Posted on

Waarom Kurz wel uitkijkt om met Groenen te regeren

Kurz

Tussen de ideeën van Angela Merkel en haar opvolger Annegret Kramp-Karrenbauer enerzijds en die van Sebastian Kurz anderzijds ligt een wereld van verschil. Afgelopen zondag bleek wel welke ideeën meer aanslaan. 

De Duitse media wilden dit echter overduidelijk niet weten. Zij hoopten naar aanleiding van de uitslag vooral op een coalitie van de ÖVP met de Groenen. Dit zou dan de blauwdruk moeten vormen voor een vergelijkbare coalitie in Duitsland. En het is waar, de FPÖ leed verlies, met name vanwege de Ibizi-affaire. De Groenen konden daarentegen hun resultaat meer dan verdrievoudigen ten opzichte van 2017. Want destijds vielen ze – mede door een afsplitsing – net onder de kiesdrempel. De verkiezingswinst van de Groenen geldt onder Duitse mainstream commentatoren als signaal dat de grote verkiezingswinnaar ÖVP nu net als Merkel naar links moet zwenken. En toenadering moet zoeken tot de Groenen.

Kiezers rechts van het midden

ÖVP-leider Kurz is echter terughoudend. Hij heeft de omvang van zijn overwinning mede te danken aan de schandalen bij de FPÖ. Maar die zullen mettertijd wegzakken. Bovendien weet hij dat hij zijn overwinning aan kiezers rechts van het midden te danken heeft. Zijn campagneboodschap was immers voor hen aantrekkelijk. De pas 33-jarige sterpoliticus heeft de Oostenrijkse zusterpartij van de CDU/CSU het beste verkiezingsresultaat in haar geschiedenis gebracht. Maar dat deed hij met een profiel dat zich nauwelijks scherper konden onderscheiden van de CDU onder Merkel.

Kloof tussen Kurz’ ÖVP en Merkels CDU

Binnenlandse veiligheid en belastingverlichting, strenge controle op en inperking van immigratie en asiel, een liberaal economisch beleid. Wie dit vergelijk met het beleid van CO2-belasting en open grenzen, kan de kloof die gaapt tussen de Duitse en Oostenrijkse christendemocratie niet missen.

Kurz schuwde rechtse samenwerking niet

Sinds afgelopen zondag is daarbij niet meer te missen, welk concept het meeste succes belooft en welk concept naar geleidelijke aftakeling leidt. Ook schuwde de ÖVP na aanvankelijke aarzeling de vorming van een rechts blok met de FPÖ niet. Een partij die men als Oostenrijkse tegenhanger van de AfD kan zien. Deze samenwerking schaadde de ÖVP klaarblijkelijk niet.

Rechtervleugel CDU gesterkt door Kurz’ overwinning

De tekenen uit Wenen scheppen derhalve de nodige problemen voor bondskanselier Angela Merkel en haar tot nog toe vlakke opvolger als CDU-leider, Annegret Kramp-Karrenbauer, die vasthoudt aan Merkels koers. De conservatieve vleugel van de CDU rond de WerteUnion ziet zich daarentegen gesterkt door het succes van Sebastian Kurz, in wie ze een geestverwant zien.

Fris imago Kurz versus Angelas Kleine Kopie

De personele component komt daar nog bij. Terwijl Kurz de frisheid en rechtlijnigheid van een stormachtig nieuw begin belichaamt, treedt AKK van begin af aan als een afgedragen kopie van Merkel. Daarmee zal een nieuw begin voor de CDU niet slagen.

Les voor AfD in FPÖ-debacle

Voor de AfD bevatten de resultaten uit Oostenrijk het impliciete advies om te werken aan het imago van een serieuze partij die zou kunnen besturen en het gekrakeel van de beginfase achter zich te laten. Zelfs de veel gevestigdere zusterpartij FPÖ heeft immers moeten ondervinden hoe zeer het beeld van mankerende ernst tot fatale verkiezingsnederlagen kan leiden.

Posted on

Identitaire Beweging vooralsnog niet verboden in Oostenrijk

Identitaire Beweging

De centrumrechtse ÖVP die zondag de Oostenrijkse parlementsverkiezingen won, kreeg vorige week een opvallende oorvijg. Kurz’ partij wilde, zoals aangekondigd, nog voor de parlementsverkiezingen een verbod van de Identitaire Beweging doorvoeren. De resolutie hierover in de Nationalrat kreeg echter niet voldoende steun. De nationaal-conservatieve FPÖ en verrassend genoeg ook de centrumlinkse SPÖ stemden tegen. 

Het door Peter Pilz van Groenen-afsplitsing Jetzt ingebrachte voorstel beoogde diverse verenigingen waarin de Identitairen georganiseerd zijn te ontbinden. Het ging concreet om de verenigingen “Verein zur Erhaltung und Förderung der kulturellen Identität”, “Verein für nachhaltige Völkerverständigung und Jugendarbeit” en “Verein für unabhängige Medien- und Informationsarbeit”.

ÖVP stemde voor verbod Identitaire Beweging, SPÖ tegen

De blamage voor Sebastian Kurz’ ÖVP is des te groter, nu niet eens de SPÖ de door Pilz aangevoerde onderbouwing voor een verbod van de verenigingen overtuigen vond en in plaats daarvan samen met de FPÖ tegen het verbod stemde.

Kurz noemde verbod Identitairen coalitievoorwaarde

Het is echter niet uit te sluiten dat de ÖVP zal proberen alsnog een verbod van de Identitaire Beweging te realiseren. Zo stelde Kurz eerder dat een verbod van de Identitaire Beweging een voorwaarde is voor een regeringscoalitie.

Opnieuw coalitie met FPÖ of met Groenen?

Op basis van de voorlopige uitslag van de parlementsverkiezingen van zondag, lijkt Kurz rekenkundig veel mogelijkheden te hebben om een parlementaire meerderheid te vinden voor zijn regering. Aangezien samenwerking van ÖVP en SPÖ echter bij beiden niet gewild is, ligt een hernieuwde coalitie met de FPÖ voor de hand. Het alternatief is een coalitie met de Groenen, eventueel aangevuld met de liberale partij NEOS.

Posted on

Gaat Kurz toch opnieuw met FPÖ regeren?

FPÖ-leider Norbert Hofer met Viktor Orbán

Komende zondag zijn er in Oostenrijk verkiezingen voor het parlement. Sebastian Kurz hoopt daarna weer kanselier te kunnen worden. De FPÖ hoopt boven de 20 procent te komen. Zullen de partijen elkaar ondanks de schandalen toch weer vinden?

Na de zogenoemde Ibiza-affaire viel in mei de coalitie van de centrumrechtse ÖVP en de nationaal-conservatieve FPÖ uiteen. De regering van kanselier Sebastian Kurz (ÖVP) kwam door een motie van wantrouwen ten val. Aanleiding voor de regeringscrisis was een in 2017 heimelijk opgenomen video, waarin de toenmalige vice-kanselier en FPÖ-leider Heinz-Christian Strache een vermeende rijke Russin staatsopdrachten in het vooruitzicht stelde, als ze met haar geld de FPÖ aan de macht zou helpen. Kurz stuurde hierop aan op ontbinding van de regeringscoalitie. Kort daarop stemde het parlement hem als regeringsleider weg.

Van halvering FPÖ blijkt geen sprake

Ofschoon talrijke media destijds gretig over een “nederlaag van het rechts-populisme” schreven en een “halvering” van de FPÖ voorspelden, lijkt de rust inmiddels weergekeerd. Zelfs een nieuwe coalitie van ÖVP en FPÖ is niet uit te sluiten. In de peilingen staat de FPÖ rond de 20 procent. In de verkiezingen van 2017 behaalden ze 26 procent. Kurz’ ÖVP zullen ze niet inhalen, maar het is zeker mogelijk dat ze de centrumlinkse SPÖ voorbijstreven.

Overgangsregering

Sinds de val van Kurz, regeert in Wenen een overgangsregering van hoge ambtenaren. In de peilingen gaat de ÖVP met 31 à 36 procent veruit aan kop, flucteert de SPÖ tussen 20 en 23 procent en ligt de FPÖ opvallend stabiel op 19 à 21 procent. Verder lijken de Groenen met 13 procent verzekerd van terugkeer in het parlement en kunnen de liberale NEOS mogelijk de tien procent halen.

Ibiza-affaire en Shredderaffaire

De verkiezingscampagne stond enige tijd in de schaduw van de Ibiza-affaire. Vlak na de val van de coalitie blufte Kurz nog dat hij op 40 procent mikte, maar ook hij moest een veertje laten. Zo kwam naar buiten dat kort voor de succesvolle motie van wantrouwen een regeringsfunctionaris vijf harde schijven op een verdachte manier had laten vernietigen. Hij liet dit namelijk onder valse naam door een gespecialiseerd bedrijf doen en een paar keer herhalen. Dit werd bekend als de shredderaffaire.

Hofer nieuwe partijleider FPÖ

De voormalige FPÖ-leider Heinz-Christian Strache speelde in de campagne echter nauwelijks een rol. Ook al zou hij achter de schermen aan zijn comeback werken. Het partijcongres stemde bijna unaniem voor voormalig presidentskandidaat Norbert Hofer als nieuwe partijleider. Na de Ibiza-affaire en het aftreden van Strache had hij deze rol reeds waargenomen. Na zijn verkiezing tot voorzitter ging Hofer slechts kort op zijn voorganger in, die niet op het congres aanwezig was. Hij stelde dat Strache “ongelooflijk veel gedaan” heeft voor de partij. De FPÖ is in het verleden dikwijls bijna de grootste partij geworden, aldus Hofer, maar werd steeds gehinderd door eigen fouten. “Nu weer”, aldus Hofer verwijzend naar de Ibiza-video.

Energieke campagne Hofer en Kickl, FPÖ rond 20 procent

Samen met oud-minister van Binnenlandse Zaken Herbert Kickl heeft Hofer een energieke campagne gevoerd. Ze spanden zich tot het laatst in om de partij boven de 20 procent te krijgen. In de vorige nationale verkiezingen, in 2017, kwam de FPÖ op 26 procent. Hofer baarde verder Europa-breed opzien, toen hij in 2016 in de presidentsverkiezingen nipt verloor van de Groene Alexander van der Bellen. In tegenstelling tot de begenadigde populist Strache en de bij de achterban geliefde Kickl, geldt Hofer als gematigd en ook voor kiezers uit het midden aansprekend.

Hofer wil rechts-extremisten snel uit de partij gooien

Op het congres werd al duidelijk dat hij de leiding van de partij ferm ter hand wil nemen. Zo liet hij zich als voorzitter door het congres meer bevoegdheden toedelen om partijleden te kunnen royeren. “We moeten kunnen ingrijpen als we zien dat iemand de partij schaadt. Daar moeten we snel en gedecideerd op reageren.” Waarnemers zien dit als toegeving aan oud-kanselier Kurz, die van zijn voormalige coalitiepartner een duidelijke uitsluiting van rechts-extremisten verlangde.

Kurz wil Identitaire Beweging verbieden

Geheel in lijn met een nieuwe ÖVP-FPÖ-coalitie is ook dat het congres Hofers motie voor een “volledige uitvoering van het met de ÖVP in 2017 uitgewerkte regeringsprogramma” steunde. Mogelijk staat of valt een herhaling van de coalitie met een verbod van de Identitaire Beweging. De ÖVP wil hiertoe het verenigingsrecht wijzigen, zodat dergelijke organisaties sneller verboden kunnen worden. De nieuwe regeling zou voor de ÖVP een “absolute voorwaarde” voor een coalitie zijn, zo verklaarde Kurz. Voor de FPÖ zou het daarentegen een actie zijn waarmee ze een deel van haar natuurlijke achterban van zich vervreemdt.

Posted on

Oostenrijk: Centrumrechtse ÖVP verdeeld over keuze in presidentsverkiezingen

Reinhold Mitterlehner, vice-premier en partijleider van de centrumrechtse Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP) heeft, met zijn aanbeveling om in de tweede ronde van de Oostenrijkse presidentsverkiezingen op Alexander van der Bellen van de Groenen te stemmen, voor grote verdeeldheid in zijn eigen partijgelederen gezorgd.

Binnen de partij gold de regel dat er geen stemadvies gegeven wordt  in dergelijke gevallen, maar doordat Mitterlehner deze regel als partijleider overtreden heeft, spreken nu ook sommige van zijn partijgenoten zich openlijk uit.

Zo liet fractievoorzitter in het federale parlement Reinhold Lopatka duidelijk merken dat zijn sympathie niet naar Van der Bellen, maar naar Norbert Hofer van de FPÖ uitgaat. Volgens Lopatka deelt een meerderheid van de parlementsleden van de ÖVP zijn mening – Oostenrijkse media komen bij navraag op zo’n 70 procent van de fractie, maar willen andere parlementsleden partijleider Reinhold Mitterlehner niet openlijk afvallen.

Lopatka stelde tegenover Oostenrijkse media dat Hofer wat hem betreft de betere kandidaat is, omdat hij als vice-voorzitter van het parlement bewezen heeft geschikt te zijn voor een hoog ambt. Zo konden alle fracties in het parlement de manier waarop Hofer plenaire debatten voorzat waarderen.

Mitterlehner heeft Lopatka inmiddels op het matje geroepen, waarop Lopatka zich verontschuldigd heeft dat hij zonder afstemming met Mitterlehner de publiciteit gezocht heeft, hij blijft echter bij zijn standpunt. Voor de vorm is het geschil dus bijgelegd, maar de verdeeldheid blijft bestaan.

De hoogste rechter gelastte eerder dat de tweede ronde van de presidentsverkiezingen opnieuw gedaan moest worden vanwege grootschalige onregelmatigheden. Vanwege defecte enveloppen werd de herhaling van de tweede ronde vervolgens nog uitgesteld tot 4 december. Komende zondag zal dan eindelijk blijken wie de volgende president van Oostenrijk wordt: Norbert Hofer of Alexander van der Bellen. De kiezers van de ÖVP kunnen daarbij van doorslaggevend belang zijn.

Posted on

FPÖ-kandidaat Norbert Hofer loopt uit

FPÖ-kandidaat voor het Oostenrijkse presidentschap Norbert Hofer loopt uit op zijn tegenstrever Alexander van der Bellen.

In de meest recente peiling van Gallup ligt Hofer met 52 procent vier procentpunten voor op Van der Bellen. Begin juli was het nog 51 om 49.

Nadat Hofer de eerste ronde van de presidentsverkiezingen overtuigend gewonnen had, zou Van der Bellen de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 22 mei jongstleden met een verschil van slechts 31.000 stemmen gewonnen hebben van Hofer. Nadat de FPÖ echter een dik dossier van misstanden had verzameld, stelde het Grondwettelijk Hof vast dat er op grote schaal de hand was gelicht met de procedures bij het tellen van de stemmen, zodat misbruik en manipulatie niet uitgesloten konden worden. Zodoende verklaarde het Hof het resultaat van de tweede ronde nietig en moet er op 2 oktober opnieuw gestemd worden.

Ook in de peilingen voor de parlementsverkiezingen, die uiterlijk in 2018 plaats moeten vinden, gaat de FPÖ aan kop met 35% van de stemmen. Regeringspartijen SPÖ en ÖVP komen niet verder dan respectievelijk 25 en 19%. Als er nu verkiezingen gehouden zouden worden is het dan ook de vraag of de sociaaldemocraten en conservatieven die al jaren een zogenaamde ‘grote coalitie’ vormen nog wel een meerderheid van de parlementszetels zouden krijgen. Het is dus goed denkbaar dat Oostenrijk op termijn niet alleen een president maar ook een bondskanselier uit de FPÖ krijgt.

Posted on

Oostenrijk: FPÖ voert peilingen aan

Als er nu in Oostenrijk parlementsverkiezingen gehouden zouden worden, dan zou de nationaal-conservatieve FPÖ die winnen.

In de meest recente peiling gaat de FPÖ met 30% van de stemmen aan kop en neemt een ruime voorsprong op zowel de centrumrechtse ÖVP als de sociaaldemocratische SPÖ, die bij respectievelijk 24 en 23% van de kiezers steun vinden en momenteel samen regeren.

Voor de SPÖ betekent dat een verlies van zo’n vier procentpunten ten opzichte van de laatste federale verkiezingen in 2013, terwijl de FPÖ ten opzichte van toen bijna tien procentpunten wint. In 2013 leden SPÖ en ÖVP ook al verlies bij de parlementsverkiezingen, maar kozen ze er toch voor door te regeren. Lichte winst is er in de peiling voor de Groenen die op 14% komen en voor de links-liberale NEOS die 8% behalen.

[contextly_sidebar id=”uWSIbE25cJcVz409daKSvnQJYmdhfV0a”]In het afgelopen jaar boekte de eurosceptische en immigratie-kritische FPÖ al grote winst behalen bij regionale verkiezingen in Wenen (+6,5 procentpunten), Opper-Oostenrijk (verdubbeling van de stemmen), de Stiermarken (verdriedubbeling) en Burgenland.

Als er geen vervroegde verkiezingen komen, wordt er pas in 2018 weer gestemd voor het federale parlement.

In april van dit jaar vinden er echter wel verkiezingen plaats voor het federale presidentschap, waarbij de kandidaat van Groenen, Alexander van der Bellen een goede kanshebber lijkt. Het zou voor het eerst zijn dat het ambt van de bondspresident niet door een conservatief of sociaaldemocraat vervuld wordt. Van der Bellen zou echter grote moeite hebben met FPÖ-leider Heinz-Christian Strache als potentiële bondskanselier.

Posted on

Oostenrijkse strijdkrachten: Kapot bezuinigd op NAVO-koers

De Oostenrijkse strijdkrachten worden enerzijds in toenemende mate in NAVO-structuren ingebed en anderzijds al jaren met ontoereikende middelen uitgerust.

Volgens zijn grondwet is Oostenrijk officieel een neutraal land. De werkelijkheid ziet er echter anders uit. Een volledig toetreden tot de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) is de jure niet mogelijk en zou ook niet de steun van de bevolking hebben. Zodoende heeft Oostenrijk alleen de samenwerkingsovereenkomst met de eufemistische naam ‘Partnerschap voor de Vrede’ ondertekend. Hierbij gaat het echter even goed om de optimalisering van de militaire samenwerking met de Verenigde Staten, al is het dan zonder bijstandsplicht.

Indirecte NAVO-samenwerking
In tegenstelling tot de Bondsrepubliek Duitsland staat de Oostenrijkse Republiek er tot nu toe nog afwijzend tegenover haar zonen voor Amerikaanse belangen de dood in te sturen. Zodoende beperkt de buitenlandse inzet van de Oostenrijkse strijdkrachten zich tot zogenaamde ‘vredesmissies’. Of het nu om de Golanhoogten, Afghanistan of voormalig Joegoslavië gaat, de grote operaties waarbij de Oostenrijkse strijdkrachten worden ingezet bevinden zich steeds op NAVO-terrein. De zogenaamde ‘vredeshandhaving’ is dikwijls in feite niets anders dan de pacificatie van gebombardeerde landen of het bewaken van de marionettenregeringen die bestaan bij de gratie van Washington.

Dat Amerikaanse inlichtingendiensten al sinds de tijd van de Koude Oorlog vrij baan hebben in Oostenrijk, is een publiek geheim. Over het gerucht dat de CIA een luisterpost zou hebben in het gebouw van de Amerikaanse ambassade in Wenen, doen de Oostenrijkse inlichtingendiensten Abwehramt en Heeresnachrichtenamt er wijselijk het zwijgen toe.

Ondersteuning van Amerikaanse oorlogshitserij
Ook in de Oekraïnecrisis staat de Oostenrijkse staat geheel aan Amerikaanse zijde en ondersteunt de sancties tegen Rusland. Welke negatieve gevolgen dat voor de Alpenrepubliek zal hebben, moeten we nog zien. Het zal haar in ieder geval niet tot voordeel strekken. Voor zuivere gevechtsinzet van de Bundesheer is het nog niet gekomen, maar ook daarvoor gaan reeds stemmen op. Zo is bijvoorbeeld het nieuwe liberale partijtje NEOS openlijk voor toetreding van Oostenrijk tot de NAVO.

Ook de inspanningen om de militaire dienstplicht af te schaffen, zijn er op gericht een beroepsleger naar NAVO-maatstaven te vormen, al worden er ook onovertuigende andere redenen voorgewend. De sociaaldemocratische SPÖ had daarin het voortouw, maar bleek overmoedig. Nadat de burgers zich in een volksraadpleging over deze kwestie in 2013 duidelijk voor het in stand houden van de militaire dienstplicht uitspraken, moest de profielloze minister van Defensie Norbert Daraboš zijn ontslag nemen.

Het leger wordt kapotbezuinigd
Maar ook zijn opvolger Gerald Klug valt niet op door bijzondere prestaties. De eerste heldendaad van deze socialistische ideale schoonzoon was, de tradtionele dodenherdenking van de Weense Korporationsring – voor alle slachtoffers van de wereldoorlogen – te verbieden. In plaats daarvan wordt nu op 8 mei, de verjaardag van de overgave van de Wehrmacht, een ‘Feest van de vreugde’ gevierd. Nadat de nieuwe defensieminister nog een korting op het defensiebudget voor zijn rekening nam, wordt inmiddels aan alle kanten beknibbeld.

Honderden voertuigen, waaronder ook modern materieel zoals tanks van het type Leopard II, worden versjacherd. Komende herfst zal het leger al geen geld meer hebben voor brandstof. Wat evenwel niet aangetast wordt, is het grote deel van het defensiebudget dat voor buitenlandse inzet gereserveerd is. Hoewel het volk zich in het referendum duidelijk heeft uitgesproken voor het in stand houden van de militaire dienstplicht, worden nu alle daarvoor nodige middelen kapotbezuinigd.

Volkswil aan de laars gelapt
Zoals ook in andere zaken, zoals de immigratiewetgeving, zou de Oostenrijkse bevolking de Zwitserse situatie wensen: Echte neutraliteit met een daarop toegesneden sterk volksleger voor de landsverdediging. Oorlogsavonturen in het buitenland, ten dienste van vreemde machten en gevaarlijke anti-Russische agitatie brengen weinig goeds. Men zou de Oostenrijkers hooguit dan tot een inbedding van Oostenrijk in supranationale defensiestructuren kunnen verleiden, als het om een werkelijk zelfstandig, Europees bondgenootschap zou gaan. Daarvoor zou de getrouwe Amerikaanse bondgenoot Duitsland zich echter eindelijk uit de ijzeren omhelzing door de Verenigde Staten los moeten maken en moeten beginnen de eigen belangen voorop te stellen. Daar wijst echter niets op.

Dit artikel is met toestemming overgenomen van het online magazine Blaue Narzisse. Vertaling: Jonathan van Tongeren