Posted on

Grote nederlaag voor Saoedische leger in Jemen

Ansar Allah maakte in een slag tientallen pantservoertuigen buit op het Saoedische leger.

Het gaat voor Saoedi-Arabië met de oorlog tegen Jemen van kwaad tot erger. Zondag publiceerde een Jemenitische regeringszender beelden van de afloop van een veldslag tussen Ansar Allah en wat heet het Saoedische leger. Een zeer merkwaardig beeld dat vermoedelijk ook klopt. (1) Volgens Ansar Allah werden bij die slag drie brigades van het Saoedische leger krijgsgevangen gemaakt of gedood. Het zou gaan om enkele duizenden manschappen en tientallen legervoertuigen.

Dat lijkt overdreven, maar zeker is dat uit de beelden op te maken is dat het om minstens vele honderden manschappen gaat en dat de Saoedi’s daarbij een groot aantal gepantserde voertuigen verloren. De markeringen op de voertuigen die in de serie films te zien zijn maken dat duidelijk. Ze lijken bovendien ook vrij nieuw en weinig of niet gebruikt. Wat opvalt.

Ansar Allah - Veldslag 28 september - Verlies Saoedisch leger
Zegevierende soldaten van Ansar Allah bij een Saoedisch legervoertuig waarvan er vele nog intact waren. Merk op dat dit een gloednieuw pantservoertuig lijkt zonder enige merkbare slijtage. Ook kogelgaten of blutsen ontbreken zo te zien aan dit voertuig. Hetzelfde voor de andere in de filmpjes getoonde wagens. Nochtans begon deze oorlog tegen Jemen al in maart 2015.

Saoedische leger loopt er als een zootje bij

Wat eveneens opvalt is het feit dat dit ‘leger’ er als een zootje bijloopt, veelal zonder bijvoorbeeld legeruniformen en insignes. Wat je toch zou mogen verwachten van een regulier leger.

Zijn dit dan huurlingen uit bijvoorbeeld Soedan of aanhangers van de vroegere president Hadi die eveneens als huurlingen optraden? Wel zouden de beelden genomen zijn in de provincie Najran die aan Jemen grenst en die cultureel ook tot Jemen behoort.

Provincie Najran

De provincie werd in 1934 door de Saoedi’s veroverd in de strijd die zou leiden tot de creatie in 1936 van Saoedi-Arabië. Hier wonen vooral ismaïlieten, een strekking binnen de islam die men veelal tot de groep van het sjiïsme rekent.

Dit jaar beschoot Ansar Allah al de luchthaven van de gelijknamige provinciehoofdstad Najran. Een bevestiging vanuit Saoedi-Arabië over deze nederlaag is er op dit ogenblik nog niet. Een ontkenning echter evenmin. Zeker is dat dit op militair vlak een grote overwinning is van Ansar Allah die de druk op kroonprins Mohammed bin Salman zal doen toenemen om die oorlog te doen stoppen. Het toch al slechte beeld van zijn leger krijgt hier een bevestiging.

Overleg over staakt-het-vuren

Overleg voor een staakt-het-vuren lijkt achter de schermen echter bezig. Met voorstellen van Ansar Allah waarbij ook de Saoedi’s nu in die richting lijken te willen marcheren. Maar de toestand is erg complex, met op de achtergrond Israël dat gebeten lijkt om de bestaande conflicten verder te doen escaleren. Met verder een kluwen met de separatisten in Aden, Al Qaida, IS en de Verenigde Arabische Emiraten.

Ansar Allah - Veldslag 28 september - Verlies Saoedisch leger - Gevangenen
Volgens de Jemenitische televisie een deel van de vele honderden door Ansar Allah gevangen genomen Saoedische militairen. Alhoewel sommigen ervan wel een soort van militaire uniformen dragen met zelfs Saoedische legerinsignes lijkt dit eerder een ongeregelde groep militairen.

Na de aanval op de grote oliepijpleiding in Saoedi-Arabië die van oost naar west loopt, de grote olie-installaties, een ontziltingsbedrijf en de luchtmachtbasis bij de hoofdstad is dit een zoveelste zware klap voor Saoedi-Arabië. De vraag hierbij is ook of dit de positie van de kroonprins in gevaar brengt. De oorlog tegen Jemen is immers zijn idee.


Noten

1) Foundation for the Defense of Democracies; Long War Journal, Caleb Weiss, 29 september 2019, ‘Houthis claim major operation inside Saudi Arabia’.  https://www.longwarjournal.org/archives/2019/09/houthis-claim-major-operation-inside-saudi-arabia.php?unapproved=154961&moderation-hash=94b22f7d8963635f417779488e29cf62#comment-154961

South Front, 29 september 2019, ‘Houthis Release Shocking Videos Of Operation Victory From God’. https://southfront.org/houthis-release-shocking-videos-of-operation-victory-from-god/

De Foundation for the Defense of Democracies is een zionistische propagandadienst in de VS. Bij het begin van de oorlog in Syrië was een van de mensen van deze organisatie ook lid van de eerste oppositieregering. Die verdween er echter snel.

South Front staat aan de andere kant in het Syrische conflict en steunt de regering in Damascus.

Posted on

Drones uit Jemen – Een boemerang voor Saoedi-Arabië

Drones uit Jemen zetten olieinstallaties Aramco in brand.

Wat vorige zaterdag in Saoedi-Arabië gebeurde met die aanval op een olieveld en olie-installaties mag de waarnemer van het Midden-Oosten niet verbazen. De kans dat er ooit raketten of drones gingen neerkomen op die voor de wereldeconomie cruciale oliebronnen en raffinaderijen was immers groot.

Al veel jaren spelen Israël, de VS, hun Europese bondgenoten en de salafistische koninkrijken en emiraten in de regio met vuur. En iedereen weet dat in een raffinaderij met vuur spelen waanzin is. Maar veiligheidsvoorschriften? Daar hebben die heersers geen enkele interesse voor. Arrogant als ze zijn vegen ze er vierkant hun voeten aan.

Het kwaad is dus geschied en hoe groot de schade is en hoeveel meer een liter stookolie of benzine morgen voor de gebruiker gaat kosten weten wij nog niet. Maar de schuld hiervoor ligt geheel bij deze oorlogsheren in o.m. Washington, Riaad en Brussel. Oorlog voeren door tienduizenden criminelen op het Midden-Oosten af te sturen en de regio te destabiliseren doet men niet ongestraft. Na de honderdduizenden oorlogsvluchtelingen die in Europa neerstreken nu dus dit.

Geen verrassing dat Houthi’s over drones beschikken

En dat de Jemenitische Ansar Allah over drones beschikte die ook bommen konden gooien wist men al zeker een jaar. Zo waren er op 14 mei twee aanvallen met drones op de oliepijpleiding die de installaties van Khourais en Abqaiq aan de Perzische Golf verbinden met de Rode Zee en zo het Suezkanaal.

Saudi-Aramco in brand - 21 September 2019
De installaties van Aramco, de Saoedische olieproducent, staan in brand. Het moest o.m. daarom de pijpleiding die zorgt voor de bevoorrading van de vrienden in Bahrein sluiten. Het idee om Aramco toch naar de beurs te brengen die dan 2.000 miljard dollar zou opbrengen lijkt men te moeten opbergen. Misschien dat het kroonprins Mohammed bin Salman tot een zuiniger koopgedrag kan brengen. Alhoewel!

En die aanvallen op die pijpleiding gebeurden ook op zo’n 800 kilometer van Jemen. Een dergelijke aanval op de even ver gelegen plaatsen Khourais en Abqaiq komt dus helemaal niet onverwacht. Verstandige heren en dames wisten dit. Maat zijn die er wel bij degenen die het beleid hier bepalen?

Bij eerdere drone-aanval sprak niemand over Iran

En toen bij dit bombardement van 14 mei sprak er niemand in Riaad of Washington over een Iraanse aanval. Men kan er dus praktisch zeker van zijn dat Ansar Allah ook nu weer zorgde voor deze aanval.

En dat men in beide hoofdsteden richting Iran wees is uiteraard geen verrassing. Zoals een Nederlandse specialist het uitdrukte: “Men wist al wat Mike Pompeo, minister van Buitenlandse Zaken van de VS, ging zeggen nog voor hij zijn mond open deed.”

Iran aanvallen is de regio in brand steken

Maar Iran bombarderen is naast een oorlogsdaad ook een heel gevaarlijke onderneming. Vraag is bijvoorbeeld hoe andere landen gaan reageren. Gaan Rusland, China en ook India dit zomaar laten gebeuren? Twijfelachtig. Bovendien dreigt dan de ganse olieproductie van de regio in vlammen op te gaan. Een recept voor een ramp zonder weerga.

Het valt trouwens op dat behoudens in Riaad en Washington er niemand oproept tot oorlog. Alleen een paar gekken zoals de Republikeinse senator Lindsey Graham, die blijkbaar klaar komt bij elke nieuwe oorlog, roepen hierom.

Europa zwijgt, Trump blaast warm en koud tegelijk, Emiraten doen niet mee

In Europa zwijgt men, spreekt men over diplomatie (Boris Johnson) of stelt men niets te weten over wie de dader is (Emmanuel Macron). Een houding die ook de Japanse premier Shinzo Abe aanneemt. En dan is er het bijna gelijktijdig warm en koud blazen van Donald Trump en vele anderen in de VS. Met China en Rusland die nu al hun veto klaar houden.

Opvallend is zeker ook dat de Verenigde Arabische Emiraten niet meespelen met de VS en Saoedi-Arabië. De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman staat blijkbaar geheel alleen en ook naakt.

Amerikaans luchtafweergeschut faalt tegen drones

Al tientallen jaren koopt zijn land massaal wapens in het westen alsof het Sinterklaas is en er voor zijn kindjes speelgoed moet gekocht worden. Op papier is het Saoedische leger ijzersterk. Bovendien beschikt het over het modernste Amerikaans luchtafweergeschut, ook rond de nu getroffen installaties. Het blijkt echter allemaal waardeloos spul te zijn. Kosten gemaakt op het sterfhuis.

170316-D-SV709-036
De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman kreeg zijn Jemenitische oorlog als een boemerang in zijn gezicht terug. Hij staat er grotendeels alleen voor en klaagde over het ontbreken van buitenlandse steun. Zelfs zijn ‘vriend’ Donald Trump lijkt hem te laten vallen.

Ook voor de VS is dit een drama. Haar peperdure luchtafweersystemen zoals Patriot van producent Raytheon faalden over de ganse lijn. Het deed de Russische president Vladimir Poetin schertsend stellen dat de Salmans misschien Russisch luchtafweergeschut moeten kopen. Tot grote hilariteit van de Iraanse topleiders die het mochten aanhoren. Voor fabrikant Raytheon een barslechte zaak. Wie koopt die ‘rommel’ nog?

De Russische luchtmachtbasis Hmeimim in Syrië werd al tientalen malen aangevallen door drones van al Qaida, maar geen enkele raakte door de blijkbaar ijzersterke defensie. Een hemelsbreed verschil met de toestand in het land van de familie Saoed. Mike Pompeo had het donderdag tijdens een bezoek aan Saoedi-Arabië dan ook aartsmoeilijk om het falen aan de toehoorders uit te leggen.

Mohammed bin Salman

Zeker voor kroonprins Mohammed bin Salman is dit een drama en zijn positie binnen de elite in zijn land zal er niet op verbeteren. Maar de man mag zowat alles. Een buitenlands premier ontvoeren (Saad Hariri), honderden Saoedische prinsen en zakenlui kidnappen om hen geld af te persen, een bekend Saoedisch journalist afslachten in zijn Turks consulaat (Jamal Khashoggi) en in buurland Jemen een niet te winnen hondsbrutale oorlog starten. Het kan allemaal.

Maar voor hoelang nog? Hij weet nu dat de door hem begonnen Jemenitische oorlog als een boemerang in zijn gezicht is teruggekeerd. En als hij niet snel met dat moorddadig spel daar stopt zal hij nog meer boemerangs zien terugkomen. Ook hij zal dit nu wel eindelijk gaan beseffen. Of is hij zo blind? Maar het probleem Jemen oplossen en het land met rust laten is niet het enige dat moet aangepakt worden.

Destabilisering regio moet stoppen

De oorlog om Syrië, de oorlog tegen Iran, de destabilisering van Irak en Libië moeten stoppen zodat de regio eindelijk tot rust kan komen. Maar Israël, dat over die aanvallen opvallend zwijgt, wil de regio in een orgie van vuur zien ten onder gaan om dan als enige onbeschadigd te ontsnappen. Maar ook dit is een illusie.

Als de zionisten dat denken dan dwalen zij. Maar hun machtshonger maakt hen duidelijk blind voor de realiteit. Denken de regio in brand te kunnen steken en hieraan dan te ontsnappen is te gek en te dom voor woorden. Ze gaan zonder twijfel mee ten onder. Wie met vuur speelt zal onvermijdelijk ook zijn vingers verbranden.

Posted on

Jemen – Een catastrofale oorlog met steun van het Westen

De zeer succesvolle aanval van vorige zaterdag door de Houthi’s op de Saoedische olie-installaties vestigt nogmaals de aandacht op de gruwelijke oorlog in Jemen. Rond het land heeft het Westen een blokkade georganiseerd met intussen massale bombardementen op het land.

Drones
Dat Ansar Allah in Jemen over drones beschikt is al zeker een jaar bekend. Het heeft hen een enorme slagkracht gegeven die op militair vlak ook internationaal grote invloed zal hebben. Geen peperdure F-35’s maar goedkope en moeilijk te detecteren drones brengen kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië in grote verlegenheid. Zijn oorlog keert als een boemerang terug in het gezicht van de strateeg van deze oorlog.

Het gevolg is een bijna iedere Jemeniet treffende hongersnood, een massale uitbraak onder de bevolking van cholera, tienduizenden doden en een infrastructuur met zijn door UNESCO beschermde gebouwenpracht die aan diggelen ligt.

Tanden stuk bijten op Jemen

Het is vermoedelijk nu zowat voor iedereen duidelijk dat de oorlog in Jemen voor de NAVO een grote catastrofe is. Wat men zoals in het geval van Afghanistan kon voorspellen, is ook waar voor Jemen.

Het zijn landen waar imperialistische mogendheden met bijna absolute zekerheid hun tanden op stuk bijten. In beide gevallen kan men er op dit ogenblik nog onmogelijk naast kijken dat dit een ramp is. Zelfs de klassieke media geven het al deels toe.

Nu blijkt ook dat de Amerikaanse en Europese militaire steun voor IS en al Qaida in Jemen zeker nog in 2018 is blijven voortduren. Ook is de alliantie voor Jemen tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten uiteengevallen en schieten ze nu al met scherp op elkaar, inclusief met gebruik van luchtbombardementen.

Riaad staat alleen

De VAE weigerde bijvoorbeeld de standpunten van de Saoedi’s te volgen over die recente aanval op de Saoedische olie-installaties. Van een alliantie is hier dan ook geen enkele sprake meer. In wezen staat Riaad in deze zaak praktisch geheel alleen. Zelfs de Britse regering van Boris Johnson stapt niet mee in hun verhaal.

De chaos is dan ook compleet. De vraag is hoelang de VS en hun ‘vrienden’ in de EU dat lijden van de Jemenieten nog gaan laten voortduren. En gezien de aanvallen op de Saoedische olievelden zal ook de EU de gevolgen voelen. Wie tankt betaalt die waanzin nu al cash.

Jemen - Militaire Situatie - 13 - 22 juli 2019
De militaire toestand op 22 juli 2019 is ongeveer dezelfde als die op het einde van 2015. Merk vooral op dat aan de grens met Saoedi-Arabië het Saoedische leger al die jaren amper vooruitgang kon boeken. Dit terwijl het op papier oppermachtig zou moeten zijn. Op papier. In wezen is dit een kaart die te vergelijken is met de verdeling voor 1990 tussen Noord en Zuid-Jemen. Het geel gekleurde gebied van Ansar Allah is ook grotendeels het kerngebied van de zaidi.

Het al straatarme land is echter nog een groot stuk armer geworden. Met de groeten van de NAVO wiens genadeloze en oerdomme agressie rampen veroorzaakt en dat niet alleen in Jemen.

Jemen is niet te veroveren

Wie de erg complexe geschiedenis van Jemen – Er was met Himyar ooit zelfs in de vierde eeuw een joods koninkrijk dat oorlog voerde met het christelijke Abessinië, nu Ethiopië – zelfs maar oppervlakkig kent weet dat het land gewoon niet te veroveren is.

Alle veroveraars, van de Abessiniers over de Romeinen, Perzen, Turken en Egyptenaren tot en met in de vorige eeuw de Britten en Saoedi’s leden er uiteindelijk nederlagen. Het terrein is wegens zijn onherbergzaamheid blijkbaar gewoon ongeschikt voor grote veroveringsoorlogen. Met een bevolking die zich ook niet zomaar laat onderwerpen.

Zaidi en al Islah

De voorspelde mislukking van het Amerikaans/Saoedisch project om Jemen te veroveren is dan ook waarheid geworden. Al sinds de oorlog begon is de militaire situatie grotendeels stabiel. Het front situeert zich grotendeels in de gebieden die voor de eenmaking in 1990 Noord-Jemen vormden met Zuid-Jemen rond de ooit Britse havenstad Aden.

Cultureel is dit ook het gebied waar de zaidische vorm van islam overheerst, een erg gematigde versie van de islam die sterk in contrast staat met de salafistische visie komende van Saoedi-Arabië. Zaidi en traditioneel soennitische moslims bezoeken in Jemen trouwens dezelfde moskee. Gemakshalve wordt zaidi door velen in de massamedia op een hoop gegooid met het Iraanse sjiïsme. Maar dat is simplistisch want er zijn grote verschillen tussen zaidi en de sjiitische versie van Iran. Alleen zijn beide regio’s ooit onder invloed geraakt van de leer van Hoessein ibn Ali, kleinzoon van Mohammed als vorm van opstand tegen de dynastie van de Oemayyaden in Damascus.

Saoedische bekeringsijver

De huidige problemen in Jemen zijn trouwens vooral ontstaan door de bekeringsijver van Saoedi-Arabië die onder meer via de al Islah partij al veel jaren poogt er het salafisme te introduceren. Veelal wordt deze al Islah omschreven als de Jemenitische afdeling van de Moslimbroederschap. Maar terwijl de Saoedi’s de oorlog verklaarden aan de Moslimbroeders wereldwijd is dat anders in Jemen. Hier financiert ze de groep.

Deze al Islah, opgericht in 1990, was trouwens ook al van bij de stichting intern verdeeld tussen meerdere fracties waaronder een pro-Saoedi-Arabië en een andere pro-al Qaida. Al Islah had ook de steun van het Westen zoals bleek toen Tawwakol Karman, een prominent lid van deze organisatie, in 2011 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg van het Noorse Parlement.

Abdul Malik al Houthi
Abdul Malik al Houthi werd in 2004 na de dood van zijn broer Hoessein Badredddin de clanleider van de Houthi in Jemen. onder zijn leiderschap groeide beweging uit tot Ansar Allah en de belangrijkste militaire en politieke kracht van het land.

En Noorwegen is toch een lid van de NAVO met als secretaris-generaal Jens Stoltenberg, de man die toen in 2011 Noors premier was. Stoltenberg was trouwens ook premier toen de Amerikaanse president Barack Obama in 2009 eveneens de Nobelprijs voor de Vrede kreeg.

Arabische Lente

Zij kreeg die prijs voor haar werk rond de zogenaamde Arabische Lente. En dat was in het geval van Jemen gewoon een voorspel voor de latere vernieling van het land. Juist zoals in Libië, Syrië en bijna gebeurde met Tunesië en Egypte. Als gevolg van de betogingen tijdens de Arabische Lente begonnen de verschillende Jemenitische partijen gesprekken voor het zoeken naar een oplossing.

Een compromis bereikt bij deze onderhandelingen – die grotendeels in handen waren van Saoedi Arabië – zorgde ervoor dat vice-president Abed Rabbo Mansour Hadi als tijdelijk president werd aangeduid en dit voor maar twee jaar. Om de schijn op te houden organiseerde men zelfs presidentsverkiezingen met echter slechts een kandidaat, Hadi. President Ali Saleh die gehaat werd door vele clans en politieke fracties in het land verdween naar de achtergrond maar behield via het leger wel een grote invloed en macht.

Nieuwe staatsstructuur Jemen

De keuze in 2012 van Hadi voor het presidentschap was geen toeval. Voor het eerst werd een niet-zaidi president van het land dit terwijl voorheen alle heersers over Jemen meer dan 1200 jaar lang tot deze zaidi-geloofsgemeenschap behoorden. Hadi was namelijk soenniet en afkomstig uit het zuiden. De bedoeling was dat het nieuwe parlement waarin al Islah nu sterk vertegenwoordigd was, een nieuwe grondwet en structuur voor het land zou uittekenen.

Al snel echter kwamen de ware bedoelingen boven drijven en van het eensgezinde front tegen president Ali Saleh bleef vlug niets meer over. De nieuwe maar tijdelijke president leek zich samen met al Islah te keren tegen onder meer de clan van de Houthi’s. Voordien hadden al Islah, de Houthi’s en separatistische politici uit de zuidelijke regio Aden tijdens de Arabische Lente nog een front gevormd tegen Saleh maar dat klapte in elkaar.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - Detail Nummers
Een detail van een minimi (wat staat voor mini mitraillette) van FN in Herstal waarmee de groep van Aboe al Abbas vecht rond de stad Taiz. De groep van Aboe al Abbas is zoals ze zelf toegaven een onderdeel van al Qaida op het Arabisch Schiereiland en staat sinds 2017 op de terreurlijst van de VS. Zijn groep werd door de regering van president Hadi – die doet wat de Saoedi’s vragen want hij leeft er in ballingschap – opgenomen in hun regeringsleger. Bovendien beschikt ze ook over Amerikaanse gepantserde voertuigen. Deze wapens werden geleverd aan de Verenigde Arabische Emiraten en dan doorgegeven richting al Qaida. Amnesty International zei geen bewijzen te hebben over Belgische wapens bij al Qaida. (1)

Houthi’s in het noorden van Jemen

De Houthi’s wonen in het aan Saoedi-Arabië grenzende noorden met de provincies Amran en Saada als kerngebied en geraakten rond 2000 onder politieke invloed van de Libanese groep Hezbollah. Vermoedelijk zocht de clan van de Houthi’s een tegengewicht tegen de groeiende Saoedische invloed.

De Houthi’s verweten Saleh immers dat hij een pion was van het Huis van Saoed, Israël en de VS. Waarna de groep in 2004 in een gewapend conflict raakte met het Jemenitisch leger van Ali Saleh. Waarbij hun leider Hoessein Badreddin al Houthi dat jaar bij gevechten met het leger om het leven kwam. De clanleider is nu diens broer Abdel Malik al Houthi.

Toen de nieuwe voorlopige regering van president Hadi in het kader van de hervormingen de provinciegrenzen wou hertekenen raakte men in de problemen. Men stelde immers voor het gebied van de Houthi’s in stukken te hakken en de zeer dun bevolkte provincie Hadramaut met zijn olie te bevoordelen. Een totale marginalisering van de Houthi dreigde.

Geboorte Ansar Allah

En ondanks verzet van de Houthi’s kreeg Hadi in 2014 voor een jaar een verlenging van zijn mandaat. Waarna de opstand van de Houthi steeds grotere vormen aannam. Mede als gevolg van de drastische verhoging van de benzineprijs door de regering Hadi. Het eigenaardige is dat de Houthi er daarbij in slaagden bijna alle noordelijke clans achter zich te krijgen.

Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de Saoedi’s niet bepaald geliefd zijn bij de doorsnee Jemeniet. In de jaren dertig van de vorige eeuw vielen de Saoedi’s immers Jemen aan waarbij deze na vredesgesprekken er in slaagden om twee Jemenitische provincies voor dertig jaar te leasen. Tot woede van Jemen weigerden de Saoedi’s die achteraf echter terug te geven.

Samenwerking Jemenitische leger van Saleh met Houthi’s

En toen ook het leger, dat nog steeds in handen was van de vorige president Ali Saleh, de opstand tegen Hadi begon te steunen lag de hoofdstad Sanaa in het handbereik van de Houthi’s. En wat ooit een van de zovele Jemenitische clans was werd geleidelijk omgevormd tot Ansar Allah, letterlijk vertaald Fans van God. Een beweging die de clans overstijgt en volgens bronnen zelfs ook buiten de zaidi rekruteert.

Pro-Saoedische Al Islah-partij

De enige serieuze clan die op dit ogenblik vecht tegen Ansar Allah is die van generaal Ali Mohsen al Ahmar, topman van de clan al Ahmar en vice-president onder Hadi. Deze clan lag ook mee aan de basis van de creatie van al Islah, samen dan met aanhangers van al Qaida en de Moslimbroeders.

Minimi - al Qaeda - Deutsche Welle - brief Charles Michel
Toen de makers van de door Deutsche Welle uitgezonden documentaire aan premier Charles Michel vragen wilden stellen over wapenleveringen door FN uit Herstal aan al Qaida in het Arabisch Schiereiland in Jemen was dit het antwoord. Diezelfde groep was ook verantwoordelijk voor de bijna gehele uitroeiing van de redactie van Charlie Hebdo in Parijs. Dit zorgde toen voor een massale betoging waar ook Charles Michel bij aanwezig was. Toen had hij wel tijd.

Ze werd vanaf haar stichting ook duchtig gefinancierd door de al Saoedi’s, zelfs al is er officieel een open vijandschap van de al Saoed met de Moslimbroeders. Hier echter niet. Het toont dat dit hier geen soort religieuze oorlog is maar louter een om de macht.

Ahmar-clan leed zware nederlaag

De Ahmar-clan leed echter bij de opmars van Ansar Allah naar Sanaa een zware nederlaag en het ontbreekt haar op dit ogenblik duidelijk aan slagkracht. Ze opereert nu vanuit de provincie Marib gelegen ten oosten van het Jemenitische kerngebied rond de hoofdstad Sanaa. Zonder echter veel vooruitgang te boeken. Ondanks de vermoedelijk grote steun vanuit Saoedi Arabië.

Het feit dat het Saoedische leger in het grensgebied met Jemen amper vooruitgang boekt toont de zwakheid van dat leger. Het is trouwens ook zo voor haar bondgenoten van al Islah, zowel in de regio rond Aden en Taiz als elders. Zonder de vele duizenden huurlingen uit onder meer Soedan en de westerse steun zou Saoedi-Arabië vermoedelijk zelf het slachtoffer zijn van een invasie van Ansar Allah.

Al Qaeda terroristen verkleed cals vrouw - opgepakt in Sanaa - Juli 2015
Om te ontsnappen aan de troepen van Ansar Allah hadden deze leden van al Qaida zich vermomd als vrouwen. Tevergeefs.

Australische generaal-majoor

Het uitgelekte verhaal dat de VS in het naburige Oman gesprekken voert met de Houthi moet in Riaad dan ook alarmbellen hebben doen afgaan. Velen in de VS willen immers af van deze alleen voor Saoedi-Arabië nuttige oorlog die ook gezien zijn brutaliteit in de VS weinig populair is.

En dan is er de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) die in deze oorlog officieel in een coalitie zitten met de Saoedi’s. Maar hun leger vecht al sinds 2018 tegen de pro-Saoedische milities. Hun luchtmacht staat onder leiding van de Australische generaal-majoor buiten dienst Michael Simon Hindmarsh, die bovendien ook hoofd is van de presidentiële wacht van de VAE.

Greep van het Westen op oorlog in Jemen

Het toont de ijzersterke greep van het Westen over deze oorlog. Want zonder Amerikaanse technische hulp zou vermoedelijk ook amper een Saoedisch vliegtuig kunnen opstijgen. Trekt de NAVO zich hier terug dan zal deze oorlog waarschijnlijk snel stoppen. Zo zijn er de door Frankrijk gebouwde en onderhouden oorlogsschepen die er de blokkade helpen in stand houden. Zonder Frans onderhoud varen die naar nergens.

Maar van de originele alliantie tussen de de VAE en Saoedi Arabië is niets meer overgebleven. Zo is er deze zomer een open oorlog uitgebroken tussen beiden voor de controle over de zuidelijke provincies rond de havensteden Aden, Mukalla – een oliehaven – en Zanjibar. Een oorlog waarbij de VAE aan de winnende hand is.

Separatisme in Zuid-Jemen

Deze oorlog entte zich immers op een ander Jemenitisch conflict namelijk die voor de controle over de havenstad Aden tussen de regering in Sanaa en separatisten van de Zuidelijke Overgangsraad.

De hereniging van Noord en Zuid-Jemen in 1990 heeft in de regio om Aden onder separatisten veel wrok veroorzaakt. Waarbij zij nog steeds woest zijn over het verraad van Abed Rabbo Mansour Hadi die om vice-president te worden als man van het zuiden de kant kost van Ali Saleh. Zoals men ook kwaad is op al Islah die eveneens meewerkte aan het onderdrukken van hun nationalistische aspiraties.

Emiraten benutten verdeeldheid

Van die tegenstellingen maakt de VAE nu gebruik om haar slag te slaan en zich meester te maken van de havens aan de Indische Oceaan. Zo bombardeerde de VAE met zijn Australische generaal-majoor deze maand zelfs de posities van de pro-Saoedische al Islah en de aanhang van Hadi rond de havenstad Aden. Waarna die Aden en omgeving  moesten ontvluchten.

Hongersnood - Stervend kind
De levensomstandigheden van de meerderheid van de Jemenieten is verschrikkelijk en een gevolg van de door onder meer België gesteunde Saoedische militaire interventie. Waarbij de door de VN mee georganiseerde blokkade van het land de toestand nog erger maakt. Dit kind raakte nog in een hospitaal wat van velen niet kan gezegd worden.

Blokkade van Jemen met steun van het Westen

Met andere woorden: De chaos in Jemen is nu compleet en dat is denkbaar ook wat de VS en Israël willen, een vernield, amper bestuurbaar land. Het land kreunt immers niet alleen onder de bombardementen en de oorlog in het algemeen maar ook onder een met steun van het Westen georganiseerde blokkade. Westerse oorlogsbodems bewaken immers mee de Jemenitische kust en havens en niets geraakt zonder hun toestemming door.

Het gevolg is een humanitaire ramp die nog erger is dan die in Syrië of elders. Het land was in de Arabische wereld reeds het armste en wordt nu met steun van de NAVO nog verder in de put geduwd. Hoeveel doden dit al veroorzaakte is niet bekend. Hier geen door Westerse media opgeblazen cijfers over het aantal doden zoals in Syrië maar veelal stilzwijgen.

Belgische wapens voor al Qaida in Jemen

En dan zijn er ook nog al Qaida van het Arabisch Schiereiland – de slachters van de redactie van het tijdschrift Charlie Hebdo – en IS in Jemen. Vooral al Qaida staat hier relatief sterk en zit tegenwoordig in een coalitie met de VAE. Zo krijgt al Qaeda via de VAE wapens uit alle mogelijke Europese landen toegestopt waaronder minimi ’s van het Belgische overheidsbedrijf FN met de Waalse regering als eigenaar. En dit zonder dat er over die uitvoer naar de VAE en zo al Qaida al veel protest is geweest.

Yugo-Kru-Rev-PL-82mm-HE-GXX_10500ea[1]
Alliant Technologies bestelde hier 7,5 ton mortieren, goed voor 10,500 stukken bij wapenfabrikant Krusik in de Servische stad Valjevo. Deze raakten naderhand bij IS in Jemen. Alliant Technologies is tegenwoordig een onderdeel van de wapenfabrikant Northrop Grumman. Het is naast Sierra Four Industries, Global Ordnance en UDC een van de vier firma”s die van het Pentagon niet-Amerikaanse wapens mogen kopen en verkopen aan derden. Hier betrof de bestemmeling officieel het Afghaanse leger.
Alhoewel die verkopen goed gedocumenteerd zijn en dus een publiek geheim weigeren de klassieke media dit te schrijven. Hetzelfde voor Amnesty International, dat ook hier een dubieuze rol speelt. Toen ze over die zaak een persbericht verspreidden, hadden ze het alleen over door België bewapende ‘extremistische groepen’. Over al Qaida of IS zwegen ze.

“Geen bewijzen”

Hierover ondervraagd wist de woordvoerder van deze ngo alleen maar te zeggen dat ze hiervoor geen bewijzen hadden. Het vermelden van al Qaida in plaats van het vage ‘extremistische groepen’ had hun persbericht normaal nochtans veel meer weerklank gegeven. Maar ja, dat zouden de Britten en de NAVO natuurlijk niet graag zien gebeuren. En dus de omerta dan maar?

Bij de recente Waalse regeringsvorming was die wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië een groot heikel punt met Ecolo die hier wou scoren. Het werd voor zover bekend niets. En over het door de vorige Waalse minister-president Willy Borsu (MR) beloofde onderzoek naar die export hoort men ook niets meer. Het onderzoek krijgt blijkbaar een heel mooie begrafenis.

Amerikaanse wapens voor IS in Jemen

Maar er is niet alleen het vooral ten oosten van de stad Taiz actieve al Qaida. Ook het iets noordelijker opererende IS toont er zijn krachten en zou volgens berichten ook hier in gewapend conflict liggen met al Qaida. En deze heeft zo te zien evenmin een tekort aan wapentuig.

Uit recente openbaar geraakte Servische documenten blijkt IS zich vooral vanuit Servië te bewapenen. Vliegtuigladingen vol met onder meer mortiergranaten vlogen vanuit een Amerikaans depot in Kroatië tientallen tonnen mortieren van de Servische wapenfabrikant Krusik richting IS. Daarbij gebruikte men de Azerbeidjaanse luchtvaartmaatschappij Silk Way die voorheen ook al door de VS en de Saoedi’s gekochte Bulgaarse wapens leverden aan ISIS in Irak. (2)

IS Jemen - Krusik-Wapencontract Alliant Techsystems - p 2 - 2017
Hier een pagina van een eerder contract van 11 november 2017 met meer details over de levering van die mortieren. Het verhaal lekte enkele weken geleden uit. Geen reactie in de Amerikaanse massamedia en politiek. Amerikaanse wapenleveringen aan IS is geen nieuws hier. Alliant Technologies is een directe dochter van ATK Orbital dat dan weer een dochter is van Northrop Grumman.

Simpele truc

De truc is simpel. Het Pentagon bestelt bij Krusik wapens die officieel bestemd zijn voor het Afghaanse leger of de nationale politie. Het betreft een programma van het Pentagon, waarbij het niet-Amerikaanse wapens voor derden koopt. Materiaal dat niet geschikt is voor het Amerikaanse leger maar elders door bondgenoten gebruikt wordt. Allemaal officieel en legaal dus. Ogenschijnlijk.

De waarheid kwam aan licht toen IS in Jemen een propagandafilmpje online zette waarin zie fier haar wapenarsenaal toonde met o.m….. die Servische mortieren die eerder in de lente van 2018 door de VS waren aangekocht.

IS Jemen - Met mortieren 82MM M74 HE - Krusik Servië - 1
Op 27 juli 2019 plaatste IS in Jemen een propagandafilmpje online waarin te pronkten met hun vele wapens waaronder deze Servische mortieren. Vermoedelijk konden ze in Washington er niet om lachen dat hun militaire samenwerking op die wijze openbaar kwam. En dus zweeg Washington.

Het vliegtuig met die wapens aan boord vertrekt als afgesproken richting Afghanistan maar verliest bij het bijtanken op een van de vele Amerikaanse luchtmachtbasissen in de regio blijkbaar haar vracht. En wie zal het controleren?

Trouwens, ook al Qaida krijgt Amerikaanse wapens. Zo beschikt de aan al Qaida gelieerde groep van Aboe al Abbas over Amerikaanse voertuigen en wapens. Zelfs al staat hij officieel sinds 2017 op de terreurlijst van Washington. Maar geen zorg: Officieel maakt die groep ook deel uit van het nationale Jemenitische leger van president Hadi.

Patrick Cammaert in Hodeidah

En ondertussen is de oorlog zoals vooraf vermoed vastgelopen. De hoop om de havenstad Hodeidah op Ansar Allah te veroveren is mislukt. Na vele maanden van strijd was men tot vlakbij die haven geraakt, het knooppunt via welke internationale hulporganisaties zoals het Rode Kruis aan het land hulp leveren.

Men bereikte een staakt-het-vuren en poogde via de VN generaal Patrick Cammaert, een officier van NAVO-land Nederland, te sturen om het bewind er over te nemen. Een nieuwe Karremans en met ditmaal Hodeidah als het vervloekte Srebrenica?

Het idee was duidelijk om zo de Houthi’s verder te verzwakken door die internationale hulpverlening onder nog sterkere Westerse controle te plaatsen. Heel vermoedelijk om ook zo via die haven troepen en wapens aan te voeren voor een aanval op Sanaa.

Ansar Alah had het door

Ansar Allah had het echter door en hapte niet toe. Bovendien trokken de VAE vorige maand hun troepen hier terug, zodat ook dit front in elkaar klapte. Ondertussen gebruikt Ansar Allah nu ook bewapende drones om strategische doelwitten zoals de olie-industrie, luchthavens, legerbasissen en ontziltingsinstallaties in Saoedi-Arabië aan te vallen. Poets wederom poets.

De vraag hier is dan ook hoeveel tienduizenden doden er nog moeten vallen voor de NAVO hier stopt met deze oorlog. Want zonder de NAVO is Mohammed bin Salman, de Saoedische kroonprins en sterke man, machteloos. Zijn leger is immers ondanks de gigantische wapenaankopen waardeloos. Moest Iran het land aanvallen dan zou het zonder Westerse steun mogelijk op minder dan een maand geheel veroverd zijn.

Dit verhaal toont echter niet alleen de gewetenloosheid en barbaarsheid van de NAVO maar ook dat de westerse strijd tegen IS en al Qaida een schertsvertoning is. Om over na te denken bij de recente herdenking van de aanval op het World Trade Center in New York van 11 september 2001 en zijn 3.000 doden.


Noten

1) – Deutsche Welle, Kersten Knipp, 29 november 2018. https://www.dw.com/en/yemen-the-devastating-war-waged-with-european-weapons/a-46515199?fbclid=IwAR1UF3Mdn8n30UHn1CXZcZWvob8CK-C5ehcXq4dQE3wdoqFoUs3DjT3haiU,

– Deutsche Welle, ARIJ, 4 december 2018. https://www.youtube.com/watch?v=tkUv2R97I-Y&feature=youtu.be,

2) Arms Watch, Dilyana Gaytandzieve, 1 september 2019, Islamic State weapons in Yemen traced back to US Government: Serbia files. http://armswatch.com/islamic-state-weapons-in-yemen-traced-back-to-us-government-serbia-files-part-1/. Dit is de link voor deel 1. Deel 2 is via een link in dit artikel verder te lezen.

Posted on

Saoedi-Arabië schakelt over van ‘culturele verwoestijning’ naar harde middelen

Dat uitgerekend Saoedi-Arabië afgelopen juni Qatar ervan beschuldigde terrorisme te ondersteunen was een gotspe. Niet dat Qatar niets op de kerfstok heeft, maar geen ander land heeft zoveel gedaan om de radicale islam te verspreiden als Saoedi-Arabië. Reeds sinds enkele tientallen jaren financiert het olierijke land door middel van publieke en private instellingen een veelheid aan organisaties die zich toeleggen op het verspreiden van de meest radicale en reductionistische interpretaties van de islam.

Het omvormen van de islam tot een strategisch inzetbaar wapen is een belangrijk onderdeel van het Saoedische buitenlandbeleid. Het is de voornaamste manier waarop het land macht projecteert en invloed veiligstelt in landen in het Midden-Oosten en de bredere islamitische wereld. Het is tot nu toe een erg succesvolle strategie gebleken, mede mogelijk gemaakt door de Verenigde Staten.

Saoedi-Arabië is bezig met een soort culturele verwoestijning. Eeuwen van diverse en uiteenlopende religieuze tradities binnen de islam, in landen zoals Jemen, Somalië, Egypte, Syrië en Irak, worden weggevaagd door een influx van in Saoedi-Arabië opgeleide imams en in Saoedi-Arabië geproduceerde lesmaterialen. Deze imams en deze lectuur leren de radicale soort islam die overheerst in Saoedi-Arabië: Wahabisme.

In 1744 sloot Mohammed bin Saoed een Faustisch akkoord met Mohammed ibn Abdul-Wahhab: Wahhab zou Saoed steunen in zijn strijd om suprematie als hij trouw zou zweren aan Wahhabs fundamentalistische visie op de islam, die weinig verschilt van de militante Salafistische overtuigingen van ‘Islamitische Staat’ of Al Qaida’s opvatting van de islam.

De Saoeds, die niet afstammen van de profeet Mohammed en die zelfs geen bijzondere claim hebben op de heerschappij in hun territoriale kernland van Najd, steunden op de imams van de Wahhab-familie voor hun religieuze legitimiteit. Zodoende hield het akkoord dat in 1744 gesloten werd stand. In 1926 nam Saoed de Hidjaz over en in 1932 werd het land Saoedi-Arabië in het leven geroepen. Saoeds verovering van het grootste deel van het Arabische schiereiland had niet plaats kunnen vinden zonder de steun van de fanatieke krijgen (de Ikhwan), die vooral vochten om het schiereiland te zuiveren van wat zij als ketterse geloofspraktijken zagen.

De Saoedische koninklijke familie heeft herhaaldelijk geworsteld met wat sommige leden van het Saoedische koningshuis een pact met de duivel genoemd hebben. Hervormingsgezinden binnen de koninklijke familie zijn met handen en voeten gebonden door gedreven imams die een toenemende macht uitoefenen binnen het koninkrijk. De belangrijkste geestelijk leider in Saoedi-Arabië is de moefti van Saoedi-Arabië. Abdul Aziz bin Baaz, de vorige grootmoefti, was berucht om zijn archaïsche opvattingen, zo loochende hij dat de aarde om de zon draait.

De huidige grootmoefti, Abdul Aziz Aal ash-Shaikh, heeft fatwa’s (proclamaties) uitgegeven die opriepen tot de vernietiging van alle kerken op het Arabisch schiereiland, het recht van mannen om meisjes van tien tot bruid te nemen overeind houden, het spelen van schaak verbieden en de gehele Iraanse bevolking tot afvalligen verklaarden.

Dergelijk fanatisme helpt een land niet vooruit, zelfs een buitengewoon rijk land niet. Ondanks zijn rijkdom worstelt Saoedi-Arabië met een snel groeiende bevolking, toenemende armoede en werkloosheid en bloedige sektarische verdeeldheid. Net als de buurlanden aan de Perzische Golf, blijft Saoedi-Arabië in hoge mate afhankelijk van gastarbeiders. Dit is met name het geval bij banen die veel technische expertise vereisen. De maakindustrie in Saoedi-Arabië is zeer beperkt en de economie is nog altijd vrijwel geheel afhankelijk van de export van olie.

Deze binnenlandse problemen dragen bij aan de angst van het Saoedische bewind voor wat het ziet als toenemende Iraanse invloed in de regio. Deze angst is tot op zekere hoogte niet zonder grond. In tegenstelling tot Saoedi-Arabië, beschikt Iran over een formidabele krijgsmacht, een diverse economie met een relatief bloeiende maakindustrie en een groeiende hogeropgeleide middenklasse. Ook niet onbelangrijk is dat Irak, dankzij de Amerikaanse invasie, nu duidelijk binnen de Iraanse invloedssfeer valt.

De reële binnenlandse problemen van Saoedi-Arabië, waar grotendeels niets aan gedaan wordt, in combinatie met de vrees voor Iraanse invloed in de regio, vormen de achtergrond van een buitenlandbeleid dat steeds agressiever wordt. Saoedi-Arabië zet nog een tandje bij in het werken aan culturele klimaatverandering in de rest van de islamitische wereld.

Deze strategie is overal in de islamitische wereld zichtbaar, maar het duidelijkst in het Midden-Oosten en de Hoorn van Afrika. Saoedische stichtingen en charitatieve instellingen hebben in de afgelopen jaren het nodige bewerkstelligd in landen als Somalië en Jemen, eeuwenoude tradities, zoals het bezoeken van de schrijnen van Soefi-heiligen, zijn verdwenen. In veel gevallen zijn de schrijnen zelf vernield door radicale islamisten. Ook aan de kleding is het te zien, zo droegen vrouwen in grote delen van Somalië en Jemen vanouds geen sluiers en in sommige gevallen zelfs geen hoofddoek, maar inmiddels zijn de Saoedisch-geïnspireerde abaya’s, boerka’s en nikaabs opgerukt.

Dit mogen ogenschijnlijk oppervlakkige veranderingen zijn, maar ze zijn het resultaat van aanhoudende inspanningen van ‘charitatieve instellingen’ uit Saoedi-Arabië en de Golfstaten. Eén van hun methodes bestaat in het voorzien in een stortvloed aan gratis of sterk afgeprijsde religieuze materialen, beurzen voor studenten en imams in opleiding om te studeren in madrassa’s in Saoedi-Arabië en het verlenen van microkredieten aan mannen die gezien worden als volgers van de Saoedische variant van de islam.

Deze relatief zachte methodes om deze radicale ideologie te verspreiden, hebben de Saoedische staat goede diensten bewezen. Dergelijk beleid houdt de geestelijke tevreden en scheppen tegelijk een band tussen Saoedi-Arabië en delen van de bevolking in de rest van de islamitische wereld. Ten gevolge van de toegenomen invloed van Iran en zijn eigen diepgewortelde onzekerheid grijpt het Huis Saoed nu echter ook toenemend naar harde middelen.

In Irak, Syrië en Jemen financiert Saoedi-Arabië deels openlijk en deels heimelijk een heel scala aan gewapende groeperingen, die als ze al niet openlijk aan groepen als Al Qaida gelieerd zijn, grotendeels dezelfde doelen nastreven, namelijk de vestiging van een staat waar een radicale interpretatie van de islamitische wetgeving geldt. Ondanks het feit dat vijftien van de negentien kapers van 11 september Saoedische paspoorten hadden en mogelijk geholpen werden door Saoedische functionarissen, heeft de Amerikaanse regering de rol die Saoedi-Arabië speelt in het verspreiden van het radicale islamisme grotendeels genegeerd. Dit is, afgezien van een paar subtiele verschillen, dezelfde ideologie als ten grondslag ligt aan terroristische groeperingen als ‘Islamitische Staat’. Niet alleen hebben de VS de rol die Saoedi-Arabië speelt in het verspreiden van radicaal islamisme doorheen de islamitische wereld genegeerd, ze steunen nu ook nog eens de rücksichtslose oorlog van een coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië in Jemen.

In Jemen is Saoedi-Arabië betrokken in een oorlog die het hele land in de vernieling heeft geholpen en de op dit moment grootste, meest nijpende en tegelijk meest miskende humanitaire crisis in de wereld heeft voortgebracht. De groepering die nog het meeste heeft geprofiteerd van de oorlog van Saoedi-Arabië en co. in Jemen is Al Qaida op het Arabisch Schiereiland (AQAP). Terwijl Saoedische bommenwerpers zonder ophouden alles in Jemen, van ziekenhuizen en boerderijen tot vluchtelingenkampen gebombardeerd hebben, nemen ze nooit bolwerken van AQAP op de korrel. AQAP is er zodoende in geslaagd de Jemenitische havenstad van Mukalla een jaar lang te bezetten. AQAP en Saoedi-Arabië vechten tegen de zelfde vijand: de Houthi’s. De Houthi’s worden gemakshalve door veel commentatoren als een Iraanse proxy neergezet in het kader van een breder soennitisch-sjiitisch conflict, maar dat is een te grote simplificatie, want in feite behoren de leden van de rebellengroep tot de Zaidi’s, die zich nog weer onderscheidt van de Sjiitische islam in Iran. Bovendien is er vanuit Iran hooguit morele, maar niet of nauwelijks materiële steun geweest voor de Houthi’s.

De oorlog in Jemen heeft in ieder geval ook de beperkingen van het Saoedische buitenlandbeleid laten zien en bovendien de zwakte van zijn krijgsmacht, die er dikwijls niet in slaagt het eigen territorium te verdedigen tegen de Houthi’s. De oorlog in Jemen zou ook een waarschuwing moeten zijn voor de Amerikaanse beleidsmakers. Doordat men Saoedi-Arabië heeft toegelaten de stap van zachte naar harde middelen te maken, hebben terroristische groeperingen als AQAP voet aan de grond gekregen, evenals diverse groeperingen in Syrië.

Dat Saoedi-Arabië toenemend naar harde middelen grijpt, is ook een risico voor relatief stabiele landen in het Midden-Oosten. Saoedi-Arabië en zijn bondgenoot de Verenigde Arabische Emiraten hebben nu een blokkade van Qatar ingesteld. Qatar is echter ook een bondgenoot van de Verenigde Staten en biedt tevens onderdak aan het Amerikaanse commandocentrum voor het hele Midden-Oosten. Doordat de VS Saoedi-Arabië hebben toegelaten van zachte middelen over te schakelen naar harde middelen, is er een dynamiek ontstaan waarin ook de Amerikaanse belangen in de regio in gevaar kunnen komen.