Posted on

De achilleshiel van radicaal-rechts

Zelfs radicaal rechtse partijen vermijden bepaalde controversiële onderwerpen liever, omwille van de beeldvorming. Maar het zijn juist deze fundamentele discussies die gevoerd moeten worden om uit de politieke malaise te geraken.

In zowel Vlaanderen als Nederland is de winst van radicaal rechts, tegenover de beperkte groei van radicaal links de belangrijkste conclusie. Qua zetels zijn Forum voor Democratie en Vlaams Belang er enorm op vooruit gegaan. De politieke partijen kunnen dus volop medewerkers aanwerven, budgetten spenderen aan sociale media campagnes en reserves aanleggen voor moeilijkere tijden.

In de weken na de verkiezingen werd het al wel duidelijk dat het politieke midden zich nog niet kan neerleggen bij het hertekende politieke landschap. In Nederland zijn de uitspraken van de heer Otten over partijkopstuk Baudet dagenlang breed uitgesmeerd in de media en werd meteen een koerswijziging t.a.v. een vertrek uit de EU in beeld gebracht om de radicaleren nog liever terug richting PVV te duwen. Ook werd tijdens de Europese verkiezingen gespeeld dat Baudet te nauwe banden wil hebben met Rusland en daarom de vooropgestelde analyses van het MH17-onderzoek niet zomaar wil aanvaarden. Een aantal van deze verwijten begonnen uiteraard al tijdens de campagne zelf.

Het Russische spook

In Vlaanderen had je een gelijkaardig scenario. Ook daar werd er gespeeld met het Russische spook, alsof Tom Van Grieken een Russische agent is en werd er tijdens de onderhandelingen telkens opnieuw hierop gehamerd. Het bezoek van kopstuk Filip Dewinter aan de Syrische president Assad werd uitentreuren erbij gehaald als het ging over de onderhandelingen van de Vlaamse regering. Kort na de verkiezingen kwam er dan een uitspraak van een nieuw Kamerlid van Vlaams Belang, Dominiek Sneppe, die zei dat homohuwelijken en kinderen adopteren door holebi’s een brug te ver zijn. De pers smeerde deze uitspraak dagenlang uit, en er was op sociale media veel opgestookte ophef door andere partijen over deze uitspraak. De moraliserende vingers stonden allemaal gretig in de lucht te wijzen.

Dit is een tendens die we nog vaker kunnen verwachten, radicaal rechts heeft namelijk een zeer groot en breed kiespubliek kunnen aanspreken, en loopt nu het risico om deze te bruuskeren en dus te verliezen. Zo krijgen andere partijen ook een handig excuus aangeboden om niet met de overwinnaars samen te moeten regeren.

Gebrek aan debat

Eigen aan het moraliseren van discussies is dat we geen argumenten meer tegen elkaar kunnen afwegen. Het verontwaardigd reageren door journalisten en politici is dus een strategisch toneelstuk om fundamentele discussies uit de weg te gaan. Denk maar aan een debat over migratie zonder het verwijt ‘racisme’ erin.

De drogargumenten tegen een standpunt zijn vaak legio in de pers. Een standpunt is “achterhaald” bijvoorbeeld, of “het is immers 2019”. Alsof een tijdsaanduiding een argument is. Om het wat cru te stellen: was “het is 1942” soms ook een argument om een bepaald beleid te rechtvaardigen?

Achter bepaalde onbespreekbare zaken tijdens of na een campagne zitten vaak zeer logische voorstellen die in een andere context heel anders overkomen. De vermeende banden tussen radicaal-rechts en Rusland, met Rusland als grote vijand is daar een voorbeeld van. De sancties die de EU, op aandringen van de VS, tegenover Rusland stelt treft onze export en bovendien kunnen we door het conflict met Rusland vaak geen oplossing bieden voor oorlogen in het Midden-Oosten. Een normalisering met een sterke buur zou in het voordeel van Europa  kunnen spelen. Vanwaar dan nog de demonisering van Rusland en Poetin? Alsof we plots vergeten welke andere ‘bondgenoten’ wij hebben in de wereld (VS, Saoedi-Arabië, Israël).

De globale context ontbreekt in het debat

Wat de verkiezingen in West-Europa aantonen, en de groei van radicale partijen, is dat ons huidige politieke en ideologische systeem in een ernstige crisissfeer terecht is gekomen. Er zijn trouwens genoeg parameters om te kunnen stellen dat de onvrede bij de burger nog zal toenemen. Om er twee te noemen: We hebben de komende 30 jaar nog zo’n 150 a 200 miljoen Afrikaanse migranten naar Europa te verwachten. En de schuldenberg in de Europese Unie van financiële instellingen en staten is er sinds 2010 niet op verbeterd, het is dus een kwestie van tijd dat een volgende zeepbel onze economie in crisis stort.

Geen enkele traditionele politieke partij kan een degelijk antwoord bieden en deze verliezen dan ook electoraal terrein. De christendemocraten, de liberalen, de sociaaldemocraten… Degenen die het minst verliezen zijn op termijn wellicht de liberalen, aangezien zij als kiespubliek vooral de ‘winnaars’ van de globalisering aanspreken.
Al zitten zij met het nadeel dat de kleine zelfstandigen en KMO’ers misnoegd zijn over hogere belastingen die het gevolg zijn van beleid dat meestal door liberalen is uitgevoerd.

Maar lange termijnperspectief en degelijke redevoeringen komen er niet van deze partijen. Tenzij misschien een uitzondering in Denemarken, waar de sociaaldemocraten een streng migratiebeleid voorstaan om de opgang van de Deense volkspartij af te remmen. Maar we kijken maar even naar Vlaanderen, Nederland, Duitsland, Frankrijk… om te besluiten. De verdamping lijkt nog niet voorbij, en de misnoegde kiezers van vandaag zullen niet snel tevreden gesteld worden door de hardnekkige houding van het politieke midden en de partijtoppen van de traditionele partijen.

Fundamentele discussies

Op verschillende vlakken moeten we het op zijn minst aandurven om de meest fundamentele discussies en debatten te voeren. Zowel over economische zaken, of ons monetair geldinjectiesysteem nog wel houdbaar is?Of de Euro niet volledig ontmanteld moet worden? Of over cultuur, over een einde van een slachtoffercultus of over de verlichtingswaarden. Of over de plaats van religie in de samenleving. Over geopolitiek, over de houding t.o.v. Rusland en de NAVO. Over migratie, over klimaat…

Onze samenleving zit met een existentiële crisis van formaat. De waarden waarop ons leidend politiek systeem, het liberalisme, is gebaseerd, zijn al meer dan 100 jaar op de schop gezet in de filosofie. Het is niet ondenkbaar dat dit systeem ook zijn einde zal kennen, alsook het communisme (1917-1989) en het facisme (1923 – 1945) reeds hun periode hebben gekend.

Een alternatief vormen

Om een alternatief te vormen zullen ook de radicaal rechtse partijen dus wel deze discussies moeten aan durven gaan, in plaats van zo snel mogelijk deze ‘incidenten’ zoals in begin gezegd te willen sluiten. Dat ze dit zelf, als partij, niet kunnen is begrijpelijk. Ten slotte draait een partij op kiezers die snel kunnen wisselen.

Hier zit hem natuurlijk een grote paradox. Een alternatief voor het huidige politieke systeem kan enkel maar door fundamentele levensbeschouwelijke vragen te stellen, een economisch alternatief en een geopolitiek fundamenteel andere koers te varen. Als je net deze discussies en debatten wel uit de weg moet gaan omdat je je niet kan veroorloven als partij om veel kiezers kwijt te spelen is het dus wel een heel strategische zoektocht naar de juiste momenten om debatten uit te lokken en te beslechten.

Om het anders te stellen, partijpolitiek heeft de neiging om al te snel opiniemakers weg te plukken naar de partijpolitiek en bewegingen er rond leeg te halen qua talenten om het electoraat tevreden te stellen en uiteraard bekwame parlementsleden en medewerkers in hun rangen te krijgen. Dit verarmt wel de opiniemakers die kunnen spreken en schrijven zonder altijd te moeten rekenen met een eventueel verlies van kiezers. Het zullen echter net die controversiële standpunten zijn die beslecht moeten worden voor een politiek ideologisch kader dat zijn einde nadert ook zijn opvolger kent.

Posted on

Na de overwinningen van radicaal-rechts, de overwinning van het morele gelijk*

De verkiezingen zijn zowel in Nederland (voor Provinciale Staten en Eerste Kamer), als in Vlaanderen en Wallonië weer achter de rug. De meerderheid heeft weer eventjes kunnen ‘meedoen’ met de besluitvorming en heeft zijn ongenoegen of steun kunnen uitspreken aan het beleid. In België en Nederland zijn er op z’n minst 3 democratieën die los van elkaar heel uiteenlopende tendensen weergeven, toch vallen er een aantal parallellen te trekken.

Vooral toch tussen Vlaanderen en Nederland. Hoewel ook in Wallonië een anti-stem werd gegeven, uitte dit zich vooral in een stem voor radicaal-links. In Vlaanderen en Nederland daarentegen naar rechts, richting Vlaams Belang en Forum voor Democratie. De voorspelde overwinningen van Groen waren niet zo groot als verwacht. Dit ondanks de gestuurde klimaatprotesten om de agenda van de verkiezingen te sturen. Het was zelfs niet genoeg om het verlies van de linkse en traditionele partijen te compenseren. Migratie en het sociaal-economische speelden een grotere rol dan het klimaat. En de kiezer zocht naar fundamentele en klare antwoorden, in plaats van het compromisbeleid van de zittende regeringen.

‘Luisteren naar het signaal van de kiezer’

De verkiezingsavond volgen is altijd wel leuk. Je weet nooit met welke redenering de verliezende politici hun huid proberen te redden. De winnende politici doen altijd een poging om zich zo slim mogelijk te positioneren naar onderhandelingen toe, of zelfs naar de volgende verkiezingen. Het is natuurlijk een eerste reflex om niet meteen de kiezer op z’n donder te geven. De eerste bezorgde uitspraken van de avonden zijn dan ook eerder: “we moeten luisteren naar het signaal van de kiezer”. Dat verandert snel na het bij elkaar komen van de partijbureaus in de grote ivoren torens van de politiek.

De golf van verontwaardiging was weer zeer groot in de periode na de verkiezingen. Tot slot mag de uitslag van de verkiezingen geen weerslag hebben op het beleid. In de dagen erna zitten de partijstrategen en beroepspolitici dan bij elkaar en plegen ze druk overleg met hun netwerk binnen de media en het middenveld. Na het signaal van de verkiezingen kijkt men naar de oorzaken.

Beïnvloeding

Er kwamen dan ook meteen onderzoeken naar het stemgedrag van deze toch wel vreemde kiezer. Al snel kwamen gelukkig toch wel enkele logische conclusies naar voren. Eerst en vooral was deze kiezer beïnvloed, was het niet door de Russen, dan wel door de sociale media-uitingen van de winnende politieke partijen. Tot slot kan de kiezer toch geen juiste mening erop nahouden, zonder de framing van gepolitiseerde nieuwsredacties als NOS of VRT?

Beter uitleggen

De tweede conclusie is dat de boodschap verkeerd is uitgelegd. Er is niets mis met het beleid van de regeringspartijen, hun vertegenwoordigers hebben het gewoon laten afweten in hun communicatie. Ook ideaal om dus een aantal voorzittersverkiezingen te organiseren om te veranderen van stijl en gezicht. Als er al mensen waren die het bijsturen van het beleid voorstelden, kon dit gelukkig zo snel mogelijk worden verdraaid tot een verandering van stijl en communicatie.

Domme, ongevoelige kiezers

Een derde conclusie, en toch wel de belangrijkste, is dat de kiezer van die radicaal-rechtse partijen laaggeschoold is, minder empathisch, … Wellicht stemmen ze nu allemaal op een rechtse partij wegens een trauma in hun jeugd en is de politieke rebelsheid te verklaren door een psychische aandoening. Althans, zo werden een aantal onderzoeken gelanceerd die dat moesten bewijzen. Zeg maar gerust dat de keuze van een bepaalde kiezer inferieur is aan die van de kiezers van de traditionele en vooral progressieve partijen. Die kiezer beseft eigenlijk ook niet goed welk leed hij met zijn stemgedrag heeft aangericht bij de mensen die daardoor gekwetst zijn!

Tv-sterren

Er werden gelukkig voor het vaderland zelfs enkele tv-sterretjes met een dipje in hun carrière gevonden die het morele geweten wisten aan te zwengelen. Berichten werden gestuurd en gepromoot via de sociale én mainstream media over hoe onverantwoord het wel niet was om op een rechtse partij te stemmen. De verwijzingen naar de jaren ’30 (nu bijna 100 jaar geleden) zijn weer een ideaal wapen om bijna elke discussie snel teniet te doen. Als men de Duitsers van 80 à 85 jaar geleden er niet bij kan halen, is het soms eens verstandig te verwijzen naar de Russen, als equivalent van de reductio at hitlerum. Per slot van rekening zijn Saoedi-Arabië, Qatar, Israël en de Verenigde Staten veel netter als bondgenoot. De bommen die zij laten vallen zijn met veel meer liefde gestuurd.

Morele verontwaardiging

De morele verontwaardiging zal ook de doorslag geven in de komende jaren. Per slot van rekening is dit toch de gemakkelijkste oplossing voor politici. In plaats van het politieke systeem te evalueren, kan men gewoon de mensen die kritiek hebben beschouwen als een besmette, vieze onderlaag van de bevolking. Dit zal hun zeker leren om de volgende keer op de ‘goede’ partijen te stemmen. Per slot van rekening zitten in die poules van partijen telkens partijen met  dezelfde inhoud maar met toch iedere keer een andere communicatietint.

De opgehitste massa kan zich vandaag lekker laten gaan tegenover de vogelvrij verklaarde politici. Dat kan variëren van sociale uitsluitingen, zoals de rage van gedeelde berichten om iedereen te vragen die zichzelf besmet heeft met het radicaal-rechtse virus zich onmiddellijk uit de comfortzone van de virtuele bubbel te verwijderen. In sommige gevallen gaat het natuurlijk over in het oproepen tot geweld. Dan gaat men als het echt niet anders kan, eventjes doen alsof men dit afkeurt en geeft men een korte berisping. Tot slot hangt deze strategie wel samen met moreel hoger te staan als het radicaal-rechts volkje dat durfde op een partij met een afwijkende mening te stemmen.

Schuldgevoel

Zo krijgen we natuurlijk de polarisatie waarop we hebben gewacht. De moreel in hun gelijkgestelde kiezers die, volgens gestuurde onderzoeken, toch bewijzen dat de kiezer van de progressieve partijen wel meer empathie heeft, een hoger diploma, gelukkiger is,… kortom de groep waarbij je toch liever wilt horen? Aan de andere kant staat die groep waarop terecht kan worden neergekeken. Laagopgeleid, egoïstisch en verzuurd. Het schuldgevoel dat er zo bij de mensen kan worden aangepraat zal hen misschien nog terugbrengen aan de juiste kant van de geschiedenis.

Dat is toch alvast een mooie overwinning op zulke verdomde verkiezingen waarin de kiezer niet heeft gestemd zoals men zou willen. Het ontslaat hen nog voor het eventueel bijsturen van regeerakkoorden van de plicht om rekening te houden met de zorgen van de kiezer. Laat staan dat men dus fundamenteel iets gaat veranderen aan de aanpak van de problemen en kernthema’s van de verkiezingen. Want tenslotte is men de morele overwinnaar na de verkiezingen.


* Voor alle duidelijkheid, dit opiniestuk werd deels sarcastisch geschreven.

Posted on

Waarom debat over terrorisme op niets uitdraait en hoe dat te doorbreken

Na elke aanslag zien we telkens een patroon opduiken. Iedereen reageert vol afschuw op de feiten, en betuigt zijn medeleven met de slachtoffers. In het tweede deel van de tweet of facebook-status verschilt de reactie naar gelang ideologie of deel van de bevolking.

De polarisatie tussen 2 groepen

De ene groep wijst erop dat de daders uiteraard maar wéér eens geïnspireerd zijn door de islam, de andere
groep minimaliseert dit en roept tot vervelens toe op tot tolerantie en verdraagzaamheid. De open brief van Ariana Grande [1] zelf en het oproepen tot het zingen van “don’t look back with hate” zijn duidelijke voorbeelden van het vasthouden aan het open en tolerante discours.

Interessante passage aan de brief van de popster is “we will never understand why…”, alsof het terrorisme een agnostisch vehikel is en niet te verklaren zou zijn. Een ideale manier natuurlijk, bewust of onbewust, om rationele argumentaties over de link met buitenlandse inmenging in het Midden-Oosten
of de grote migratiestromen niet te moeten aangaan. De dagen die op de feiten volgen gaan polariserend tussen groep 1 en groep 2.

De eerste groep heeft natuurlijk één voordeel, dat de daders in de overgrote meerderheid telkens moslims zijn, dat kan moeilijk ontkend worden. Het grote nadeel is dat het politiek incorrect blijft dit te erkennen. Integendeel, diegenen in het politieke centrum, die zogezegd allemaal druk in de weer zijn om terrorisme uit onze samenleving te bannen weten pas echt hoe moeilijk deze strijd is.

De ene gaat wat moeilijk doen over de toekenning van een visum over een gezin in Aleppo [2], de ander heeft het weer over de beperking in voorzieningen in de vluchtelingenkampen rond conflictgebieden.

Zinloze discussies en debatten

Beide argumentaties draaien meestal op niets uit. Groep 1 is al lang overtuigd dat er voor de islam geen plaats
is in Europa en groep 2 heeft al lang dat aspect van een visie gemoraliseerd. Omdat die laatste tolerant zijn en blijven, horen zij tot het politieke centrum en conformeren zij zich met de hogere sociale klasse, vertegenwoordigd door het maatschappelijk middenveld en de traditionele politieke partijen. Doordat mensen zich kunnen identificeren met de politieke leiders en middenveld kunnen ze zichzelf vaak een morele superioriteit voor de ogen houden, die hun blind maakt en waarbij men het hoofd niet ver genoeg in het zand kan steken om zich te distantiëren van een rationele argumentatie.

Een niet weg te denken passage uit de sage na afloop van een aanslag zijn de hysterische reacties op politici wanneer zij simpelweg een probleem willen benoemen en aanduiden [2]. In plaats van in debat te treden over het aanpakken van een probleem, of over de meningsverschillen rond de analyse, verkiest men beledigd te zijn. Dan stopt immers meteen de verdere discussie. Het meteen aanstoot nemen aan een uitspraak is al een associatie met dat moreel hogere, die tolerantie waarnaar we moeten streven ondanks alles.

Het wegrelativeren is voor velen onbegrijpelijk, en terecht. Hoe kan het zijn dat bij regelmaat in Europa onschuldige mensen worden opgeblazen, gewoon omdat ze naar een concert willen gaan? Als er 10 jaar geleden iemand deze golf van aanslagen en de constante patrouilles van militairen in de grotere steden had durven voorspellen was hij wellicht opgesloten in een instelling voor waangedachten. Ik vraag mij soms af of het gaat om een nieuwe vorm van zelfkastijding, die voortkomt uit een collectief trauma van wat er gebeurd
is tijdens WO2. Echter is de meerderheid toch al van na deze oorlog, en kunnen we echt niet meer stellen
dat het wegkijken van de problematiek ons minder slachtoffers zou opleveren.

Anderzijds stelt het anti-islam discours op zichzelf me ook telkens weer teleur. De complexiteit van de problematiek is niet alleen te herleiden tot een paar verzen in de koran. Geopolitiek, migratie, sociale ongelijkheid, ze zijn wellicht allemaal deels een verklaring voor de problematiek, evenals het religieus fundamentalisme [3] . Waarom ik stel dat dit discours me eigenlijk teleurstelt is omdat dit te vaak uitdraait op een discours van de ‘Westerse/verlichtings-/liberale waarden versus de islam’, terwijl ons huidig politiek systeem met open grenzen en interventies ten aanzien van soevereine staten alleszins mee een oorzaak is van het probleem rond terrorisme. Dat wij als West-Europa nog steeds meestappen in het verhaal van het ondersteunen van zogenaamde gematigde rebellengroepen die in dezelfde naam, radicale islam,
aanslagen plegen ten opzichte van burgers in het Midden-Oosten is pas echt onbegrijpelijk. Verbazing dan wanneer in dezelfde naam hier slachtoffers vallen, maar blind zijn als hetzelfde gebeurd in Syrië, Jemen,
Libië of Irak. Dat is de hypocrisie van de houding van enerzijds het droevig zijn over de gevolgen van een probleem, maar selectief blind zijn voor de oorzaken van een probleem.

Complexiteit of onoplosbaarheid

In tegenstelling tot Ariana Grande, en met haar vele anderen, schat ik het probleem niet onoplosbaar in. Ik erken zeker de complexiteit en gelaagdheid van de problemen rond deze aanslagen. Maar het enerzijds weg relativeren, of het anderzijds wel vaststellen maar vervolgens niet koppelen van de gevolgen en oorzaken is
nu eenmaal in een cirkelredenering blijven zitten.

Gerommel in de marge rond het stoer weigeren van één gezin uit Aleppo, terwijl wel voorstander te zijn van ondoordachte regime change in landen die de migratie de komende 30 jaar zouden verminderen (Libië, Syrië) is evenmin een oplossing en riekt enerzijds naar complete idiotie en anderzijds naar schuldig verzuim.

Welke integratie als oplossing?

Dan komt altijd een stukje van de discussie terecht in een verhaal van ‘integratie’. Zowat één van de meest abstracte begrippen in de discussie. Per slot van rekening, waarin ‘integreren’? Een Europese islam anno 2015? Of nog eerder een gaypride-samenleving waarbij de perverterende vrijheden van enkelen tot algemene norm moeten worden verheven? Of misschien naar een utopisch leven met de migratie maar zonder de islam

Telkens weer maken we de fout, cultuur als iets abstracts en moraliserends te zien. ‘Onze cultuur is superieur’ aldus een politica.[4] Terwijl de radicalisering binnen de islam een protestantisering van de religie is, dus in die zin krijg je wat je wilt, een dogmatische islam. Zij kan zich evengoed herbronnen met de islamitische filosofie
die sinds de 13de eeuw in onbruik is geraakt, maar daarin zal je dan wel partners moeten vinden. Evengoed kunnen we ons erfgoed en onze tradities niet als iets ouderwets en overbodig zien, maar wel degelijk als brug om met andere culturen te praten. De uitwisseling van bijvoorbeeld voorjaars- en midwinter-gebruiken zou een nieuwe verstandhouding met zich kunnen meebrengen. Dan wel moslims proberen te verplichten in een samenleving te leven die zij de facto als decadent beschouwen, en daar kan ik ze zelf geen ongelijk in geven. Het kan allemaal op een andere manier, maar de wil ontbreekt.

Wees dan radicaal

We hebben wel een radicale omwenteling nodig, willen we niet naar een Soumission-verhaal toegaan. De sfeer die in de lucht en over de sociale media hangt is aan het rijpen tot een groeiende kans van een omwenteling. Als je slachtoffers voor de komende generaties echt wilt verminderen, en niet wilt blijven hangen in deze vicieuze cirkel, moet je het gehele metapolitieke systeem aanpakken dat er verantwoordelijk voor is. Stop met ondoordachte politieke interventies en pas het buitenlands beleid aan, zie dat je de geld- en wapenstromen in kaart durft te brengen, met inbegrip van die van onze regeringen naar terroristische
organisaties, dam de grote migratie-influx uit het Midden-Oosten en Afrika zoveel mogelijk in met het oog op de komende generaties en verander het geweer van schouder in het integratiebeleid. Vorm een nieuwe synthese in discours in plaats van in een these – antithese verhaal te blijven plakken.

We moeten verder kijken dan een strategie om de problemen weg te relativeren tot de volgende aanslag, of door een te beperkend ‘zie, het zijn weer moslims’ maar oorzaken en gevolg niet van elkaar te onderscheiden. Aan beide kampen de oproep om niet te blijven steken in het hier en nu, maar te kijken naar een verloop van meerdere generaties. Wie wil er nog op zijn of haar geweten hebben dat ze dat niet willen doen terwijl er wekelijks wereldwijd slachtoffers blijven vallen?


[1] http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/cultuur%2Ben%2Bmedia/muziek/1.2990010

[2] http://www.gva.be/cnt/dmf20170523_02895566/ophef-na-tweet-tom-van-grieken-vlaams-belang-shame-on-you

[3] http://www.novini.nl/islam-is-probleem-niet/

[4] http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/politiek/1.2958166