

Zeker is ook dat Turkije al aankondigde het door de PKK bezet gebied ten westen van de Eufraat rond de stad al Bab aan te vallen. En daar zitten Amerikaanse soldaten. Volgens getuigenissen zou er daar trouwens regelmatig geschoten worden tussen die Amerikanen en de Turken. In het kader van artikel 5 van de NAVO?

Zeker is dat de droom van bepaalde Koerdische groepen feitelijk een nachtmerrie aan het worden is. En het is gewoon hun eigen schuld. Of hoe hebzucht als steeds zorgt voor een grote nederlaag. Men leert het nooit.


1) Het dient nogmaals benadrukt dat de Koerden noch cultureel, noch sociaal-economisch of politiek een geheel vormen. De propaganda komende van de klassieke media poogt dat steevast voor te stellen alsof ‘de Koerden’ dit of dat willen. Maar ‘de Koerden’ willen echter niets.

Sommige Koerden steunen de PKK, sommige de Turkse AKP van Erdogan, ISIS, de Iraanse regering of de regering in Damascus. Koerden vechten dus ook dikwijls tegen elkaar. Dat de Turkse regering hun operatie Olijftak noemt wekt dan ook geen verbazing. In de ogen van de Turkse regering en de meeste politieke partijen in Ankara willen zij het gebied en de bevolking gewoon bevrijden van de bezetting door de PKK.

2) In goede Westerse traditie noemt men terreurgroepen en andere collaborateursbewegingen steevast democratisch, vrij of begaan met de mensenrechten. Zo worden de kannibalen, koppensnellers en psychopaten in Syrië daarom het Vrije Syrische Leger genoemd en heeft men het vanuit het Verenigd Koninkrijk werkende Syrische Observatorium voor de Mensenrechten. Cynischer kan niet.

Posted on

Cameron genoemd als toekomstig secretaris-generaal NAVO

In Brussel en Londen doet het gerucht de ronde dat de Britse oud-premier David Cameron in gesprek zou zijn over een mogelijke toekomstige rol als secretaris-generaal van de NAVO.

De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie wordt momenteel geleid door de Noorse oud-premier Jens Stoltenberg, wiens termijn pas in 2018 afloopt, met de mogelijkheid om nog een jaar te verlengen tot voorjaar 2019. Met Cameron als opvolger van Stoltenberg zou de met de Deen Anders Fogh Rasmussen ingezette traditie dat de organisatie door een oud-premier geleid wordt voortgezet worden.

De Britse oud-premier wordt zowel door NAVO- en EU-functionarissen in Brussel als in kringen van de regering in Londen als een capabele kandidaat gezien. Daarnaast wordt de optie van een Brit als secretaris-generaal van de NAVO gezien als een manier om het Verenigd Koninkrijk aan na de Brexit aan het continent te binden.

Defensieuitgaven als percentage van het BBP (bron: NAVO)

Voor de nieuwe Amerikaanse regering zou een kandidaat uit een land dat reeds 2 procent van het Bruto Binnenlands Product aan defensie besteed ook meer acceptabel zijn. Naast David Cameron zou ook de huidige minister van Defensie Michael Fallon een optie kunnen zijn.

De geruchten over Cameron kwamen op gang na een ontmoeting met Anders Fogh Rasmussen, die secretaris-generaal van de NAVO was van 2009 tot 2014. Rasmussen werkt tegenwoordig als consultant voor de invloedrijke zakenbank Goldman Sachs.

Posted on

Frustratie en hysterie in de Europese Unie

EU-buitenlandchef Federica Mogherini riep zondagavond een spoedzitting bijeen aansluitend op een geplande bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie. Aanleiding was de verkiezing van Donald Trump tot president van de Verenigde Staten.

Mogherini had er duidelijk op gerekend dat Hillary Clinton de verkiezingen wel zou winnen; de wens is de vader van de gedachte. Diverse ministers van Buitenlandse Zaken waren echter afwezig. Zo had de Franse minister Ayrault iets belangrijkers te doen: een ontmoeting met de nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Gutteres.

Ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson was niet aanwezig. Zijn ministerie liet weten niet in te zien waar de spoedbijeenkomst voor nodig was, aangezien lang van tevoren duidelijk was dat de verkiezingen plaats zouden vinden en dat er nu een overgangsperiode is, waarin de regering van Trump nog tot stand moet komen.

De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto was eveneens afwezig. Hij noemde de bijeenkomst “volslagen prematuur” en bekritiseerde de “gefrustreerde en hysterische uitspraken” van andere Europese politici naar aanleiding van Trumps overwinning. “Zolang we niet weten wie er de leiding zal hebben over de Amerikaanse diplomatie, zolang het Witte Huis zijn economische en buitenlandse prioriteiten nog niet bekend gemaakt heeft, is [de spoedzitting] een volstrekte verspilling van tijd. Ik heb geen idee waar we het over zouden moeten hebben.” Eerder had de Hongaarse premier Viktor Orbán Trumps overwinning al verwelkomd.

Eigenlijk viel alleen secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg Mogherini bij, door nog eens te waarschuwen voor het ‘isolationisme’ dat ons onder Trump te wachten zou staan. Trump wil bijvoorbeeld in Syrië de samenwerking met Rusland en de wettige Syrische regering zoeken in de bestrijding van ‘Islamitische Staat’. Het is maar wat je onder isolationisme verstaat; zoals Stoltenberg het gebruikt, is het kennelijk een vies woord voor alles dat niet in het interventionistische straatje van het gevestigde euro-atlantische denken past.

TTIP in de ijskast

Ondertussen stelde eurocommissaris Cecilia Malmström vrijdag al dat het zogenaamde vrijhandelsverdrag TTIP tussen de Verenigde Staten en de EU mogelijk voor langere tijd de ijskast in gaat: “We moeten het maar afwachten.”

“Deze onderhandelingen (over TTIP, red.) zijn dood, en iedereen weet het, maar nog niet iedereen wil het toegeven”, aldus de Franse minister van Handel Matthias Fekl na beraad met zijn Europese collega’s in Brussel.

Referendum over associatieverdrag Moldavië?

In Moldavië heeft zondag Igor Dodon de tweede ronde van de presidentsverkiezingen met zo’n 54 procent van de stemmen gewonnen. De eurosceptische socialist heeft voor de verkiezingen aangegeven dat hij een referendum wil houden over het Associatieverdrag van Moldavië met de Europese Unie.

Dodon moet echter samenwerken met een eurofiele regering, die gevormd kon worden op basis van een parlementaire meerderheid die slechts ontstond doordat daags voor de stembusgang een van de eurosceptische partijen van deelname aan de verkiezingen werd uitgesloten. Het is de vraag hoe lang de eurofiele regering stand kan houden, nu de positie van haar regering steeds verder verzwakt is door allerlei fraude- en corruptieschandalen.

Ontspanning in de relatie met Rusland

Ondertussen hebben ook de Bulgaren zondag de tweede ronde van hun presidentsverkiezingen gehouden. Die werden zoals verwacht gewonnen door Rumen Radev, de pragmatische politieke outsider. Radev wil de banden met Rusland aanhalen, zonder overigens het lidmaatschap van EU en NAVO op het spel te zetten. Bulgarije zal voortzetting van de economische sancties tegen Rusland niet in zijn eentje tegen kunnen houden, maar met de meer dan 59 procent van de stemmen voor Radev in de tweede ronde, heeft de Bulgaarse bevolking een duidelijk signaal afgegeven. Radev sprak de hoop uit dat Donald Trump als nieuwe Amerikaanse president ontspanning in de relatie met Rusland zal weten te brengen.

Naar aanleiding van Radevs overwinning, treedt Boyko Borisov af als premier en zullen er nieuwe parlementsverkiezingen uitgeschreven worden. Borisovs centrumrechtse GERB-partij blijft naar verwachting de grootste partij, maar zal het nog moeilijk hebben om een meerderheidscoalitie te vormen.

‘Can’t stump the Trump, can’t barrage the Farage’

Niet alleen de Hongaarse premier Orbán en de pas gekozen Bulgaarse president Radev hebben positieve verwachtingen van de nieuwe Amerikaanse president. UKIP-leider Nigel Farage bezocht Donald Trump zaterdag in het penthouse van de Trump Tower in New York. Farage had eerder de Britse premier Theresa May al bekritiseerd vanwege haar harde woorden over Trump voorafgaand aan de verkiezingen.

Intussen zijn de speculaties over een eventuele functie voor Farage niet van de lucht, zo hopen sommigen dat Trump hem aanstelt als Amerikaanse ambassadeur naar de EU.

Aan alle kanten wordt er kortom gezaagd aan de poten van de gevestigde euro-atlantische politiek. Het borrelt al langer in diverse Europese landen, maar met de doorbraak van Trump waait er nu ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan een andere wind. Dat kan ontwikkelingen in een stroomversnelling brengen.

Posted on

Onverholen spionagevluchten om Rusland te provoceren

De westerse media brengen regelmatig berichten over Russische gevechtsvliegtuigen die door vliegtuigen van NAVO-lidstaten uit het ‘NAVO-luchtruim’ geëscorteerd zijn, waarbij steeds in het midden gelaten wordt of het om het luchtruim van een lidstaat of om het internationale luchtruim tussen NAVO-lidstaten ging. We vernemen echter niets over provocaties in de andere richting, terwijl die wel degelijk plaats vinden.

Zo maakte onlangs de Amerikaanse generaal-consul in Vladivostok in het Verre Oosten van de Russische Federatie, Mary Gunn een uitstapje met twee van haar medewerkers door een militair gebied met beperkte toegang op het schiereiland Kamtsjatka. Toen de consul vervolgens door agenten van een Russische veiligheidsdienst werd onderschept, liep de zaak met een sisser af, doordat ze verklaarde dat het slechts om een privé-uitstapje ging. Het consulaat deed geen uitlatingen over het incident.

Dit was een relatief onschuldig incident, maar ondertussen nemen de spionage-activiteiten van de Verenigde Staten ten aanzien van Rusland toe, tegelijk met de toename van NAVO-activiteiten in Oost-Europa. Het zou natuurlijk naïef zijn om te klagen over spionage, daar maakt immers iedere grootmacht zich schuldig aan. Wat echter opvalt is hoe weinig verholen de Amerikanen opereren.

Alleen aan de Oostzeekust waren er de laatste tijd al diverse incidenten. Op 10 mei stegen Russische gevechtsvliegtuigen op omdat een Amerikaans verkenningsvliegtuig gevaarlijk op de luchtmachtbasis Kaliningrad afkoerste. Vergelijkbare incidenten vonden op andere locaties plaats op 15,16, 18 en 23 mei. Steeds volgens het zelfde stramien, een Amerikaans vliegtuig van het type RC 135 dat een Russische basis nadert, Russische gevechtsvliegtuigen die het toestel onderscheppen en de Amerikanen die vervolgens klagen over gevaarlijk gedrag van de Russen.

Het gaat echter zeker niet alleen om het Oostzeegebied. Van de Noordelijke IJszee tot de Zwarte Zee en ook in het Verre Oosten vinden dergelijke incidenten plaats. Kamtsjatka en de Koerillen worden evengoed bespioneerd. Daar bevinden zich wapenfabrieken en testgronden voor ballistische raketten. Ook in het hoge noorden van Rusland, waar nieuwe raketafweersystemen geïnstalleerd worden, spioneren de Amerikanen. In sommige gevallen treffen de spionagevliegtuigen zelfs tanktoestellen in het Russische luchtruim, omdat ze anders niet genoeg brandstof hebben.

Normaliter probeert men bij spionage-activiteiten zo onopvallend mogelijk te opereren. Dat geldt echter niet voor de Amerikaanse spionagevluchten, die vinden openlijk plaats en men neemt geen enkele moeite om ze te verhullen.

De spionagevluchten dienen dan ook niet uitsluitend tot het vergaren van informatie. Ze dienen ook als demonstratie van de Amerikaanse dominantie en om aanhoudende politieke en militaire druk uit te oefenen op Rusland. De incidenten horen daar bij, want zo kan men de Russen wellicht verleiden tot een impulsieve reactie die vervolgens tegen hen gebruikt kan worden.

In dit verband is ook de uitspraak van secretaris-generaal Jens Stoltenberg op de recente NAVO-top in Warschau, dat de NAVO in de toekomst ook cyberaanvallen op één van haar leden als een aanval op het bondgenootschap kan beschouwen, veelzeggend. Dergelijke cyberaanvallen kunnen immers plaats vinden als afweerreactie op een spionageaanval. Hiermee vergroot de NAVO de kans op een openlijk gewapend conflict dus aanzienlijk.

De RC 135 verkenningsvliegtuigen zitten tjokvol apparatuur (foto: US Air Force, mei 2000).
De RC 135 verkenningsvliegtuigen zitten tjokvol apparatuur (foto: US Air Force, mei 2000).

Ook diplomatiek heeft het provocerende, agressieve gedrag van de Amerikanen inmiddels gevolgen gekregen. Zo riep het Russische ministerie van Defensie onlangs de Amerikaanse militaire attaché in Moskou op het matje in verband met onprofessioneel en roekeloos gedrag van een Amerikaans spionagevliegtuig. Dat vliegtuig had zich namelijk op 22 mei boven de Japanse zee op een hoogte van 11.000 meter opgehouden, die gebruikt wordt door het reguliere burgerluchtvaartverkeer. De luchtverkeersleiding was hiervan niet op de hoogte en de transponder van het vliegtuig stond uit. Om ongelukken te voorkomen moesten twee vluchtroutes, van KLM en Swissair die op weg waren naar hun respectievelijke thuishavens, op stel en sprong omgeleid worden.

De toestellen van het type RC 135, gebaseerd op een viermotorig transportvliegtuig van Boeing, vervullen een centrale rol in de Amerikaanse strategische luchtverkenning. De vliegtuigen zijn uitgerust met een breed scala aan apparatuur voor het verzamelen van beelden van de grond en het afluisteren van radio- en telefoonverkeer. De verzamelde gegevens kan men direct vanuit een dergelijk vliegtuig aan president Obama, minister van Defensie Ashton Carter of hoge militairen doen toekomen. Van deze machines worden er 32 regelmatig in het Russische luchtruim ingezet.