Posted on

Waarom Kurz wel uitkijkt om met Groenen te regeren

Kurz

Tussen de ideeën van Angela Merkel en haar opvolger Annegret Kramp-Karrenbauer enerzijds en die van Sebastian Kurz anderzijds ligt een wereld van verschil. Afgelopen zondag bleek wel welke ideeën meer aanslaan. 

De Duitse media wilden dit echter overduidelijk niet weten. Zij hoopten naar aanleiding van de uitslag vooral op een coalitie van de ÖVP met de Groenen. Dit zou dan de blauwdruk moeten vormen voor een vergelijkbare coalitie in Duitsland. En het is waar, de FPÖ leed verlies, met name vanwege de Ibizi-affaire. De Groenen konden daarentegen hun resultaat meer dan verdrievoudigen ten opzichte van 2017. Want destijds vielen ze – mede door een afsplitsing – net onder de kiesdrempel. De verkiezingswinst van de Groenen geldt onder Duitse mainstream commentatoren als signaal dat de grote verkiezingswinnaar ÖVP nu net als Merkel naar links moet zwenken. En toenadering moet zoeken tot de Groenen.

Kiezers rechts van het midden

ÖVP-leider Kurz is echter terughoudend. Hij heeft de omvang van zijn overwinning mede te danken aan de schandalen bij de FPÖ. Maar die zullen mettertijd wegzakken. Bovendien weet hij dat hij zijn overwinning aan kiezers rechts van het midden te danken heeft. Zijn campagneboodschap was immers voor hen aantrekkelijk. De pas 33-jarige sterpoliticus heeft de Oostenrijkse zusterpartij van de CDU/CSU het beste verkiezingsresultaat in haar geschiedenis gebracht. Maar dat deed hij met een profiel dat zich nauwelijks scherper konden onderscheiden van de CDU onder Merkel.

Kloof tussen Kurz’ ÖVP en Merkels CDU

Binnenlandse veiligheid en belastingverlichting, strenge controle op en inperking van immigratie en asiel, een liberaal economisch beleid. Wie dit vergelijk met het beleid van CO2-belasting en open grenzen, kan de kloof die gaapt tussen de Duitse en Oostenrijkse christendemocratie niet missen.

Kurz schuwde rechtse samenwerking niet

Sinds afgelopen zondag is daarbij niet meer te missen, welk concept het meeste succes belooft en welk concept naar geleidelijke aftakeling leidt. Ook schuwde de ÖVP na aanvankelijke aarzeling de vorming van een rechts blok met de FPÖ niet. Een partij die men als Oostenrijkse tegenhanger van de AfD kan zien. Deze samenwerking schaadde de ÖVP klaarblijkelijk niet.

Rechtervleugel CDU gesterkt door Kurz’ overwinning

De tekenen uit Wenen scheppen derhalve de nodige problemen voor bondskanselier Angela Merkel en haar tot nog toe vlakke opvolger als CDU-leider, Annegret Kramp-Karrenbauer, die vasthoudt aan Merkels koers. De conservatieve vleugel van de CDU rond de WerteUnion ziet zich daarentegen gesterkt door het succes van Sebastian Kurz, in wie ze een geestverwant zien.

Fris imago Kurz versus Angelas Kleine Kopie

De personele component komt daar nog bij. Terwijl Kurz de frisheid en rechtlijnigheid van een stormachtig nieuw begin belichaamt, treedt AKK van begin af aan als een afgedragen kopie van Merkel. Daarmee zal een nieuw begin voor de CDU niet slagen.

Les voor AfD in FPÖ-debacle

Voor de AfD bevatten de resultaten uit Oostenrijk het impliciete advies om te werken aan het imago van een serieuze partij die zou kunnen besturen en het gekrakeel van de beginfase achter zich te laten. Zelfs de veel gevestigdere zusterpartij FPÖ heeft immers moeten ondervinden hoe zeer het beeld van mankerende ernst tot fatale verkiezingsnederlagen kan leiden.

Posted on

CSU sorteert voor op federale coalitie met Groenen

Tot voor kort liet de Beierse CSU steeds duidelijk blijken niet met de Groenen te willen regeren. Partijvoorzitter en deelstaatpremier Markus Söder zet nu echter een koerswijziging in. Onder het mom van ‘de strijd aangaan’ sorteert hij voor op een coalitie met de Groenen. Een poging om zijn kansen op het bondskanselierschap te verbeteren?

In het verleden ontbrak het hen die speelden met de gedachte aan een Duitse federale regering bestaande uit CDU/CSU en Groenen steeds om een reden aan geloofwaardigheid: De Groenen zouden het over zo’n coalitie niet alleen met de CDU, maar ook met de Beierse CSU eens moeten worden. Alleen het fundamenteel verschillende uitgangspunt in het immigratiebeleid maakte de totstandkoming van een dergelijke coalitie al haast ondenkbaar. De top van de CSU werkt er nu echter in ijltempo aan de partij niet allen ‘moderner en cooler’ te maken, maar ook voor te sorteren op een coalitie met de Groenen.

Asymmetrische demobilisatie

Na de europarlementsverkiezingen kondigde CSU-leider Markus Söder aan: “Het duel heeft van nu af aan niet meer zwart tegen rood, maar eenduidig zwart tegen groen.” Söders strategie voor dit duel is schijnbaar die van de ‘asymmetrische demobilisatie’. Oud-CDU-leider Angela Merkel paste deze strategie herhaaldelijk toe. Ze hield SPD en Groenen klein door hun standpunten te benaderen of over te nemen.

Haalt CSU CDU links in op groene dossiers?

Söder laat de laatste tijd steeds weer een staaltje van deze benadering zien. Zo zorgde hij zelfs in de CDU voor verbazing, toen hij zich voor het vervroegd uitfaseren van kolen uitsprak. “Laten we eerlijk zijn: De Duitse klimaatdoelen zijn voor 2030 alleen te bereiken, als we het uitfaseren van kolen massief stimuleren.” Eerder kondigde Söder reeds aan dat ecologie en biodiversiteit in Beieren in de toekomst meer prioriteit zouden krijgen dan ik welke andere deelstaat ook. En onlangs presenteerde de Beierse deelstaatpremier een plan om het Beierse staatsbos niet meer met winstoogmerk te beheren, maar tot ‘klimaatopslag’ te maken.

CSU-bondskanselier

Mogelijk kan de CSU met het innemen van dergelijke standpunten de opkomst van de Groenen tenminste in de deelstaat Beieren afremmen. Er zit echter nog een andere kant aan Söders nieuwe groene agenda. De CSU-leider neemt hiermee namelijk ook belemmeringen voor een coalitie met de Groenen weg. Met de nieuwe koers maakt Söder niet alleen een zwart-groene coalitie in Beieren en federaal waarschijnlijker, hij verbetert ook zijn eigen politieke carrièreperspectieven.

Het Handelsblatt vroeg zich zodoende onlangs reeds af of Söder na Franz-Joseph Strauß en Edmund Stoiber de derde CSU-voorzitter zou worden die voor de Unie van CDU en CSU als kandidaat-bondskanselier aantreedt. Dat CDU-leider Annegret Kramp-Karrenbauer door het vertrek van Ursula von der Leyen naar Brussel de kans heeft gekregen om te falen als minister van Defensie vergroot Söders kansen alleen maar.

Posted on

Waarom terroristische aanslagen Merkel electoraal niet deren

Zijn islamistische terreuraanslagen schadelijk voor bondskanselier Angela Merkel in de verkiezingscampagne? Integendeel, ze leveren haar juist meer steun op. Hoe komt dat?

Critici van Merkels asielbeleid zien zich door iedere nieuwe islamistische terroristische aanslag opnieuw keihard bevestigd. Alleen een blik op staten als Polen of Tsjechië, die hun poorten gesloten houden voor de ongecontroleerde immigratie, maakt het al duidelijk: zij blijven van terrorisme verschoond. De gruwelijke gebeurtenissen in Berlijn, Barcelona en Turku doen echter geen afbreuk aan de electorale steun voor de bondskanselier en de gevestigde politiek, ze lijken hun positie tegen de achtergrond van de terroristische aanslagen zelfs nog te kunnen versterken.

Gepolijste communicatiestrategie

Dat lijkt tegenstrijdig, maar is de uitkomst van een gepolijste communicatiestrategie. Deze wordt zichtbaar wanneer men de reactie op het sterfgeval in het Amerikaanse Charlottesville met de reacties op de terroristische aanslagen in Europa vergelijkt.

Na Charlottesville was het devies: maximale mobilisering en eenduidige schuldtoewijzing. In de berichtgeving in de Duitse media werd er alles aan gedaan om de complete Trump-aanhang medeverantwoordelijk te maken voor het dodelijke slachtoffer en iedereen tegen rechts te mobiliseren. Na Barcelona propageren opiniemakers in de media in koor met de Duitse politiek precies het tegenovergestelde van mobilisering, namelijk een verlammend fatalisme, dat stolt in de frase dat er nu eenmaal geen absolute veiligheid bestaat.

Terwijl Charlottesville dus als ongehoorde provocatie geclassificeerd wordt, waarop burgers zonder meer en vastbesloten moeten reageren, wordt de islamistische terreur afgedaan als ware het een natuurverschijnsel, waaraan nu eenmaal niemand kan ontkomen.

Saamhorigheid laten zien

Na de terreur moeten we nu vooral “saamhorigheid laten zien”. Opinieonderzoekers weten dat dergelijke “saamhorigheid” door het volk begrepen wordt als zich achter de regering stellen in plaats van in de oppositie te gaan. Passend hierbij worden de mensen aangemoedigd hun gedrag niet te veranderen, zo verder te leven als men gewend is, want “anders hebben de terroristen gewonnen” – subliminaal impliceert dat vermoedelijk ook hetzelfde blijven stemmen.

Op deze vorm van subliminale beïnvloeding ketsen zakelijke bezwaren af, zelfs wanneer ze nog zo evident zijn. Zo komt het dat Merkels dogma van de open buitengrenzen ook overeind blijft terwijl alle Duitse volksfeesten gebarricadeerd moeten worden. Waar honderdduizenden ongecontroleerd binnengelaten zijn, wordt nu over paaltjes en betonblokken voor meubelboulevards en voetgangerszones gedebatteerd.

Het vindt nauwelijks neerslag dat de Duitse politiek het op historische schaal af laat weten, waarbij de grote media het hunne doen om de evidente verbanden te vertroebelen. Kort na de terroristische aanslag van Parijs in 2015 en de gebeurtenissen tijdens de nieuwjaarsnacht in Keulen lieten de redacties van Duitse media, onder druk van boze brieven van lezers en kijkers, nog enige bereidheid zien om ervan te leren. Daarvan is inmiddels weinig meer te merken.

Posted on

Italië en Turkije houden Merkel in spanning

Veel Duitse politicologen hebben inmiddels gewezen op het concept van asymmetrische demobilisatie als een belangrijke bouwsteen in verkiezingsoverwinningen van CDU-leider Merkel tot nu toe.

Een bestanddeel van deze tactiek is het innemen van thema’s die mobiliserend werken op de kiezers van de concurrenten. Alternatieven als onmogelijk wegzetten is er ook onderdeel van. En over heikele thema’s zoveel mogelijk zwijgen. De bondskanselier is er lange tijd in geslaagd het thema van de massamigratie buiten de verkiezingscampagne te houden en dat past dan ook in dit concept.

Maar de campagnetactiek die voor de verkiezingen van 2009 en 2013 zo succesvol was, dreigt in de komende weken niet op te gaan. Uitgerekend het polariserende thema immigratie zou voor 24 september opnieuw het politieke debat en de berichtgeving kunnen gaan beheersen.

Steeds meer wijst er namelijk op dat de asielcrisis op korte termijn weer acuut wordt en een vergelijkbaar verloop krijgt als in 2015. Hoe explosief de problematiek is, heeft de kanselier in het afgelopen jaar ervaren, toen haar steun in de peilingen instortte. Merkel slaagde er vervolgens met uitspraken als “Een situatie als die in de late zomer van 2015 kan, mag en zal zich niet herhalen” in om de stemming bij een deel van de bevolking weer bij te draaien.

Maar nu moet ze vrezen voor de ontwikkelingen in Italië en Turkije. De Italiaanse premier Paolo Gentiloni waarschuwt reeds weken dat zijn land met sterk stijgende aantallen immigranten kampt en de opnamecapaciteit van zijn land in gevaar komt. Ook de afhankelijkheid van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan ten gevolge van het zogenaamde vluchtelingenakkoord zou de bondskanselier fataal kunnen worden. Zowel de regering in Rome als die in Ankara hebben het in de hand om de migratiestroom richting Duitsland op enig moment weer in gang te zetten.

Alleen de macht van de gebeurtenissen zou dan de campagnetactiek van de asymmetrische demobilisatie al onderuithalen en voor een mobilisatie van kiezers zorgen. Gezien de staat van de concurrentie zou het zou haar denkbaar niet eens het kanselierschap kosten, maar wel een slechtere verkiezingsuitslag opleveren.