Posted on

Een kijkje bij de Russische troepen in Transnistrië

Een recent gepubliceerde uitzending van Voyennaya Priyomka van Telekanal Zvezda geeft een zeldzame blik op de Russische troepenmacht in Transnistrië. In de reportage wordt een beeld geschetst van de dagelijkse bezigheden van soldaten. Daarnaast is er veel aandacht voor de moeilijkheden waar het troepencontingent mee te kampen heeft door haar ligging tussen de Republiek Moldavië en Oekraïne.

“We gaan u niet vertellen hoe ons programma terecht is gekomen in Transnistrië”, meldt Voyennaya Priyomka. De reden is de ligging van Transnistrië – een niet-erkend land dat zich van de Republiek Moldavië afgescheiden heeft. “In het oosten ligt Oekraïne en in het westen Moldavië. Dus je mag zeggen dat het door historische en politieke omstandigheden omsingeld is.” Het programma meldt dat het bezoeken van Transnistrië door Russische journalisten erg moeilijk is geworden door de politieke toestand in Moldavië en Oekraïne. “[Russische journalisten] worden niet doorgelaten naar Transnistrië door de Moldavische grenswacht.”

Het programma, dat normaal vooral aandacht besteed aan het nieuwste en meest bijzondere Russische militaire materieel, geeft in een tweeluik aandacht aan de omstandigheden waarin de Russische troepen (de OGRV – Operativnaya Groepa Rossijskich Voisk) zich bevinden en hoe zij zijn georganiseerd. Hierbij moet worden gedacht aan problemen met bevoorrading, de bewakingstaken van een grote munitieopslag op het territorium van Transnistrië en de vredesmissie die door Russische vredestroepen worden uitgevoerd.

Transnistrië

Tijdens het uiteenvallen van de Sovjet-Unie riep Transnistrië (Officieel: Pridnestrovische Moldavische Republiek – PMR) in 1990 haar onafhankelijkheid van de Moldavische Socialistische Sovjet-Republiek (MSSR) uit. Niet lang daarna, in 1991, splitste de MSSR zich af van de Sovjet-Unie en was het voornemens zich aan te sluiten bij Roemenië. Dit laatste leidde tot veel ongenoegen in de PMR met uiteindelijk een gewapend conflict tot gevolg waarbij zo’n duizend mensen zijn omgekomen. Het vechten werd gestopt door tussenkomst van het 14de Sovjet-leger.

Russische troepen zijn sindsdien in de PMR gelegerd gebleven, zij het dat hun aantal over de jaren sterk is teruggebracht naar zo’n 1500 man. Hoewel de PMR haar eigen leger heeft, zijn er ook troepen gestationeerd die onder Russisch commando vallen. De troepen van het OGRV bevinden zich echter ver van huis. In het verleden werd de bevoorrading geregeld via Oekraïne, maar door een andere politieke toestand in het land is dat ook niet meer mogelijk. Daarnaast ligt de aanwezigheid van de OGRV gevoelig: een deel van de Moldavische regering wil dat de troepen vertrekken en de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft vorig jaar op haar instigatie een resolutie hierover aangenomen.

Geïsoleerde ligging

Transnistrië (gearceerd) is geheel omsloten door de Republiek Moldavië en Oekraïne.

Er is geen directe verbinding tussen Rusland en Transnistrië, over land noch of over zee. Dit betekent dat het Russische contigent moet worden bevoorraad via derde landen. In het verleden is het transport naar Transnistrië veelal verlopen via Oekraïne. Maar dat is geen optie meer door de regering die na de Maidan aan de macht is gekomen.

Hoewel er in Tiraspol, de hoofdstad van de PMR, een landingsbaan is ingericht voor vliegtuigen, is deze sinds 2012 niet meer gebruikt. Commandant van het OGRV, kolonel Dmitri Zelenkov legt uit: “Vanuit mijn gezichtspunt waren er politieke kwesties die het niet toelaten om een verbinding te maken tussen Tiraspol en Moskou.” Toestellen zouden immers via Moldavisch luchtruim moeten vliegen.

Geen aflossing

De Russische troepen is het in principe toegestaan om te vertrekken. Zo heeft zelfs Oekraïne vorig jaar bekend gemaakt dat het bereid is Russische troepen uit Transnistrië doorgang te geven. Ook via de luchthaven van Chisinau, de hoofdstad van Moldavië, kunnen Russische troepen het land in principe uit. Maar als de troepen eenmaal zijn vertrokken kunnen ze het land niet meer in. De Russische troepen kunnen om die reden niet worden afgelost. Zonder uitzondering bevinden de aanwezige troepen zich daarom al sinds minimaal 2014 in de PMR. Ook kolonel Dmitri Zelenkov, wordt door Zvezda gevraagd:

“Hoeveel jaar bevindt u zich in deze positie?”

“Sinds december 2014.”

“Wanneer was de laatste keer dat u in Rusland was?”

“De laatste keer was voordat ik hier naartoe kwam.”

“Dit kan gebeuren” staat er op een poster van een ontploffende kernbom. Kolonel Zelenkov en Zvezda-presentator Aleksei Egorov staan op het punt de munitieopslag in Kolbasna binnen te gaan. In de opslagplaats zou zoveel (conventionele) munitie zijn opgeslagen dat de vuurkracht te vergelijken is met de nucleaire bom die op Hiroshima is gegooid.

Geen bevoorrading

Een bijkomend probleem is dat er geen nieuwe voorraden, zoals reserveonderdelen of munitie, kunnen worden aangeleverd. In de reportage is dan ook te zien dat er veel aandacht wordt besteed aan het repareren en hergebruiken van onderdelen. In sommige gevallen wordt er zelfs gesproken over het zelf fabriceren van onderdelen omdat sinds 2013 geen nieuw materieel meer is aangeleverd.

Want ook op dit vlak is er immers een probleem. Sinds 2014 zijn bijvoorbeeld drones een steeds grotere rol gaan spelen in oorlogsvoering. Niet alleen geavanceerde maar ook kleine drones die voor verkennings- of gevechtsdoeleinden kunnen worden gebruikt. Om die reden heeft het OGRV lokaal een zelfgebouwde luchtafweerinstallatie gebouwd. Het programma voegt eraan toe: “Op het zelfgebouwde voertuig zitten geen raketten of moderne kanonnen, maar het is beter dan niets.”

Een door het OGRV zelf geïmproviseerd luchtafweervoertuig.

Ook bij trainingen nopen de bevoorradingsproblemen tot creatieve oplossingen. Zo heeft het OGRV, om munitie en brandstof te besparen, een BRDM-2 in tweeën laten zagen, voorzien van een lasertje en wankel op banden geplaatst. Zo kan er worden geoefend met schieten alsof het voertuig rijdt zonder munitie of brandstof te gebruiken.

Organisatie van Russische troepen

De taken van de Russische troepen in Transnistrië bestaan enerzijds in het handhaven van de vrede en anderzijds in het bewaken van bepaalde objecten, de meest belangrijkste hiervan is de munitieopslag in Kolbasna. De Russische vredesmissie staat los van het OGRV, niettemin wisselen de troepen elkaar jaarlijks af. Zelenkov vertelt hierover aan Zvezda: “Er is een jaarlijks rotatie tussen de verschillende onderdelen. Een onderdeel gaat voor een jaar naar de vredesmissie. Een tweede afdeling gaat uit de vredesmissie. En een derde bereidt zich voor op vredesmissie.” Ondanks het duidelijk verschil tussen het OGRV en de vredesmissie wordt er toch afgewisseld tussen de verschillende onderdelen omdat troepen anders niet afgewisseld kunnen worden, aldus Voyennaya Priyomka.

Een nagebouwde controlepost van de Russische vredeshandhavingsmissie. Op de post worden Russische vredeshandhavers geoefend om later te worden ingezet op controleposten tussen Transnistrië en Moldavië.

Ook de training wordt lokaal gedaan. In de reportage wordt bijvoorbeeld een demonstratie gegeven bij een nagebouwde controlepost. In de oefening wordt getraind hoe moet worden omgegaan met een scenario waarin een wapen wordt gesmokkeld en vervolgens de controlepost wordt aangevallen. En hoe er vanuit de vredesmissie wordt gereageerd door het inzetten van versterkingen met behulp van een BTR (een pantserinfanterievoertuig). Naast een nagebouwde controlepost laat het programma ook een oefenterrein zien waar getraind kan worden met zwaarder wapentuig. De reportage spreekt over de aanwezigheid van een aantal gepantserde voertuigen maar de aanwezigheid van tanks wordt weersproken.

Een pantservoertuig is doormidden gesneden, op banden geplaatst en wordt met een hendel in beweging gebracht. Door de geïmproviseerde opstelling kunnen schutters oefenen op het pantservoertuig.

Qua rechtspraak vallen de Russische troepen onder het Russische militaire recht. In de PMR is daarom ook een militaire rechtbank gevestigd waar militaire zaken worden beslecht. Maar in verband met de aanwezigheid van veel Russische paspoorthouders in de PMR kunnen ook civiele zaken hier worden voorgebracht.

Munitieopslag

Een groot deel van het tweeluik gaat over de munitieopslag in Kolbasna. In Kolbasna is namelijk een munitieopslagplaats gevestigd die nog uit de tijd van de Koude Oorlog stamt. De opslag was bedoeld voor een eventuele oorlog in het zuidelijke deel van Europa. Die oorlog is er nooit gekomen, maar de munitie ligt er nog steeds.

In de jaren ‘90 en begin deze eeuw is veel voortgang gemaakt om de munitie in de opslagplaats ofwel te vernietigen dan wel af te voeren. In latere jaren is dit echter tot een halt gekomen, tot ergernis van Chisinau. Voyennaya Priyomka stelt dat de resterende munitie niet kan worden vervoerd vanwege de toestand in Oekraïne. En het vernietigen van de munitie vergt speciale opblaasplaatsen die niet voorhanden zijn in Transnistrië. Tot op de dag van vandaag wordt de opslag derhalve beveiligd door de OGRV. De munitie wordt niet alleen beveiligd tegen het in verkeerde handen vallen, maar ook tegen brand en explosie.

Militaire brandweer oefent scenario’s rond het uitbreken van brand bij de munitieopslag in Kolbasna.

De reportage biedt een korte kijk in de keuken van de veiligheidsmaatregelen die van kracht zijn, zoals het verbod op elektronica in de opslagplaats. Ook geeft de militaire brandweer een uitgebreide demonstratie op het oefenterrein.

Spanning met Moldavië en Oekraïne

Het spreekt voor zich dat informatie afkomstig uit welk defensieapparaat dan ook met een kritische blik moet worden bekeken, onafhankelijk van welk land. De lezer moet zich realiseren dat het goed mogelijk is dat de capaciteiten grote of beter kunnen worden voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn. Het tegenovergestelde, dat het Russische contigent sterker is dan het in het tweeluik wordt voorgesteld, is eveneens mogelijk. De aanwezigheid van Russische troepen in de PMR is immers controversieel.

De aanwezigheid van het Russische troepencontingent in Transnistrië is een doorn in het oog van zowel de huidige regering van Moldavië als buurland Oekraïne. Zo veroordeelde de Moldavische minister van Buitenlandse Zaken de aanwezigheid van Russische troepen in Transnistrië door een resolutie in te dienen bij de Verenigde Naties. De president van Moldavië sprak zich echter tegen de resolutie uit. Hij wees erop dat het de situatie in het land alleen maar zou escaleren.

Vanwege de gespannen relatie van Oekraïne met Rusland, ziet ook Oekraïne de troepen liever vertrekken uit Transnistrië. Derhalve heeft Oekraïne in april van dit jaar voorgesteld om vrije doorgang te geven aan de Russische troepen via Oekraïens territorium. Rusland wees dit voorstel echter van de hand omdat het vreesde dat een dergelijke terugtrekking zou kunnen leiden tot een destabilisatie van de situatie in Transnistrië.

De Russische troepenmacht van 1500 man is een factor die eigenlijk amper een bedreiging kan vormen voor Oekraïne, te meer daar het naar alle waarschijnlijkheid ontbreekt aan zware wapens en luchtdoelartillerie. Voor Moldavië, dat zelf een actief leger heeft van 5.000 à 7.500 man (reserves niet meegerekend), is de Russische troepenmacht echter wel een factor van betekenis.

Reportages bekijken

Zoals gezegd zijn de reportage vooralsnog alleen in het Russisch te bekijken op het YouTube-kanaal van Zvezda. Er bestaat echter een kans dat de uitzending in de toekomst in het Engels op het kanaal van RT Documentaries verschijnt. In het Russisch zijn de uitzendingen hier en hier te bekijken.

Posted on

Gevolgen confrontatie over straat van Kertsj

Naar aanleiding van het incident nabij de Straat van Kertsj hebben zowel Oekraïne als Rusland een reeks  maatregelen genomen. Zo heeft Rusland een raketsysteem geplaatst op de Krim. Oekraïne heeft van haar kant Russische mannen van 16 tot 60 jaar de toegang tot haar grondgebied ontzegd. Inmiddels is ook meer informatie naar buitengekomen die een ander licht werpt op het incident in de Zee van Azov.

Volgend op het incident van afgelopen zondag kondigde Oekraïne een staat van beleg af. De duur van de staat beleg werd echter door het parlement beperkt van 60 dagen naar 30 dagen. Bij een duur van de oorspronkelijke 60 dagen zouden namelijk de verkiezingen van eind maart moeten worden verplaatst.Het huidige besluit om voor 30 dagen de staat van beleg in te voeren, betekent echter wel dat in tien regio’s de lokale verkiezingen uitgesteld worden. De staat van beleg is namelijk niet geldig in heel Oekraïne maar is beperkt tot de provincies die grenzen aan Rusland, de Zee van Azov, de Zwarte Zee en aan Transnistrië (een gebied dat zich begin jaren ’90 onafhankelijk verklaarde van Moldavië en waar een contingent Russische troepen is gestationeerd).

Onder de staat van beleg hebben machtsorganen zoals politie en leger meer bevoegdheden en kunnen bijvoorbeeld controleposten worden opgesteld. Verder worden verkiezingen opgeschort en is het mogelijk persorganen te ‘reguleren’ en demonstraties en stakingen te verbieden. Transnistrië en de van Oekraïne afgescheiden Volksrepublieken Donetsk en Loegansk hebben als antwoord op het invoeren van de staat van beleg hun burgers opgeroepen voorzichtig te zijn met bezoeken aan Oekraïne.

Raketsystemen

Als antwoord op o.a. het Oekraïense uitroepen van de staat van beleg heeft Rusland een vierde luchtdoelraketsysteem gestationeerd op de Krim. Het gaat om een S400-systeem. Eerder, in september werd het derde S400-systeem gestationeerd op de Krim. Eveneens verscheen er een video van een BAL kustverdedigingsraketsysteem dat werd gestationeerd op de Krim. Elk BAL-lanceervoertuig is in staat acht Kh-35 raketten af te vuren, ieder uitgerust met 145 kg aan explosieven.

Het stationeren van dergelijke wapensystemen en het ook publiekelijk presenteren van de aanwezigheid van dergelijke systemen benadrukt hun A2AD-functie. Deze boodschap is zowel bedoeld voor Oekraïne als voor eventuele NAVO-landen. Vooral voor Oekraïne betekent de aanwezigheid van de S400-luchtdoelraketten een sterke beperking op haar militaire handelen daar zij, door haar beperkte marine, erg afhankelijk is van haar luchtmacht.

Russische mannen niet welkom

Naast het uitroepen van de Staat van Beleg heeft Oekraïne ook afgekondigd dat zij geen Russische mannen in de gevechtsleeftijd meer toelaat via haar grenzen. Alle Russische mannen in de leeftijd van 16 tot en met 60 jaar worden daarom geweigerd aan de grens.

Dit is een ingrijpende beslissing aangezien er veel families zijn in Oekraïne met familie in Rusland. Ook heeft Oekraïne ondanks alles nog altijd sterke zakenrelaties met Rusland die hierdoor onder druk komen te staan.

De reden die vanuit Oekraïne wordt gegeven voor het inreisverbod is dat zij wil voorkomen dat Rusland paramilitaire cellen op kan zetten op Oekraïens grondgebied.

Verbod op reizen naar de Krim

Daarnaast heeft het land ook de toegang tot de Krim ontzegd aan alle niet-Oekraïners. Er bestaat natuurlijk voor niet-Oekraïners de optie om de Krim via Rusland te bereiken. Maar omdat Oekraïne de Krim als haar grondgebied beschouwt, ziet het land een dergelijke reis als het illegaal oversteken van haar landsgrenzen. Op een reis naar de Krim (overigens ook naar Donbass) via Rusland staat een gevangenisstraf in Oekraïne. Het reisverbod naar de Krim geldt ook buitenlandse journalisten.

Bosporus

President Porosjenko heeft volgend op het incident Turkije opgeroepen om de Bosporus, de doorgang van de Middellandse naar de Zwarte Zee te blokkeren. Het lijkt op dit moment onwaarschijnlijk dat Turkije aan deze oproep gehoor zal geven, aangezien Rusland samen met Turkije in het kader van Turkish Stream bezig is met de aanleg van een nieuwe pijpleiding en het verder ook een S-400-systeem aan Turkije levert.

Blokkade straat van Kertsj

Er zijn op dit moment berichten dat de Straat van Kertsj is afgesloten voor schepen die een Oekraïense haven als eindbestemming hebben. Dit werd ook gesteld door president Porosjenko. Het is duidelijk te zien op sites als Marine Traffic dat aan beide zijden van de Krim-brug grote hoeveelheden schepen liggen. Door vaak lange controles die worden uitgevoerd op schepen door Rusland in de Zee van Azov is het vooralsnog onduidelijk of schepen ook daadwerkelijk vastgehouden worden. In ieder geval is wel duidelijk dat er niet alleen schepen in de wacht staan die als eindbestemming een Oekraïense haven hebben.

Incident straat van Kertsj

Inmiddels is meer informatie naar buitengekomen over het incident dat zich heeft voortgedaan tussen Oekraïense en Russische schepen nabij de straat van Kertsj.

Hoewel het al langer duidelijk was dat één van de Oekraïense patrouillevaartuigen is beschoten door een Russisch schip, zijn inmiddels foto’s vrij gekomen over de schade. Hoogst waarschijnlijk is het Oekraïense schip geraakt door een HE 30mm kanon. Minsten drie leden van de bemanning zouden hierbij verwondingen hebben opgelopen.

Inmiddels zijn twee belangrijke documenten naar buitengekomen. Een betreft een bevel aan de Oekraïense schepen om ongezien naar de Zee van Azov te varen. De andere betreft een opgenomen radiogesprek tussen de Russische en Oekraïense schepen, hieronder besproken. Eveneens zijn een aantal verklaringen afgelegd door Oekraïense matrozen aan de Russische geheime dienst FSB waarin zij stellen dat ze de Russische grens zijn overgestoken. Oekraïne spreekt de verklaringen tegen en stelt dat de ze onder extreme druk tot stand zijn gekomen.

Geluidsopnamen

Een populaire Oekraïense blogger en onderzoeksjournalist, Anatolij Sharij, bracht de opname naar buiten van de schepen vlak voordat de Russische marine het vuur opende op Oekraïense schepen. De Russische Douane roept op de opname de Oekraïense schepen meerdere keren op zich buiten de territoriale wateren van Rusland te begeven en daar te wachten terwijl er op een hoger niveau tussen Oekraïne en Rusland wordt besloten wat er moet gebeuren. De douane meldt daarbij dat hun doorgang niet is aangevraagd bij Kertsj. Dit is belangrijk omdat het hier om een doorgang door een zeestraat, hetgeen vermoedelijk wordt bemoeilijkt door stromingen, tegenverkeer en een relatief nauwe doorgang. De Russen wijzen er ook op dat eerder ook Oekraïense schepen mochten passeren, zij het onder een escorte.

Na enige tijd veranderen de Russen hun houding en verbieden de Oekraïense schepen de territoriale wateren van Rusland te verlaten. De Oekraïense schepen stellen dat de straat van Kertsj Russisch én Oekraïens is. Op een gegeven moment geeft het Oekraïense schip aan te vertrekken terug naar Odessa. De Russen blijven echter eisen dat de schepen stoppen. Het Oekraïense schip wijst erop dat zij geen wapengeweld gebruikt en blijft stellen dat de straat van Kertsj en Zee van Azov Russisch én Oekraïens zijn. De Russische schepen herhalen nu hun eis dat het moet stoppen. Het Oekraïense schip begint nu te herhalen dat het geen geweld gebruikt, wijst op het gedeelde bezit van de straat van Kertsj van Oekraïne en Rusland en dat het terug gaat naar de Zwarte Zee en begint dit ook alle andere schepen in de buurt dit te melden. Overigens tot de frustratie van andere schepen in de buurt.

Tijdens het Kertsj-incident bleek zich overigens ook een voor de Russische marine gênant incident te hebben voorgedaan. Zo is zeer waarschijnlijk het Russische douaneschip Don tegen haar zusterschip aangevaren nadat de Don de Oekraïense sleepboot ramde. Dit wordt duidelijk doordat in de film het andere Russische douaneschip, niet zichtbaar, zich aan bakboordzijde bevindt van de Don. Ook zijn foto’s te vinden van na het incident met daarop een duidelijk zichtbare beschadiging op de het zusterschip van de Don, ongeveer op de hoogte van de boeg van de Don.

Eveneens geeft een geluidsopname van de generale staf van het Oekraïense leger inzicht in hetgeen er is gebeurd. Er moet wel rekening mee worden gehouden dat hier bepaalde aspecten uit zijn gesneden die onvoordelig zijn voor Oekraïne.

Incident Straat van Kerst en Zeerecht

Direct na het incident hebben beide partijen elkaar beschuldigd van het over treden van het VN-zeerechtsverdrag. Zo stelt artikel 17 van het verdrag dat onschuldig verkeer door de straat niet opgeschort mag worden. Ook hebben onder het verdrag van de Zee van Azov zowel Oekraïne als Rusland vrije doorgang naar de Zee van Azov via de straat van Kertsj.

De Oekraïense schepen hadden echter hun kanonnen niet afgedekt, en het feit dat één foto zeer waarschijnlijk is gemaakt door het vizier van het boordkanon, doet vermoeden dat haar vuurgeleidingscomputer aanstond. Dit alles heeft weinig weg van de onschuldige passage als genoemd in het VN-zeerechtsverdrag.

Genoemd moet worden dat eerder in september een aantal Oekraïense schepen uit de Zee van Azov is vertrokken via de Straat van Kertsj. Destijds werd dit in de Oekraïense media met veel poeha gepresenteerd als het door die Oekraïense schepen doorbreken van een Russische marine-blokkade. De schepen werden destijds echter geëscorteerd door een Russisch douaneschip terwijl ze door de straat van Kertsj voeren.

Achtergrond

De spanningen tussen Rusland en Oekraïne in de Zee van Azov spelen al sinds maart toen een Russische vissersboot (Nord) werd vastgezet door Oekraïne omdat het een haven in de Krim had aangedaan. Rusland reageerde daarop door tijd- (en daarmee geld) rovende inspecties in te stellen voor vrachtschepen met Oekraïense havens als bestemming. Kortgeleden werd bekend dat inmiddels al 15 schepen zijn vastgehouden door de Oekraïense douane voor bezoeken aan de Krim. In ieder geval liggen sommige van die schepen tot op de dag van vandaag nog in Oekraïne. Afgelopen zondag escaleerde de situatie in de regio doordat Rusland drie Oekraïense schepen vastzette voor het illegaal oversteken van de Russische grens.

Posted on

Moldavische regering houdt uitnodigingen voor president achter

De Moldavische regering van premier Pavel Filip frustreert iedere samenwerking, dat heeft president Igor Dodon dinsdag op een persconferentie gezegd. Verder zou de regering Dodons deelname aan internationale fora verhinderen en zelfs uitnodigingen achterhouden.

Dodon gaf het voorbeeld van een uitnodiging van de Franse president Emmanuel Macron die hem nooit bereikte, hij kwam er alleen achter toen de Franse ambassadeur informeerde of hij de uitnodiging niet ontvangen had. “Begrijpt u hoever het gekomen is?”, zo vroeg Dodon retorisch aan de pers. “Tot het punt dat de president niet alleen binnenlands geblokkeerd wordt, maar ook buitenlands. Dit is nog nooit voorgekomen”, aldus Dodon.

Igor Dodon van de socialistische en eurosceptische PSRM werd in 2016 tot president gekozen, maar de regering wordt gevormd door de sociaaldemocraten van de PDM en gedoogd door de andere eurofiele partijen. Hoewel de PSRM ook in 2014 de parlementsverkiezingen won, wisten de eurofiele partijen zich destijds van een meerderheid te verzekeren door de eurosceptische PN kort voor de verkiezingen uit te sluiten van deelname.

Later dit jaar moeten er nieuwe parlementsverkiezingen gehouden worden in Moldavië en Dodons PSRM lijkt in de peilingen op een klinkende overwinning af te stevenen. Als de PSRM na de verkiezingen de regering kan vormen, zal dit uiteraard de samenwerking met de president vergemakkelijken. Dodon wil zich blijven inspannen voor goede relaties met zowel de Europese Unie als Rusland en andere landen, zo stelde hij op de persconferentie. Verder wil de president blijven werken aan de reïntegratie van Transnistrië in Moldavië, waar hij de onafhankelijkheid en neutraliteit van Moldavië als cruciale voorwaarde voor ziet. Als Moldavië opgenomen zou worden in de EU of de NAVO of vereniging met Roemenië na zou streven, zou dit een wissel trekken op de gesprekken met de Transnistrische regering in Tiraspol.

Posted on

VN: Russische troepen moeten Transnistrië verlaten

De algemene vergadering van de Verenigde Naties heeft een ontwerp resolutie aangenomen van o.a. Moldavië, die Rusland oproept zijn troepen terug te trekken uit Transnistrië, een niet erkend land dat formeel tot het territorium van Moldavië behoort. De resolutie ligt onder vuur vanuit Rusland en Transnistrië, maar ook de president van Moldavië is er niet over te spreken.

De Russische troepen gestationeerd in Transnistrië, een niet-erkend land dat zich begin jaren ‘90 heeft afgescheiden van Moldavië, dienen zich terug te trekken naar Rusland volgens een vorige week aangenomen VN-resolutie. Omdat Transnistrië een niet-erkend land is en officieel op het territorium ligt van Moldavië, wil de huidige regering in Chisinau dat de troepen vertrekken. De Moldavische minister van Buitenlandse Zaken Tudor Ulianovschi stelde dat de Russische troepen zich op het Moldavische grondgebied bevinden zonder toestemming van Moldavië.

In een verklaring stelt het Moldavische ministerie van Buitenlandse zaken: “De voortdurende aanwezigheid van Russische troepen en munitie op het territorium van Moldavië zonder de toestemming van Moldavië is niet alleen onverenigbaar met haar onafhankelijkheid, soevereiniteit, territoriale integriteit en permanente neutraliteit, maar ook met het internationale recht en met de provisies van het VN-handvest.” Volgens de verklaring benadrukte het document dat het over de Russische militaire ‘Task-Force’ gaat en niet over de Russische troepen als vredesbewakers.

De reactie van de Moldavische president Dodon (Socialistische Partij) staat echter haaks op de verklaring van zijn eigen ministerie van Buitenlandse Zaken. Dodon verklaart tegenover RIA Novosti: “De Moldavische vertegenwoordiger heeft een voorstel naar voren gebracht in de VN over de terugtrekking van Russische troepen van het territorium van Moldavië. Het voorstel is enkel gericht op een escalatie van de situatie in de republiek en het aanrichten van serieuze schade aan de Moldavisch-Russische relaties. De resolutie verslechtert enkel de positie van Chisinau, inclusief, vanuit het perspectief van eerder behaalde vooruitgang naar een politieke oplossing van het conflict met Transnistrië.”

Het ministerie van buitenlandse zaken van Transnistrië (formeel de Pridnestrovische Moldavische Republiek geheten) legt er in een verklaring de nadruk op dat de Russische troepen in Transnistrië de taak uitvoeren van het waarborgen van een duurzame vrede. Tiraspol laat in de verklaring verder weten dat “geen enkel besluit over het veranderen van het format van de vredesmissie onder het patronage van Rusland kan worden genomen zonder het in acht nemen van de mening van Transnistrië.” Een vergelijkbare verklaring was al voor de stemming in de VN gedaan door de Transnistrische minister van buitenlandse zaken Vitali Ignatjev.

De rol van de Russische troepen in het stoppen van de oorlog tussen Moldavië en Transnistrië wordt aangehaald door de verklaring van het Russische ministerie van Buitenlandse zaken: “Het aannemen van de resolutie kan de prille vooruitgang ondermijnen die de afgelopen maanden is gemaakt in het Transnistrische conflict.” Verder voegt het Russische ministerie eraan toe: “Het is noemenswaardig dat binnen het leiderschap van de Moldavische republiek er geen eenheid is met betrekking tot de resolutie, dit volgt uit de speciale verklaring van de President van de Republiek van Moldavië.”

Spanningen

Begin dit jaar spande de Liberale Partij van Moldavië een rechtszaak aan om ervoor te zorgen dat de Russische taal de status zou verliezen van taal der internationale communicatie. In juli zou het constitutioneel hof van Moldavië de Liberale Partij gelijk geven. Een dergelijk besluit bemoeilijkt een eventuele herintegratie van Transnistrië in Moldavië vanwege de grote Oekraïense en Russische minderheid in het niet erkende land.

Een grote stap voorwaarts voor de verhoudingen tussen Moldavië en Transnistrie werd afgelopen april bezegeld. Toen kwamen de regeringen in Chisinau en Tiraspol overeen dat inwoners van Transnistrië voor hun voertuigen neutrale nummerborden zouden krijgen zodat ze per september konden deelnemen aan het internationale autoverkeer.

Moldavische verkiezingen

In november dit jaar worden er in Moldavië parlementsverkiezingen gehouden. In de peilingen staat de Socialistische Partij (PSRM), waartoe ook de eerder genoemde president Dodon behoort, aan de leiding met zo’n 50 procent van de stemmen. Het ligt in de lijn der verwachting dat de PSRM een gematigdere koers zal varen ten aanzien van Transnistrië.

De huidige regering van Moldavië stelt zich hard op naar de regering in Transnistrië. Het is daarom de verwachting dat zowel Transnistrië als Rusland de Moldavische verkiezingen af zullen wachten in de hoop op een politieke leiding die meer bereid is om rond de tafel te gaan zitten met Transnistrië. Tot die tijd is weinig beweging te verwachten rond het Transnistrische conflict.

Achtergrond

Transnistrië scheidde zich in 1990 af van Moldavië uit vrees voor het opkomende nationalisme, dat pleitte voor aansluiting bij Roemenië, invoering van het Latijnse in plaats van het cyrillische alfabet en de uitzetting van etnische minderheden zoals Russen en Oekraïners. Nadat de nationalisten in 1990 de Moldavische verkiezingen wonnen en opriepen tot het vormen van milities om gewapenderhand een onafhankelijkheidsreferendum in Gagaoezië (een overwegend door Gagoezen bewoonde regio in het zuiden van Moldavië) tegen te gaan, vormde men in Transnistrië, waar Russen en Oekraïners een groot deel van de bevolking vormen, eigen milities en riep de PMR de onafhankelijkheid uit. Uiteindelijk kwam het tot een gewapend conflict, aan het einde waarvan een gezamenlijke vredeshandhavingsmissie van Moldavië, Transnistrië en Rusland tot stand kwam. Rusland stuurt aan op de vorming van een Moldavische federatie, waarvan Transnistrië deel uitmaakt, maar het Westen oefent druk uit op Chisinau om hier niet in mee te gaan.

Aanwezigheid Russische Troepen

De aanwezigheid van de Russische troepen in Transnistrië stamt nog uit de Sovjet-tijd. Nadat de oorlog in Transnistrië was geëindigd is er een gezamenlijke Russisch-Transnistrisch-Moldavische vredesmissie opgezet. Ook is een deel van het Sovjet/Russische 14de leger in Transnistrië achtergebleven om Sovjet-munitiedepots te beschermen, doch zouden deze troepen volgens het vredesverdrag van 1992 Transnistrië moeten verlaten wanneer het conflict is opgelost. Er is echter een meningsverschil tussen de huidige Moldavische regering en Rusland en Transnistrië over de vraag wat het inhoudt wanneer het conflict is opgelost of niet.

Eveneens belangrijk is het ondertekenen door Rusland van het Verdrag inzake conventionele strijdkrachten in Europa. Volgens dit verdrag zouden de munitiedepots moeten worden ontruimd en de Russische troepen in Transnistrië de regio moeten verlaten. Een groot deel van deze munitie is inmiddels ontruimd. Echter is een deel van de Sovjet-munitie over haar houdbaarheidsdatum heen en beroept Rusland zich erop dat de overige munitie niet vervoerd kan worden. In totaal zijn er nog zo’n 1000 à 1500 Russische militairen aanwezig in Transnistrië. Een deel hiervan (500 man) behoort tot de gezamenlijke vredesmissie. De aanwezigheid van de overige Russische militairen wordt door hetzelfde verdrag geregeld, maar hierover bestaat onenigheid.

Posted on

Moldavië gaat grens tussen Oekraïne en Transnistrië controleren

Oekraïne en Moldavië gaan in het vervolg gezamenlijk de grens met Transnistrië controleren. Hierdoor is Moldavië in staat te controleren welke goederen en personen de afvallige regio in gaan. Deze beslissing kan gevolgen hebben voor de 1500 Russische militairen die in Transnistrië zijn gestationeerd in het kader van een vredesmissie.

Transnistrië is een regio die zich in 1990 heeft afgescheiden van de rest van Moldavië. Sinds die tijd is er een groep Russische militairen gestationeerd in Transnistrië. Transnistrië, formeel de Pridnestrovische Moldavische Republiek (PMR) genaamd, wordt echter door geen enkel ander land ter wereld erkend. Transnistrië ligt tussen de rivier de Dnjestr en de Oekraïense grens. Bijgevolg zijn de enige toegangswegen via Oekraïne of Moldavië.

In maart heeft het Oekraïense parlement, de Verkhovna Rada, een overeenkomst geratificeerd die in 2017 door de Oekraïense premier Volodymyr Groysman is ondertekend. Hierin staat onder andere dat Oekraïne en Moldavië in het vervolg gezamenlijk de Oekraïense grensposten naar Transnistrië/Moldavië gaan bemannen. De route via Oekraïne is voor de economie van Transnistrië van groot belang.

In 2015 ontzegde Oekraïne Rusland reeds de toegang tot het gebied, waar zo’n 1500 Russische militairen gelegerd zijn. Sindsdien werd er gebruik gemaakt van een Moldavische luchthaven vanwaar de laatste etappe van de reis naar Transnistrië over de weg werd gemaakt. De Oekraïense regering wil dat Rusland zijn militairen terugtrekt uit Transnistrië, deze zijn daar echter gestationeerd in het kader van het onopgeloste conflict tussen de PMR-regering in Tiraspol en de Moldavische regering in Chisinau.

Transnistrië scheidde zich in 1990 af van Moldavië uit vrees voor het opkomende nationalisme, dat pleitte voor aansluiting bij Roemenië, invoering van het Latijnse in plaats van het cyrillische alfabet en de uitzetting van etnische minderheden zoals Russen en Oekraïners. Nadat de nationalisten in 1990 de Moldavische verkiezingen wonnen en opriepen tot het vormen van milities om gewapenderhand een onafhankelijkheidsreferendum in Gagaoezië (een overwegend door Gagoezen bewoonde regio in het zuiden van Moldavië) tegen te gaan, vormde men in Transnistrië, waar Russen en Oekraïners een groot deel van de bevolking vormen, eigen milities en riep de PMR de onafhankelijkheid uit. Uiteindelijk kwam het tot een gewapend conflict, aan het einde waarvan een gezamenlijke vredeshandhavingsmissie van Moldavië, Transnistrië en Rusland tot stand kwam. Rusland stuurt aan op de vorming van een Moldavische federatie, waarvan Transnistrië deel uitmaakt, maar het Westen oefent druk uit op Chisinau om hier niet in mee te gaan.

Posted on 1 Comment

President Moldavië wil Associatieverdrag opzeggen: ‘Het heeft ons niets gebracht’

De president van Moldavië, Igor Dodon zei gisteren (17 januari) op een gezamenlijke persconferentie met de Russische president Vladimir Poetin, dat hij hoopt dat het Associatieverdrag van Moldavië met de Europese Unie zo snel mogelijk opgezegd wordt als zijn politieke partij na de parlementsverkiezingen aan de regering komt.

Momenteel moet de eurosceptische president nog samenwerken met een eurofiele regering. De partijen die deze regering vormen staan er, mede door diverse corruptieschandalen, in de peilingen echter erbarmelijk voor. Als de huidige stemming onder de bevolking aanhoudt kan Dodons PSRM na de parlementsverkiezingen, die in november 2018 moeten plaats vinden, een regering vormen met de eveneens eurosceptische Partidul Nostru.

Als symbolische daad was het eerste buitenlandse bezoek dat de nieuwe president aflegde aan Moskou. “Dit is het eerste bezoek van een Moldavische president sinds negen jaar”, aldus Dodon, waar hij aan toevoegde dat vorige presidenten vooral Brussel bezochten.

Dodon, die afgelopen november de presidentsverkiezingen won van de eurofiele kandidaat Maia Sandu, wil daarentegen de economische banden met Rusland herstellen.

Het [Associatieverdrag met de Europese Unie]  heeft niet positiefs gebracht voor Moldavië. We zijn de Russische markt kwijt geraakt terwijl onze export naar de Europese markt ook afnam.

Dodon hoopt dat zijn PSRM eind 2018 daadwerkelijk de parlementsverkiezingen zal winnen en in de aanloop daar naartoe wil hij voorbereidend werk doen voor aansluiting bij de Euraziatische Economische Unie.

De Moldavische president stelde echter niet het economische maar vooral het politieke en culturele aspect voorop. Waarbij hij de positie van Moldavië als onafhankelijke staat en de Moldavische identiteit bedreigd ziet door de Europese integratie.

Vorig jaar hebben Moldavische burgers hun stem uitgebracht voor de waarden die de president van Moldavië hoog moet houden. Ze kozen voor het in stand houden van onze statelijkheid en neutraliteit, voor het schikken van de Transnistrische kwestie en het behoud van onze traditionele Orthodoxe, christelijke waarden. Deze drie aspecten zijn van fundamentele betekenis en kunnen niet beschermd of bevorderd worden buiten een strategisch partnerschap met de Russische Federatie.

Posted on

Eurosceptische kandidaat wint presidentsverkiezingen Moldavië

De eurosceptische socialist Igor Dodon heeft zondag de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Moldavië gewonnen.

Dodon had, nadat 99,5% van de stemmen geteld was, 48,6% van de stemmen. Zijn belangrijkste tegenstander, de eurofiele links-liberaal Maia Sandu, die eerder voor de Wereldbank werkte, kreeg 38,4% van de stemmen. Eerder op de avond, toen de uitslagen nog binnen kwamen, leek het nog dat Dodon wellicht meer dan de helft van de stemmen zou hebben, en een tweede ronde niet nodig zou zijn.

Ook nu een tweede ronde wel nodig is, lijkt Dodon echter goede kans te hebben de nieuwe president te worden. Na Sandu haalde Dumitru Ciubasenco van de eurosceptische Partidul Nostru de meeste stemmen binnen (6%), zijn kiezers zullen in de tweede ronde allicht eerder voor Dodon dan voor Sandu kiezen. De tweede ronde moet op 13 november plaats vinden.

De onvrede over de corruptie en het gekonkel van de eurofiele regeringen van de afgelopen jaren is groot onder de Moldavische bevolking. Moldavië heeft onder die regeringen een associatieverdrag met de Europese Unie getekend. Dat heeft de Moldavische economie tot nu toe echter niets dan schade opgeleverd. Doordat Moldavië geacht wordt mee te doen aan de EU-sancties tegen Rusland, is het namelijk de Russische markt voor zijn landbouwproducten, wijn en fruit verloren, zonder dat daar een andere markt voor in de plaats is gekomen.

De Socialistische Partij van Dodon is voor betere relaties met Rusland en een autonome status voor de afvallige regio Transnistrië.

Tijdens de campagne trok de eurofiele sociaaldemocratische oud-premier Marian Lupu zich terug als kandidaat ten faveure van Maia Sandu. Lupu was in opspraak geraakt, omdat hij binnen één dag meer dan 20.000 ondersteuningsverklaringen wiste te verzamelen en bij de kiesraad in te dienen. Lupu stelde dat dit kon doordat hij zulke professionele medewerkers heeft. Die medewerkers zijn er echter ook in geslaagd om officiële stempels en handtekeningen van autoriteiten te verkrijgen op een dag dat alle kantoren gesloten waren, zodat het er alle schijn van heeft dat Lupu ten minste een voordeel had op andere kandidaten.

In Moldavië vonden voor het eerst sinds 1996 directe presidentsverkiezingen plaats, nadat de rechter een wijziging van de kieswet in 2000 waardoor de president door het parlement werd gekozen ongrondwettig had verklaard.

In de verkiezingen van 2014 dreigde er in het parlement al een eurosceptische meerderheid te ontstaan, waarop een van de eurosceptische partijen werd uitgesloten van deelname aan de verkiezingen.

Posted on

‘Onze elite snapt niet wat de echte bedreigingen zijn voor Moldavië’

De Moldavische politieke en bestuurlijke elite begrijpt niet wat de echte vijanden zijn en de echte bedreigingen voor het land, dat zegt de politicus en journalist Iurie Roșca tegenover Sputnik Moldova. Volgens Roșca wordt de echte vijand van de belangen van Moldavië momenteel gevormd door het Amerikaanse imperialisme en het streven naar mondiale dominantie.

Roșca stelde verder dat als zijn landgenoten werkelijk willen begrijpen wat er met Moldavië aan de hand is, ze de moeite moeten nemen buiten het liberale paradigma te denken. “Maar we kunnen niet los komen van het liberale paradigma, behalve door terug te keren naar onze traditionele orthodoxe fundament”, aldus de journalist.

[contextly_sidebar id=”CsA4YNNdKPgM8K5TCyDlKqtsXuzifO0R”]”We moeten ons best doen om te begrijpen wat corporatocratie is, wat het neoliberalisme van de Europese Unie inhoudt. Dat wil niet per se zeggen dat we moeten gaan demonstreren bij de ambassades van de Verenigde Staten en de EU. Maar Moldaviërs moeten begrijpen dat Moldavië alleen zichzelf kan besturen in zoverre vijandige elites begrijpen wie we zijn en dat ze onze partners, maar niet onze bazen kunnen zijn.”

Roșca was van 1990 tot 2009 lid van het parlement voor de Christendemocratische Volkspartij (PPCD), vanaf 2005 voorzitter van het parlement en in 2009 vice-premier. In 2012 zegde de PPCD haar lidmaatschap van de Europese Volkspartij (EPP) op uit onvrede met het lage christelijke gehalte van de politiek van die pan-Europese partij en omdat de Moldavische christendemocraten sceptischer werden over Europese integratie.

Posted on

Oekraïne schendt vredesakkoord Transnistrië

De spanning in de regio rond Transnistrië loopt op. De afvallige regio van Moldavië, ten oosten van de rivier de Dnjestr (Nistru), heeft in 1992 na een kort gewapend conflict een vredesakkoord met Moldavië gesloten.

Transnistrië is een smalle strook land, overwegend op de oostelijke oever van de rivier de Dnjestr.
Transnistrië is een smalle strook land, overwegend op de oostelijke oever van de rivier de Dnjestr.

Vorige maand heeft het Oekraïense parlement echter besloten een overeenkomst met Rusland op te zeggen die de doorgang van Russische vredeshandhavers naar Transnistrië regelt, dat is een schending van het vredesakkoord uit 1992. Dit ondermijnt tevens de status van Kiev als een van de borgen van het Transnistrische vredesproces.

Rusland heeft zo’n 1500 vredeshandhavers in Transnistrië gestationeerd. Oekraïne frustreert met deze stap de aflossing van deze militairen. Rusland is nu genoodzaakt de bevoorrading van de troepen in Transnistrië te laten verlopen via Chisinau, de hoofdstad van Moldavië, terwijl er geen akkoord is dat daarin voorziet.

De Anti-Maidan-beweging in Odessa ziet de weigering van Oekraïne om Russische vredestroepen voor Transnistrië doorgang te verlenen in samenhang met de recente benoeming van de voormalige Georgische president Micheil Saakasjvili tot gouverneur van de regio Odessa.

De regio van de havenstad Odessa grenst ten oosten en ten zuiden aan Transnistrië. Saakasjvili haalde zich in 2008 als president van Georgië een oorlog met Rusland op de nek, doordat het Georgische leger Russische vredeshandhavers in Zuid-Ossetië aanviel.

 

Posted on

Eurosceptische Socialisten winnen verkiezingen Moldavië

De eurosceptische Socialisten (PSRM) hebben zondag de parlementsverkiezingen in Moldavië gewonnen met 20,7% van de stemmen en 25 van de 101 zetels. Het zal voor de Socialisten echter moeilijk zijn een meerderheid voor een regeringscoalitie te vinden. De regerende coalitie van de centrumrechtse Liberaal-Democraten (PLDM), de Liberalen en de sociaaldemocratische Democratische Partij behoudt namelijk ondanks fors stemmenverlies een meerderheid van de zetels.

Integratie met de Europese Unie en de relaties met Rusland waren een belangrijk thema in de verkiezingscampagne van het land dat aan vier kanten wordt ingesloten door EU-lid Roemenië enerzijds en het verscheurde Oekraïne anderzijds. In de afvallige regio Transnistrië werd niet gestemd. De drie regerende partijen van Moldavië gelden als de grootste protagonisten van Europese integratie, terwijl de oppositionele Communisten er niet afwijzend tegenover staan maar tegelijk goede banden met Rusland willen houden. De Communisten, die tot 2009 de macht hadden in Moldavië waren bij de vorige parlementsverkiezingen met 39,9% van de stemmen nog de grootste partij, maar werden zondag voorbijgestreefd door de nieuwe Socialisten, die uitgesproken eurosceptisch zijn. De Communisten behaalden nu nog maar 17,8%.

Verkiezingsposters van de PLDM 'voor een Europese toekomst' en PSRM 'Beter in voorspoed met Rusland leven, dan arm en in de schuld bij Europa' (foto: Vladimir Plamadeala).
Verkiezingsposters van de PLDM ‘voor een Europese toekomst’ en PSRM ‘Beter in voorspoed met Rusland leven, dan arm en in de schuld bij Europa’ (foto: Vladimir Plamadeala).

‘Vaderland’, een centrumrechtse eurosceptische partij die als concurrent van de eurofiele PLDM gezien werd, werd eind november van de verkiezingen uitgesloten, onder het voorwendsel dat ze buitenlandse financiële middelen aangenomen zou hebben. De partij stond de afgelopen maanden in de peilingen tussen de acht en tien procent van de stemmen. Doordat de uitsluiting van de partij zo kort voor de verkiezingen plaats vond, was er geen tijd om nieuwe stembiljetten te drukken. Daarom werd de partij op de biljetten van het stempel ‘teruggetrokken’ voorzien. Het ongebruikelijk grote aantal ongeldige stemmen – meer dan zes keer zo groot als in 2010 – suggereert dat veel mensen die op deze partij hadden willen stemmen alsnog dit vakje hebben aangekruist, waarmee hun stem ongeldig werd. Had Vaderland wel aan de verkiezingen deel kunnen nemen, had het politieke speelveld er nu heel anders uit gezien.

Diverse andere, min of meer eurokritische partijen, zoals de Communistische Hervormers, een anti-corruptiepartij en de christendemocraten, haalden de – van vier naar zes procent verhoogde – kiesdrempel niet.