Posted on

Betogers Hongkong provoceren China verder

Hongkong

Volgens een bericht van het Canadees-Britse persbureau Reuters heeft een relatief kleine groep van betogers zondag een kazerne van het Chinese leger met laserpennen aangevallen. Dit in Hongkong door die relschoppers al weken veel gebruikte wapen dient om politiemensen te verblinden.

Volgens de Amerikaanse Academie voor Oogspecialisten (1) kunnen laserpennen al of niet tijdelijke schade veroorzaken aan het oog. En vanaf 5 milliwatt is die ook ernstig en definitief. Het wordt dan ook gezien als een gevaarlijk wapen. Eerder werd al een student aangehouden toen die een grote hoeveelheid van die pennen kocht. De man noemde het bij ondervraging educatief materiaal.

Verdere escalatie door relschoppers Hongkong

De reactie van het Chinese leger in Hongkong aan de betogers was volgens Reuters dat ze moeten ophouden of de consequenties van hun gedrag ondergaan. Het kan de verdere escalatie van dit conflict betekenen. In wezen is dit nu eenmaal het gebruik van wapens tegen het Chinese leger. Het is al lang de politiek van bepaalde groepen betogers en de VS om China zodanig te provoceren dat men het leger zelf doet optreden.

Joshua Wong en Nathan Law met diplomaten VS Julie Eadeh in JW Marriot - 8 augustus 2019
Joshua Wong en Nathan Law, twee kopstukken van de Hong Kongse onafhankelijkheidsbeweging, op 8 augustus in gesprek met Julie Eadeh, hoofd van de sectie politiek en mensenrechten op het Amerikaanse consulaat. En bekend is wat de VS bedoelen als ze beginnen over mensenrechten. De reactie in zowat alle voorname Britse en Amerikaanse media toen die foto in de pers verscheen was keihard. China werd er uitgescholden en banditisme verweten. Men raakte dus een wel heel gevoelige snaar.

Provocaties

Eerder viel men al de burelen van de officiële Chinese vertegenwoordiging in Hongkong aan en verving men bij de bestorming van het lokale parlement het officiële bord van Hongkong door dat van Hongkong onder Brits bestuur. Ook werden Chinese vlaggen in brand gestoken. Waarbij men bovendien nog paradeerde met grote Amerikaanse vlaggen met oproepen aan president Donald Trump om in te grijpen. Provocaties die kunnen tellen.

Ondermijnen van de Chinese eenheid

Voor China is het ondermijnen van de Chinese eenheid zoiets als heiligschennis, een no-pasaràn. Het roept bij hen herinneringen op aan de periode toen imperiale mogendheden stukken van het land afscheurden en bezetten. Met de Japanse invasie en de Opiumoorlogen en Hongkong als typevoorbeelden. Het veroorzaakt dan ook hevige reacties in Beijing.

http://www.novini.nl/hongkong-geopolitiek-en-symbolisch-bruggenhoofd-in-china/

Amerikaanse en Britse optreden in Hongkong

Tot heden bleven die provocaties echter zonder gevolgen, tot spijt van sommige betogers en de VS die op de loer ligt om dan extra sancties uit te vaardigen. De vraag is immers hoe lang men China ongestraft kan blijven provoceren. In wezen is het Amerikaanse en Britse optreden in Hong Kong voldoende als casus belli om de oorlog te verklaren. Dat gaat zeker niet gebeuren, maar een grens is snel overschreden.

Enorme schade voor economie en samenleving Hongkong

Zeker is dat sommigen voor en achter de schermen met vuur spelen. Intussen is de schade aan de economie en de samenleving in Hong Kong enorm. Mensen worden tegen elkaar opgezet en worden van vriend tot vijand. Het zal jaren vergen om dit te herstellen. En niet alleen wat betreft de fysieke schade aan gebouwen.


Noten

1) American Academy of Opthalmology, Ari Soglin, 22 juni 2018, ‘Is Your Laser Pointer Dangerous Enough to Cause Eye Injury?’ https://www.aao.org/eye-health/news/laser-pointer-eye-injury

Posted on

Hongkong – Het ministerie van de waarheid

Hongkong

Toch mooi die helden van de revolutie in Hongkong zoals we die op onze televisie en in de kranten en weekbladen te zien krijgen. Vandaag had men het op de VRT zelfs over DE mensen van Hongkong die het verbod op het dragen van maskers door de betogers niet nemen en massaal op straat komen.

Hetzelfde voor de Britse staatsomroep BBC die vandaag op haar werelduitzendingen alleen betogers aan het woord liet. Wat al vanaf het begin praktisch altijd het geval is. Ook hier was de uitgedragen boodschap dat Hongkong als één man/vrouw achter die eisen van de betogers staat. Nou.

Propaganda

Journalistieke regels zeggen dat men bij conflicten genuanceerd verslag moet uitbrengen. Waarbij men beide zijden op een evenwichtige en ook kritische wijze aan het woord laat. Vergeet het: Er is hier al wekenlang maar een klok die men in beeld krijgt of die aan het woord komt. Dissidentie is uit den boze.

Vrouw met oogletsel - Augustus 2019
Deze dame met haar oogletsel is een typerend voorbeeld van propaganda. Volgens de betogers liep ze dit op toen een rubberen politiekogel haar oog trof. Waarna onze media het verhaal zo overnamen en men overal foto’s publiceerde van deze dame. Met betogers die overal rondliepen met een symbolisch bloedend doekje voor hun oog. Klassieke agitprop. Wat er precies gebeurde weten we echter niet. Politie schoot toen inderdaad met rubberen kogels maar de betogers gooiden met stenen, molotovcocktails en gebruikten katapulten en stokken. De politie is dan een onderzoek begonnen naar de ware toedracht van de zaak. Ze dook echter onder.

Uiteraard zijn er massa’s mensen in Hongkong die wat er gebeurt, zoals het vernielen van metrostations, kordaat afkeuren. Toch pure logica. Maar als zij al eens reageren dan is het antwoord in onze media zo gevonden: Dit zijn de triaden, Chinese maffia, die betaald door China hondsbrutaal optreden tegen die onschuldige naar vrede, vrijheid, democratie en dies meer snakkende jongeren.

Amnesty International

Typerend is ook het persbericht van Amnesty International hierover (1), waarin men op basis van wat men alleen een neponderzoek kan noemen de Hongkongse politie zelfs folterpraktijken verwijt. Over het feit dat die betogers de politie aanvielen met onder meer petroleumbommen, die dodelijk kunnen zijn, echter geen woord.

Maar zoals ten overvloede al is gebleken met hun verhalen over Jemen, Syrië enzovoort is Amnesty International gewoon een afdeling van het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken. Over de aanwezigheid en zelfs de leidende rol van al Qaida bij die Arabische Lente (sic) kon je er bijvoorbeeld nooit iets lezen.

Bloed en vernielzucht

Dat winkeliers het niet nemen dat hun winkels niet kunnen openen of gewoon vernield worden moet toch voor iedereen begrijpelijk zijn. Ach geen zorg voor onze pers. Wat we nu meemaken is in wezen simpelweg een herhaling van de berichtgeving over wat de media de Arabische Lente noemde. En we weten allen nu wat die lente betekende voor de regio: Bloed en vernielzucht.

Over het vandalisme van deze betogers amper of geen woord. Voor wie een bewijs wil over wie achter die rellen zitten een duidelijke aanwijzing. Hier is immers het Amerikaans/Britse ministerie van de Waarheid als dirigent actief die via haar pionnen in de media vertelt wat men de wereld als de Waarheid moet vertellen. Journalistieke regels van nuance, kritische analyse en woord en wederwoord gooit men dan overboord en aan boord komt propaganda.


Noten

1) https://www.amnesty.nl/actueel/politie-hongkong-mishandelt-en-martelt-demonstranten. 

Dat Amnesty International zo frontaal de Hongkongse politie aanvalt hoeft niet te verbazen. Zonder een stevige, gemotiveerde politie kan de regering nu eenmaal niet optreden tegen die gewelddadige betogers. Geen enkele regering waar trouwens ook. En dan rest de overheid hier alleen nog het Chinese leger om op te treden en de orde te herstellen.

En het is op dat moment dat de VS zit te wachten om nieuwe sancties tegen China te treffen. Men zegt het zowel bij sommige van die betogers als in Washington zelfs openlijk. De nodige wetgeving ligt in Washington zelfs al klaar. Of hoe Hong Kong een speelbal van de VS wordt in haar poging om terug de nummer 1 van de wereld te worden boven China. De VS, de Vernielzuchtige Staten.

Posted on

Niet radicale islam maar goudkoorts bedreigt stabiliteit Indonesië

Door de zelfmoordaanslagen in Soerabaja kreeg Indonesië weer even wereldwijde aandacht. In diverse Nederlandse media was te lezen over de vrees van het Westen dat IS, na verslagen te zijn in het Midden-Oosten, de activiteiten naar Zuidoost-Azië aan het verplaatsen is. De nieuwe geweldsgolf op Java zou daar een bewijs van zijn. In dat narratief is het haast vanzelfsprekend dat Amerikaanse en Australische inlichtingendiensten ondersteuning bieden in de strijd tegen terrorisme.

Dit was ook zo na de bomaanslagen op Bali in 2002, waarbij veel Australische toeristen omkwamen. In de jaren die volgden werden de Indonesische autoriteiten bijgestaan door Australische en Amerikaanse inlichtingendiensten om de betreffende terreurgroep op te rollen.[1] Op de Filipijnen hetzelfde verhaal: voor de herovering van Marawi heeft president Duterte eveneens de hulp van de VS geaccepteerd: “Amerikaanse en Australische vliegtuigen assisteren bij het opsporen van de jihadisten en Amerikaanse commando’s helpen op de grond met adviezen.”[2] Zover gaat de inmenging in Indonesië niet, alhoewel, meteen na de aanslagen in Surabaya was de CIA er als de kippen bij om via het eigen Amerikaanse mediakanaal ‘CNN Indonesia’ assistentie aan de te bieden bij: “het ontmantelen van terroristische [netwerken], inclusief de jacht op de daders en de breinen achter deze terroristische acties.[3]

Voordat we deze ongevraagde assistentie meteen als een daad van onbaatzuchtige barmhartigheid beschouwen, is het cruciaal om de werkelijke geopolitieke belangen, en de geschiedenis daarvan, helder voor ogen te hebben.

Het punt is dat IS niet het enige gevaar vormt voor de nationale veiligheid van Indonesiërs. De kapers op de Indonesische (goud)kust komen niet zozeer uit het Midden-Oosten maar o.a. uit Phoenix Arizona waar het hoofdkantoor van het mijnbedrijf ‘Freeport McMoRan’ gevestigd is. Een Amerikaanse multinational dat door het delven van goud op West-Papoea onvoorstelbaar grote miljardenwinsten heeft gedraaid. De Indonesische president Joko Widodo (in de volksmond Jokowi) wil dit bedrijf nu gedeeltelijk nationaliseren. Het Amerikaanse Freeport is overigens gelieerd aan het Brits-Australische ‘Rio Tinto’. Terwijl de Amerikanen zich 60% van de goudberg op West-Papoea hebben toegeëigend, wordt de overige 40% door de Australiërs en Britten beheerd.[4]

Het heeft er alle schijn van dat de echte ‘piraten’ slechts handig gebruik maken van de angst en de chaos die IS-geïnspireerde aanslagen veroorzaken. Onder het mom van de strijd tegen terrorisme hebben ze zich met hun inlichtingendiensten, op slinkse wijze toegang verschaft.

Moslims versus niet-Moslims?

Zoals altijd spelen de media een belangrijke rol. Wat opvalt is dat Westerse media (in Nederland met name de Volkskrant, NOS en NRC) ons al een tijdje willen laten geloven dat het niet lang meer duurt voordat Indonesië een moslimstaat wordt.[5] Dus een situatie waarbij de 87% moslims de andere vijf religies (waaronder 10% Christenen) in een sektarische strijd overwinnen en het motto van de Republiek ‘Eenheid in diversiteit’ aanpassen. Voor de meeste Indonesiërs is dit ondenkbaar.

Dat neemt niet weg dat er sprake is van zichtbare beïnvloeding door het fundamentalistische Wahabisme dat uit Saoedi Arabië komt. De Indonesische liberale interpretatie van de Islam staat ontegenzeggelijk onder druk. Maar het in het Westen circulerende idee dat Indonesië ongeveer op het punt staat de sharia-wetgeving in te voeren is voor de meeste van mijn Indonesische vrienden totaal absurd.

Zo kopte NRC vorige week plompverloren: “20 jaar na de val van Soeharto is het moslims versus niet-moslims in Indonesië.”[6] Inderdaad was het precies twintig jaar geleden dat er een eind kwam aan het autoritaire regime van de Indonesische president Soeharto die vanaf 1965 tot 1998 het land met harde hand bestuurde. Echter, ook al waren de aanslagen in de havenstad Soerabaja deels gericht tegen kerken (maar ook de politie) iedereen die de stad wel eens bezoekt weet dat daar geen felle geloofsstrijd aan de gang is.

Prabowo’s flirt met moslimfundamentalisme

Maar niets is wat het lijkt. In werkelijkheid is er een machtsstrijd gaande die weinig met geloof maar alles met keiharde dollars en geopolitieke belangen te maken heeft. Dit gaat verder dan binnenlandse geloofsperikelen en de dreiging van terroristen en hun zo gevreesde kalifaat. Cruciaal zijn de Indonesische verkiezingen van volgend jaar. De rivaliteit tussen de twee belangrijkste politieke tegenstanders gaat over de internationale allianties die zij aangaan: van het opkomende China/Rusland tegenover de tanende macht van de VS. Het is algemeen bekend dat China een steeds grotere invloed heeft op de regio en het is ook duidelijk dat Washington dit al jaren zorgen baart.

Jokowi’s opponent Prabowo, (niet geheel toevallig ex-schoonzoon van dictator Soeharto die in 1965 met Westerse steun in het zadel was geholpen) is openlijk anti-China en als het erop aankomt kiest hij ervoor om Amerikaanse belangen te verdedigen.

Prabowo speelt een zeer dubieuze rol en heeft zich in het verleden als opportunistisch, machtsziek en uiterst gewelddadig getoond. Hij wordt onder andere beschuldigd van grove mensenrechtenschendingen op Oost-Timor en West-Papoea. Op het hoogtepunt van het (oorspronkelijk prowesterse) regime ging Prabowo in het leger, schopte het uiteindelijk tot generaal, trouwde in 1983 met de dochter van Soeharto en kwam zo dichtbij het centrum van de macht. Tijdens de studentenopstanden in 1998 heeft hij echter zijn troepen zodanig opgehitst dat dit resulteerde in massageweld waarbij studenten werden ontvoerd en zelfs vermoord. Daarnaast werden met name Chinezen slachtoffer. Prabowo’s medeplichtigheid in de ontsporing van geweld tijdens de opstand die zou leiden tot het aftreden van zijn schoonvader, zorgde er ook voor dat laatstgenoemde het contact met zijn schoonzoon verbrak. Het is nooit meer goed gekomen tussen die twee. Ook zijn huwelijk met de dochter liep in dat jaar op de klippen. Prabowo werd uit het leger ontslagen. Saillant detail: vanaf dat moment weigerden ook de VS hem toegang. Voor een aantal jaar week hij uit naar Jordanië, vestigde zich als zakenman en keerde vanaf 2004 in de Indonesische politiek terug.

Dat de VS in hun buitenlandbeleid erg selectief om mensenrechten geven, is evident. Het brengen van vrijheid en democratie is allang een holle frase gebleken. En als Prabowo iets met hen gemeen heeft is het wel opportunisme: het ontbreken van principes als het eigenbelang gediend moet worden. Ideologieën (of het nu democratie of islam is) zijn slechts interessant als manier om de massa’s te binden. Dit komt onder andere tot uiting in zijn steun voor fundamentalistische moslimgroepen die democratische waarden niet bepaald hoog hebben staan. De van huis uit christelijke Prabowo, die zich pas op latere leeftijd tot de Islam bekeerde, heeft geen enkele moeite met de meest militante groep van allemaal: de FPI (Front ter Verdediging van de Islam). De leider van deze club, die overigens net als Prabowo geweld niet schuwt, vluchtte een jaar geleden nog uit angst voor vervolging naar Saoedi-Arabië, waar hij eerder in de jaren ’90 cum laude was afgestudeerd. De FPI betuigt openlijk steun aan IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi en andere aftakkingen van Al-Qaida. Ook togen ze vorig jaar massaal de straat op om de veroordeling van de Chinese en christelijke gouverneur Ahok te eisen. Illustratief is dat zijn uiteindelijke veroordeling voor veel Nederlanders het bewijs was dat de radicale islam dé bedreiging vormt voor het leefklimaat in de voormalige kolonie met zijn exotische stranden waar we maar al te graag ons biertje willen blijven drinken. Terwijl het in werkelijkheid dus weinig met geloof maar alles met politiek te maken heeft. 

Nieuwe allianties

De huidige president Jokowi, op zijn beurt, vaart een andere koers en het is te gemakkelijk om zijn buitenlandbeleid slechts als nationalistisch af te doen. De toenemende protectionistische wetgeving die onder zijn bewind werd doorgevoerd, en waar Westerse bedrijven steen en been over klagen, maakt tegelijkertijd een reeks niet-Westerse zakendeals mogelijk. Zo deed Indonesië vorig jaar nog een bestelling bij de Russen van in totaal negentien Soechoj gevechtsvliegtuigen.[7] Een deal waarbij Indonesië voor 50% in natura (koffie, tabak, palmolie enz.) mag betalen, iets waar Westerse multinationals met hun Wereldbank nooit mee in zouden stemmen. Ook zijn de Russen bereid hun kennis en expertise te delen zodat Indonesië de onderdelen zelf kan gaan fabriceren. Hoe reageerden de VS op dit nieuws? Jawel, door Indonesië prompt vierentwintig gevechtsvliegtuigen cadeau te doen.[8] Net als het genereuze aanbod om te helpen met terreurbestrijding komt deze daad van ogenschijnlijke barmhartigheid toch in een heel ander licht te staan als we hier het principe van ‘follow the money’ toepassen.

De Nederlandse geschiedenis van goud op Papoea

De spil in dit verhaal is de grootste goudmijn ter wereld die niet geheel toevallig de Nederlandse naam ‘Grasberg’ draagt en op het afgelegen West-Papoea ligt. Inderdaad, exact het gebied dat Nederland tot in 1963 niet op wilde geven, ook al hadden we eerder in 1949 de Indonesische onafhankelijkheid aanvaard.

Het narratief dat ons jarenlang is voorgehouden is dat wij ons dan misschien paternalistisch koloniaal opstelden maar dat we toch oprecht begaan waren met het lot van de lokale bevolking die niet bij Jakarta wilde horen. Ook nu nog, op die zeldzame momenten als er eens over West-Papoea wordt bericht, gaat het altijd over hun terechte vrijheidswens versus Indonesische mensenrechtenschendingen. In de Nederlandse versie van dit verhaal is Indonesië de nieuwe koloniaal en Amerika de neutrale bemiddelaar die ons tot inkeer bracht.

De Grasbergmijn is de omvangrijkste goudmijn en op twee na grootste kopermijn ter wereld. De mijn bevindt zich op de Grasberg in de nabijheid van de Ertsberg, waar eveneens zeer succesvol een mijn wordt geëxploiteerd (foto: Alfindra Primaldhi).

Niets is minder waar. In werkelijkheid is Nederland, die alleen maar raad wist met kolonialisme ‘oude stijl’ op een geraffineerde manier buiten spel gezet door de Amerikaanse ‘nieuwe stijl’ van koloniseren. Beiden ging het om het ‘El Dorado’ de Grasberg, en eerder de Ertsberg die inmiddels al tot op de bodem is uitgegraven. Kortom: het motief voor de Nederlandse claim op West-Papoea was niet humanitair maar primair goud en olie.

Het ontoegankelijke berggebied werd in 1936, vlak voor de Tweede Wereldoorlog, door de Nederlandse geoloog Jean Jacques Dozy in kaart gebracht. De uitzonderlijk hoge concentratie goud en andere waardevolle olievondsten werden bewust geheim gehouden, bang als men was voor Nazi-Duitsland en Japan, waarvan eind jaren ’30 al een dreiging uitging. Vanaf 1945 gooide de Indonesische onafhankelijkheidsverklaring roet in het eten. Overigens konden de Nederlanders niet om de Amerikanen heen, aangezien de Nederlandsche Nieuw Guinea Petroleum Maatschappij (NNPGM) voor 60% in Amerikaanse handen was, direct gelinkt aan de befaamde Rockefellers die later Freeport zouden opzetten. Als gevolg van de geheimhouding waren slechts enkele Nederlandse en Amerikaanse regeringsfunctionarissen op de hoogte van het nog te ontginnen ‘El Dorado’. Zelfs Soekarno en John F. Kennedy, die elkaar wel mochten, hadden geen idee. Pas toen Soeharto met wat hulp van Washington stevig in het zadel zat en Soekarno buiten spel was gezet ging Freeport op Papoea aan de slag.

In de recente publicatie ‘The Incubus of Intervention’ (2015) doet de Australische historicus Greg Poulgrain uitgebreid uit de doeken op welke slinkse manier deze interventie in zijn werk is gegaan en hoe cruciaal de rol van CIA-directeur Allen Dulles hierin was.[9]

Volgens Poulgrain redeneerde ‘mastermind’ Dulles dat het voor Amerikaanse bedrijven onmogelijk was om ​toegang tot Papoea ​te ​krijgen als ​het een ​onafhankelijk land zou zijn ​los ​van Indonesië​ (omdat laatstgenoemde dat als een vijandige actie zou interpreteren en Soekarno meteen de neokoloniale agenda erachter zou zien) de Nederlanders waren volgens hem sowieso kansloos​ met hun kolonialisme ‘oude stijl’​, en in het geval Papoea wel bij Indonesië zou worden ingelijfd, dan zouden de Amerikanen nog steeds geen toegang tot dat gebied krijgen met de anti-imperialistische Soekarno aan het roer. Vandaar dat Dulles aandrong op inlijving van Papoea maar mét een regime change.

“l’Histoire se répète.”

Hoe vertaalt zich dit naar de huidige situatie?  Paradoxaal genoeg wordt Jokowi in Westerse media een stuk positiever neergezet dan Soekarno destijds. Toch spelen ze vanuit historisch perspectief een vergelijkbare rol. Interessant is dat de eerst zo bejubelde Soeharto inmiddels uit de gratie is gevallen, we herinneren hem nu vooral als dictator die verantwoordelijk was voor de slachtpartij op communisten. Toch speelt Prabowo op dit moment een haast identieke rol als zijn eveneens opportunistische ex-schoonpapa. In de tweede helft van de jaren vijftig was Soekarno zich ook, net als Jokowi nu, op China, Rusland en andere niet-Westerse allianties aan het oriënteren. Vlak voor de coup van 1965 werden enkele Britse en Amerikaanse bedrijven gedwongen genationaliseerd.

Dat de Amerikaanse kapers op de Indonesische (goud)kust het anno 2018 niet kunnen uitstaan dat Jokowi nu hetzelfde probeert, is niet verwonderlijk aangezien de omzet van Freeport McMoRan in 2017 een slordige 16 miljard dollar bedroeg. In de top 500 van meest invloedrijkste Amerikaanse multinationals staat het bedrijf maar liefst op nummer 175.[10]

Juist deze vette melkkoe wordt bedreigd met nationalisatie doordat Indonesië vorige jaar bekend maakte dat ze bovenop de oorspronkelijke 9% vanaf nu 51% aandeel eisen. Freeport McMoRan, en het verwante Rio Tinto, accepteren dit niet en willen geld zien. De Amerikaanse Vicepresident Mike Pence vloog er speciaal voor naar Jakarta om eens een hartig woordje met Jokowi te spreken. Miljardair Carl Icahn, een van de grootste aandeelhouders in Freeport en tevens adviseur van Trump, beschuldigde Indonesië zelfs van “vals spelen” en zei het als een belediging op te vatten dat een contract, dat officieel pas in 2021 afloopt, zomaar ter discussie werd gesteld.[11]

En wat was de reactie van Prabowo? Onbeschaamd benadrukte hij dat Indonesië in het verleden zoveel te danken had aan de VS: “We moeten degenen [de Amerikanen] respecteren die ons ooit hebben geholpen. Hopelijk is er een oplossing waarbij iedereen wint, de belangen van de Republiek moeten worden afgewogen tegen de belangen van de investeerders.” [12]

Nu is deze situatie op wereldniveau niet uniek. In Zuid-Amerika, waar Freeport McMoRan ook actief is, proberen overheden eveneens meer grip te krijgen op de kapitalistische graaicultuur die vooral de 1% in de VS ten goede komt. Het is dan ook typerend dat de New York Times deze tendens slechts afdoet als kansloos nationalistisch gedoe waar de landen zelf uiteindelijk de dupe van zullen worden.[13]

De wereldmacht van de VS mag dan tanende zijn, een kat in het nauw maakt rare sprongen. Als je de trucjes van de VS een beetje kent dan weet je dat als zij linksom geen toegang krijgen, ze het rechtsom zullen regelen.

Kortom: in het uitzonderlijke geval dat Indonesië in de toekomst een moslimstaat wordt, dan zal dat niet zijn omdat de 87% Indonesische moslims dat zo graag wil, maar allereerst omdat militante groeperingen, zoals de FPI, politiek worden ingezet voor opportunistische doeleinden.  Laat we ons daar maar eens op bezinnen als de CIA landen als Indonesië aanbiedt te helpen met het opsporen van terroristische netwerken.


[1] Arjen van der Ziel, ‘Probeert IS in Indonesië een nieuw front te openen.’ Trouw (14 mei 2018) https://www.trouw.nl/religie-en-filosofie/probeert-is-in-indonesie-een-nieuw-front-te-openen-~a1abbc02/

[2] Arjen van der Ziel, ‘IS-jihadisten richten zich op Zuidoost-Azië, nu ze Irak en Syrië bijna kwijt zijn.’ Trouw (11 juli 2017)

https://www.trouw.nl/home/is-jihadisten-richten-zich-op-zuidoost-azie-nu-ze-irak-en-syrie-bijna-kwijt-zijn-~a070d74d/

[3] https://www.cnnindonesia.com/nasional/20180516163304-20-298714/amerika-serikat-siap-bantu-indonesia-buru-teroris

[4] https://nl.wikipedia.org/wiki/Rio_Tinto_Group#Locaties

[5] https://nos.nl/artikel/2215661-geen-bier-hier-de-drooglegging-van-yogyakarta.html

[6] https://www.nrc.nl/nieuws/2018/05/20/20-jaar-na-de-val-van-soeharto-is-het-moslims-versus-niet-moslims-in-indonesie-a1603600

[7] https://www.youtube.com/watch?v=Omz9sxhNDSk

[8] https://nasional.kompas.com/read/2018/02/28/11525101/indonesia-resmi-terima-24-pesawat-tempur-f-16-hibah-as

[9] https://www.amazon.com/Incubus-Intervention…/dp/9670630509

[10] https://eu.azcentral.com/story/money/business/2015/12/28/moffett-resigns-freeport-mcmoran-chairman/77971352/

[11] Jon Emont ‘Foreigners Have Long Mined Indonesia, but Now There’s an Outcry’, New York Times, ​(March 31, 2017​) https://www.nytimes.com/2017/03/31/business/energy-environment/indonesia-gold-mine-grasberg-freeport-mcmoran.html

[12] ’Prabowo Soal Kisruh Freeport: Solusinya Semua Menang,’ Tempo (27 Februari 20170 https://nasional.tempo.co/read/850475/prabowo-soal-kisruh-freeport-solusinya-semua-menang

[13] Jon Emont, ‘Freeport To Give Indonesia A Majority Stake In Its Grasberg Mine,’ New York Times (Aug. 29, 2017) https://www.nytimes.com/2017/08/29/business/indonesia-freeport-mcmoran-grasberg-deal-majority.html

Posted on

Nieuwe Zijderoutes: China pacht haven in Sri Lanka

China bouwt zijn strategische positie langs de Nieuwe Zijderoutes verder uit. Onlangs verpachtte Sri Lanka formeel de diepzeehaven van Hambantota in het zuiden van het land voor 99 jaar aan China.

Volgens mediaberichten betaalde China meer dan 292 miljoen Amerikaanse Dollar voor de diepzeehaven, waarbij het slechts om de eerste tranche zou gaan. Het totaalbedrag dat China Sri Lanka betaalt voor de pacht zou zo’n 1,12 miljard dollar zijn.

Ofschoon China benadrukt dat de nieuwe haven net als andere nieuwe maritieme projecten in de regio uitsluitend vreedzaam benut zal worden, zijn sommige Indiase commentatoren achterdochtig. Zij vermoeden dat China een net van militaire steunpunten uitbouwt, wat ongunstig zou zijn voor de geopolitieke situatie van India.

Volgens de overeenkomst tussen China en Sri Lanka wordt de haven van Hambantota voor 99 jaar verpacht. China krijgt 70 procent van de aandelen. Sri Lanka behoudt de soevereiniteit over het territorium van de haven en garandeert de veiligheid. In de overeenkomst is ook vastgelegd dat de Chinezen er geen militair steunpunt inrichten.

Aan China is het nu de uitdaging om de verliesdraaiende haven winstgevend te maken. Vergelijkbare Chinese infrastructurele projecten in Afrika, Oost- en Zuidoost-Azië laten zien dat zoiets voor Chinese investeerders en ingenieurs geen onhaalbare kaart is.

Aan de Indische Oceaan bouwen of bouwden Chinese firma’s reeds havens in Pakistan, op de Malediven, in Birma en Bangladesh. Verder werd er voor 99 jaar een haven in Darwin, in het noorden van Australië gepacht en richtten de Chinezen in augustus 2017 een militair steunpunt in Djibouti in. Dat militaire steunpunt ligt strategisch, vanwege de nabijheid van de Straat van Bab el Mandeb, die de Rode Zee en de Golf van Aden verbindt en daarmee ook de Indische Oceaan met de Middellandse Zee. Aan de Middellandse Zee is de Griekse haven van Piraeus in Chinese handen.

Posted on

Interview Café Weltschmerz over Rohingya-crisis in geopolitieke context

Eindredacteur van Novini.nl Jonathan van Tongeren sprak een maand geleden met Coen de Jong in de studio van Café Weltschmerz, naar aanleiding van zijn artikelen over Aung San Suu Kyi en de Rohingya-minderheid in Birma.

De titel die de collega’s van Café Weltschmerz boven het interview gezet hebben, zet op het verkeerde been. Van Tongeren stelt althans niet dat China de VS zou provoceren, wel plaatst hij de crisis rond de Rohingya in het bredere kader van de Aziatische geopolitiek en de mondiale concurrentiestrijd tussen de Verenigde Staten en China.

Update: Café Weltschmerz is zo goed geweest om de titel van het filmpje aan te passen, zodat het de lading beter dekt. Waarvoor dank.

Posted on

Chinees flottielje op weg naar Oostzee voor oefening met Russen

De NAVO beschouwt de Oostzee graag als een soort binnenwateren, ook voor zover het om internationale wateren gaat. Rusland en China zijn echter voornemens er een gezamenlijke marineoefening te houden.

Onlangs heeft een Chinees flottielje vanuit de haven van Sanya, in de provincie Hainan in het zuiden van China, koers gezet naar de Oostzee, waar het aan gezamenlijke zeemanoeuvres met de Russische marine deel zal nemen.

De Chinese zeestrijdkrachten zullen aan de oefening deelnemen met de moderne torpedobootjager Changsha, het fregat Yuncheng en een bevoorradingsschip. De manoeuvre maakt deel uit van een reeks, waarvan die in Oostzee in juli als eerste plaats moet vinden, daarna volgen oefeningen in de Japanse Zee en de Zee van Ochotsk.

De reeks manoeuvres is de zesde reeks van gezamenlijke Russisch-Chinese oefeningen sinds 2012. Vorig jaar oefenden de Russische en Chinese marineschepen het afweren van onderzeebootaanvallen. Aan die oefening namen ook gevechtshelikopters deel.

Deskundigen gaan er vanuit dat in de komende jaren ook gerekend moet worden met de aanwezigheid van Chinese kernonderzeeërs in de Atlantische Oceaan.

Posted on

Waarom Amerika IS in Afghanistan in stand houdt

In Afghanistan is veel te doen over ongekenmerkte militaire helikopters die IS Khorasan assisteren met bevoorrading en transport van strijders. Er bestaat een sterk vermoeden dat de Verenigde Staten er achter zitten.

Doordat Amerikaanse en andere westerse troepen in het land, en onder invloed van de Amerikanen ook het Afghaanse leger, zich vooral richten op het bestrijden van de Taliban, heeft ‘Islamitische Staat’ stevig voet aan de grond kunnen krijgen in Afghanistan. De IS-tak in het land noemt zich ‘IS Khorasan’, naar een historische staatkundige eenheid die delen van Afghanistan, maar ook van diverse andere Centraal-Aziatische landen omspant.

Het vermoeden dat het om Amerikaanse helikopters gaat ligt voor de hand, omdat de Amerikanen nog altijd militair aanwezig zijn in het land. De Amerikanen frustreren al enige tijd iedere poging tot vredesonderhandelingen tussen de regering in Kaboel en (delen van) de Taliban, door op cruciale momenten Taliban-leiders uit te schakelen. Door kort voor besprekingen een Taliban-leider die tot onderhandelingen bereid is te elimineren, werken de Amerikanen in de hand dat de volgende Taliban-leider minder geneigd is tot gesprekken.

Door IS in stand te houden en onderhandelingen tussen de regering in Kaboel en de Taliban te frustreren, houden de VS Afghanistan instabiel. Om te begrijpen welk belang de VS daar bij hebben, moeten we naar de bredere regio kijken.

Een blik op de kaart van Eurazië laat een steppe- en woestijnzone zien die zich uitstrekt van Mantsjoerije in het oosten tot de Kaspische Zee in het westen. Zowel Rusland als China hebben historisch veel te kampen gehad met Mongoolse en Turkse volkeren uit deze contreien. Inmiddels werken Rusland en China er samen echter al enkele jaren aan om deze zone te bestendigen om zo een vreedzaam continent te creëren, waarin meer mogelijkheden ontstaan om economische potentiëlen aan te boren. Zo is Centraal-Azië rijk aan delfstoffen en een belangrijke doorgangsroute voor de Nieuwe Zijderoute richting Europa.

Centraal-Aziatische landen als Kazachstan, Tadzjikistan, Oezbekistan en Kirgizië doen allemaal mee in de Shanghai Samenwerkingsorganisatie (SSO) en recent zijn ook India en Pakistan toegetreden. Iran wil zich ook bij de SSO aansluiten en zelfs Mongolië zoekt inmiddels aansluiting. Daarmee zou – afgezien van geval apart Turkmenistan – een gigantische aaneengesloten landmassa ontstaan waarin vrede en veiligheid heersen en men zich zodoende kan richten op het ontplooien van economische potentiëlen die nog maar weinig benut worden.

De Verenigde Staten, die sommige van hun plannen gedwarsboomd zien door een meer assertieve rol van Rusland en China op het wereldtoneel, en die vrezen voor de aanhoudende economische opkomst van met name China, willen deze bestendiging van het Euraziatische continent waar mogelijk verstoren.

Amerikaanse activiteiten aan de Oost-Aziatische kant van Eurazië om bevroren conflicten zoals dat op het Koreaanse schiereiland en dat in de Zuid-Chinese Zee op te porren, zijn hinderlijk voor China. Maar de Volksrepubliek rekent al langere tijd met het gegeven dat de Amerikanen een snoer van landen in Oost-Azië – van Zuid-Korea tot Vietnam – aaneen hebben geregen, waarmee China’s toegang tot de open zee potentieel in gevaar is. Weliswaar hebben de Filipijnen en Maleisië dit stramien recent enigszins doorbroken, maar China denkt op de lange termijn en had dus al corridors gecreëerd om voor haar buitenlandse handel niet te sterk afhankelijk te zijn van de doorgang door de straat van Malakka. Zo legden de Chinezen infrastructuur aan in Burma en in Pakistan, zoals de haven van Gwadar, die toegang geeft tot de Arabische Zee.

Afghanistan is echter ideaal gepositioneerd om de bestendiging van Eurazië te verstoren. Zo werkt IS Khorasan samen met de Islamitische Beweging van Oezbekistan en andere islamisten in Tadzjikistan en Kirgizïe, waarmee de kleine Centraal-Aziatische landen te destabiliseren zijn. Ook het Oeigoerse separatisme in China is wat dat aangaat een middel waarvan de Amerikanen goed gebruik kunnen maken.

IS Khorasan heeft ook partners in Pakistan. Grensregio’s als Beloetsjistan zijn al instabiel en islamisten aan weerszijden van de grens kunnen daar gebruik van maken. En als Pakistan gedestabiliseerd zou worden, heeft China niets meer aan de haven van Gwadar. Het hele punt is namelijk dat China van daaruit goederen verder door Pakistan naar China kan transporteren en vice versa.

Maar ook als IS voorlopig vooral nog in Afghanistan actief is en de Centraal-Aziatische staten en Pakistan niet gedestabiliseerd worden, hangt de dreiging dat dit kan gebeuren nog wel boven de markt, zolang er in Afghanistan geen vrede bereikt wordt en IS zijn macht daar verder uit kan breiden.

China en Rusland willen begrijpelijkerwijs het nodige doen om vredesonderhandelingen tussen de Afghaanse regering en de Taliban te stimuleren, niet alleen het land zelf maar de hele regio zou daar baat bij hebben. De Amerikanen spreiden hun kansen door enerzijds die vredesonderhandelingen te blijven frustreren en anderzijds IS in stand te houden voor het geval Kaboel en de Taliban op enig moment toch tot een vergelijk mochten komen.

Posted on

Duterte: EU, bemoei je met je eigen zaken en houd je geld maar!

De Filipijnse president Rodrigo Duterte doet weer van zich spreken, maar ditmaal niet vanwege zijn rigoureuze anti-drugsveldtocht. Duterte heeft namelijk demonstratief aangekondigd af te zien van een hulpkrediet van de Europese Unie van 250 miljoen euro.

De EU evenals verschillende ngo’s hadden Dutertes harde anti-drugsbeleid herhaaldelijk bekritiseerd en de president in dit verband van “mensenrechtenschendingen” beschuldigd. Met het afzien van de EU-lening trekt Duterte nu de consequenties waar de EU voor terugdeinsde. De EU gebruikt gelden vaak als hefboom om zaken af te dwingen bij derden, zogenaamde ‘soft power’, de Filipijnse president heeft nu volstrekt duidelijk gemaakt dat hij zich daar niet voor leent.

Na de verklaring deelden EU-functionarissen mee dat de Filipijnen geen verdere leningen aan zullen nemen. Duterte had zich al eerder afwijzend uitgelaten over de EU. Zo stelde hij dat de Europeanen “zich met hun eigen zaken moeten bemoeien”.

Hoewel Duterte door westerse regeringen en ngo’s bekritiseerd wordt, geniet hij in eigen land groot aanzien. Volgens een onafhankelijke peiling van Pulse Asia Research zijn 78 procent van de Filipijnen tevreden met zijn beleid. Bovendien vertrouwt 76 procent van de bevolking de president. Juist zijn rigoureuze campagne tegen drugsbendes geniet brede ondersteuning in alle lagen van de bevolking.

Posted on

Wat heeft Amerika met Kim Jong-un te maken? – Bondgenootschappen als transmissiebanden van oorlog

“Als China Noord-Korea niet oplost, dan zullen wij het doen”, zo waarschuwt president Donald Trump naar aanleiding van berichten dat Noord-Korea naast de ontwikkeling van intercontinentale raketten ook nieuwe kernproeven voor heeft.

China deelt een grens met Noord-Korea, Amerika niet. Hoezo is dit dan een probleem voor Amerika om “op te lossen”?  En waarom bouwt Noord-Korea een raket die de Stille Oceaan kan oversteken om Seattle of Los Angeles te treffen? Is Kim Jong-un gek?

Nee, hij richt zich op de Verenigde Staten, omdat die 28,500 soldaten aan zijn grens hebben gestationeerd. Als Amerikaanse marine-, raket- en grondtroepen zich niet in en rond het Koreaanse schiereiland bevonden, en als de VS niet per verdrag gebonden waren met Zuid-Korea tegen het noorden te vechten, dan zou er geen reden zijn voor Kim om raketten te bouwen om daarmee een verre supermacht te bedreigen die zijn naar binnen gerichte rijkje in de as zou kunnen leggen.

Het is zeer voordelig voor Seoul, maar is deze Amerikaanse garantie om een tweede Koreaanse oorlog te vechten, 64 jaar na de eerste, verstandig? Rusland, China en Japan hebben de vrijheid om te beslissen of en zo ja hoe ze reageren als er een oorlog uit mocht breken. Waarom heeft Amerika die vrijheid niet? Zou het niet beter zijn als ook de VS de volledige vrijheid hadden om te beslissen hoe ze reageren in het geval het noorden aanvalt?

Tijdens de oorlog tussen Rusland en Georgië in augustus 2008 besloot George W. Bush, ondanks John McCain, van oorlog af te zien. Als Georgië lid was geweest van de NAVO hadden we oog in oog gestaan met kernmacht Rusland.

En dat brengt ons bij het punt: De Verenigde Staten verkeren in toenemend gevaar om een half dozijn oorlogen in gesleept te worden, omdat we onszelf ertoe verplicht hebben te vechten voor een resem aan staten die niet of nauwelijks van betekenis zijn voor de vitale belangen van de VS.

Transmissiebanden van oorlog

Hoewel onze eerste president in zijn afscheidstoespraak zei dat we in buitengewone noodgevallen “vertrouwen in tijdelijke allianties” konden stellen, voegde hij daar aan toe: “Het is ons ware beleid om vrij te blijven van permanente bondgenootschappen met enig deel van de buitenlandse wereld.” Bondgenootschappen, zo meende Washington, zijn de transmissiebanden van oorlog. En toch heeft geen ander land in de geschiedenis zoveel oorlogsgaranties aan zo veel ‘bondgenoten’, op zo veel continenten, afgegeven als de Verenigde Staten.

Om verplichten tegenover de Baltische staten na te komen, hebben we Amerikaanse troepen naar de Russische grens verplaatst. Om te voorkomen dat China betwistte rotsen en riffen in de Zuid- en Oost-Chinese Zee claimt, is onze marine bereid ten oorlog te gaan – om de territoriale claims van Tokyo en Manila kracht bij te zetten.

Maar onze rijkste bondgenoten besteden stuk voor stuk minder aan defensie dan wij Amerikanen, en hebben allemaal handelsoverschotten te koste van Amerika. Neem Duitsland. Vorig jaar had Berlijn een handelsoverschot van 270 miljard dollar en gaf 1,2 procent van het BBP uit aan defensie. De Verenigde Staten had een goederenhandelstekort van 700 miljard dollar en gaf 3,6 procent van het BBP uit aan defensie. Angela Merkel denkt eerst aan Duitsland. Laat de Amerikanen onze defensie financieren, tegen de Russen aantreden en oorlogen in verre  landen voeren, denkt ze bij zichzelf; Duitsland zal zich meester maken van de wereldmarkten en van de Amerikaanse markt.

Japan en Zuid-Korea denken eender. Geen van beide komt in de buurt van het percentage van de BBP dat de VS aan defensie uitgeven. En beide landen hebben handelsoverschotten ten koste van Amerika. En toch verdedigen we ze.

President Trump mag onze bondgenoten dan intimideren en dreigen dat we dit niet eindeloos zullen verdragen. Maar dat zullen we wel, want Amerika’s elites leven voor het grote spel van de mondiale hegemonie.

Hoe zou een echt ‘America First’-buitenlands beleid er uit zien?

Het zou de vrijheid herstellen die de Verenigde Staten genoten gedurende de 150 jaar voor de NAVO, de vrijheid om te beslissen waar en wanneer we ten oorlog gaan. Amerikaanse bondgenoten zouden gewaarschuwd worden dat, hoewel we niet weglopen van de wereld, we ons wel onttrekken aan alle verdragsverplichtingen die van ons verlangen dat we ten oorlog gaan zodra er een schot valt.

Dit zou onze bondgenoten geweldig bij de les brengen. We zouden op kunnen houden met het geëmmer dat ze meer moeten uitgeven voor hun defensie. Ze zouden het voor zichzelf kunnen bepalen – en leven met de gevolgen ervan.

In het tijdperk van president Carter ontbonden we ons defensiepact met Taiwan. Taiwan heeft het overleefd en het geweldig gedaan. Als Duitsland, Japan en Zuid-Korea niet langer ervan verzekerd zouden zijn dat Amerika voor hen ten oorlog zou gaan, dan zouden ze alle drie nog eens goed naar hun defensie kijken. Het resultaat zou waarschijnlijk zijn dat ze hun defensie zouden versterken.

Maar als we niet beginnen om deze oorlogsgaranties in te trekken die we sinds de jaren ’40 hebben uitgedeeld, dan is de kans groot dat een van die garanties ons eerdaags een grote oorlog in trekt, waarna al deze bondsgenootschappen, voor zover we het overleven, op zullen lossen in ontgoocheling. Het is de hoogste tijd voor iets waar John Foster Dulles (minister van Buitenlandse Zaken onder president Dwight D. Eisenhower, red.) meer dan een halve eeuw geleden al toe opriep, een “pijnlijke heroverweging” van Amerika’s bondgenootschappen.

Posted on

Hoe lang houdt het Japans-Amerikaanse veiligheidspact nog stand?

Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog hebben de Verenigde Staten van Amerika een ferme greep op Japan. Recente politieke ontwikkelingen in Japan werken echter naar het geleidelijk losser maken van die greep toe.

Na de Tweede Wereldoorlog heeft Japan onder Amerikaans bewind een democratische grondwet gekregen, waarin de macht van de keizer en zijn regering werd ingeperkt ten gunste van die van het parlement. Die grondwet verhindert ook dat Japan zijn strijdkrachten kan gebruiken voor andere doeleinden dan landsverdediging. Daarnaast hebben de VS en Japan een zogeheten veiligheidspact. De VS noch Japan heeft ooit een beroep op de ander gedaan in het kader van dat pact. Het is natuurlijk ook geen gelijkwaardig pact. Het meest merkbare gevolg ervan is dat de VS diverse militaire bases in Japan hebben, terwijl Japan voor de kosten daarvan opdraait. De nog altijd voortdurende stationering van Amerikaanse troepen in Japan is niet bepaald populair onder de bevolking. Zo zette op de onlangs in Japan gehouden top van de G7 de Japanse premier Shinzo Abe de Amerikaanse president Barack Obama nog in zijn hemd, door zijn misnoegen kenbaar te maken over de verkrachting en vermoording van een Japanse op het eiland Okinawa door een Amerikaanse huurling. Een diplomatieke faux pas die vooral voor binnenlandse consumptie bedoeld lijkt.

De G7-top vond overigens plaats nabij de Grote Schrijn van Ise. Hoewel de symboliek daarvan aan westerse waarnemers lijkt te ontsnappen, is ze niet zo subtiel dat het in Japan zelf zijn uitwerking zou missen. Die schrijn is gewijd aan de patroongodin van het Japanse keizerhuis en staat daarmee symbool voor het meer autoritaire, monarchistische Japan van voor de oorlog. Deze symboliek zal in ieder geval niet ontsnapt zijn aan Japanse nationalisten, met name georganiseerd in het Japanse Congres (Nippon Kaigi). De rechtse critici van Abe – geïnspireerd door de religieuze traditie van het sjintoïsme en het denken van de nationalistische schrijver Yukio Mishima – vinden hem, ondanks zijn sporadische retorische anti-amerikanisme, veelal te soft en in de praktijk eigenlijk een lakei van de Amerikanen.

Intussen werken partijgenoten van Abe echter naar verluidt achter de schermen wel aan een grondwetswijziging, waardoor artikel 9 gewijzigd wordt en de Japanse strijdkrachten niet meer uitsluitend defensief ingezet kunnen worden. De Amerikanen lijken dat te accepteren zolang Japan maar opdraait voor de kosten van de Amerikaanse legerbases op hun grondgebied. Het wederzijdse verdedigingspact zal dan ook nog wel een tijdje intact gelaten worden, zeker nu het conflict met China over een aantal minuscule eilandjes zo hoog opgespeeld wordt. Maar uiteindelijk zou ook dat pact onder druk kunnen komen te staan, doordat de Amerikaanse en Japanse belangen nu eenmaal uiteen lopen.

De Amerikaanse retoriek over ‘collectieve veiligheid’ en een ‘gelijkwaardig partnerschap’ kan intussen niet verhullen dat de VS Japan oogluikend toestaan het verdedigingsleger al meer toe te rusten voor meer offensieve oorlogvoering. De stormachtige manier waarop Japan daarmee bezig is, doet denken aan de schending van het Verdrag van Londen eind jaren dertig, toen Japan in hoog tempo vliegdekschepen en onderzeeboten bouwde. Die zoals bekend ingezet werden in de aanval op Pearl Harbor. Eventuele toekomstige Japanse agressie zal zich echter eerder op China of Rusland richten dan op Amerika.

Ondanks de Japanse herbewapening ligt het echter in de lijn der verwachting dat de Japanse invloed in de regio eerder af dan toe zal nemen. Het land lijdt immers onder een combinatie van factoren, zoals demografische krimp, economische stagnatie en een massieve staatsschuld. Zo zou Japan uiteindelijk wel eens een blok aan het been van de VS kunnen worden, waardoor het niet ondenkbaar is dat uiteindelijk de Amerikanen het pact zouden opzeggen om zo de handen vrij te hebben in de samenwerking met Korea, de ASEAN-landen en, wie weet, op enig moment zelfs China.